ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
___________________________________

LÊ VĂN THÀNH

ĐẢNG LÃNH ĐẠO CHIẾN TRANH DU KÍCH
Ở TÂY NGUYÊN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945-1954)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI -2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
___________________________________

LÊ VĂN THÀNH

ĐẢNG LÃNH ĐẠO CHIẾN TRANH DU KÍCH
Ở TÂY NGUYÊN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945-1954)
Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 60 22 03 15

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN VĂN THỨC



CTQG

Chính trị Quốc gia

3

DCCH

Dân chủ Cộng hòa

4

Nxb

5

QĐND

Nhà xuất bản
Quân đội nhân dân



MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chiến tranh du kích là chiến tranh được tiến hành theo phương thức đánh
du kích, với lực lượng nhỏ lẻ, nòng cốt là lực lượng vũ trang địa phương nhằm
chống lại các đối phương có ưu thế hơn về sức mạnh quân sự [32, tr. 224]. Hiểu
một cách đơn giản, thì đây “là hình thức tác chiến của quần chúng nhân dân, của

địch khiến cho thực dân Pháp luôn phải bị động tìm cách đối phó, thế bố trí
chiến lược của chúng bị đảo lộn. Chiến tranh du kích đã góp phần quan trọng
từng bước đánh bại mưu đồ giành đất, giành dân và âm mưu thâm độc “dùng
người bản xứ đánh lại người bản xứ” của thực dân Pháp.
Chiến tranh du kích là một trong những hoạt động trọng tâm và xuyên
suốt của đảng bộ, quân và dân đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, diễn ra
ngay từ ngày đầu cho đến khi kháng chiến kết thúc thắng lợi. Cuộc chiến đấu
đó vừa mang những nét chung của các địa phương, các vùng miền trong cả
nước lại mang những đặc trưng riêng. Trong cuộc đấu tranh đó, quân và dân
Tây Nguyên đã giành được những thắng lợi to lớn, nhưng cũng có những hạn
chế, vấp váp, phải chịu không ít tổn thất, mất mát và hy sinh.
Nghiên cứu sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với chiến tranh du kích ở
chiến trường Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
(1945-1954) nhằm góp phần dựng lại cuộc đấu tranh anh dũng của quân và
dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, góp phần lý
giải rõ hơn một trong những nhân tố tạo nên thắng lợi của cuộc kháng chiến,
làm phong phú thêm những kinh nghiệm về chỉ đạo chiến tranh du kích của
cả nước, đồng thời làm cơ sở cho việc xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân
địa phương ở Tây Nguyên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện
nay. Với những lý do trên, Học viên quyết định chọn “Đảng lãnh đạo chiến
tranh du kích ở Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
(1945-1954) làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học, chuyên ngành Lịch sử Đảng
Cộng sản Việt Nam.
2


2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Chiến tranh du kích ở Việt Nam nói chung, ở Tây Nguyên nói riêng là một
chủ đề lớn. Từ nhiều năm qua đã thu hút được sự quan tâm của nhiều tập thể và
các nhà khoa học trong nước cũng như quốc tế. Đã có nhiều công trình nghiên cứu

Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (1982): Lịch sử Đảng cộng
sản Việt Nam, Tập 1 (1920 - 1954) (Sơ thảo); Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban
nghiên cứu Lịch sử Đảng tỉnh Lâm Đồng (1984), Sơ thảo Lịch sử Đảng bộ
tỉnh Lâm Đồng; Bộ Tổng tham mưu (1998), Chiến tranh du kích, chiến tranh
nhân dân địa phương trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ (19451975) - Những bài nói và bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chiến tranh
du kích, chiến tranh nhân dân địa phương, Nxb QĐND, Hà Nội; Võ Nguyên
Giáp, Chỉ đạo chiến tranh du kích, Bộ Tổng Tham mưu xuất bản; Ban Chấp
hành Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk (2002), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk (19451954), Nxb CTQG, Hà Nội; Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đắk Nông (2006),
Lịch sử Đảng bộ tỉnh Đắk Nông (1930-2005), Nxb Đắk Nông; Đảng Cộng sản
Việt Nam, Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Kon Tum (2006), Lịch sử Đảng bộ
tỉnh Kon Tum, Tập 1 (1930 – 1975), Nxb Đà Nẵng; Ban Chấp hành Đảng bộ
tỉnh Gia Lai (2009), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Gia Lai (1945-2005), Nxb CTQG,
Hà Nội; Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng (2008), Lịch sử Đảng bộ
tỉnh Lâm Đồng (1945-1975), Nxb CTQG, Hà Nội;… Bên cạnh đó, còn có các
công trình Lịch sử Đảng bộ các huyện, thị xã như: Ban Thường vụ Thành ủy
Đà Lạt (1994), Lịch sử thành phố Đà Lạt (1930-1975), Thành ủy Đà Lạt ấn
hành; Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Mang Yang (1999), Lịch sử Đảng bộ
huyện Mang Yang (1945-1995), Nxb CTQG, Hà Nội; Lịch sử Đảng bộ Thị xã
An Khê (1945-2005), Nxb CTQG, 2010; …
Các tài liệu này chủ yếu đề cập đến quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của
Trung ương Đảng và Đảng bộ các cấp trong quá chỉ đạo chiến tranh du kích
của cả nước, cũng như ở tỉnh, huyện cụ thể trên chiến trường Tây Nguyên.
4


Liên quan tới chủ đề chiến tranh du kích nói chung, chiến tranh du kích
trên chiến trường Tây Nguyên nói riêng trong kháng chiến chống thực dân Pháp,
nhiều năm qua đã có một số bài đăng trên các tạp chí chuyên ngành như: Vũ
Quang Hiển (2000), Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng dân quân du
kích và chiến tranh du kích, Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, số 3; Nguyễn Văn Diệu


2.

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Gia Lai (2009), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Gia
Lai (1945-2005), Nxb CTQG, Hà Nội.

3.

Ban Chỉ đạo Tây Nguyên (2006), Tây Nguyên trên đường phát triển bền
vững, Nxb CTQG, Hà Nội.

4.

Ban Dân vận Trung ương (1999), Lịch sử công tác dân vận của Đảng
Cộng sản Việt Nam 1930-1996, (sơ thảo), Nxb CTQG, Hà Nội.

5.

Bản đồ hành chính các tỉnh Tây Nguyên. Nguồn:
http://taynguyen3.vast.vn/index.php?option=com_mapsdata&view=post
&id=1:ban-do-hanh-chinh-vung-tay-nguyen

6.

Bản đồ Vị trí Tây Nguyên trong lãnh thổ Việt Nam. Nguồn:
wikimedia.org/wikipedia/vi/e/e4/VietnameseRegions_vn.png

7.

Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (1984), Lịch sử Đảng Cộng

kiên cường bất khuất.
17. Bộ Quốc phòng - Ban Tổng kết chiến lược (1963), Âm mưu của Pháp ở
Đông Dương (1928-1954), Hà Nội.
18. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1994), Lịch sử cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp, Tập 1, Nxb QĐND, Hà Nội.
19. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1994), Lịch sử cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp, Tập 2, Nxb QĐND, Hà Nội.
20. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1994), Lịch sử nghệ
thuật chiến dịch Việt Nam trong 30 năm chiến tranh chống Pháp, chống
Mỹ 1945 – 1975, Tập 1, Nxb QĐND, Hà Nội.
21. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1996), Tư tưởng Hồ
Chí Minh về xây dựng quân đội nhân dân, Nxb QĐND, Hà Nội.
22. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1997), Hậu phương
chiến tranh nhân dân Việt Nam (1945-1975), Nxb QĐND, Hà Nội.
23. Bộ Quốc Phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1997), Lịch sử chiến
thuật phục kích (1945-1975), Nxb QĐND, Hà Nội.
24. Bộ Quốc Phòng – Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2001), Lịch sử cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954, Tập 1 Chuẩn bị Toàn
quốc kháng chiến, Nxb QĐND, Hà Nội
25. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2002), Tư tưởng
quân sự Hồ Chí Minh, Nxb QĐND, Hà Nội.
7


26. Bộ Quốc Phòng – Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2005), Lịch sử cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954, Tập 2 Toàn quốc kháng
chiến, Nxb QĐND, Hà Nội
27. Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2005), Tổng kết tác
chiến chiến lược trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế
quốc Mỹ (1945-1975), Nxb QĐND, Hà Nội.

38. Bộ Tư lệnh Quân khu 5 (1999), Lịch sử Trung đoàn 803 chủ lực cơ
động Liên khu 5 trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Nxb QĐND,
Hà Nội
39. Bộ Tư lệnh Quân khu 5 – Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2002), Tổng
kết chiến thuật của lực lượng vũ trang Quân khu 5 trong hai cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975), Nxb QĐND,
Hà Nội.
40. Bộ Tư lệnh Quân khu 7 - Tỉnh uỷ Lâm Đồng (2004), Vai trò đồng bào
các dân tộc thiểu số ở Đông Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ trong chiến
tranh giải phóng (1945-1975), Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Nxb CTQG,
Hà Nội.
41. Nguyễn Minh Châu, Khiếu Anh Lân… (1995), Từ Điện Biên Phủ đến
Bắc Tây Nguyên, Trung đoàn 96 - Trận tiêu diệt binh đoàn cơ động 100
của Pháp, Nxb QĐND, Hà Nội.
42. Nguyễn Văn Chiến (1985), Tây nguyên các điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên, Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.
43. Lê Văn Cử (2014), Các mũi tiến công chiến lược trong chiến cuộc Đông
Xuân 1953-1954, Báo Quân đội nhân dân điện tử ngày 7 tháng 11.
44. Nguyễn Văn Diệu (2004), Âm mưu của thực dân Pháp về vấn đề dân tộc
ở Tây Nguyên (1893-1954), Tạp chí Xưa và Nay, số 224, tr. 7-10.
45. Lê Duẩn (1978), Tây Nguyên đoàn kết tiến lên, Nxb Sự Thật, Hà Nội.
9


46. Lê Duẩn (1983), Về chiến tranh giải phóng và chiến tranh giữ nước ở
Việt Nam, Nxb QĐND, Hà Nội.
47. Lê Duẩn (1993), Về chiến tranh nhân dân Việt Nam, Nxb CTQG, Hà Nội.
48. Đảng bộ Quân đội nhân dân Việt Nam (2009), Lịch sử Đảng bộ Quân
đội nhân dân Việt Nam, Tập 1 (1944-1954), Nxb QĐND, Hà Nội.
49. Đảng Cộng sản Việt Nam - Những trang sử vẻ vang (1930-2002),(2003)

62. Đảng uỷ- Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Lâm Đồng (2007), Lịch sử công tác
đảng, công tác chính trị lực lượng vũ trang tỉnh Lâm Đồng (1945-2000),
Nxb QĐND, Hà Nội.
63. Đảng ủy quân sự Kon Tum (1999), Truyền thống lực lượng vũ trang thị
xã Kon Tum trong 30 năm chiến đấu và trưởng thành 1945-1975, Nxb
Đà Nẵng.
64. Đảng uỷ Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng (2004), Một số văn kiện
chỉ đạo chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ,
Nxb QĐND, Hà Nội.
65. Phạm Giảng (1962), Lịch sử quan hệ quốc tế 1945-1954, Nxb Sử học,
Hà Nội.
66. Võ Nguyên Giáp (1967), Những kinh nghiệm lớn của Đảng về lãnh đạo
đấu tranh vũ trang và xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, Nxb Sự
thật, Hà Nội.
67. Võ Nguyên Giáp (1970), Mấy vấn đề về đường lối quân sự của Đảng ta,
Nxb Sự thật, Hà Nội.
68. Võ Nguyên Giáp (1972), Vị trí chiến lược của chiến tranh nhân dân ở địa
phương và của các lực lượng vũ trang địa phương, Nxb QĐND, Hà Nội.
69. Võ Nguyên Giáp (1972), Vũ trang quần chúng cách mạng xây dựng
quân đội nhân dân, Nxb Sự Thật, Hà Nội.
70. Võ Nguyên Giáp (1974), Bài giảng về Đường lối quân sự của Đảng,
Viện khoa học quân sự, Hà Nội.
71. Võ Nguyên Giáp (1974), Dân quân tự vệ một lực lượng chiến lược, Nxb
Sự thật, Hà Nội.
11


72. Võ Nguyên Giáp (1975), Sức mạnh vô địch của chiến tranh nhân dân
Việt Nam trong thời đại mới, Nxb Sự thật, Hà Nội.
73. Võ Nguyên Giáp (1979), Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh

Đảng (2009), Lịch sử biên niên Đảng Cộng sản Việt Nam, Tập III : Đảng
lãnh đạo kháng chiến và kiến quốc (1945-1954), Nxb CTQG, Hà Nội.
87. Lê Công Hương (2005), Người Tây Nguyên theo Đảng, theo Bác Hồ,
Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
88. Đỗ Hoàng Linh (2013), Bác Hồ với Tây nguyên, Gia Lai ấn hành.
89. Lê Phan Lương (2009), Lịch sử phong trào nông dân và hội nông dân
tỉnh Gia Lai 1945 – 2005, Nxb Văn hoá dân tộc, Hà Nội.
90. Mấy vấn đề về chỉ đạo chiến lược trong 30 năm chiến tranh giải phóng
(1945-1975) (1999), Nxb QĐND, Hà Nội.
91. Hồ Chí Minh (1970), Về đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang nhân
dân, Nxb QĐND, Hà Nội.
92. Hồ Chí Minh (1980), Chiến tranh nhân dân Việt Nam, Nxb QĐND,
Hà Nội.
93. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội.
94. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội.
95. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 6, Nxb CTQG, Hà Nội.
96. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội.
97. Một số vấn đề kinh tế - xã hội Tây Nguyên (1986), Nxb Khoa học xã hội,
Hà Nội.
98. Trần Hồ Nam (2004), Tiến quân lên Bắc Tây Nguyên mùa xuân 1954,
Tạp chí Lịch sử quân sự, số 1, tr. 7-9.
99. Nguyễn Quang Ngọc (Chủ biên) (2000), Tiến trình Lịch sử Việt Nam,
Nxb Giáo dục.
100. Những tài liệu chỉ đạo cuộc đấu tranh vũ trang của Trung ương Đảng
và Tổng Quân uỷ (1963), Tập 1, Bộ Tổng tham mưu xuất bản.
101. Những tài liệu chỉ đạo cuộc đấu tranh vũ trang của Trung ương Đảng
và Tổng Quân uỷ, (1963), Tập 2, Bộ Tổng tham mưu xuất bản.
13



114. Đinh Văn Thiên, Lê Quang Lợi, Nguyễn Trường Sơn (2006), Tây
Nguyên - vùng đất, con người, Nxb QĐND, Hà Nội.
115. Ngô Thông (1952), Chiến sĩ địch hậu Nam Tây Nguyên, Nxb QĐND,
Hà Nội
116. Nguyễn Thông (2001), Tiểu đoàn 186 cực Nam Trung Bộ - Nam Tây
Nguyên 1946-1975, Nxb QĐND, Hà Nội.
117. Trần Văn Thức (2005), Âm mưu của thực dân Pháp đối với vùng Tây
Nguyên trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai (19451954), Tạp chí Lịch sử quân sự, Số 7, tr. 6-9.
118. Tổng cục Chính trị - Cục Dân vận và tuyên truyền đặc biệt (2008), Lịch sử
Cục Dân vận và tuyên truyền đặc biệt (1947-2007), Nxb QĐND, Hà Nội.
119. Trận đánh ba mươi năm (Ký sự lịch sử) (1995), Tập 1, Nxb QĐND,
Hà Nội.
120. Ngô Đăng Tri, 82 năm Đảng Cộng sản Việt Nam – Những chặng đường
lịch sử (1930-2012), Nxb thông tin và truyền thông.
121. Nguyễn Tuấn Triết (2007), Tây Nguyên, những chặng đường lịch sử văn hoá, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
122. Trần Trọng Trung (2004), Lịch sử một cuộc chiến tranh bẩn thỉu, Nxb
QĐND, Hà Nội.
123. Trường Chinh (1952), Bàn về cách mạng Việt Nam, Ban Chấp hành
Trung ương xuất bản.
124. Trường Chinh (1975), Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam,
Tập 2, Nxb Sự thật, Hà Nội.
125. Trường Chinh (1985), Mấy vấn đề quân sự trong cách mạng Việt Nam,
Nxb QĐND, Hà Nội.
126. Lê Văn Tuấn, Nguyễn Sĩ Hiền, Nguyễn Văn Mừng (1999), Lịch sử phong
trào công nhân và công đoàn tỉnh Lâm Đồng, Nxb Lao động, Hà Nội.

15


127. Uỷ ban khoa học xã hội Việt Nam (1979), Lịch sử Việt Nam, Tập 2, Nxb