MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thế giới chúng ta đang sống đã chứng kiến một quá trình lịch sử trải
dài hàng ngàn năm, từ thuở sơ khai với hoạt động hàng đổi hàng giữa những
ngôi làng cho tới những kết nối chằng chịt giữa các quốc gia như ngày nay.
Thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn
thế giới bắt đầu từ Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917. Chúng ta biết rằng
thế giới hiện nay có nhiều thay đổi: cách mạng khoa học công nghệ, cách
mạng xanh, vấn đề kinh tế xã hội và toàn cầu hóa. Nghiên cứu những xu
hướng biến đổi của thế giới để tiếp tục khẳng định tính đúng đắn mà những
vấn đề thời đại mà chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ rõ, trong đó toàn cầu hóa là
một trong những nội dung cần được quan tâm, làm rõ. Bởi vì, toàn cầu hóa sẽ
tác động và ảnh hưởng tới bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.
Mỗi quốc gia, dân tộc cần biết được mình đang sống trong khung cảnh
nào với những xu hướng biến đổi của nó ra sao từ đó có những quyết sách phù
hợp để tiếp tục đưa quốc gia tiến lên cùng với quá trình hội nhập. Đảng Cộng
sản Việt Nam và nhân dân Việt Nam đang ra sức phát huy những thành tựu đã
đạt được, tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới có bước phát triển mới, sáng tạo mô
hình phát triển kinh tế - xã hội đậm nét, đưa đất nước ta vững bức trên con
đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, phù hợp với xu thế của thời đại. Vì vậy,
việc nghiên cứu những xu hướng biến đổi của thế giới trong giai đoạn hiện
nay là vấn đề quan trọng. Viêc nghiên cứu những tác động của toàn cầu hóa
đến Việt Nam trong bối cảnh hội nhập là một việc làm có ý nghĩa lý luận và
thực tiễn sâu sắc, góp phần đưa nước ta đạt được những thành công trong
chặng đường đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Chính vì các lý do tác giả đã lựa chọn đề tài “Toàn cầu hóa trong
những xu thế của thời đại tại Việt Nam hiện nay” để làm tiểu luận kết thúc
học phần Các phong trào chính trị - xã hội quốc tế.


2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

1.1.1. Toàn cầu hóa
Toàn cầu hóa là sự tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, những ảnh
hưởng tác động đến nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc
gia và các dân tộc trên thế giới.
1.1.2. Thời đại
Theo nghĩa rộng, thời đại là một khái niệm chính trị - kinh tế - xã hội
khái quát tiến trình phát triển của lịch sử loài người, là thời gian rất dài để chỉ
sự phân kỳ lịch sử xã hội và để phân biệt những nấc thang phát triển của hình
thái kinh tế - xã hội mà theo đó nấc thang cao hơn, tiến bộ hơn sẽ phủ định
nấc thang cũ, lạc hậu để mở đường cho sự phát triển một thời đại mới. Sau
cách mạng tháng Mười Nga, nhân loại bắt đầu một thời đại mới, thời đại quá
độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới.
Thời đại theo nghĩa hẹp là khái niệm về thời gian để chỉ xu thế và nội
dung phát triển trên các phương diện kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật,
công nghệ…
1.2 Những xu hướng lớn của thế giới hiện nay
Thời đại ngày nay là thời đại quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, với sự
phát triển mạnh mẽ, đột phá của cách mạng khoa học và công nghệ, của kinh
tế tri thức, cùng với đó là xu thế của toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế và
hoà bình, hợp tác, cùng phát triển.
1.2.1 Cách mạng khoa học và công nghệ:


Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang diễn ra ngày
càng mạnh mẽ và đạt được những thành tựu đáng kể. Cuộc cách mạng ấy đã
và đang tác động đến tất cả các lĩnh vực của đời sống mỗi quốc gia và quan
hệ quốc tế. Điểm nổi bật của cuộc cách mạng này là ở chỗ phát minh khoa
học ra đời chuyển hoá thành công nghệ và đưa công nghệ vào sản xuất. Hai
yếu tố này không tách rời về không gian và thời gian, ngày càng thống nhất
trong một quá trình. Khoa học và công nghệ là động lực thúc đẩy lực lượng

bốn yếu tố chủ yếu là: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tác động mạnh
mẽ đến tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất theo hướng hiện đại hoá
và xã hội hoá, quốc tế hoá cao; Sự phân công lao động quốc tế tuy đã xuất
hiện từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, nhưng chỉ bắt đầu phát triển cả về bề
sâu và bề rộng từ một hai thập niên gần đây và được phản ánh bởi các mối
quan hệ kinh tế quốc tế đa tầng, đa dạng, đan xen, chồng chéo và phụ thuộc
lẫn nhau; Sự phát triển mạnh mẽ và phổ biến của kinh tế thị trường làm chấm
dứt cục diện khu biệt, co cụm của nền kinh tế thế giới, làm cho sản xuất, kinh
doanh có quy mô toàn cầu; Sự hiện diện của những vấn đề toàn cầu đòi hỏi có
sự phối hợp các nguồn lực đa phương.
1.2.3 Hoà bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn
Hiện nay thì xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn trên
toàn thế giới. Điều đó được thể hiện ở một số điểm sau:
Thứ nhất, hiện nay nhiều nước ở các khu vực khác nhau của thế giới đã
sỡ hữu vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí giết người hàng loạt với sức huỷ
diệt ghê gớm. Giả sử như nếu chiến tranh xảy ra thì không có bên thắng bên
thua mà chỉ có sự huỷ diệt toàn cầu, sự tồn tại của vũ khí giết người hàng loạt
và sức mạnh huỷ diệt khủng khiếp của nó làm cho bất cứ giới cầm quyền nào
cũng phải tính toán kỹ trong vấn đề chiến tranh và hoà bình. Điều đó có nghĩa


là cả thế giới đều có trách nhiệm trong việc ngăn ngừa chiến tranh hủy diệt
trên toàn cầu.
Thứ hai, Xu hướng đa cực hoá, đa dạng hoá trong quan hệ quốc tế đang
phát triển. Quan hệ giữa các nước lớn diễn ra phức tạp, nhưng vẫn trong
khuôn khổ vừa hợp tác, vừa đấu tranh, kiềm chế lẫn nhau. Hợp tác, nhưng
không dẫn tới liên minh mới; đấu tranh nhưng tranh xung đột và đối đầu. Cục
diện thế giới, nhất là sau chiến tranh Irắc tiếp tục có những thay đổi quan
trọng. Mỹ tiếp tục là siêu cường duy nhất có sức mạnh vượt trội về các mặt so
với các cường quốc khác, nhưng thế của Mỹ đang suy giảm tương đối và

Một là, đấu tranh và cọ xát giữa các nước lớn về chiến lược và kinh tế
gia tăng, mặc dù ít khả năng đưa đến sự đỗ vỡ trong quan hệ hoặc căng thẳng
trong thời gian dài, nhưng có thể có lúc dẫn đến căng thẳng cục bộ.
Hai là, các cuộc xung đột khu vực cục bộ, xung đột sắc tộc, tôn giáo,
biên giới lãnh thổ, vẫn sẽ tiếp diễn. Các nước đế quốc đang và sẽ tiếp tục lợi
dụng, khai thác những mâu thuẫn đó vì lợi ích riêng của mình. Mỹ tiếp tục thi
hành chính sách bá quyền, cường quyền và là một nguyên nhân gây căng
thẳng trên thế giới.
Ba là, khủng bố quốc tế, phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt tiếp tục
diễn biến phức tạp. Mỹ và một số nước lợi dụng vấn đề khủng bố, ngăn chặn
vũ khí huỷ diệt hàng loạt để thực hiện ý đồ riêng của mình, gây tác động tiêu
cực tới tình hình chính trị, an ninh của các quốc gia và khu vực.
Bốn là, các vấn đề nhạy cảm như dân chủ, nhân quyền, ly khai sẽ còn
diễn biến rất phức tạp và là nguyên nhân gây mất ổn định ở một số nước và
khu vực và cũng là vấn đề nổi cộm trong quan hệ giữa Mỹ, phương Tây với
các nước đang phát triển.


Chương 2: SỰ BIẾN ĐỔI CÁC XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA
THẾ GIỚI TRƯỚC NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA TOÀN CẦU HÓA
2.1. Cơ hội và thách thức của quá trình toàn cầu hóa
2.1.1 Về cơ hội
Quá trình toàn cầu hoá về kinh tế cũng tạo ra những cơ hội cho các
nước có thể tận dụng để phát triển kinh tế - xã hội, tạo cơ sở bảo đảm an ninh
quốc gia. Toàn cầu hoá tạo ra cơ hội và điều kiện cho các nước đang phát
triển tiếp nhận các dòng vốn, công nghệ, mở rộng thị trường, tiếp cận kỹ năng
và kinh nghiệm quản lý từ các nền kinh tế phát triển cao hơn. Các nền kinh tế
đang phát triển và kinh tế chuyển đổi sẽ có cơ hội để rút ngắn khoảng cách
phát triển, thông qua hội nhập quốc tế để đi tắt đón đầu và tiến tới những
bước phát triển cao hơn trên cơ sở tận dụng có hiệu quả các nguồn lực bên

vượt qua thách thức, tạo ra cơ hội lớn hơn. Ngược lại, nếu không nắm bắt, tận
dụng thì cơ hội có thể bị bỏ lỡ, thách thức sẽ tăng lên, lấn át cơ hội, cản trở sự
phát triển.
Nhận thức rõ những vấn đề đó, Đại hội lần thứ X của Đảng Cộng sản
Việt Nam cần chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở
rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác, nêu rõ tiến trình phát triển đất
nước hội nhập kinh tế quốc tế trên các lĩnh vực khác, nêu rõ tiến trình phát
triển đất nước hội nhập kinh tế quốc tế phải giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn
vẹn lãnh thổ; hội nhập vì lợi ích đất nước, giữ vững định hướng xã hội chủ
nghĩa, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh.
2.2. Sự vận động và chuyển biến các mâu thuẫn của thời đại trong
toàn cầu hóa


Đây là một vấn đề quan trọng dưới góc độ nghiên cứu quan hệ quốc tế
vì nó tác động đến cục diện thế giới và tập hợp lực lượng quốc tế. Đại hội lần
thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam nhận định, các mâu thuẫn lớn của thời
đại vẫn rất gay gắt. Các nhà nghiên cứu lý luận quan hệ quốc tế cho rằng,
trước những chuyển biến lớn lao của thế giới thời gian qua, các mâu thuẫn cơ
bản của thời đại vẫn tồn tại và có mặt sâu sắc hơn, nhưng sự vận động của các
mâu thuẫn đó có những biểu hiện khác trước về hình thức, quy mô và mức độ.
2.2.1 Sự chuyển biến của các mâu thuẫn trong quá trình toàn cầu hóa:
Các thuẫn cơ bản trong quá trình thời đại được đề cập ở đây là: Mâu
thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản; mâu thuẫn giữa các nước tư
bản; mâu thuẫn giữa các nước đang phát triển và các nước đế quốc, tư bản
phát triển; mâu thuẫn trong lòng các nước tư bản chủ nghĩa.
Sau chiến tranh lạnh, mâu thuẫn cơ bản giữa chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa tư bản với tư cách là các hình thái chính trị - tư tưởng đối kháng vẫn
tiếp tục. Tuy nhiên, mâu thuẫn này thể hiện chủ yếu thông qua “diễn biến hoà

2.2.2 Sự phát triển của các mâu thuẫn mới trong quá trình toàn cầu
hóa
Trong bối cảnh hiện nay, các nhà nghiên cứu cho rằng thế giới đang nổi
lên một số mâu thuẫn khác rất đáng chú ý:
Một là, mâu thuẫn lợi ích dân tộc. Thế giới hiện nay có khoảng 200
quốc gia lớn nhỏ khác nhau với lợi ích dân tộc rất đa dạng và khác nhau.
Trong quan hệ quốc tế hiện nay, các nước đều đặt lợi ích dân tộc lên hàng
đầu. Do đó, việc nảy sinh mâu thuẫn giữa các nước là điều không thể tránh
khỏi. Sự phát triển của các loại mâu thuẩn này làm cho quan hệ quốc tế trở
nên năng động và phức tạp hơn.


Hai là, mâu thuẫn giữa đơn phương và đa phương; mâu thuẫn giữa một
bên là các thế lực hiếu chiến, bá quyền với bên kia là các quốc gia, các lực
lượng tiến bộ, yêu chuộng hoà bình và công lý trên thế giới.
Ba là, mâu thuẫn ngày càng nổi lên trong nội bộ từng nước và giữa các
nước với nhau, gây ra các cuộc xung đột, ly khai, khủng bố, phân rã quốc gia,
phá hoại sự ổn định của nhiều nước. Các loại hình rất đa dạng và diễn ra
không chỉ ở các nước đang phát triển. Nhiều cuộc xung đột kéo dài ảnh
hưởng tới an ninh khu vực. Một số thế lực ở các nước phương Tây thường
kích động, lợi dụng mâu thuẫn này trong các nước đang phát triển để can
thiệp hoặc gây sức ép, phục vụ cho những lợi ích riêng của họ.
Bốn là, mâu thuẫn giữa con người với thiên nhiên. Sự khai thác bừa bãi
tài nguyên thiên nhiên đã dẫn đến hậu quả lớn về môi trường. Thiên tai, dịch
bệnh đã trở thành vấn đề toàn cầu đòi hỏi sự hợp tác quốc tế và khu vực vì sự
phát triển bền vững.
Sự chuyển hoá và phát triển các mâu thuẫn đã và đang tác động mạnh
đến cục diện thế giới và sự tập hợp lực lượng quốc tế rất đa dạng, linh hoạt,
tuỳ theo từng vấn đề, từng thời điểm cụ thể, theo sự trùng hợp lợi ích của từng
nước hoặc từng nhóm nước.

Đảng. Không có ý chí kiên cường, quyết tâm sắt đá, lập trường kiên định,
lòng trung thành vô hạn với lý tưởng, với sự nghiệp của nhân dân thì không
thể vượt qua khó khăn, thử thách trên con đường phấn đấu để đi đến mục tiêu
cách mạng. Nhưng sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa còn đòi hỏi Đảng ta phải có tầm cao trí tuệ, thật sự khoa học
mới có thể đưa đất nước thoát khỏi tụt hậu, không để công cuộc xây dựng chủ
nghĩa xã hội đi chệch hướng, không để tệ tham nhũng và các tệ nạn xã hội
khác hoành hành, không để cho các thế lực thù địch thực hiện âm mưu "diễn
biến hoà bình", bạo loạn lật đổ…


Hơn 80 năm lịch sử Đảng là bấy nhiêu năm Đảng ta không ngừng trau
dồi bản lĩnh cách mạng và trí tuệ khoa học. Đó là sự kiên định con đường
cách mạng xã hội chủ nghĩa, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quyết tâm sắt đá đưa đất nước ra khỏi nghèo nàn lạc hậu, không
lung lay trước những diễn biến phức tạp trên thế giới, trước sự sụp đổ của chủ
nghĩa xã hội ở nhiều nơi. Đó là sự tài tình trong việc đề ra mục tiêu đúng đắn
cho từng chặng đường, tìm ra biện pháp thích hợp để đi tới mục tiêu, luôn
luôn phát huy sức mạnh tổng hợp, đoàn kết toàn dân, huy động nỗ lực của
mọi thành viên trong xã hội, phát huy mọi nguồn lực của đất nước vào công
cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đó là chính sách đối ngoại đúng đắn, khôn khéo lợi dụng thời cơ mà
thời đại đã đưa đến để khai thác nguồn lực bên ngoài phục vụ đất nước, đồng
thời nắm chắc bản chất của kẻ thù, nâng cao cảnh giác cách mạng, sẵn sàng
đập tan âm mưu "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch cũng như mọi
kiểu chiến tranh mà chúng có thể gây ra. Tất cả các vấn đề nói trên không chỉ
đòi hỏi ý chí và quyết tâm, mà còn đòi hỏi tư duy khoa học của Đảng ta. Sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa chỉ có thể thành công
nếu Đảng ta thực sự là trí tuệ, là đạo đức, là văn minh như Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã dạy.