ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

ĐÀO THỊ CẤM

PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG
KHOÁN
CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN Ở VIỆT NAM
THỰC TRẠNG VÀ PHƢƠNG HƢỚNG HOÀN THIỆN

Chuyên ngành : Luật kinh tế
Mã số
: 60 38 50

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


HÀ NỘI - 2008


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN
VÀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG
CHỨNG KHOÁN

1.1 Khái quát chung về CTCK
1.1.1 Định nghĩa và phân loại CTCK
1.1.2 Đặc điểm CTCK
1.1.3 Các nguyên tắc hoạt động CTCK
1.2 Hoạt động môi giới chứng khoán của CTCK

12
15
19
19
25
27
27
28
29
29
30
30
31
35

39
39
40


2.2.1 Khái niệm hợp đồng môi giới chứng khoán
2.2.2 Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng môi giới
chứng khoán
2.3 Trình tự, thủ tục thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán của CTCK
2.3.1 Mở tài khoản giao dịch chứng khoán cho khách hàng
2.3.2 CTCK chuyển lệnh cho đại diện của công ty tại TTGĐCK/SGDCK
2.3.3 TTGDCK/SGDCK thực hiện việc phép lệnh và thông báo kết
quả giao dịch cho CTCK
2.3.4 CTCK thông báo kết quả giao dịch cho nhà đầu tƣ
2.3.5 Quyết toán và hoàn tất giao dịch

56
56
57
59
59
65
67
68
71
71
71
74
76
77
77
79
81
82
83


KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO

89
91
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
TTCK chính thức của Việt Nam hình thành và phát triển từ năm 2000

thời điểm phát triển với tốc độ vào loại nhất, nhì thế giới. Số tài khoản giao
dịch chứng khoán của các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đến hết năm 2007 là 7.900
tài khoản (gồm 7.400 tài khoản của cá nhân và 500 tài khoản của tổ chức).
Nhắc đến TTCK không thể không nhắc đến một định chế trung gian là CTCK. CTCK đóng một vai trò quan trọng
giữa nhà đầu tƣ và tổ chức phát hành chứng khoán. Sự có mặt của các nhà môi giới chứng khoán rất cần thiết trên TTCK. Chức
năng của họ là nối kết nhu cầu giữa ngƣời mua và ngƣời bán chứng khoán, giúp nhà đầu tƣ nhận định đúng về thông tin của các
loại chứng khoán hiện đang đƣợc niêm yết tại sàn giao dịch để họ có thể đánh giá và quyết định mua hay không mua chứng khoán,
nếu mua chứng khoán thì nên mua loại chứng khoán nào.
Trong thời gian qua, số lƣợng các CTCK đã tăng lên nhanh chóng. Đến thời điểm hiện nay, tổng số CTCK đƣợc
UBCKNN cấp phép hoạt động 101 công ty chính thức đi vào hoạt động.(3)

Về quản lý nhà nƣớc, UBCKNN là cơ quan quản lý nhà nƣớc về TTCK
Việt Nam nói chung và CTCK nói riêng. Trong thời gian vừa qua, các cơ
quan quản lý đã tích cực có những văn bản pháp lý điều chỉnh giúp cho thị
trƣờng phát triển lành mạnh, minh bạch và ổn định. Đóng vai trò quan trọng
nhất phải kể đến là sự ra đời của Luật Chứng khoán có hiệu lực từ 01/01/2007
và hệ thống các văn bản hƣớng dẫn đã tạo ra một hành lang pháp lý chặt chẽ
và thuận lợi cho các hoạt động trên thị trƣờng.
Tuy vậy, bên cạnh đó cũng còn nhiều văn bản pháp lý còn chƣa phù hợp hoặc chƣa kịp thời
làm ảnh hƣởng đến sự phát triển của TTCK. Vì vậy, tôi chọn đề tài: “PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG
MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN Ở VIỆT NAM - THỰC TRẠNG VÀ
PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN” làm đề tài nghiên cứu.

Luận văn này sẽ nghiên cứu những quy định pháp luật Việt Nam hiện
hành về một trong những nghiệp vụ kinh doanh của CTCK đƣợc hầu hết các
3 Nguồn: http://www.ssc.gov.vn/ssc/Detail.aspx?tabid=1150&typeid=142


quốc gia có TTCK quan tâm, đó là nghiệp vụ môi giới chứng khoán. Hiện nay,
các CTCK Việt Nam cũng coi đây là hoạt động quan trọng nhất của mình vì

Luận văn đƣa ra những kiến nghị mang tính cụ thể về hoạt động môi
giới chứng khoán để áp dụng vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt
Nam về CTCK nói riêng và TTCK nói chung.
5. Bố cục của Luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn này gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Khái quát chung về công ty chứng khoán và hoạt động môi giới
chứng khoán của công ty chứng khoán
Chƣơng 2: Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về hoạt động môi giới
chứng khoán của công ty chứng khoán
Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới chứng
khoán của công ty chứng khoán tại Việt Nam.


CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ
HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG
KHOÁN
1.1 Khái quát chung về CTCK
1.1.1 Định nghĩa và phân loại CTCK
Theo quy định của Luật Chứng khoán nhân dân Trung Hoa thông qua
tại kỳ họp thứ VI của Uỷ ban thƣờng vụ Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc
khoá IX ngày 19/12/1998 có hiệu lực ngày 01/7/1999 thì “CTCK là công ty
trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần làm nghiệp vụ kinh doanh chứng
khoán”. Hoặc theo Luật Chứng khoán và Giao dịch chứng khoán Hàn Quốc
thì “CTCK là công ty cổ phần được Bộ Tài chính và kinh tế cấp phép kinh
doanh chứng khoán”. Theo Luật Chứng khoán Nhật Bản thì “CTCK là bất kỳ
công ty cổ phần nào đó được Bộ trưởng Bộ Tài chính cấp phép kinh doanh
chứng khoán”. Theo Luật Chứng khoán Thái Lan định nghĩa thì “CTCK là
công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty trách nhiệm hữu hạn đại chúng hoặc tổ
chức tài chính được cấp giấy phép hoạt động kinh doanh chứng khoán”. Theo
Luật Chứng khoán của các nƣớc châu Âu thì “CTCK là pháp nhân hoặc

Tuy nhiên, mô hình này bộc lộ một số hạn chế nhƣ không phát triển
đƣợc thị trƣờng cổ phiếu do các ngân hàng có xu hƣớng bảo thủ, thích hoạt
động tín dụng truyền thống hơn là bảo lãnh phát hành cổ phiếu, trái phiếu.
Thêm vào đó, nếu có biến động trên TTCK sẽ ảnh hƣởng mạnh đến hoạt động
kinh doanh tiền tệ của ngân hàng, dễ dẫn đến các cuộc khủng hoảng tài chính.
Do những hạn chế trên mà trƣớc đây Mỹ và nhiều nƣớc khác đã áp dụng mô
hình này, nhƣng sau cuộc khủng hoảng năm 1933, đa số các nƣớc đã chuyển
sang mô hình chuyên doanh chứng khoán, chỉ có Đức vẫn duy trì mô hình này
đến ngày nay.


Ngoài cách phân loại trên, phụ thuộc vào từng loại hình hoạt động kinh
doanh chứng khoán, có các CTCK sau:
- Công ty môi giới: Môi giới chứng khoán là việc CTCK làm trung gian
thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng. Trƣờng hợp này, CTCK
phải là thành viên của SGDCK/TTGDCK.
- Công ty tư vấn đầu tư chứng khoán: CTCK thực hiện nghiệp vụ tƣ vấn
tài chính, đầu tƣ chứng khoán là chủ yếu. Tƣ vấn đầu tƣ chứng khoán là việc
CTCK cung cấp cho nhà đầu tƣ kết quả phân tích, công bố báo cáo phân tích
và khuyến nghị liên quan đến chứng khoán.
- Công ty bảo lãnh phát hành: CTCK phân phối chứng khoán mới đƣợc
phát hành cho công chúng qua việc mua bán chứng khoán của tổ chức phát
hành và bán lại cho công chúng để hƣởng lợi nhuận (thƣờng gọi là nhà bảo
lãnh phát hành). Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc tổ chức bảo lãnh
phát hành cam kết với tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trƣớc khi chào
bán chứng khoán, nhận mua một phần hay toàn bộ chứng khoán của tổ chức
phát hành để bán lại hoặc mua số chứng khoán còn lại chƣa đƣợc phân phối
hết của tổ chức phát hành hoặc hỗ trợ tổ chức phát hành trong việc phân phối
chứng khoán ra công chúng.
- Công ty buôn bán chứng khoán không nhận hoa hồng: Trƣờng hợp này

CTCK kinh doanh các dịch vụ tài chính và tƣ vấn tài chính trên TTCK
nên có những điểm khác biệt so với các loại công ty khác.
- Về hình thức pháp lý: CTCK đƣợc tổ chức dƣới hình thức công ty trách
nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần.
Ở Việt Nam, hình thức của CTCK đƣợc quy định tại điều 59, Luật
Chứng khoán, theo đó CTCK đƣợc tổ chức dƣới hình thức công ty trách


nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần. Hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện
nay đều quy định nhƣ vậy, bởi lẽ: Công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ
phần là các hình thức công ty đối vốn, trong đó các cá nhân hoạt động trên cơ
sở đảm bảo uy tín và hoạt động bằng số vốn hiện có và đang lƣu hành tại
doanh nghiệp. Điều này phù hợp hơn với việc kinh doanh chứng khoán đầy
rủi ro tiềm ẩn nếu CTCK hoặc nhân viên CTCK gây ra thiệt hại cho khách
hàng thì CTCK phải bồi thƣờng bằng tiền cho các thiệt hại mà mình gây ra
cho khách hàng.
- Về hoạt động kinh doanh: CTCK hoạt động chủ yếu và thƣờng xuyên
các hoạt động kinh doanh chứng khoán.
Điều này thể hiện ngay trong tên gọi của CTCK. Thông thƣờng, doanh
nghiệp kinh doanh ngành nghề nào thì thể hiện rất rõ trên tên gọi của chúng.
Ví dụ, công ty TNHH xây dựng XYZ, thì có thể biết ngay công ty này kinh
doanh ngành nghề chủ yếu là xây dựng. Cũng nhƣ vậy, tại Điều 6, Quy chế Tổ
chức và hoạt động của CTCK, Ban hành kèm theo Quyết định số 27/2007/QĐBTC, ngày 24 tháng 4 năm 2007 của Bộ trƣởng Bộ Tài chính, Việc đặt tên
CTCK phải bao gồm các thành tố sau: Loại hình doanh nghiệp; Cụm từ
“chứng khoán”; và Tên riêng. Ví dụ, Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo
Việt, Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng Á Châu. Nhƣ vậy, luật pháp
quy định bắt buộc CTCK khi đặt tên phải thể hiện ngay trên tên gọi ngành
nghề kinh doanh chính của mình là phù hợp.
- Về hồ sơ và thủ tục thành lập: Vì CTCK có ảnh hƣởng rất lớn đến
TTCK nên việc thành lập CTCK phải theo những điều kiện cụ thể, trình tự và



sáng lập, thành viên sáng lập hoặc ngƣời dự kiến đƣợc bổ nhiệm, tuyển dụng làm
Giám đốc (Tổng giám đốc) của CTCK giải trình trực tiếp hoặc bằng văn bản.
Trong vòng sáu (06) tháng kể từ ngày đƣợc chấp thuận nguyên tắc, tổ chức
xin cấp phép thành lập và hoạt động công ty chứng khoán phải hoàn tất việc đầu tƣ
cơ sở vật chất kỹ thuật và phong toả vốn pháp định.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
1.

Hiến pháp năm 1992 và các Luật Tổ chức Bộ máy Nhà nƣớc
(2007), Nxb Tƣ pháp, Hà Nội

2.

Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11 của Quốc hội ngày 27/06/2005

3.

Bộ luật Tố tụng dân sự số 24/QH11 của Quốc hội ngày 24/6/2004

4.

Luật Doanh nghiệp (2005), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

5.

Luật Chứng khoán (2006), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

chính ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của công ty chứng
khoán.
13. Quyết định số 2328/QĐ-BTC ngày 10 tháng 7 năm 2007 về việc đính
chính Quyết định số 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 của Bộ trƣởng
Bộ Tài chính
14. Quyết định số 599/QĐ-TTg Thủ tƣớng Chính phủ ngày 1100502007
về việc chuyển Trung tâm Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí
Minh thành Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
15. Quyết định số 15/QĐ-BTC ngày 27 tháng 3 năm 2008 của Bộ
trƣởng Bộ Tài chính về ban hành Quy chế hành nghề chứng
khoán.
16. Quyết định số 171/2008/QĐ-TTg ban hành ngày 18/12/2008 của Thủ
tƣớng Chính phủ về việc thành lập Trung tâm Lƣu ký Chứng khoán
Việt Nam
17. Quyết định số 124/QĐ-SGDHCM ngày 09/10/2007 Tổng giám đốc
SGDCK về việc ban hành Quy chế giao dịch chứng khoán tại SGDCK
Tp.HCM.
18. Quyết định số 353/QĐ-TTGDHN của Giám đốc TTGDCK về việc ban
hành Quy chế Giao dịch Chứng khoán trên Trung tâm GDCK Hà Nội
19. Quyết định số 243/QĐ-TTGDHN ngày 12/9/2007 của Giám đốc
TTGDCK Hà Nội về việc ban hành Quy chế thành viên giao dịch tại
Trung tâm GDCK Hà Nội
20. Quyết định số 321/QĐ-TTGDHN ngày 9/11/2007 về việc sửa đổi
Quyết định số 353/QĐ-TTGDHN của Giám đốc TTGDCK về việc ban
hành Quy chế Giao dịch Chứng khoán trên Trung tâm GDCK Hà Nội


21. Quyết định số 03/QĐ-SGDHCM của Tổng giám đốc SGDCK ngày
04/1/2008 về việc ban hành Quy chế thành viên giao dịch tại Sở Giao
dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh

chứng khoán, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998.

3.

Chứng khoán và thị trƣờng chứng khoán – Những kiến thức cơ bản,
Ủy ban Chứng khoán Nhà nƣớc, 1/1999.

4.

Nghị quyết hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng
(khóa IX) về tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả
doanh nghiệp nhà nƣớc, Phần 3 – Các giải pháp lớn.

5.

Luật Chứng khoán nƣớc Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, 1998

6.

Giáo trình Thị trƣờng chứng khoán – Học viện Ngân hàng, Nhà
xuất bản Thống kê, 2004

7.

Giáo trình Thị trƣờng chứng khoán – Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng,
Nhà xuất bản Giáo dục năm 1997

8.

Giáo trình Thị trƣờng chứng khoán – Trƣờng Đại học Tài chính Kế


Lê Minh Toàn: Phân biệt Công ty chứng khoán với Công ty cổ phần,
Công ty TNHH thành lập theo Luật Doanh nghiệp- Tạp chí Chứng
khoán Việt Nam số 4, 4/2004.

12.

Nguyễn Thu Hằng - Thực trạng công ty chứng khoán tại Việt Nam Thực tế hoạt động và những thách thức tiềm ẩn- Tạp chí Chứng khoán
Việt Nam số 10, ra ngày 15/10/2007

13.

Hoàng Lộc - Thị trƣờng chứng khoán đón chuyển động mới – Theo
Vnexpress Chủ nhật, 06/04/2008.


14.

Minh Anh - Sẽ mạnh tay với vi phạm chứng khoán trong năm 2008
Theo Báo điện tử Tổ Quốc, Thứ năm, 03/01/2008.

15.

Quốc An - Xử phạt vi phạm về chứng khoán: Đột biến! –
Vneconomy, Theo VnEconomy, Thứ ba, 04/12/2007

16.

Bài “Cung cấp kiến thức tối thiểu để hành nghề” - Theo Lao Động,
Thứ năm, 25/10/2007.

4. Các công ty chứng khoán Việt Nam


5. Sở giao dịch chứng khoán HCM:
http://www.hsx.vn/
6.

Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội:
http://www.hse.org.vn/

7. http://tintuc.timnhanh.com/kinh_te/chung_khoan/