VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN HẢI
DANH MỤC VIẾT TẮT

CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG
BỊ TÂM THẦN TỪ THỰC TIỄN TRUNG TÂM
CHĂM SÓC VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO
NGƯỜI TÂM THẦN TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

HÀ NỘI, 2016


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN HẢI

CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG
BỊ TÂM THẦN TỪ THỰC TIỄN TRUNG TÂM
CHĂM SÓC VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO
NGƯỜI TÂM THẦN TỈNH THÁI BÌNH

Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 60.90.01.01


2.3. Thực trạng hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người có công bị
tâm thần tại Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm
thần tỉnh Thái Bình ................................................................................... 33
Chương 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG BỊ TÂM THẦN TỪ THỰC TIỄN
TRUNG TÂM CHĂM SÓC VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO
NGƯỜI TÂM THẦN TỈNH THÁI BÌNH .................................................. 64
3.1. Những phát hiện của nghiên cứu ....................................................... 64
3.2. Các nhóm giải pháp ........................................................................... 67
KẾT LUẬN .................................................................................................... 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 72


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CTXH

Công tác xã hội

BTXH

Bảo trợ xã hội

NCC

Người có công

NTT

Người tâm thần

những thương tật, những mất mát mà bao người con ưu tú của dân tộc phải
mang trên mình suốt phần đời còn laị, nó ảnh hưởng đến mọi khía cạnh đời
sống của những người có công. Đó là những nỗi đau không gì có thể bù đắp
hết. Những năm qua, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về chính trị,
kinh tế và xã hội. Nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, liên tục và ổn định,
đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện. Đảng, Nhà nước và nhân dân
ta luôn dành sự quan tâm ưu đãi đặc biệt đến những người có công với cách
mạng, Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, vẫn còn nhiều vấn
đề xã hội bức xúc cần được xem xét một cách nghiêm túc để có hướng đi
đúng với mục tiêu phát triển vì con người.
Hiện tại cả nước có khoảng 8,8 triệu người có công với cách mạng được
hưởng chế độ ưu đãi một lần và hàng tháng, chiếm khoảng 10% dân số. Trong
đó, khoảng 1,47 triệu người hưởng trợ cấp hàng tháng, hàng trục nghìn con
thương binh, liệt sỹ được hưởng chế độ ưu đãi về giáo dục, đào tạo, chăm sóc y
tế, hơn 1000 cán bộ lão thành cách mạng được hỗ trợ cải thiện nhà ở [1].
Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm thần Thái
Bình tiền thân là Trung tâm điều dưỡng người tâm thần có công, có nhiệm vụ
chăm sóc, phục hồi chức năng cho người tâm thần và người rối nhiễu tâm trí
trong đó có đối tượng là người có công bị bệnh tâm thần. Trong những năm
qua, Trung tâm đã thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ được giao, giải quyết các
chế độ cho đối tượng theo đúng quy định. Do vậy, đời sống của Người có
công bị bệnh nuôi dưỡng tại Trung tâm đã phần nào được ổn định và cải
thiện. Tuy nhiên, hiện nay Trung tâm đang quản lý và chăm sóc cho 200 đối

1


tượng, trong đó có 57 đối tượng là người có công bị bệnh tâm thần [2]. Hơn nữa
đội ngũ cán bộ còn mỏng nên việc chăm sóc, giúp đỡ mới chỉ đáp ứng được
những nhu cầu thiết yếu của họ mà chưa thể đáp ứng những nhu cầu đa dạng và

- An sinh xã hội đối với gia đình người có công với cách mạng và nạn
nhân chiến tranh huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên (Nghiên cứu trường hợp tại
3 xã: Xã Trung Hưng, xã Lý Thường Kiệt, thị trấn Yên Mỹ)”. Thông qua
việc tìm hiểu thực trạng tiếp cận các dịch vụ An sinh xã hội và tiếp cận lý
thuyết Nhu cầu và thuyết Chức năng, khóa luận đã phân tích được thực trạng
đời sống cũng như khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội
của nhóm đối tượng trên. Đồng thời cũng chỉ ra những tác động của chính
sách an sinh xã hội tại địa phương ảnh hưởng đến đời sống của gia đình
người có công và nạn nhân chiến tranh. Mặc dù nhận được rất nhiều sự hỗ
trợ của các chính sách an sinh xã hội từ phía Nhà nước tuy nhiên do chịu hậu
quả trực tiếp và gián tiếp của chiến tranh, gia đình Người có công và Nạn
nhân chiến tranh gặp rất nhiều khó khăn và hạn chế trong việc tiếp cận các
dịch vụ an sinh xã hội. Những nhân tố tác động trực tiếp và có sức ảnh
hưởng lớn đến việc tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội là thu nhập, nó trở
thành yếu tố quyết định mạnh mẽ đối với từng hộ gia đình khi tiếp cận các
dịch vụ an sinh xã hội.
- Giải pháp và đề xuất kiến nghị nhằm thực hiện tốt hơn công tác
thương binh liệt sỹ và người có công ở thị xã Cửa Lò [13]. Nghiên cứu đã
đánh giá về thực trạng đời sống NCC ở Thị Xã Cửa Lò cũng như tình hình
thực hiện chính sách ưu đãi xã hội đối với NCCVCM ở Thị Xã Cửa Lò. Tác
giả cũng tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức, thực hiện công tác xã hội hóa
chăm sóc NCC ở Thị Xã Cửa Lò. Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến
những vướng mắc và tồn tại trong công tác NCCVCM ở Thị Xã Cửa Lò từ đó
đề ra những giải pháp và đề xuất kiến nghị nhằm thực hiện tốt hơn công tác
thương binh – liệt sỹ và người có công ở Thị Xã Cửa Lò.

3


- Trong một nghiên cứu khác, tác giả Trịnh Văn Đệ đã tìm hiểu về lĩnh

khai chính sách, những thủ tục hành chính và phương thức triển khai việc chi
trả chính sách…
- Đề tài Nâng cao đời sống Người có công ở tỉnh Quảng Nam (2012).
Trong nghiên cứu này, các khía cạnh về đời sống người có công như kinh tế,
tinh thần, xã hội được tác giả tập trung phân tích khá kỹ. Kết quả nghiên cứu
cho thấy người có công đã phần nào được hỗ trợ các chính sách về kinh tế.
Tuy nhiên đời sống về tâm lý và xã hội thì còn chưa được quan tâm nhiều.
Với những người sống cùng con cái và có mối quan hệ tốt trong cộng đồng thì
ít gặp vấn đề. Ngược lại với những người ít có các mối quan hệ thì thường họ
sẽ gặp phải nhiều vấn đề đặc biệt là các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm
thần. Do đó nghiên cứu đã đề xuất ra nhiều giải pháp trong việc nâng cao chất
lượng sống không chỉ về khía cạnh kinh tế mà còn nhấn mạnh đến đời sống
tinh thần và xã hội.
Như vậy có thể thấy vấn đề người có công bị tâm thần cũng đã có một
số nghiên cứu tập trung tìm hiểu ở một số khía cạnh khác nhau (chủ yếu là tập
trung vào các can thiệp chính sách). Tuy nhiên những can thiệp chuyên sâu
như CTXH nhóm với NCC bị tâm thần gần như bị bỏ ngỏ. Các phát hiện
trong nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đời sống tinh thần và xã hội của NCC đang
còn thiếu sự quan tâm và cần có những can thiệp về lĩnh vực này. Do đó việc
nghiên cứu tập trung vào một hoạt động can thiệp đặc thù là CTXH nhóm sẽ
rất hữu ích và cần thiết.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực trạng công
tác xã hội nhóm đối với người có công bị tâm thần từ thực tiễn Trung tâm
Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm thần tỉnh Thái Bình. Từ đó

5



-

Phạm vi khách thể: Đề tài nghiên cứu trên 2 nhóm khách thể chính đó là;
o Đội ngũ cán bộ nhân viên, quản lý tại trung tâm
o Người có công bị tâm thần nhẹ hoặc mới phục hồi

-

Phạm vi về không gian, thời gian: Từ tháng 10/2015 đến hết tháng
6/2016 tại Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm
thần tỉnh Thái Bình.

-

Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung phân tích một số hoạt động sử
dụng trong CTXH nhóm với NCC bị tâm thần. Một số yếu tố khác như
vai trò của nhân viên xã hội trong các hoạt động nhóm, những yếu tố
6


ảnh hưởng tới hiệu quả của các hoạt động nhóm cũng được đề cập
trong luận văn.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng để xem xét hoạt
động CTXH nhóm với người có công bị tâm thần trong mối quan hệ với các
yếu tố môi trường và hệ thống xung quanh cũng như đặt vấn đề nghiên cứu
trong một tổng thể các tương tác với môi trường bên ngoài. Những vấn đề liên
quan đến CTXH nhóm, lý luận về NCC bị tâm thần cũng được phân tích theo
các tương quan để đưa ra một kết luận khách quan, toàn diện.

Phương pháp phỏng vấn sâu
Phỏng vấn sâu là những cuộc đối thoại được lặp đi lặp lại giữa nhà

nghiên cứu và người cung cấp thông tin nhằm tìm hiểu thực trạng, những
mong muốn nguyện vọng, kinh nghiệm và nhận thức của người cung cấp
thông tin thông qua chính ngôn ngữ, thái độ của người ấy.
Luận văn tiến hành phỏng vấn thu thập thông tin từ 12 người có công bị
tâm thần nhẹ. Đây đều là những người tham gia vào các hoạt động CTXH
nhóm
Ngoài ra luận văn còn phỏng vấn sâu với 3 cán bộ hiện đang chịu trách nhiệm
triển khai các hoạt động nhóm, 2 cán bộ lãnh đạo quản lý phụ trách lĩnh vực
này trong trung tâm
-

Phương pháp thảo luận nhóm
Phương pháp thảo luận nhóm là phương pháp huy động một số người

có kiến thức và sự hiểu biết về một lĩnh vực nhất định. Mục đích của phương
pháp này là để thu thập thông tin từ đa dạng từ nhiều chiều khác nhau. Hơn
nữa trong quá trình thảo luận nhóm, các quan điểm trái chiều sẽ được đưa ra
trao đổi để đi đến thống nhất. Như vậy nghiên cứu viên sẽ có được những ý
kiến sâu sắc và thống nhất về các vấn đề cần quan tâm. Luận văn đã thực hiện
một cuộc thảo luận nhóm với đối tượng người có công bị thâm thần.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Đề tài sẽ đóng góp một phần vào hệ thống lý luận hiện đại về thực trạng và
một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động công tác xã hội nhóm với
người có công bị tâm thần. Trên thực tế đây là một khía cạnh còn ít được nghiên
cứu do tính đặc thù của nghề công tác xã hội và của nhóm đối tượng.


-

Đối với đội ngũ lãnh đạo
Nghiên cứu sẽ mô tả thực trạng về các hoạt động, các vấn đề và các

nhân tố tác động tới hiệu quả CTXH nhóm đang được triển khai trong trung
tâm. Kết quả đó sẽ giúp đội ngũ lãnh đạo đánh giá được các hoạt động CTXH
nhóm này và lập kế hoạch, đưa ra những quyết sách nhằm nâng cao hiệu quả
của mô hình CTXH nhóm với NCC bị tâm thần

9


-

Đối với ngành công tác xã hội
Các hoạt động CTXH nói chung và hoạt động CTXH nhóm nói riêng

hiện nay còn nhiều hạn chế. Do đó nghiên cứu tập trung vào các hoạt động
nhóm với NCC sẽ làm sáng tỏ hơn nữa lý luận về các hoạt động CTXH nói
chung và CTXH nhóm nói riêng.
7. Cơ cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, tài liệu tham khảo, danh mục biểu bảng.
Kết cấu luận văn bao gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về công tác xã hội nhóm đối với
người có công bị tâm thần.
Chương 2: Thực trạng công tác xã hội nhóm đối với người có công bị
tâm thần tại Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm thần
tỉnh Thái Bình.
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện công tác xã hội nhóm


Thân nhân của những người có công cách mạng.
Chúng ta có thể nhận thấy rằng người có công CM bao gồm rất nhiều

đối tượng nhưng trong đề tài này tác giả sẽ đi sâu hơn về đối tượng thương
bệnh binh vì hơn ai hết họ là những người chiếm số lượng lớn trong số người
có công.
1.1.2. Một số khái niệm về tâm thần
-

Tâm thần
11


Tâm thần học là một môn Y học chuyên nghiên cứu các biểu hiện lâm
sàng, bệnh nguyên, bệnh sinh, các phương pháp điều trị và dự phòng bệnh
tâm thần. Bệnh tâm thần là những bất thường trong ý thức, tư duy, về cảm
xúc, hành vi hay hoạt động tâm thần nói chung. Do những biểu hiện rất phức
tạp và để hạn chế những mặc cảm của bệnh nhân cũng như sự kì thị của xã
hội, xu hướng chung hiện nay là dùng thuật ngữ rối loạn tâm thần, hạn chế
dùng thuật ngữ bệnh bệnh tâm thần [12].
-

Sức khoẻ tâm thần
Sức khỏe tốt không chỉ có sức khỏe thể chất tốt mà cần phải có một

tinh thần khỏe khoắn. Tổ chức y tế thế giới WHO đưa ra định nghĩa về sức
khoẻ tốt là “trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội chứ
không phải chỉ bao gồm tình trạng không có bệnh hay thương tật” [12].
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa về sức khoẻ tâm thần

-

Sự linh hoạt

Chăm sóc sức khoẻ tâm thần dựa vào cộng đồng
12


Chăm sóc sức khoẻ tâm thần dựa vào cộng đồng là biện pháp chiến
lược nằm trong sự phát triển của cộng đồng về chăm sóc sức khoẻ tâm thần,
bình đẳng về cơ hội hoà nhập xã hội cho người có rối loạn tâm thần. CSSKTT
dựa vào cộng đồng được triển khai với sự phối hợp chung của chính bản thân
người có rối loạn tâm thần, gia đình và cộng đồng bằng những dịch vụ y tế,
dịch vụ hỗ trợ tâm lý xã hội, giáo dục và hướng nghiệp thích hợp [4].
-

Rối nhiễu tâm trí
“Rối nhiễu tâm trí” dùng để chỉ biểu hiện lệch lạc nói chung về sức

khoẻ tâm trí của một cá nhân. Tình trạng rối nhiễu tâm trí kéo dài sẽ dẫn đến
rối loạn giấc ngủ, hành vi, ngôn ngữ, nhân cách, và các tổn thương bệnh thực
thể như loét dạ dày tá tràng, suy dinh dưỡng hoặc phì nộn. Người có rối nhiễu
tâm trí là người có các hành vi, cảm xúc kém thích nghi, hành vi kỳ lạ, gây
đau khổ hoặc làm ảnh hưởng đến sức khoẻ, cuộc sống, mối quan hệ của bản
thân và những người xung quanh [4].
1.1.3. Một số bệnh tâm thần thường gặp
- Tâm thần phân liệt
Tâm thần phân liệt là một loại bệnh tâm thần nặng . Cứ trong 100
người dân thì có 1 người mắc bệnh này. Bệnh có thể biểu hiện dưới nhiều
dạng khác nhau nhưng đều có chung đặc điểm là ảnh hưởng đến các hoạt

Tuy nhiên cũng có những giai đoạn khí sắc bình thường nhưng nếu cứ để tiếp
tục không điều trị thì chẳng bao lâu tình trạng cảm xúc này sẽ chuyển từ cực
này sang cực đối nghịch. Các triệu chứng của giai đoạn trầm cảm giống như
đã mô tả trong phần rối loạn trầm cảm. Các triệu chứng của giai đoạn hưng
cảm bao gồm vui vẻ quá mức, hoang tưởng tự cao, cảm giác mình là vô địch,
tăng hoạt động, có những hành vi bao hàm nguy cơ cao (thí dụ như lái xe
không cẩn thận , tiêu xài hoang phí… ), không kiểm soát được nhịp độ suy
nghĩ hay nói chuyện, ngủ ít và dễ nổi cơn giận dữ bất ngờ.
-

Bệnh Alzheimer
Bệnh Alzheimer là một loại bệnh tiến triển ngày càng nặng dần với đặc

điểm là sự hủy diệt từ từ các tế bào thần kinh trong não. Bệnh thường khởi
phát rất chậm và dần dần theo thời gian sẽ trở nên nặng hơn. Các triệu chứng
xuất hiện đầu tiên thường là thay đổi tính tình và giảm trí nhớ. Người bệnh trở
nên dễ mệt mỏi, tức giận hoặc lo âu. Thường hay quên đồ dùng mình để chỗ

14


nào nên hay mất thời gian tìm kiếm. Ui quần áo hoặc vặn nước thường quên
tắt sau khi làm xong. Đi đến những nơi quen thuộc thì dễ dàng nhưng nếu đến
những nơi lạ thì dễ lạc đường. Sự suy giảm trí nhớ bệnh lý này khác với sự
giảm trí nhớ nhẹ có thể gặp ở người già bình thường. Dần dần trí nhớ người
bệnh ngày càng giảm sút hơn. Họ thường quên tên của món đồ mà họ muốn
gọi, quên tên các bạn thân, không hiểu các con số trên hóa đơn tính tiền,
không hiểu những gì mình đọc trong sách báo, không thể viết và không thể
lập được kế hoạch làm việc hằng ngày. Lúc này người bệnh bắt đầu khó hoà
nhập vào môi trường xã hội chung quanh, thường dễ nổi giận vô cớ, hay la

con người bệnh nhân và kèm theo sự sợ hãi cực độ là các phản ứng cơ thể như
: nhịp tim nhanh, thở hụt hơi hoặc cảm giác nghẹt thở, run rẩy, toát mồ hôi ,
buồn nôn, cảm giác khó chịu trong bụng, chóng mặt … và bệnh nhân chỉ có
một mong muốn duy nhất là thoát khỏi tình huống này. Sau khi thoát khỏi đối
tượng hay tình huống gây sợ bệnh nhân sẽ tìm cách tránh né chúng . Khi sự
tránh né này gây ảnh hưởng đến hiệu suất công việc hoặc các mối quan hệ xã
hội thì bệnh nhân cần phải được khám tâm thần và điều trị .
- Rối loạn lo âu lan toả
Đặc điểm của rối loạn này là bệnh nhân luôn cảm thấy lo âu và căng
thẳng quá mức hoặc không thực tế về mọi vấn đề của cuộc sống thí dụ họ
luôn sợ hết tiền dù họ vẫn còn nhiều tiền trong ngân hàng hoặc họ thường lo
sợ mình hoặc người thân sắp bị bệnh, bị tai nạn hay gặp chuyện không may
mặc dù không có dấu hiệu gì đáng để lo lắng về việc đó. Họ luôn cảm thấy
bồn chồn, bất an, căng thẳng, run, nhức đầu, dễ mệt mỏi, khó tập trung chú ý,
khó ngủ …
1.1.4. Đặc điểm đời sống tâm lý- xã hội và nhu cầu của người có công bị
bệnh tâm thần
-

Nhu cầu của người có công
Cũng như những người khác, NCC với cách mạng bị tâm thần rất cần

một cuộc sống vật chất và tinh thần đầy đủ, ấm no hạnh phúc. Mặt khác họ đã
có nhiều cống hiến và hy sinh, chịu nhiều thiệt thòi và mất mát vì sự nghiệp
chung của dân tộc, do đó họ cần được mọi người tôn trọng, quan tâm chăm

16


sóc, chia sẻ động viên họ nhiều hơn để họ vơi đi nỗi đau mất mát, quên đi

chăm sóc cũng khác nhau và phải tìm hiểu kỹ những đặc điểm, nhu cầu
riêng của họ. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng để đưa ra những giải
pháp chăm sóc, hỗ trợ phù hợp đem lại hiệu quả cao nhằm bù đắp phần
nào những hy sinh và cống hiến to lớn của người có công với cách
mạng.
1.2. Lý luận về công tác xã hội nhóm
1.2.1. Một số khái niệm
-

Khái niệm công tác xã hội
Theo Hiệp hội Quốc gia Nhân viên công tác xã hội của Mỹ (NASW):

“Công tác xã hội là những hoạt động chuyên nghiệp nhằm mục đích giúp đỡ
các cá nhân, nhóm và cộng đồng trong hoàn cảnh khó khăn, để họ tự phục hồi
chức năng hoạt động trong xã hội và để tạo ra các điều kiện thuận lợi cho họ
đạt được những mục đích của cá nhân.
-

Khái niệm nhóm
Nhóm là một tập hợp người có từ hai người trở lên, giữa họ có một sự

tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình thực hiện hoạt động chung
nhằm thoả mãn nhu cầu nào đó của tất cả các thành viên trong nhóm. Tất cả
18


các thành viên trong nhóm được điều chỉnh và tuân theo các qui tắc và thiết
chế nhất định [6].
-


thể chất, liệu pháp thư giãn và trò chơi.

19


- Thực hiện các hoạt động vận động thể chất
Các hoạt động vận động thể chất thường được sử dụng trong sinh hoạt
nhóm là các hoạt động giúp các thành viên có những vận động chân tay và cơ
thể nhẹ nhàng, hít thở...trong một khoảng thời gian ngắn và không phải di
chuyển xa khỏi nơi diễn ra hoạt động. Các hoạt động vận động này thường
thích hợp thực hiện khi các thành viên trong nhóm phải ngồi lâu thảo luận hay
nghe thuyết trình mà không có nhiều thời gian để có các hoạt động di chuyển
xa, tránh nhóm xáo trộn và không ổn định ngay để tiếp tục công việc được. Ví
dụ như hoạt động vận động tập thể dục tại chỗ: nhân viên xã hội yêu cầu các
thành viên đứng dậy, vươn thẳng người, hít thở sâu và kéo căng cơ tay hoặc
cơ chân.
- Liệu pháp thư giãn
Liệu pháp thư giãn là công cụ hữu hiệu và thường hay được sử dụng
giúp các thành viên trong nhóm đỡ mệt mỏi, lấy lại sức lực và tập trung tốt
hơn cho hoạt động nhóm. Đặc biệt là sau những hoạt động các thành viên
phải suy nghĩ nhiều hoặc có những căng thẳng thần kinh (stress). Liệu pháp
thư giãn là việc nhân viên xã hội giúp các thành viên ngồi thoải mái, điều
chỉnh nhịp thở (hít vào thật sâu và thở ra từ từ). Và qua lời hướng dẫn để các
thành viên lấy bớt đi khỏi cơ thể căng thẳng và đi đến môi trường an toàn, ấm
cúng và tràn đầy hạnh phúc. Liệu pháp này sẽ hiệu quả hơn nếu như được
thực hiện trong môi trường tĩnh lặng và có tiếng nhạc du dương. Liệu pháp
này chính là tách các thành viên ra khỏi môi trường hiện tại trong một khoảng
thời gian ngắn để đến một môi trường họ mong ước.
- Tổ chức các trò chơi
Theo nhiều nghiên cứu, trò chơi là một phương pháp rất có hiệu quả để