Trường Trung Học Cơ Sở

MỤC LỤC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ........................................................................................................................2
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI...........................................................................................................2
1. Cơ sở lý luận ......................................................................................................................2
2. Cơ sở thực tế :.....................................................................................................................4
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.........................................................................................................6
I. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN...............................................................................................6
1. Thuận lợi.............................................................................................................................6
2. Khó khăn.............................................................................................................................7
II. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI.......................................................................................................8
1. Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực “ Kỷ thuật mảnh ghép”................................8
2. Mô hình kỷ thuật “các mảnh ghép”....................................................................................9
3. Phân công nhiệm vụ cho các nhóm.....................................................................................9
III.PHẦN NỘI DUNG ĐỀ TÀI..................................................................................................9
1. Mục tiêu cần đạt:...............................................................................................................10
2. Chuẩn bị............................................................................................................................10
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC........................................................................................10
1. Giới thiệu chung về văn bản:............................................................................................11
a. Đọc – chú thích.................................................................................................................11
b. Tóm tắt văn bản.................................................................................................................11
2. Tìm hiểu chung về văn bản:..............................................................................................12
a. Nội dung:...........................................................................................................................12
b. Phần ghi bảng....................................................................................................................12
4. Hướng dẫn tự học:.............................................................................................................14
5.Khảo sát chất lượng............................................................................................................14
3 4.............................................................................................................................................24
Sắp xếp lại các hình ảnh theo trật tự đúng những sự việc diễn ra trong văn bản?....................24
C. KẾT THÚC VẤN ĐỀ..........................................................................................................25
1. Kết quả thực hiện đề tài:...................................................................................................25

sang lấy “Học” làm trung tâm.
Trong phương pháp tổ chức
Gv:

Trang 2


Trường Trung Học Cơ Sở

Đối tượng của hoạt động “Dạy”
Chủ thề của hoạt động “Học”
Được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo.
Người học

Thông qua đó chủ động khám phá tìm hiểu những điều mình chưa rõ, chưa có,
chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp đặt sẵn.
Dạy học theo phương pháp tích cực. Người học được trực tiếp, quan sát,
thảo luận, chủ động giải quyết vấn đề theo cách suy nghĩ của mình để từ đó nắm
kiến thức kỹ năng mới.
Tất nhiên đổi mới phương pháp dạy học không phải là loại trừ, xóa bỏ
hoàn toàn cái cũ mà phải dựa trên nền tảng cái cũ, kế thừa cái cũ để tạo lập ra
cái mới phù hợp hơn sáng tạo hơn mà thôi “Ví như tòa lâu đài kiến thức vẫn còn
nguyên đó, học sinh vẫn phải tự mình leo lên đỉnh tháp, song sẽ không đi theo
con đường cũ nữa mà thầy cô sẽ dẫn dắt các em đi theo một con đường mới
khác thuận lợi hơn, nhanh hơn và kết quả sẽ tốt đẹp hơn”. Đó là một lý do trong
quan điểm đổi mới theo phương pháp dạy học tích cực của tôi.
Trong năm học 2010 – 2011 vừa qua trường trung học cơ sở An Bình đã
và đang chú trọng đến việc nâng cao chất lượng bằng việc thực hiện một số các
chuyên đề như:
- Đổi mới phương pháp dạy học.

Trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia,
liên quốc gia năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhà
trường và cụ thể là từng môn học phải chuẩn bị cho các em học sinh từ bây giờ.
Từ dạy học thụ động sang dạy học tích cực, giáo viên không còn đơn
thuần là người truyền thụ kiến thức, mà trở trành người thiết kế tổ chức các hoạt
động độc lập theo nhóm nhỏ để học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập.
Chủ động đạt các mục tiêu kiến thức kỹ năng, thái đô theo yêu cầu của chương
trình.
Trên lớp học, học sinh họat động là chính, giáo viên có vẻ nhàn nhã hơn,
nhưng trước đó, khi soạn giáo án giáo viên đã phải đầu tư công sức thời gian rất
nhiều so với kiểu dạy thu động, mới có thể thực hiện bài lên lớp với vai trò là
người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài, trong các hoạt động tìm tòi
hào hứng tranh luận của học sinh.
2. Cơ sở thực tế :
Luật giáo dục điều 242 đã ghi rõ: “ Phương pháp giáo dục phát triền phải
phát huy tính tích cực chủ động, tự giác sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc
điểm của trường học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ

Gv:

Trang 4


Trường Trung Học Cơ Sở

năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm đem lại niềm vui
hứng thú học tập cho học sinh”.
Dựa vào điều luật giáo dục trên việc tôi chọn đề tài dạy văn bản “Em bé
thông minh” theo phương pháp “Mảnh ghép” có những lý do thực tế sau:
- Giúp học sinh chủ động thâm nhập và nắm bắt nội dung văn bản

Trường Trung Học Cơ Sở

tới trường nhưng những kiến thức của họ có được là nhờ có cuộc đời, trường
học của họ là trường đời. Qua đó sẽ giúp các em có được sự tự tin trong cuộc
sống, và giáo dục cho các em hiểu: Học trong trường, trong sach vở không là
chưa đủ mà muốn có trí tuệ thông minh sáng suốt có phẩm chất tốt đẹp chúng ta
còn phải học cả trường đời. Tục ngữ đã có câu:
“Đi một ngày đàng học một sàng khôn”
Ngoài ra dạy văn bản “Em bé thông minh” theo phương pháp “Kỷ thuật
mảnh ghép” tất cả học sinh trong nhóm sẽ được thảo luận bàn bạc và trình bày ý
kiến của mình trước đám đông, rèn luyện cho các em sự mạnh dạn tự tin và sự
hợp tác tương trợ lẫn nhau trong cuộc sống.
Ngoài truyện em bé thông minh học sinh cũng có thể tìm thêm một số
truyện khác cùng nội dung như truyện: Trạng Quỳnh, Trạng Hiền, Lương Thế
Vinh,.. từ đó học sinh sẽ thấy được sự thông minh không phải tự nhiên mà có
mà là do sự tự rèn luyện, ham học, ham tìm hiểu sự vật xung quanh cuộc sống.
Như vậy ý nghĩa giáo dục của văn bản sẽ cao hơn, mở rộng hơn cho các
em tầm nhìn, tầm hiểu biết về cuộc sống.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN.
1. Thuận lợi.
- Khi thực hiện đề tài giảng dạy văn bản “Em bé thông minh” theo
phương pháp dạy học tích cực “kỷ thuật mảnh ghép” tôi nhận thấy có những
điểm thuận lợi cơ bản sau:
- Phương pháp dạy học tích cực (nhóm nhỏ) có hiệu quả hơn các phương
pháp áp đặt vì huy động được học sinh trực tiếp tham gia vào quá trình nhận
thức.
- Phương pháp dạy học này phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo
của học sinh nên các em rất hứng thú trình bày ý kiến riêng và bộc lộ cảm nhận
của mình về nhiệm vụ được giao trong văn bản.

nhiều thời gian, cũng không phải mọi học sinh đều sẵn sàng tham gia vào hoạt
động tích cực.
- Việc chia nhóm ở vòng 1 rồi giản ra để mỗi thành viên ở mỗi nhóm hợp
lại thành nhóm mới ở vòng 2 cũng mất không ít thời gian gây ảnh hưởng đến
tiến độ học tập. Giáo viên phải có sự chuẩn bị sắp đặt từ trước mới có thể thực
hiện được.
Gv:

Trang 7


Trường Trung Học Cơ Sở

II. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI.
(Dạy ứng dụng công nghệ thông tin)
1. Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực “ Kỷ thuật mảnh ghép”
Là kỷ thuật tổ chức hoạt động hợp tác kết hợp giữa cá nhân nhóm, liên kết
giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự tham gia
tích cực của học sinh, nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác
(không chỉ nhận thức hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt kết
quả và hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2).
Vòng 1:
Hoạt động nhóm, mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ(chia lớp thành 4
nhóm).
Vì dụ :
Nhóm 1 thực hiện nhiệm vụ A
Nhóm 2 thực hiện nhiệm vụ B
Nhóm 3 thực hiện nhiệm vụ C
Nhóm 4 thực hiện nhiệm vụ D
Hệ thống câu hỏi cho từng nhóm phải đảm bảo được các yêu cầu sau.


Nhóm 3

Nhóm 4





Vòng 2





Nhóm 1

Nhóm 2





Nhóm 3

Nhóm 4

3. Phân công nhiệm vụ cho các nhóm.
Vòng 1:
4 lần thử tài (câu đố)

ốc

(Nhiệm vụ 1)

Lần 2: Vua đố

(Nhiệm vụ 4)
Vòng 2:
Cách giải đố
Lần 1: Giải đố

Lần 2: Giải đố

Lần 3: Giải đố

Lần 4: Giải đố

Thử tài của viên

Lần thứ nhất của

Lần thứ hai của

Của sứ thần nước

quan (đố lại)

vua (đố lại)

vua (đố lại)

Biết phát biểu suy nghĩ, tình cảm về một nhân vật thông minh.
- Thái độ : Đề cao, tôn vinh trí thông minh của những người bình dân.
2. Chuẩn bị.
Giáo viên:
- Soạn giáo án theo chuẩn kiến thức kỹ năng.
- Tổ chức hoạt động học tập theo phương pháp tích cực “Kỷ thuật mảnh
ghép”
- Phiếu học tập (Hình ảnh, câu hỏi …)
- Trò chơi .
- Chuẩn bị phương tiện, thiết bị UDCNTT
Học sinh:
- Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên bộ môn.
- Tham gia hoạt động học tập với nhóm.
- Tìm một vài mẫu chuyện cùng nội dung.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
1. Ổn định tổ chức.
2. Kiểm tra bài cũ( 3 phút) kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
3. Bài mới:
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới
Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
Phương pháp: Trực quan, đoạn băng ngắn về hình ảnh Em bé thông minh, Trạng
Quỳnh, Trạng Hiền…
Thời gian: 2 phút
Gv:

Trang 10


Trường Trung Học Cơ Sở


Sự việc chính ứng với bố cục.
- Bố cục : 4 phần

Dựa vào nội dung tóm tắt để xác định

1. Em bé giải đố của viên quan

bố cục văn bản?

2. Em bé giải đố lần một của vua
3. Em bé giải đố lần hai của vua

4. Em bé giải đố của sứ thần nước ngoài
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản.
Mục tiêu : Học sinh nắm được giá trị nội dung liên hệ thực tế từ vấn đề đặt ra
trong văn bản.
Phương pháp :

- Thảo luận nhóm (theo 2 vòng)
- Đàm thoại .
- Bình giảng.
- Nêu vấn đề.
- Khai thác kênh hình.

Gv:

Trang 11


Trường Trung Học Cơ Sở

Tính chất

Cách giải đố

tài em bé
Trâu của lão cày một

câu đố
Viên quan

của câu đố
Bất ngờ khó

của em bé
Đố lại “Ngựa

trả lời

của ông đi một

ngày được mấy đường?
Ban cho làng ba con

2

trâu đực với ba thúng

Vua ( lần 1) Rất oái oăm
khó trả lời


con dao từ một

băng một con chim sẻ

thực hiện

cây kim.

được

Đẩy thế bí về
phía người ra câu

4

đố.
Giải đố bằng kinh

Dùng sợi chì nhỏ xâu Sứ thần

Vô cùng khó

xuyên qua ruột một con nước ngoài

triều đình phải nghiệm dân gian.

ốc quắn

bó tay


Phương pháp: Khái quát hóa
Hệ thống hóa.
Thời gian: 15 phút.
3. Củng cố - luyện tập: Tổ chức học sinh thực hiện các bài tập tái hiện.
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Kết quả cần đạt
a/ Giáo viên đưa ra những hình ảnh lộn Học sinh sắp xếp những hình ảnh theo
xộn (tranh) và yêu cầu học sinh sắp

trật tự đúng trong văn bản(2,3,4,1)

xếp lại theo một trật tự đúng?
b/ Cho học sinh vẽ sơ đồ hóa nội dung
bài học?

Gv:

Sơ đồ hóa nội dung

Trang 13


Trường Trung Học Cơ Sở

4 lần thử tài (câu đố)
Lần 1

Lần 2

Lần 3


4. Hướng dẫn tự học:
Giáo viên
Kể lại 4 lần thử thách mà em bé đã

Học sinh
- Học sinh sẽ lần lượt kể ngắn gọn 4lần

vượt qua?

ra câu đố thử tài và 4 lần giải câu đố
thú vị của em bé.

- Dặn dò:

- Soạn bài tiếp theo

Hoạt động 6 : 5 phút
5.Khảo sát chất lượng
Sau bài giảng tôi dùng bài tập kiểm tra nhanh kiến thức đã học và kết quả
thu được như sau:

Lớp
6A5
6A6
6A7
6A8
Tổng
cộng


71 (59.2%)

36 (30%)

9 (7.5%)

Điểm yếu kém
1 ->4.5
2 (6.4%)
1 (3.2%)
0
1 (3.7%)
4 (3.3%)

Trang 14


Trường Trung Học Cơ Sở

TÓM TẮT VĂN BẢN (dùng trong phần giới thiệu chung)

1

Gv:

2

Trang 15



H: Câu hỏi của viên quan “Này lão kia

……………………………………….

trâu của lão một ngày cày được mấy

……………………………………….

đường có phải là câu đố không? Vì sao?

……………………………………….

H: Tính chất của câu đố đó như thế nào? ……………………………………….
……………………………………….
VÒNG 2
Nhóm:
Nhiệm vụ 1: Em bé giải đố của viên quan
Hệ thống câu đố
H: Em bé đã hỏi vặn lại quan như thế

Phương án trả lời
Học sinh thảo luận nhóm và ghi kết quả

nào?

trả lời

H: Đó có phải là câu đố không? Vì

…………………………………………


…………………………………………

Hình 2

Câu đố thử tài lần 1 của vua:
Gv:

Trang 18


Trường Trung Học Cơ Sở

Ban cho làng ba con trâu đực với ba thúng gạo nếp..

Phiếu học tập 2(phát cho nhóm)
Vòng 1
Nhóm:
Nhiệm vụ 2: Vua thử tài em bé lần thứ nhất
Hệ thống câu hỏi
Phương án trả lời
H: Vì sao vua có ý định thử tài em bé? Học sinh thảo luận nhóm và ghi kết quả
H: Lần thứ nhất vua thử tài em bé

…………………………………………

bằng cách nào?

…………………………………………



được thể hiện như thế nào?

…………………………………………

H: Tìm một vài câu chuyện khác về

…………………………………………

nhân vật thông minh?

…………………………………………

Gv:

Trang 19


Trường Trung Học Cơ Sở

Hình 3

Thử tài lần 2 của vua
Gv:

Trang 20


Trường Trung Học Cơ Sở


Nhóm:

Nhiệm vụ 3: Em bé giải đố lần thứ nhất của vua
Hệ thống câu hỏi
H: Em bé đã giải lệnh vua bằng cách

Phương án trả lời
Học sinh thảo luận nhóm và ghi kết quả

nào?

…………………………………………

H: Yêu cầu của em bé là câu dố hay

…………………………………………

lời giải đố vì sao?

…………………………………………

H: Cách giải đố của em bé qua 3 lần

…………………………………………

bất ngờ và thú vị ở điểm nào?

…………………………………………

H: Lần này trí thông minh hơn người



Trường Trung Học Cơ Sở

Phiếu học tập 4 (phát cho nhóm)
Vòng 1
Nhóm
Nhiệm vụ 4 : Sứ thần nước ngoài thách đố triều đình ta.
Hệ thống câu hỏi
H: Sứ thần nước ngoài thách đố triều

Phương án trả lời
Học sinh thảo luận nhóm và ghi kết quả

đình ta điều gì?

…………………………………………

H: Vì sao sứ thần nước ngoài lại thách

…………………………………………

đố triều đình ta?

…………………………………………

H: Tính chất của câu đố so với những

…………………………………………



…………………………………………

H: Trong 4 lần giải đố em thích nhất

…………………………………………

lần giải đố nào của em bé? Ví sao?

…………………………………………

Gv:

Trang 23


Trường Trung Học Cơ Sở

H: Truyện em bé thông minh dùng

…………………………………………

hình thức kể chuyện nào?

…………………………………………

H: Đây là câu chuyện hấp dẫn người

…………………………………………


học sinh chỉ có thể thực thi khi trong bản thân học sinh diễn ra hoạt động tiếp
nhận đích thực.
Giáo viên chỉ có thể tác động, hướng dẫn điều chỉnh, uốn nắn sự cảm thụ
của học sinh chứ không thể (đọc hộ, cảm hộ) nghĩa là giáo viên không thể thay
thế vai trò bạn đọc của học sinh bằng tư cách bạn đọc của mình. Học sinh phải là
độc giả chính của nhà văn.
Từ đây có thể thấy trong dạy học tác phẩm văn chương, ban đầu học sinh
chỉ là những cá thể và văn bản văn học chỉ là những vật thể trước mặt học sinh.
Chỉ khi nào diễn ra qua trình tiếp nhận văn học thì lúc ấy học sinh mới trở thành
chủ thể. Tức là bạn đọc của nhà văn và văn bản mới trở thành tác phẩm trong
tâm hồn học sinh.
Dựa vào đặc điểm cảm thụ tác phẩm văn học của học sinh tôi đã lựa chọn
một trong những kỷ thuật dạy học tích cực để áp dụng vào giảng dạy văn bản
“Em bé thông minh” và một số văn bản khác như : (Thạch sanh, ông lão đánh cá
và con cá vàng).
Bằng phương pháp tích cực “Kỷ thuật mảnh ghép” qua quá trình thực
hiện đề tài tôi nhận thấy ở học sinh bắt đầu có một số biểu hiện tích cực sau:
-Bước đầu: Cố gắng làm theo bạn.
Gv:

Trang 25