SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY PHÉP TÍNH NHÂN, CHIA MÔN
TOÁN LỚP 3 CHO HỌC SINH YẾU KÉM"

1


PHẦN 1 – ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, ở Trường Tiểu học đã chỉ đạo quan tâm đến cả 3 mức độ đó là: học sinh
khá giỏi, học sinh trung bình và học sinh yếu kém song có một số giáo viên đang còn
xem nhẹ hoặc thiếu tăng cường hệ thống bài tập cho học sinh yếu. Có chăng cũng chỉ là
các buổi phụ đạo ít ỏi và giáo viên dạy phụ đạo học sinh yếu kém chưa hứng thú...
Xuất phát từ mục đích, yêu cầu của việc dạy thực hành 2 phép tính nhân, chia trong
bảng của học sinh lớp 3 là giúp học sinh nhận biết được quy tắc thực hiện các phép tính
nhân, chia trong bảng và quan hệ giữa các phép tính đó, biết vận dụng các bảng tính và
các tính chất của phép tính để tính nhẩm, tính nhanh và tính đúng, biết thử lại các phép
tính khi cần thiết, biết giải các bài toán có lời văn và trình bày bài giải.
Tôi nhận thấy không phải học sinh nào cũng làm đúng và thực hành tốt, thành thạo 2
phép tính nhân, chia mà nhiều học sinh vẫn chưa thực hiện được nội dung này. Các em
còn mắc nhiều lỗi trong cách thực hiện, các lỗi này rất cơ bản, những học sinh mắc lỗi
phần đa là rơi vào những học sinh yếu kém hơn các học sinh khác trong lớp.
Nếu như các em học sinh yếu về kỹ năng thực hành 2 phép tính nhân, chia không
được giúp đỡ, không được quan tâm thì các em sẽ không có khả năng tối thiểu khi học
chương trình toán lớp 3. Như vậy, các em sẽ gặp nhiều khó khăn trong giải các bài toán
có liên quan đến 2 phép tính nhân, chia.
Mặt khác, nếu các em học sinh yếu không thực hiện được các bài toán về 2 phép tính
không khắc phục được những sai lầm trong phần toán học này trong khi các em khác lại
làm tốt thì các em sẽ chán nản và bi quan, lực học của các em lại giảm sút.


2
48

Như vậy, các em này đã đặt tính sai tuy nhiên kết quả không sai nhưng vị trí các thừa số
giãng từ trái qua phải là sai dẫn đến cách đặt phép tính là hoàn toàn sai. Nguyên nhân là
do các em có thói quen đặt phép tính sai.
b. Về dạy thực hiện phép chia
21 : 7 = ? và 21 : 7 = 3
Sau khi học sinh đã tìm ra được kết quả nhưng chưa biết cách thử lại kết quả để biết
được phép tính trên thực hiện đóng hay sai.
Có thể lấy 7 x 3 = ? là phép ngược lại của phép tính chia.
Quá trình đánh giá và cách thực hiện các phép tính nhân, chia của học sinh yếu kém
cùng với sự tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của các em, những đối tượng học sinh yếu kém
trên có thể chia thành hai nhóm:
-

Những học sinh có tư duy trí nhớ kém

-

Những học sinh có tư suy nhưng lười học, không được học đầy đủ

c. Về dạy thực hiện tìm thành phần chưa biết trong phép chia học sinh thường mắc
các lỗi sau:
- Khi thực hiện phép tính tìm số chia x chưa biết:
3


* Học sinh làm như sau:

sinh. Giáo viên phải nắm được khả năng của từng học sinh từ đó phân chia được các
nhóm phát triển khả năng sở trường của mình. Mỗi học sinh đều phải hoạt động, phải học
tập suy nghĩ và làm việc tích cực, giáo viên nói ít, giảm làm mẫu mà nên tổ chức cho học
4


sinh hoạt động, làm việc với từng nhóm, từng cá nhân. Cách dạy này tạo cho học sinh
thói quen tự giác làm việc, cố gắng học hỏi để chiếm lĩnh tri thức.
- Đổi mới phương pháp dạy học không phải là loại bỏ hoàn toàn phương pháp cổ
truyền mà phải biết vận dụng các phương pháp đó một cách linh hoạt, sáng tạo nhằm tổ
chức cho mọi học sinh đều hoạt động, đều được tham gia giải quyết vấn đề.
Kết quả của việc dạy học toán không chỉ đem lại cho học sinh nói chung và học
sinh yếu kém nói riêng những kiến thức kỹ năng, cơ bản mà góp phần hình thành phương
pháp tập tạo thói quen tốt và góp phần phát triển nhân cách cho học sinh. Do vậy, việc
đổi mới phương pháp dạy học toán là một việc làm cần thiết.
2. Dạy học kết hợp giáo dục học sinh trong cộng đồng.
Học sinh lứa tuổi Tiểu học dễ cảm xúc, dễ bắt chước nhanh chóng những hành vi trở
thành thói quen. Vì vậy, ngoài giáo dục ở trong trường cần phải kết hợp ở gia đình, cộng
đồng và xã hội.
Người ta có câu “ở bầu thì tròn, ở ống thì dài” điều đó nói lên tầm quan trọng của môi
trường giáo dục, biện pháp giáo dục con cái, giáo dục học sinh khi còn nhỏ. Phải động
viên, khuyến khích kịp thời khi các em làm được những việc tốt, khi các em làm được
những bài tập đạt kết quả cao. Làm sao để cho học sinh gần gũi với giáo viên, các em nói
lên được ý nguyện của mình để từ đó giáo viên hiểu các em hơn và có biện pháp giáo dục
thích hợp. Giáo viên và gia đình phải trao đổi thường xuyên về tình hình học tập của con
em để có hướng giáo dục phù hợp.
3. Dạy học bằng phiếu bài tập
Khi dạy học bằng phiếu bài tập sẽ có nhiều tác dụng cho giáo viên và học sinh. Học
sinh phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác học tập. Giáo viên chỉ việc lựa chọn nội
dung kiến thức và điều kiện tiếp xúc trực tiếp với học sinh tất cả; mọi đối tượng đều được

-

Phép chia một số với một số

-

Biết cách thực hiện phép tính và cách thử lại kết quả bằng phép nhân và phép chia.

-

Biết tìm thương trong phép chia đúng.

-

Biết trừ tích trong phép nhân đúng

-

Biết vận dụng các quy tắc trong phép chia hết.

-

Biết tìm số chia x chưa biết

Vì vậy, phương pháp dạy các phép tính nhân, chia trong bảng cho học sinh lớp 3 yếu kém
vươn lên trung bình và nắm vững được kiến thức, kỹ năng cơ bản của mảng kiến thức
này, cần thực hiện như sau:
a) Nhờ vào bảng cộng các số hạng từ đó ta hình thành được phép nhân.
Ví dụ 1: Thực hiện phép tính: 8 + 8 + 8 = 24
+ Giáo viên yêu cầu học sinh phải biết được có 3 số hạng bằng nhau và hướng dẫn cách

+ Từ đó ta có thể lập một bảng phép chia sau:
Số bị chia

27

27

27

63

63

63

Số chia

9

9

9

9

9

9

Thương


=

7

Ví dụ 2: Thực hiện phép tính sau: x : 5 = 4
+ Giáo viên hướng dẫn cho học sinh yếu kém hiểu được x là số bị chia chưa biết; 5 là số
chia; 4 là kết quả. Vậy yêu cầu tìm số bị chia chưa biết ta làm như thế nào?
+ Cách làm: hướng dẫn cách đặt phép tính ngược lại cụ thể:
x : 5 = 4
x = 4 x 5
x = 20
Ví dụ 3: Chia số có hai chữ số cho số có một chữ số.
12 : 6
+ Học sinh chưa biết cách tính dọc
+ Trường hợp này giáo viên cần hướng dẫn một cách tỷ mỹ để học sinh yếu áp dụng
chia dễ dàng hơn.
+ Bước 1: Hướng dẫn học sinh đặt tính 12

6

+ Dẫn dắt cách chia
+ Số bị chia có 1 chục và 2 đơn vị
+ Số chia là 6
+ Từ đó yêu cầu học sinh trình bày phép chia theo thuật toán thứ tự chia như sau:
8


12


B-THỰC NGHIỆM
1. MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM
Xuất phát từ mục đích đưa ra phương pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp giúp
học sinh yếu kém khắc phục khó khăn khi thực hành hai phép tính nhân, chia trong bảng
ở lớp 3. Tôi đã tiến hành thực nghiệm nhằm kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả các
phương pháp dạy học cũng như giúp học sinh hiểu và vận dụng các quy tắc thuật toán
vào việc thực hiện 2 phép tính ngày một tốt hơn.
2. PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM
Ở 2 tiết thực nghiệm có kết hợp các phương pháp dạy học sau:
-

Phương pháp gợi mở - vấn đáp

-

Phương pháp kiểm tra đánh giá

9


-

Phương pháp thực hành luyện tập

-

Phương pháp dùng phiếu bài tập

-


5

16,6

30

2

0

0

2

6,7

15

50

13

43,3

Số HS %

Điểm 5 - 6
Số HS %

Điểm 7 – 8


0

+ Số bài trung bình:

02

+

Số bài khá:

15

+

Số bài tốt:

13

10


PHẦN 3 – KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
I. Kết luận
Trên cơ sở nghiên cứu đối tượng học sinh yếu về 2 phép tính nhân, chia trong bảng ở
lớp 3 tôi đã thu được một số kết quả sau đây để làm bài học rút ra cho bản thân và đồng
nghiệp:
-

Tìm hiểu được cấu trúc nội dung chương trình sách giáo khoa lớp 3 mới.


11