MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nhà giáo dục John Adams viết: “Nên giáo dục và hướng dẫn trẻ những nguyên
tắc của tự do”. Tư tưởng nàyđã nhấn mạnh vai trò chủ động, sáng tạo của người học,
xem người học là chủ thể của quá trình nhận thức, khám phá khoa học.
Thực tiễn cho thấy con người có khả năng sáng tạo từ rất sớm: Moza đã tự mình
hoà âm trên đàn, 5 tuổi sáng tác nhạc, 8 tuổiđã viết những bản xô-nát và giao hưởng đầu
tiên; Ê-đi-sơn khi mới 7 tuổiđã phát minh ra bong đèn điện; Aelita Andre bộc lộ khả
năng vẽ thiên tài khi mới 22 tháng tuổi. Vậy nên, các nhà giáo dục hoàn toàn có thể tin
tưởng rằng con người luôn tiềm tàng khả năng sáng tạo từ rất sớm. Điều quan trọng là
phải sớm phát hiện, động viên, khuyến khích và có biện pháp giúp trẻ phát huy khả năng
sáng tạo của mình.
Trường mầm non là môi trường thuận lợi tạo điều kiện cho sự nảy nở và phát
triển những ý tưởng sáng tạo đang còn ấp ủ trong trẻ. Sự hình thành và phát triển khả
năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi là tiền đề quan trọng đặt nền móng cho khả
năng sáng tạo trong mọi hoạt động sau này của đứa trẻ, đồng thời tạo mọi điều kiện quan
trọng cho đứa trẻ họa tập thông minh và tư duy sáng tạo ở mọi lứa tuổi học đường.
Ở trường mầm non trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi được tham gia vào rất nhiều hoạt động phong
phú, song có thể nói hoạt động hấp dẫn và thu hút trẻ nhất là hoạt động tạo hình. Hoạt
động tạo hình là sự liên kết của các loại hình hoạt động như: vẽ, nặn, xé dán, nắp ghép...
Trong đó khả năng rèn luyện óc tưởng tượng, sáng tạo tốt nhất là hoạt động nặn theo đề
tài. Vì nó đòi hỏi trẻ phải huy đọng tích cực các giác quan cũng như vốn hiểu biết của
trẻ. Hoạt động nặn theo đề tài của trẻ mẫu giáo thể hiện vốn kinh nghiệm mà trẻ có được
trong quá trình trẻ tiếp xúc với thế giới xung quanh. Trẻ nhận biết sự vật như thế nào thì
sẽ phản ánh vào kết quả hoạt động nặn của mình như vậy. Thông qua hoạt động nặn theo
đề tài, trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu nghiên cứu đối tượng để có được hiểu biết, sự hình
~1~


dung về các đối tượng đó. Từ đó xây dựng biểu tượng, hình tượng tiếp thu những chuẩn
mực đạo đức, thẩm mĩ trong xã hội đồng thời trải nghiệm xúc cảm, tình cảm trong giao

tuổi thông qua hoạt động nặn phù hợp, thì khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi
được hình thành và phát triển, từ đó góp phần giáo dục trí tuệ, thẩm mĩ cho trẻ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan tới đề tài.
- Thực trạng việc giáo viên tổ chức hoạt động nặn theo đề tài cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi thông qua hoạt động nặn ở trường mầm non Thực Hành.
- Đề xuất một số biện pháp phát huy khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi
thông qua hoạt động nặn theo đề tài.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Nội dung nghiên cứu
Phát huy khả năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua giờ hoạt động
nặn theo đề tài.
6.2. Thời gian và địa bàn nghiên cứu
- Độ tuổi: 5 - 6 tuổi
- Thời gian: từ 03/2016 đến 04/2016.
- Địa bàn nghiên cứu: trường mầm non Thực Hành, quận Kiến An, Hải Phòng.
7. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
~3~


- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
+ Phương pháp quan sát.
+ Phương phápđiều tra bằng phiếu hỏi.
+ Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp thống kê toán học.

~4~


CHƯƠNG 1

trình nghiên cứu đề cập đến hoạt động sáng tạo nhưng còn rất ít.
Các tác giả như: Phạm Minh Hạc, Trần Trọng Thủy, Trương Anh Tuấn, Lê Đức
Phúc... đã tiến hành nghiên cứu về khả năng tư duy, sáng tạo của trẻ trường mầm non.
Những nghiên cứu này đã đưa ra nhận định về sự phát triển một số chức năng tâm lý và
khả năng sáng tạo của trẻ Việt Nam.
Theo Thạc sĩ Lê Thị Liên Hoan thìóc sáng tạo cần được hình thành và nuôi dưỡng
từ nhỏ. Vì vậy, những cô giáo mầm non và cả cha mẹ đều có vai trò quan trọng trong
việc phát triển phẩm chất này. Họ là những người thầy dẫn dắt đầu tiên, đặt nền móng
cho sự sáng tạo của trẻ. Đa số chúng ta sinh ra vớiít nhiều tiềm năng sáng tạo, nếu được
khuyến khích và giáo dục ngay từ nhỏ trong môi trường cởi mở, tiềm năng này mới có
thể trở thành năng lực thực sự trong cuộc sống.
Theo cô Lê Cẩm Linh (chuyên gia phòng giáo dục quận Phú Nhuân): Mầm non là
lứa tuổi tràn ngập cảm xúc, phát triển trí tò mò, trí tưởng tượng bay bổng, khả năng liên
tưởng mạnh, lứa tuổi mầm non là giai đoạn tuổi phù hợp để thầy cô, gia đình đầu tư thời
gian để phát triển hành vi sáng tạo của các bé.
1.2. Một số khái niệm
1.2.1. Sáng tạo
Về mặt thuật ngữ: sáng tạo theo tiếng Anh là Creativity – là hoạt động tạo ra bất kì
cái gì có đồng thời tính mới và tính lợi ích.
Theo từ điển bách khoa toàn thư của Nga có viết: “Sáng tạo là sự sáng tạo tìm ra
cái mới”.
~6~


Theo từ điển triết học định nghĩa: “Sáng tạo là quá trình hoạt động của con
người tạo ra những giá trị vật chất, tinh thần mới về chất. Các loại hình sáng tạo được
xác định bởi đặc trưng nghề nghiệp như khoa học, kĩ thuật, văn học nghệ thuật, quân
sự... Có thể nói rằng, sáng tạo có mặt trong mọi lĩnh vực của thế giới vật chất và tinh
thần”.
Còn theo từ điển tiếng Việt: sáng tạo là việc làm ra cái mới chưa ai làm, hoặc là

hợp để khuyến khích trẻ say mê sáng tạo.
1.3. Hoạt động nặn và sự phát triển khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo.
1.3.1. Khái quát chung về hoạt động nặn.
Nặn là một phần cơ bản của hoạt động điêu khắc nói riêng và trong nghệ thuật tạo
hình nói chung, có đặc thù là diễn tả không gian thực ba chiều và không gian hai chiều
trên mặt phẳng.
Để thưởng thức sản phẩm nặn có thể cảm nhận được bằng mắt và bằng tay, vì vậy
trong nghệ thuật nặn vừa được gọi là loại hình nghệ thuật thị giác vừa được gọi là loại
hình nghệ thuật xúc giác.
Thể loại nặn rất phong phú, có thể gặp ở nhiều nơi nhiều chỗ, ở các vị trí địa lí
khác nhau như: đồ dùng hằng ngày, đồ dùng trang sức, đồ trang trí trong nhà, đồ trang trí
ngoài trời...
Nặn chỉ là một phần của điêu khắc, song nó được coi trọng là bởi tính công năng,
ứng dụng và tính tạo hình độc đáo. Nặn nói riêng tất cả các loại hình nghệ thuật tạo hình

~8~


nói chung đều có sự liên kết hỗ trợ nhau, là một khối thống nhất có liên hệ hưu cơ với
nhau.
1.3.2. Hoạt động nặn ở trẻ mẫu giáo.
Nhiều tác giả nghiên cứu nguồn gốc hoạt động nặn của trẻ cho rằng: cơ sở xuất
phát của tưởng tượng sáng tạo của trẻ em là một hoạt động gắn liền với yếu tố bắt
chước, ddoss là trò chơi trẻ em. Ngay từ nhỏ đứa trẻđã có những thao tác của hoạt động
nặn.
Trẻ tạo ra những sản phẩm từ những nguyên liệu và phương tiện tạo hình một cách
tự nhiên, chưa có ý thức. Chúng chơi với đất và thích thú với vật liệu với sản phẩm
chúng tạo ra, chính những sản phẩm, nguyên liệu trẻ tình cờ tạo ra đó đã kích thích trẻ
tích cực hoạt động hơn
Trẻ 24 - 36 tháng bước đầu làm quen với vật liệu và nhận biết được tính chất của

Trong giờ hoạt động nặn theo đề tài giáo viên có thể sử dụng phối hợp nhiều
phương pháp khác nhau. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào giờ hoạt động nặn
theo đề tài và những nhiệm vụ cơ bản của nó.
Giờ hoạt động nặn theo đề tài được phối hợp chặt chẽ với các hình thức hoạt
động khác nhau như hoạt động ngoài trời, âm nhạc, khám phám môi trường xung quanh,
thơ, sân khấu,... Mối liên hệ này cần thiết để phát triển tính sáng tạo nghệ thuật của trẻ,
giúp trẻ lĩnh hội tri thức, tích lũy vốn biểu tượng một cách đậm nét trong quá trình hoạt
động, giúp trẻ phát triển óc tưởng tượng sáng tạo.

~ 10 ~


1.4.3. Vai trò của hoạt động nặn theo đề tài đối với việc phát huy khả năng sáng tạo
của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi.
Sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi biểu hiện tính tích cực, tự chủ, sáng kiến trong
việc vận dụng phương pháp đã học vào thực hiện nhiệm vụ đặt ra. Trong giờ hoạt động
nặn theo đề tài thì sáng tạo được sử dụng thường xuyên, rộng dãi trong quá trình hướng
dẫn trẻ. Tưởng tượng sáng tạo phù hợp với đặc điểm nhận thức trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
Thông qua việc tổ chức giờ hoạt động nặn theo đề tài nhằm phát huy khả năng sáng
tạo, kích thích tìm tòi, ham hiểu biết, rèn luyện các cơ quan cảm giác cho trẻ mẫu giáo 5
- 6 tuổi.
Giờ hoạt động nặn theo đề tài là hoạt động quan trọng góp phần phát huy khả năng
sáng tạo cho trẻ. Khi trẻ càng phát triển thì trẻ càng lĩnh hội được nhiều biểu tượng về sự
vật hiện tượng xung quanh, càng tạođà cho việc phát huy khả năng sáng tạo. Thêm vào
đó đối tượng giờ hoạt động nặn theo đề tài càng phong phú kết hợp với việc tổ chức
hướng dẫn phù hợp của giáo viên thì khả năng sáng tạo của trẻ sẽ ngày càng được phát
triển.

~ 11 ~


- Bằng khen của UBND Thành phố năm 1999
- Giải nhì hội thi “ Cô nuôi giỏi” Thành phố năm 2002- 2003.
- Giải A cuộc thi “ Đồ dùng dạy học – đồ chơi sang tạo” thành phố năm 2006 – 2007.
- 14 CBVC đạt danh hiệu “ Giáo viên giỏi cấp cơ sở” “ Giáo viên giỏi cấp thành phố”
“Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở”.
Năm 2009 trường có 8 lớp với 340 cháu và 26 cán bộ giáo viên. Đội ngũ cán bộ
giáo viên đạt chuẩn trình độ là 96,1% trong đó có 92,3% trên chuẩn,
Năm 2015 trường Thực hành Mầm non được đổi tên là Mầm non Thực hành.
2.2. Khái quát về quá trình điều tra thực trạng của việc sử dụng biện pháp về phát
huy khả năng sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động nặn theo đề tài.
2.2.1. Mục đích điều tra.
Tiến hành điều tra nhằm tìm hiểu thực trạng việc sử dụng các biện pháp phát huy
khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động nặn theo đề tài, từ đó
đề xuất một số biện pháp.
~ 13 ~


2.2.2. Đối tượngđiều tra.
- Giáo viên đang dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Thực Hành.
- Trẻ mẫu giáo lớp thông qua giờ hoạt động nặn theo đề tài.
2.2.3. Thời gian điều tra.
Thời gian điều tra từ :
2.2.4. Nội dung điều tra.
- Tìm hiểu nhận thức của giáo viên về khả năng sáng tạo của trẻ 5 - 6 tuổi và khả
năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động nặn theo đề tài.
- Các biện pháp giáo viên sử dụng để phát huy khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo
5 - 6 tuổi thông qua giờ hoạt động nặn theo đề tài.
2.2.5. Phương pháp điều tra.
- Sử dụng phương pháp quan sát, dự giờ.
- Điều tra bằng phiếu hỏi.

2

Hoạt động vui chơi

4

100%

1

3

Hoạt động ngoài trời

1

25%

3

4

Sinh hoạt hằng ngày

0

0%

4


Hình thành các kĩ năng nhận thức thẩm mĩ

3

75%

3

Hình thành thái độ nhận thức tích cực

2

50%

2.3.1.3. Ý kiến của giáo viên về một số biện pháp nhằm phát huy khả năng sáng tạo cho
trẻ thông qua hoạt động nặn.

Bảng 2.3: Kết quả điều tra một số biện pháp nhằm phát huy khả năng sáng tạo cho
trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động nặn theo đề tài.
~ 15 ~


STT

Biện pháp phát huy khả năng sáng tạo cho trẻ
thông qua hoạt động nặn theo đề tài.

Số người lựa chọn
N



50%

4

2.3.1.4. Thực trạng những khó khăn mà giáo viên gặp phải khi phát huy tính sáng tạo
của trẻ.
Bảng 2.4: Những khó khăn của giáo viên khi phát huy tính sáng
tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi.

2

Khó khăn của giáo viên khi phát huy khả năng
sáng tạo cho trẻ thông qua giờ hoạt động nặn
theo đề tài.
Tổ chức cho trẻ cần nhiều đồ dùng và các hình
mẫu,vật nặn để chính xác hóa các biểu tượng.
Cô không có năng khiếu về hoạt động tạo hình.

3

Đồ dùng của nhà trường còn thiếu cho mỗi trẻ.

0

0%

4

Giáo viên không có nhiều thời gian để chuẩn bị các

huy khả năng sáng tạo cho trẻ đó là đàm thoại về các loại quả, sử dụng vật mẫu… Cụ thể
là : Hình thức vào bài n hẹ nàng, cô cùng trẻ đàm thoại về các loại quả, cô gợi mở và
khuyến khích trẻ nói về các loại quả. Thông qua đó trẻ nhớ lại những đặc điểm của các
loại quả và nhớ cả loại quả trẻ đã được nặn trong tiết học trước. Cô giáo đã sử dụng
nhiều mẫu vật đa dạng, phong phú nên những sản phẩm của trẻ đều đạt yêu cầu và đã có
sự sáng tạo. Kết thúc buổi học cô và trẻ cùng múa bài hát “Quả” giúp cho buổi học dù
đến cuối buổi nhưng vẫn hào hứng. Tuy nhiên, với việc sử dụng những biện pháp đó
vẫn chưa đủ, giáo viên cần bao quát trẻ hơn và kết hợp sử dụng những sản phẩm sáng
tạo của trẻ từ tiết học trước cho thêm gần gũi và kích thích hứng thú và khả năng sáng
tạo trong trẻ.
Trong quá trình học, có những trẻ rất tích cực, biểu hiện là trẻ rất tập trung chú ý
và hăng hái giơ tay phát biểu. Trong khi nặn trẻ rất chăm chú và chính sản phẩm của trẻ
cũng đã thể hiện điều đó. Trẻ nặn được những quả đúng về màu sắc và rất đẹp.
2.4. Một số kết luận rút ra từ thực trạng của việc phát huy khả năng sáng tạo cho
trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động nặn theo chủ đề.
Nhìn vào bảng số liệu 2.1 giáo viên đã quan tâm đến phát huy khả năng sáng tạo
của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi. Tuy nhiên giaó viên sử dụng các hoạt động chưa đồng đều
và chủ yếu tập trung phát triển khả năng sáng tạo thông qua hoạt động vui chơi mà bỏ
qua các hoạt động khác. Những hoạt động như hoạt động học tập, hoạt động ngoài trời
thì được rất ít giáo viên quan tâm đến. Vậy nên phát huy khả năng sáng tạo của trẻ giáo
viên cần chú ý đến tất cả các hoạt động của trẻ ở trường chứ không nên thiên quá về một
hoạt động.
Về mục tiêu cụ thể của hoạt động nặn theo đề tài đã được giáo viên xác định rất
đúng đắn. Bên cạnh đó, việc sử dụng sản phẩm nặn của trẻ và việc đổi mới phương pháp
~ 17 ~


hoạt động là vô cùng quan trọng thì lại ít được giáo viên chú ý. Đây cũng là nguyên nhân
khiến sản phẩm nặn theo đề tài của trẻ còn nghèo nàn, chưa sáng tạo và phong phú.
Một giờ hoạt động theo đề tài thì cần rất nhiều vật mẫu, hình nặn để chính xác hóa

3.1. Cơ sở xây dựng một số biện pháp phát huy khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo
5 – 6 tuổi.
Một là, dựa trên những nghiên cứu lí luận về đặc điểm phát triển tâm sinh lý của
trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, về đặc điểm hoạt động nặn theo đề tài và về khả năng sáng tạo
của trẻ thông qua hoạt động tạo hình.
Hai là, dựa vào kết quả điều tra và phân tích thực trạng của việc tổ chức hoạt động
nặn theo đề tài của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ở trường mầm non Thực Hành.
3.2. Một số biện pháp phát huy khả năng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi.
3.2.1. Biện pháp 1: Cung cấp biểu tượng cho trẻ về thế giới xung quanh.
3.2.1.1. Ý nghĩa của biện pháp.
- Đối với trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mầu giáo 5 – 6 tuổi nói riêng, hoạt động
nặn theo đề tài có ý nghĩa vô cùng quan trọng, giúp mô phỏng lại các sự vật hay mảng
đời sống xã hội nào đó một cách chủ quan và độc đáo. Trong hoạt động nặn theo đề tài
nếu trẻ thiếu vốn biểu tượng hoặc vốn kinh nghiệm còn nghèo nàn thì sẽ gặp khó khăn
trong công vệc thể hiện trên sản phẩm của mình.
3.2.1.2. Nội dung của biện pháp.
- Giáo viên làm sống lại những biểu tượng về đồ vật và cuộc sống xung quanh mà
trẻ tích lũy.
- Cung cấp thêm những biểu tượng mới.
~ 20 ~


3.2.1.3. Cách tiến hành
- Để cung cấp biểu tượng cho trẻ trước hết là phải làm sống lại kinh nghiệm ở trẻ
(gợi nhớ) giúp trẻ nhớ lại những biểu tượng mà trẻ đã có về thế giới xung quanh. Trước
khi chuyển sang chủ điểm mới, giáo viên cần dành thời gian trò chuyện về thế giới xung
quanh.
- Bên cạnh việc gợi nhớ cho trẻ thì giáo viên cần bổ sung kinh nghiệm để giúp cho
trẻ làm giàu vốn biểu tượng về cuộc sống xung quanh, giúp trẻ có vốn sống nhất định để
từ đó có thể tái tạo chúng vào hoạt động nặn. Để thực hiện được nhiệm vụ này, cô giáo

- Hoạt động trọng tâm( Quan sát và tạo ra sản phẩm)
- Hoạt động nhận xét, đánh giá.
3.2.2.3. Cách tiến hành
- Hoạt động vào bài:
+ Giáo viên kích thích hứng thú của trẻ bằng việc tạo ra tình huống có vấn đề để
trẻ tập trung chú ý và giải quyết.
Việc thu hút sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì tâm lí của trẻ luôn hướng đến
những điều mới lạ lên cô giáo phải sử dụng những biện pháp mới để phần mở đầu tránh
bị nhàm chán.
+ Giáo viên kết hợp biện pháp thông thường với biện pháp hiện đại để thu hút trẻ.

~ 22 ~


Để tăng cường tài liệu phong phú cho hoạt động nặn theo đề tài, giáo viên cần
thường xuyên tìm kiếm, sưu tầm hình ảnh trên mạng, trên đĩa, video…để hướng dẫn trẻ.
Đồng thời kết hợp với việc sử dụng công nghệ thông tin, các phần mềm dạy học vào
trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ.
+ Sử dụng kết hợp với nhóm biện pháp mang tính vui chơi.
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo,việc sử dụng các trò chơi vào
phần mở đầu giúp cho tiết học vui vẻ, lôi cuốn, làm cho trạng thái tâm lý của trẻ hưng
phấn cao, tập trung tinh thần vào khám phá các hoạt động tiếp theo.
- Hoạt động trọng tâm( Quan sát và tạo sản phẩm)
+ Tổ chức quan sát bổ sung
Bên cạnh việc cung cấp những kiến thức cơ bản cho trẻ thì giáo viên bổ sung
thêm những biểu tượng mới giúp trẻ tư duy, phát triển trí tưởng tượng và sang tạo ra
những cách nặn mới.
Để trẻ tạo ra sản phẩm đẹp mắt, sang tạo thì vật mẫu của cô phải chuẩn mang tính
thẩm mĩ cao. Khi trẻ quan sát những vật mẫu như vậy trẻ sẽ thích thú tạo ra sản phẩm
mới theo tư duy, tưởng tượng của mình.

- Sử dụng sản phẩm nặn theo đề tài làm trò chơi thường ngày cho trẻ.
~ 24 ~


3.2.3.3. Cách tiến hành
- Sau mỗi giờ hoạt động nặn theo đề tài trẻ đều có sản phẩm những sản phẩm độc
đáo riêng của mình và giáo viên có thể sử dụng các sản phẩm của trẻ để làm quà tặng
cho người thân của trẻ ( tặng bà, tặng mẹ…).Việc tặng quà nhờ vậy sẽ giúp trẻ có động
lực hơn để hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời khi được tặng những sản phẩm như vậy các
bậc phụ huynh cũng nắm bắt được chất lượng giáo dục của giáo viên đứng lớp.
- Sử dụng sản phẩm nặn theo đề tài làm trò chơi thường ngày cho trẻ.
- Cô giáo có thể sử dụng các sản phẩm nặn của trẻ làm đồ chơi trong kế hoạch
chăm sóc thường ngày.

~ 25 ~