SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHO VĐV CHẠY
100M ĐỘI TUYỂN ĐIỀN KINH TRƯỜNG THPT HOÀNG HOA
THÁM"

1


PHẦN MỞ ĐẦU
A. Đặt vấn đề
1. Cơ sở khoa học của SKKN
1.1 Cơ sở lý luận
Thể dục Thể thao là một bộ phận không thể thiếu trong nền giáo dục xã hội chủ
nghĩa, nhằm đào tạo và xây dựng con người mới phát triển toàn diện. TDTT là phương
tiện rất có hiệu quả trong giáo dục " Đức - trí - thể - mỹ " cho thế hệ trẻ. Cùng với quá
trình công nghiệp hoá hiện đại hoá thì TDTT còn phản ánh sự lớn mạnh của đất nước, tạo
ra sự ổn định chính trị, nâng cao cuộc sống tinh thần văn minh, tạo mối quan hệ hợp tác
hữu nghị giữa nước ta với các nước trong khu vực và trên thế giới. Chính vì vậy Đảng và
nhà nước ta rất coi trọng việc phát triển TDTT nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng nền
TDTT phát triển tiến bộ có tính dân tộc và khoa học.
Ngay từ khi mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, dù gặp muôn vàn
khó khăn nhưng Đảng, nhà nước mà trực tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôn quan tâm
đến phong trào TDTT thông qua thành lập Ty TDTT và viết “ Lời kêu gọi toàn dân tập
thể dục” chính lời kêu gọi đó đã như ánh dương toả chiếu, định hướng cho sự hình thành
và phát triển nền TDTT nước nhà. Có ảnh hưởng sâu sắc tới toàn thể nhân dân, một
phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại thật sâu rộng và phát triển, có
sức sống mãnh liệt cho tới tận ngày nay: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời
sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công.
Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần; mỗi một người



năng cho đất nước. Điền kinh là môn được đông đảo học sinh, ở các cấp học tham gia tập
luyện và thi đấu nhằm góp phần tạo ra một thế hệ thanh, thiếu niên phát triển cao về trí
tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức...
Điền kinh là môn thể thao rất đa dạng và phong phú bao gồm các hoạt động tự
nhiên của con người: Đi bộ, chạy , nhảy, ném đẩy và nhiều môn phối hợp. ở nước ta môn
điền kinh đã có lịch sử phát triển từ lâu đời, với các hình thức tập luyện đa dạng. Đã thu
hút đông đảo mọi tầng lớp, đối tượng quần chúng tham gia tập luyện và thi đấu. Khi chạy
tất cả các nhóm cơ cùng tham gia hoạt động nhưng chủ yếu là cơ quan nội tạng. Việc
gắng sức luân phiên với thả lỏng tích cực tạo điều kiện cho việc phát triển các tố chất sức
nhanh, mạnh, bền, sự mềm dẻo, khéo léo và khả năng phối hợp của con người. Môn chạy
nói chung và chạy 100m nói riêng là biện pháp tốt nhất để rèn luyện nâng cao sức khoẻ,
ngoài ra còn trang bị cho người tập những phẩm chất đạo đức ý chí cũng như tăng cường
vốn kỹ xảo vận động cơ bản quan trọng trong cuộc sống.
Điền kinh giữ vai trò quan trọng trong nền giáo dục thể chất trong trường học nói
chung và trong các trường phổ thông trung học nói riêng, đặc biệt là trường THPT Hoàng
Hoa Thám. Ngày nay phong trào TDTT nói chung và điền kinh nói riêng trong chạy cự ly
100m đang được phát triển mạnh mẽ ở các trường học. Chạy cự li 100 mét là một trong 5
nội dung thi đấu điền kinh đối với nam nữ trong tất cả các giải điền kinh THPT, hội khoẻ
Phù Đổng của tỉnh Hưng Yên từ trước tới nay.
Qua thực tế cho thấy trường THPT Hoàng Hoa Thám được sự quan tâm của Ban
giám hiệu nhà trường, cùng các tổ chức trong nhà trường. Bộ môn thể dục đã xây dựng
được rất nhiều đội tuyển, đặc biệt là đội tuyển điền kinh, góp phần đưa các phong trào
của trường ngang tầm với các trường khác trong huyện và tỉnh nhà. Trong chạy 100m
sức nhanh là yếu tố quyết định, bên cạnh đó sức bền tốc độ cũng giữ vị trí hết sức quan

4



tích cho đội tuyển chạy 100m trường THPT Hoàng Hoa Thám.
4. Kế hoạch nghiên cứu:
Đề tài được chia ra làm 3 giai đoạn.
- Giai đoạn 1: Từ tháng 9/2012 đến tháng 10/2012, giai đoạn này giải quyết các vấn đề
sau:
+ Chọn đề tài nghiên cứu
+ Báo cáo thông qua đề cương
+ Chuẩn bị tài liệu, phương tiện, địa điểm nghiên cứu.
- Giai đoạn 2: Từ tháng 11/2012 đến tháng 1/2013, giai đoạn này giải quyết vấn đề :
Giải quyết nhiệm vụ 1 .
- Giai đoạn 3: Từ tháng 2/2013 đến tháng 5/2013, giai đoạn này giải quyết các vấn đề:
Giải quyết nhiệm vụ 2
+ Điều chỉnh xử lý số liệu
+ Sửa chữa và hoàn tất đề tài.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu của đê tài, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên
cứu sau:

6


5.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu:
Phương pháp này được chúng tôi sử dụng để tổng hợp tài liệu có liên quan đến vấn đề
cần nghiên cứu. Nhằm tìm hiểu và phát triển các biện pháp nâng cao thành tích cho đội
tuyển chạy 100m trường THPT Hoàng Hoa Thám.
Các tài liệu được tổng hợp phân tích trong đề tài này gồm các sách tạp chí lý luận và phương
pháp giảng dạy huấn luyện như: Lý luận và phương pháp giáo dục thể dục thể thao, sinh lý
học thể thao, sinh hoá học thể thao, tâm lý học thể thao. Các sáng kiến , đề tài của các đồng
nghiệp trong nhà trường, của các trường bạn.
Sách giáo trình điền kinh trường ĐHSPTDTT Hà Nội, ĐHTDTT Từ Sơn, sách giáo khoa thể

Kế hoạch huấn luyện tuần.
Các buổi tập được ứng dụng vào các ngày thứ 3, thứ 5, thứ 7, kế hoạch tuần được
thể hiện như sau:
Thứ 3:
- Phần chuẩn bị: + Khởi động nhẹ nhàng chạy 2 x 400m .
+ Các động tác khởi động chung: 6 động tác x 4 lần x 8 nhịp
+ Các động tác xoay các khớp, ép dây chằng.
+ Khời động chuyên môn: chạy bước nhỏ, nâng cao đùi,
chạy đạp sau, chạy tăng tốc độ 3 x 30m .

8


- Phần cơ bản: + Bật xa tại chỗ ( 1 bước, 3 bước, 5 bước, 7 bước, 10 bước ) hoặc bật ếch
3 x 30m nghỉ giữa 3/ - 5/ .
+ Chạy đạp sau (20m nhanh + 20 chậm) x 6 lần hoặc chạy
biến tốc ( 40m nhanh + 40 chậm) x 4 lần x 2 tổ, chạy
nhanh đạt 80 - 85% tốc độ tối đa .
- Phần kết thúc : Chạy nhẹ nhàng thả lỏng 5 - 7 phút .
Mục đích: nhằm phát triển sức mạnh
Thứ 5:
- Phần chuẩn bị: + Khởi động nhẹ nhàng chạy 2 x 400m .
+ Các động tác khởi động chung: 6 động tác x 4 lần x 8 nhịp
+ Các động tác xoay ép dẻo các khớp.
+ Khời động chuyên môn: chạy bước nhỏ, nâng cao đùi,chạy đạp sau,
chạy tăng tốc độ 3 x 30m .
- Phần cơ bản :

+ Chạy 3 lần x 30 m tốc độ cao
+ Chạy 3 lần x 60m tốc độ cao


Phần II: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI
A. NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận khoa học
Như chúng ta đã biết chạy 100m là một trong những nội dung chạy cự li ngắn của
bộ môn điền kinh. Chạy cự li ngắn ra đời cùng với đời sống lao động của con người, chạy
cự li ngắn là một phương pháp điển hình của phát triển tốc độ, có tác dụng rất lớn trong
giáo dục thể chất cho con người. Nó là cơ sở cho nhiều môn thể thao khác. Nó tạo điều
kiện tốt để hình thành và hoàn thiện các môn : nhảy xa, nhảy cao, chạy vượt rào, các môn
nhảy chống, bóng rổ, bóng đá...Chạy cự li ngắn là môn tiêu biểu cho Điền kinh, nó phù
hợp cho mọi lứa tuổi.
Muốn thực hiện tốt , có thành tích cao trong chạy 100m thì trước hết ta phải biết được
nguyên lí kĩ thuật của chạy ngắn và khái niệm của sức nhanh.
1. Nguyên lí kĩ thuật chạy ngắn
- Chạy là hoạt động có chu kì, mỗi chu kì gồm hai bước. Nhưng chạy khác đi bộ ở chỗ
trong một chu kì chạy có hai thời kì bay và trong chạy tốc độ, biên độ hoạt động lớn.
- Trong chạy, khi ở thời kì chống tựa, trọng tâm cơ thể di chuyển về trước.Lúc chống
trước tốc độ hơi giảm và lúc đạp sau tốc độ lại tăng lên. Tốc độ chạy càng lớn thì phản
lực chống trước càng mạnh, sự kìm hãm tốc độ nằm ngang càng nhiều. Vì thế khi đặt
chân chống trước , vận động viên cần chủ động đặt gần với điểm dọi của trọng tâm của
cơ thể và thực hiện động tác miết bàn chân trước ra sau.
- Động tác đạp sau được bắt đầu khi hình chiếu của trọng tâm cơ thể đi qua điểm chống
và kết thúc lúc chân đạp rời đất. Để tăng cường hiệu quả đạp sau , vận động viên cần đạp
nhanh, mạnh, đúng hướng, duỗi hết các khớp và đạp ở góc độ thích hợp.
- Trong lúc bay, người chạy không tăng được tốc độ vì hoạt động cơ thể lúc này không
tạo nên được phản lực chống, vì thế rút ngắn thời gian bay càng nhiều thì tốc độ càng
tăng. Biên độ động tác đánh tay phụ thuộc tốc độ chạy, tốc độ càng cao thì biên độ đánh
tay càng lớn.
- Hoạt động chéo nhau giữa tay và chân khi chạy làm cho trọng tâm cơ thể đỡ bị dao
động sang hai bên, giữ thăng bằng.

12


+ Xuất phát
+ Chạy lao sau xuất phát
+ Chạy giữa quãng
+ Về đích
3.1 Xuất phát
Trong chạy 100m người ta
thường áp dụng kĩ thuật
xuất phát thấp vì kĩ thuật
này giúp vận động viên
bắt đầu chạy nhanh hơn,
sớm đạt được tốc độ cực
đại trong thời gian ngắn.
Để xuất phát nhanh người
ta sử dụng bàn đạp xuất
phát.Bàn đạp xuất phát
đảm bảo cho vận động
viên có điểm tì vững chắc
để đạp sau, ổn định khi đặt
chân.
( Chú ý: Khoảng cách của
hai bàn đạp trước và sau,
góc độ mặt tựa bàn bàn
đạp, bàn đạp trước khoảng
45 - 500, đạp sau khoảng
60-800.
Người tập thực hiện hai
hiệu lệnh:

Để đạt được thành tích trong
chạy 100m điều quan trọng
trong xuất phát là nhanh chóng
đạt được tốc độ gần cực đại
trong giai đoạn chạy lao.Thực
hiện đúng và nhanh các bước
chạy từ lúc xuất phát phụ
thuộc vào độ lao của cơ thể
dưới một góc nhọn so với mặt
đường cũng như vào sức
mạnh, sức nhanh của vận động
viên.

Chạy lao sau xuất phát

Cùng với việc tăng tốc độ, độ nghiêng thân trên về trước của vận động viên giảm đi và kĩ
thuật chạy lao chuyển dần sang kĩ thuật chạy giữa quãng. Quãng đường của chạy lao
khoảng 23 - 25 m. Tốc độ chạy lao sau xuất phát được tăng lên chủ yếu do độ dài bước
chạy và một phần không nhiều do tăng tần số bước.
3.3 Chạy giữa quãng
Khi đạt được tốc độ cao nhất,
thân trên của vận động viên chạy
hơi đổ về trước( 72 - 780). Trong
khi chạy giữa quãng các bước
chạy thực hiện thường không
bằng nhau, do bước chân của
chân khoẻ thường dài hơn do vậy
để chạy có nhịp điệu và tốc độ
đều nhau nên tập độ dài bước
chân bằng cách phát triển sức

16


II. Đối tượng phục vụ
Thực tiễn quá trình nâng cao thành tích chạy 100m cho đội tuyển điền kinh của
trường THPT Hoàng Hoa Thám
III. Nội dung phương pháp nghiên cứu
Năm học 2012 – 2013 tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 về phát triển
giáo dục đào tạo trọng thời kỳ Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Năm học này
được mở ra trong điều kiện thế giới và trong nước có nhiều thuận lợi. Được sự quan tâm
của Đảng và nhà nước coi giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu
để phát triển kinh tế tri thức.
Trong điều kiện thực tế thường gặp không ít khó khăn về cơ sở vật chất, sân bãi,
trình độ hiểu biết về môn TDTT của học sinh và phụ huynh học sinh. Trong điều kiện
khó khăn như vậy, bản thân tôi phải xác định cho mình vượt mọi thử thách phía trước để

17


có học sinh giỏi huyện, tỉnh để đóng góp một phần nhỏ bé vào sự nghiệp giáo dục thể
chất của huyện, tỉnh.
Là một trường đóng trên địa bàn 5 xã khu vực đông nam huyện Tiên Lữ chủ yếu là
thuần nông để có phong trào rèn luyện thể chất ở tất cả các môn thể thao và đầu tư cho
những môn tham gia thi đấu là cả một thách thức đối với giáo viên TDTT. Tôi và các
đồng nghiệp trong tổ bộ môn đã vượt qua mọi khó khăn để huấn luyện đội tuyển điền
kinh của nhà trường trong nhiều năm qua.
1. Các biện pháp thực hiện nâng cao thành tích chạy
Nội dung chạy ngắn có điều kiện thuận lợi là có trong chương trình chính khoá,
được sắp xếp ngay đầu kì I với số tiết đảm bảo để các em học sinh làm quen, bước đầu
xây dựng khái niệm và nắm được kĩ thuật các động tác bổ trợ. Tuy nhiên với thời lượng

thành tích cao nhất trong đội tuyển sẽ được chọn đi thi đấu.
* Các biện pháp rèn luyện nâng cao thành tích :
- Buổi sáng ở trường các em học tập văn hoá
- Buổi chiều luyện tập tại trường từ 14 giờ 30 đến 16 giờ 30, số buổi tập luyện là 3 buổi/
tuần. Trong quá trình tập luyện có rất nhiều nội dung, bản thân tôi phải chuẩn bị chu đáo
về các nội dung của từng nội dung nhỏ. Song trên cơ sở những nguyên tắc chung của vận
động TDTT là “khối lượng vận động từ đơn giản đến phức tạp, từ nhẹ đến nặng”.
- Phân công nhóm trưởng trong quá trình tập luyện, nhóm trưởng phải chịu trách nhiệm
về chuẩn bị thiết bị, tính kỷ luật, ý thức hoàn thành khối lượng.

19


- Dựa vào các nghiên cứu của các nhà khoa học TDTT mà trực tiếp là thông qua sơ đồ kỹ
năng thực hành thể thao để có kế hoạch huấn luyện và thực hiện.

Kỹ năng thực
hành thể thao

Thể chất

Hình
thái cơ
thể

Chức
năng
cơ thể

Tâm lý

- Nhiệm vụ 2:

20


+ Dạy kĩ thuật chạy trên đường thẳng
+ Các động tác bổ trợ
+ Chạy tăng tốc độ - chạy theo quán tính
+ Tập tại chỗ đánh tay
+ Chạy trên đường thẳng kẻ vôi
+ Chạy quy định độ dài bước chân
+ Chạy biến tốc

- Nhiệm vụ 3:
Dạy kĩ thuật xuất phát thấp
+ Cách đóng bàn đạp
+ Thực hiện khẩu lệnh "vào chỗ", "sẵn sàng"
+ Tự xuất phát không khẩu lệnh
+ Xuất phát với tín hiệu khác nhau
+ Xuất phát thấp - chạy lao sau xuất phát
+ Xuất phát với dây cao su quàng vai
- Nhiệm vụ 4
Dạy chuyển tiếp từ chạy lao sang giữa quãng thông các biện pháp:
+ Chạy tăng tốc độ sau đó chạy theo quán tính
+ Xuất phát thấp sau đó chạy lao sau xuất phát rồi chạy theo quán tính

21


+ Chạy biến tốc các đoạn ngắn

Nội dung

T

Kết quả
Trung bình

Trung bình

Nam

Nữ

1

Chạy 60m

8.1 - 7.9

8.9 - 8.6

2

Chạy 100m

12.9 - 12.7

14.50

Đánh


2.0 - 2.1

Y

6

Nhảy xa 3 bước tại chỗ

6.6 - 7.0

5.7 - 6.0

Y

Tõ kÕt qu¶ b¶ng 3.1 chóng t«i cho r»ng søc nhanh, tốc độ của các vận động viên
chạy 100m của trường THPT Hoàng Hoa Thám còn ở mức khá khiêm tốn, các chỉ tiêu so
với trình độ thể lực chung của người Việt Nam cùng lứa tuổi thì còn ở mức độ thấp. Thực
tiễn này chứng tỏ cần phải có các bài tập phù hợp nhằm nâng cao và phát triển sức nhanh
cho vận động viên chạy 100m của đội tuyển điền kinh .
3.2. Lựa chọn các bài tập nâng cao và phát triển sức nhanh cho VĐV chạy
100m đội tuyển điền kinh trường THPT Hoàng Hoa Thám
Qua các phân tích tổng hợp cơ sở lý luận và thực tiễn giáo dục để lựa chọn các bài
tập, chúng tôi xây dựng các bài tập phải đáp ứng được những yêu cầu sau:

23


- Bài tập phải phù hợp với đặc điểm đối tượng.
- Bài tập phải phù hợp với cở sở khoa học bảo đảm về phương pháp và nguyên tắc huấn

+ Luyện tập động tác đánh đích
+ Chạy cự li 15 m đánh đích
+ Luyện tập cự li 100m
Thời gian nghỉ ngơi giữa các lần thực hiện chạy 100m từ 4 phút và tăng dần .
Mục đích: hoàn thiện khả năng phối hợp, nâng cao thành tích.
Bài tập 5:
Các bài tập bật nhảy gồm:
- Bật xa tại chỗ 1 - 10 bước.
- Hoặc ( lò cò) bật đổi chân 3 - 4 lần x 40 - 60m
Mục đích : nâng cao sức mạnh
Bài tập 6: Bài tập thể lực
+ Chạy với dây cao su
+ Chạy lên dốc

25