ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
ĐÀO THỊ NHỊ
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
TỈNH SƠN LA TRONG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN MA TÚY
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
ĐÀO THỊ NHỊ
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
TỈNH SƠN LA TRONG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN MA TÚY
Chuyên ngành : Lý luận lịch sử nhà &pháp luật
Mã số
: 60380101
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TSKH THÁI VĨNH THẮNG
Hà nội – 2015
dân tỉnh sơn la .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội – môi trường cho sự phát triển
các loại tội phạm ma túy ở tỉnh Sơn La ..............Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Cơ cấu tổ chức của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La ................... Error!
Bookmark not defined.
2.2. KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ TRONG HOẠT ĐỘNG ÁP DỤNG
PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT ÁN MA TÚY CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN Ở
TỈNH SƠN LA. .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Những kết quả đạt được trong áp dụng pháp luật giải quyết án
ma túy của tòa án nhân dân ở tỉnh Sơn La .......Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Những hạn chế về áp dụng pháp luật trong giải quyết án ma túy
và nguyên nhân....................................................... Error! Bookmark not defined.
Kết luận chƣơng 2 ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT
TRONG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN MA TÚY CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SƠN
LA .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Các yêu cầu đối với áp dụng pháp luật trong giải quyết án ma túy
của Tòa án. ........................................................ Error! Bookmark not defined.
3.2. Một số giải pháp nhằm đảm bảo việc áp dụng pháp luật trong giải
quyết án ma túy của tòa án nhân dân ............ Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động tòa án nhân
dân tỉnh Sơn La nói chung và việc áp dụng pháp luật trong giải quyết án ma
túy nói riêng .............................................................Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các quy phạm pháp luật nhằm
đảm bảo áp dụng pháp luật giải quyết án hình sự nói chung và án ma túy
trong cả nước cũng như ở Sơn La ...................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Tăng cường công tác giải thích và hướng dẫn áp dụng thống nhất
pháp luật .................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5. Kết quả thụ lý và giải quyết án ma túy cấp sơ thẩm huyện, tỉnh năm 2013
[48] .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6. Biểu đồ thể hiện tình hình xét xử các vụ án hình sự cấp sơ thẩm của tòa
án nhân dân các cấp của tỉnh Sơn La trong thời gian từ 2009 - 2013 .................Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.7. Biểu đồ thể hiện tình hình xét xử các vụ án ma túy cấp sơ thẩm của tòa án
nhân dân các cấp của tỉnh Sơn La trong thời gian từ 2009 - 2013 .... Error! Bookmark
not defined.
Bảng 2.8. Biểu đồ thể hiện tình hình áp dụng pháp luật để xét xử sơ thẩm các vụ án
hình sự và vụ án ma túy của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La từ năm 2009 - 2013 Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Kết quả giải quyết phúc thẩm án ma túy đối với án cấp huyện năm 2009
[48] .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.10: Kết quả giải quyết phúc thẩm án ma túy đối với án cấp huyện năm 2010
[48] .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.11: Kết quả giải quyết phúc thẩm án ma túy đối với án cấp huyện năm 2011
[48] .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.12: Kết quả giải quyết phúc thẩm án ma túy đối với án cấp huyện năm 2012
[48] .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.13: Kết quả giải quyết phúc thẩm án ma túy đối với án cấp huyện năm 2010
[48] ......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Điều 2 Hiến pháp 2013 đã nêu rõ “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân,
vì Nhân dân. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ;
tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai
nghĩa thời sự cả về mặt lý luận và thực tiễn vì mặc dù áp dụng pháp ở nước ta
cho đến nay, các công trình nghiên cứu về áp dụng pháp luật, các vấn đề lý luận
và thực tiễn về áp dụng pháp luật mới chỉ được giới thiệu một cách khái quát
trong giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật do các trường Đại học
Luật, các giáo trình của các môn khoa học pháp lý chuyên ngành và một số công
trình nghiên cứu chuyên biệt, vì vậy, một số vấn đề lý luận về áp dụng pháp luật
chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ, thấu đáo và toàn diện.
Mặt khác, thực tiễn áp dụng pháp luật ở nước ta thời gian vừa qua cho thấy
hoạt động này đã đạt được khá nhiều thành tựu, song vẫn còn nhiều hạn chế cần
khắc phục. Nghiên cứu về thực tiễn áp dụng pháp luật trong một số linh vực cụ
thể vừa góp phần làm sáng tỏ và hoàn thiện lý luận, vừa có thể chỉ ra được
những điểm bất cập trong các quy định của pháp luật, những hạn chế trong quá
trình tổ chức thực hiện các quy định đó, từ đó góp phần hoàn thiện pháp luật và
nâng cao hiệu quả của nó.
Nước ta hiện nay, pháp luật đã và đang trở thành một trong những công cụ
có hiệu quả nhất để nhà nước quản lý xã hội. Pháp luật chỉ thể hiện được vai trò
đó của mình khi nó được thực hiện một cách nghiêm chỉnh và đặc biệt là được
áp dụng một cách đúng đắn, chính xác. Kết quả áp dụng pháp luật để giải quyết
các vụ việc xảy ra trong thực tế có đúng đắn, chính xác hay có thấu tình đạt lý
hay không chủ yếu phụ thuộc vào sự hiểu biết pháp luật và thái độ tôn trọng,
thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật của các chủ thể có thẩm quyền áp dụng.
Trong thời gian qua, tình hình tội phạm về ma tuý đang có xu hướng gia
tăng và ngày càng phức tạp hơn. Ma tuý đã trở thành một hiểm hoạ nhức nhối
không những ở Việt Nam mà nhiều quốc gia trên thế giới cũng lâm vào tình
cảnh tương tự. Ma tuý làm gia tăng tội phạm, là cầu nối lan truyền căn bệnh thế
kỷ HIV/AIDS, làm ảnh hưởng lớn đến sự ổn định kinh tế - chính trị và an ninh
quốc gia.
3
4
bàn tỉnh Sơn La trong thời gian gần đây cho thấy không những không giảm mà
còn có xu hướng diễn biến theo chiều hướng ngày càng phức tạp. Điều này
chứng tỏ hiệu quả của mô hình quản lý nhà nước đối với công tác phòng, chống
ma tuý chưa phù hợp với nhu cầu thực tiễn, pháp luật hình sự và hệ thống hình
phạt cũng như công tác xét xử hình sự nói chung, xét xử các tội phạm về ma túy
nói riêng còn nhiều bất cập. Để tìm được các giải pháp hữu hiệu, nhằm tăng
cường hiệu quả của công tác phòng, chống ma túy của cả nước nói chung, tỉnh
Sơn La nói riêng. Qua quá trình thực tế công tác và học tập, nghiên cứu, tôi chọn
đề tài: Áp dụng pháp luật của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La trong xét xử các vụ
án về ma túy, làm đề tài luận văn Thạc sĩ Luật của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam về áp dụng pháp
luật của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La trong xét xử các vụ án về ma túy. Luận văn
phân tích và chỉ ra những ưu điểm, đồng thời cũng chỉ ra những điểm hạn chế,
bất cập trong các quy định của pháp luật cũng như thực tế thực hiện các quy
định đó để khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động xét xử của tòa án
tỉnh Sơn La nói riêng, tòa án cấp tỉnh trong cả nước nói chung. Luận văn cung
cấp thêm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, học tập của giáo viên và sinh
viên các trường luật cung như cho các cơ quan, người có thẩm quyền trong quá
trình giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong thực tế. Hệ thống hoá bước đầu
những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật của tòa án về xét xử các vụ
án về ma tuý trên địa bàn tỉnh Sơn La trong thời gian vừa qua kiến nghị những
giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả xét xử các vụ án về ma túy, góp phần tăng
cường công tác phòng chống ma tuý tại địa bàn tỉnh Sơn La.
3. Mục tiêu nghiên cứu
3.1. Mục tiêu tổng quát
Phân tích thực trạng áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án về ma túy
tế - xã hội giai đoạn 2011-2020 do Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI thông qua
của Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI của Đảng.Luận
văn cũng đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể sau đây:
Phương pháp phân tích, tổng hợp; Phương pháp tiếp cận hệ thống; Phương pháp
so sánh; phương pháp chuyên gia; phương pháp điều tra xã hội học....
6
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu luận văn gồm 3 chương
Chương 1. Cơ sở lý luận về áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án ma
túy của Tòa án.
Chương 2. Thực trạng áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án ma túy
của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La.
Chương 3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong
xét xử các vụ án ma túy của tòa án nhân dân tỉnh Sơn La.
7
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Chính trị (2008), Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 của và đề xuất
một số biện pháp hạn chế tội phạm ma tuý. Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết Trung ương VIII của Bộ
Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian
tới, Hà Nội.
3. Đảng bộ tỉnh Sơn La (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ
XVI.
4. Đảng bộ tỉnh Sơn La (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ
XVII, 2006.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
Khoa Luật (2011), Đại học quốc gia Hà Nội, Bảo vệ các nhóm dễ bị tổn
thương trong tố tụng hình sự, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
18. Khoa Luật (2010), Đại học Quốc gia Hà Nội, Hỏi đáp về quyền con người,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
19. Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung Luật hình sự,
Tập III, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
20. Lê Cảm (Chủ biên) (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung),
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001 (tái bản năm 2003, 2007).
21. Lê Cảm (Chủ biên) (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội
phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. (Tái bản năm 2003, 2007).
22. Lê Thi ̣Sơn (2003), "Chương 10: Các tội phạm về ma túy ", Trong sách:
Giáo trình luật hình sự Việt Nam
(phầ n các tội phạm ), (Do Lê Cảm chủ
biên), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
23. Lê Thi ̣Sơn (2006), "Chương XXIV: Các tội phạm về ma túy ", Trong sách:
Giáo trình luật hình sự Việt Nam
, Do Nguyễn Ngo ̣c Hòa chủ biên , Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội.
24. Lê Xuân Thân (2002), "Nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của người thẩm phán",
Tạp chí Tòa án nhân dân, (1), tr.6-7.
25. Ngô Minh Ngọc (2000), Thủ tục xét xử các vụ án dân sự tại phiên tòa sơ thẩm,
Luận văn Thạc sỹ Luật học, Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật.
10
44. Thái Vĩnh Thắng (2006), bàn về các nguyên tắc chung của pháp luật Việt
Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, Tạp chí Luật học Trường Đại học
Luật Hà Nội.
45. Thái Vĩnh Thắng (2009), Các tiêu chuẩn đánh giá mức độ đảm bảo yêu cầu
phát triển bền vững trong hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay,
Viện nghiên cứu lập pháp.
46. Thái Vĩnh Thắng (chủ biên) (2013), Giáo trình Hiến pháp Việt Nam, Nxb
Công an nhân dân.
47. Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La (2013), Kết quả kiểm tra công tác xét xử và
giải quyết án các loại án đối với Tòa án nhân dân các huyện, thị, thành phố
trong tỉnh.
48. Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La (2012), Báo cáo tổng kết công tác Tòa án
năm 2009-2013.
49. Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La (2013) Bảng thông kê công tác tổ chức.
50. Tòa hình sự - Tòa án nhân dân tối cao (2008), Báo cáo tham luận về công
tác xét xử các vụ án hình sự trong năm 2006, 2007, 2008 và một số kiến
nghị, Hà Nội.
51. Tòa án nhân đân tối cao (2007),Tuyển chọn các quyết định giám đốc thẩm từ
năm 2000-2005, Tập I, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
52. Tòa án nhân dân tối cao (1998), Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ nội vụ
Thông tư liên tịch số 01/1998/TTLT - TANDTC - VKSNDTC - BNV ngày 2
tháng 1 năm 1998 của, hướng dẫn áp dụng một số quy định của luật sửa đổi
bổ sung một số điều của bộ luật hình sự.
53. Trầ n Ngo ̣c Hương (2008), "Hoàn thiện pháp luật hình sự nhằm đảm bảo
tính hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý nhìn từ thực tế địa bàn tỉnh Sơn La", Nhà nước và pháp luật.
54. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2010.
55. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam tập 1, tập