Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử

A – MỞ ĐẦU
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay, việc phát huy tính tích cực học
tập của học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn đang là mối quan tâm
hàng đầu. Riêng với bộ môn lịch sử, người giáo viên cũng không ngừng tìm kiếm,
vận dụng các biện pháp để phát huy vai trò chủ thể của học sinh, nâng cao chất
lượng bộ môn.
Qua thực tế nhiều năm dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở A, bản
thân tôi luôn cố gắng khai thác vận dụng hết những điều kiện sẵn có của trường
như cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, … Trong đó có việc sử dụng
phòng máy (phòng nghe nhìn), máy tính, đầu chiếu để úng dụng công nghệ thông
tin trong dạy học lịch sử. Và qua các tiết dạy học, các tiết thao giảng, các tiết dự
giờ đóng góp ý kiến rút kinh nghiệm của đồng nghiệp, các buổi thảo luận chuyên
đề tôi nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch cũng đa
phát huy được hiệu quả lớn như :
Thứ nhất : ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử còn góp
phần phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy và ngôn ngữ, đặc biệt
là kĩ năng đọc bản đồ, củng cố thêm những kiến thức về địa lý cho học sinh ,…
Trên cơ sở đó giúp các em nhớ kỹ, hiểu sâu những kiến thức lịch sử đa học.
Thứ hai : ứng dụng những thành tựu của công nghệ thông tin vào dạy học
lịch sử ở trường phổ thông sẽ có tác dụng hữu hiệu trong việc đổi mới phương
pháp, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn. Công việc này không chỉ giúp giáo
viên từng bước nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng sử dụng các phương
tiện kĩ thuật hiện đại trong dạy học, mà còn tiết kiệm được thời gian trong bài
giảng có sử dụng đoạn tường thuật, miêu tả,…
Thứ ba : Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học bộ môn cũng không
làm mất đi vai trò của giáo viên là người hướng dẫn, điều khiển, tổ chức cho học
sinh học tập, ngược lại còn làm cho các em thêm say mê, hứng thú, yêu thích lịch
sử hơn.

của một số phần mềm khi thiết kế và giảng dạy giáo án PowerPoint.
Thứ hai là : Giáo viên có được kỹ năng cơ bản trong thiết kế giáo án
PowerPoint.
Thứ ba là : Kỹ năng trình chiếu và trình bày một giáo án PowerPoint.
Thứ tư là : Kỹ năng thiết lập Trigger cho giáo án PowerPoint.
Thứ năm là : Kỹ năng sáng tạo một bản đồ, lược đồ lịch sử sinh động.
Thứ sáu là : Kỹ năng tìm kiếm tư liệu, phim ảnh, âm nhạc trên Internet.
Thứ bảy là : Kỹ năng xử lý một số sự cố thường gặp trong quá trình thực
hiện bài giảng bằng PowerPoint .

IV/ ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đối tượng nghiên cứu : Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch
sử ở trường Trung học cơ sở.
- Phạm vi nghiên cứu : Một số kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong
dạy học lịch sử ở Trường trung học cơ sở A.

V/ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
GV :

Trang 2


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
- Thu thập thông tin.
- Điều tra khảo sát.
- Thử nghiệm thực tế.

VI/ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
- Được chuẩn bị bắt đầu từ tháng 8 năm 2009 đến tháng 12 năm 2012, thu
thập thông tin và tài liệu nghiên cứu.

thành tựu công nghệ thông tin đa và đang diễn ra một cách khá phổ biến ở các
ngành học, cấp học. Công nghệ thông tin với tư cách là một phương tiện hỗ trợ
cho việc dạy học đang chứng tỏ những ưu thế và hiệu quả trong quá trình dạy học.
Đối với giáo viên lịch sử, việc dạy học lịch sử là quá trình giúp học sinh tìm
hiểu những gì đa diễn ra ở quá khứ, và mục tiêu của bộ môn lịch sử chính là việc
giúp học sinh biết quá khứ, hiểu quá khứ đồng thời rút ra những bài học từ quá
khứ để vận dụng vào trong cuộc sống hiện tại và tương lai. Hay nói cách khác đó
cũng chính là quá trình giúp học sinh nắm kiến thức và hình thành kĩ năng, kĩ xảo
và vận dụng kiến thức, kĩ năng đó vào giải quyết những vấn đề của cuộc sống.
Vấn đề khó khăn nhất của bộ môn lịch sử là việc tái hiện những sự kiện, những
hiện tượng và nhân vật lịch sử. Để biết, hiểu và vận dụng lịch sử yêu cầu các em
phải tái hiện lịch sử một cách chính xác, sinh động, tránh hiện tượng hiện đại hoá
lịch sử. Nhưng làm được điều này cũng không đơn giản, hiện nay giáo viên chủ
yếu chỉ dựa vào phương pháp trình bày miệng, tường thuật, tích cực hơn là có sự
kết hợp với một số phương tiện tối thiểu như tranh ảnh, bản đồ (với số lượng
không nhiều). Chính vì những lẽ đó cho nên hiệu quả của các tiết dạy vẫn chưa
cao thậm chí học sinh cảm thấy không có hứng thú khi tìm hiểu bộ môn lịch sử.
Vậy để quá trình dạy học lịch sử đạt hiệu quả chúng ta cần có những hướng đi
mới, phương pháp mới để kích thích khả năng nhận thức và hứng thú cho học
GV :

Trang 4


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
sinh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ góp giúp giáo viên và học sinh giải
quyết được những khó khăn nêu trên.
Mặt khác, vận dụng hiệu quả các biện pháp sư phạm ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học lịch sử cũng giống như những bộ môn như Vật lí, Hóa
học, Sinh học,… Lịch sử có nhiều khẳ năng để ứng dụng công nghệ thông tin vào

thời gian để chẩn bị một bài giảng.
Thứ năm, trong quá trình thiết kế, để có một giáo án điện tử tốt mỗi giáo
viên cón gặp không ít những khó khăn trong việc đi tìm phim ảnh, âm thanh, tư
liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng. Đây cũng chính là một trong những nguyên
nhân mà một số giáo viên đưa ra để né tránh việc dạy học bằng công nghệ thông
tin.
Thứ sáu, một số giáo viên chưa thành thạo hoặc ngại thiết kế giáo án
Microsoft PowerPoint nên thường tìm đến những bài giảng có sẵn từ các đồng
nghiệp hay downloand trên internet xuống. Chính điều đó làm cho giáo viên
không thể nâng cao được kĩ năng sử dụng thành thạo máy tính nói chung và kĩ
nẵng sáng tạo, thiết kế một giáo án điện tử nói riêng nên khi trình chiếu gặp phải
những sự cố như font chữ, hình ảnh, âm thanh…giáo viên thường không biết cách
xử lý.
Để giải quyết thực trạng khó khăn nêu trên, cũng đa có nhiều ý kiến, nhiều
bài viết và những đề tài nghiên cứu trong nước đa đề cập đến đưa ra những hướng
giải quyết giúp mỗi giáo viên sử dụng, ứng dụng tốt hơn trong quá trình thiết kế và
GV :

Trang 6


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
giảng dạy giáo án điện tử. Với những kinh nghiêm học hỏi, tích luỹ được trong
quá trình giảng dạy bộ môn ở trường tôi xin đưa ra một số kỹ năng cơ bản về việc
ứng dụng công nghệ thông tin thông dụng trong để đạt hiệu quả trong giảng dạy
bộ môn lịch sử ở trường Trung học cơ sở.
III/ NHỮNG THUÂN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Thuận lợi :
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu trường tạo điều kiện thuận lợi cho
việc thực hiện viết sáng kiến, sự giúp đỡ của các thầy cô đồng nghiệp, tổ chuyên


Trang 7


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
1.2.1. Giới thiệu phần mềm Window movie maker.
Đây là phần mềm có sẵn trong hệ điều hành windown. Hệ điều hành
Windows XP và Vista có một công cụ xử lý video rất dễ sử dụng là Windows
Movie Maker. Chúng ta có thể dễ dàng cắt và ráp… để tạo những đoạn phim
mới qua công cụ này để chèn vào giáo án.
Giả sử chúng ta có rất nhiều đoạn phim cùng một chủ đề, Thầy Cô cần ghép
các đoạn phim này lại với nhau, tạo ra các hiệu ứng chuyển cảnh, thêm các văn
bản vào trong đoạn phim, ...nhằm tạo ra một đoạn phim mới sinh động và hấp dẫn
để sử dụng làm tài liệu minh họa trong tiết dạy. Chương trình Windows Movie
Maker hỗ trợ cho chúng ta rất nhiều thao tác như: chỉnh sửa đoạn phim, cắt ghép
cảnh quay, chèn âm thanh, sửa âm thanh, chèn lời thuyết minh, chỉnh sửa độ sáng
tối, hiệu ứng chuyển cảnh, ... Đây là một chương trình rất dễ sử dụng và có thể
giúp Thầy Cô nhanh chóng sở hữu một đoạn phim sinh động sẵn sàng cho tiết dạy
sắp tới của mình.
1.2.2. Hướng dẫn sử dụng
a. Khởi động chương trình : Ta vào Star -> ALL Programs -> window
movie maker. Phần mềm có giao diện như sau :

Giao diện Window movie maker có 4 khu vực chính :
Movie task : Nơi đặt các nút điều khiển.
Collection : Nơi đặt các video , audio , pictures. Màn hình - khu vực màn hình
hiện thị hình ảnh , xem trước video đang làm. khu - Khu vực chỉnh sửa và biên tập
video.
Ngoài ra còn các nút bấm như :
Show StoryBoard : chỉnh thời gian hoặc số clip khi biên tập .

Chọn các đoạn phim để kéo
thả xuông khung bên dưới

+ Bước 3:
Click chuột từ vị trí đầu (vị trí bắt đầu cắt) đến vị trí cuối (vị trí kết thúc)
của đoạn phim bạn cần cắt. Sau đó ta nhấp nút Play để xem thử đoạn phim. Nếu
cảm thấy chưa đạt chuẩn ta có thể dùng nút Back để làm lại.
+ Bước 4:
Chèn văn bản vào phim : Để chèn văn bản vào đoạn phim vừa tạo, ta click
vào Make Titles or Credits trong của sổ Movie Tasks.

- Chọn loại tiêu đề :
* Add Title at the biginning of the movie : Tiêu đề phim.
* Add Title before the selected clip in the timeline : tiêu đề trước clip đang
chọn.
GV :

Trang 10


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
* Add Title on the seclected clip in the timeline : Tiêu đề trên clip đang chọn.
* Add Title after the seclected clip in the timeline : Tiêu đề sau clip đang
chọn.
* Add credits at the end of the movie : Ghi công trạng cuối phim.
- Sau khi chọn tiêu đề như yêu câu, ta tiến hành nhập văn bản. Để thay đổi
đinh dạng chữ ta chọn Change text font and color. Để thay đổi hình thức xuất
hiện ta chọn Change Title animation, khi chọn chức năng này, của sổ Choose
the Title Animation hiện ra ta có thể click lên các loại hiệu ứng để xem thử
(xem hình minh hoạ).

có một số hình ảnh về đồ gốm thời Lê sơ tôi muốn tạo thành một Anbum hình ảnh
để chèn vào giáo án PowerPoint khi day bài 20 – NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ
SƠ - để minh hoạ phần liên quan đên thủ công nghiệp thời Lê sơ (môn Lich sử 7)
tôi làm như sau : (xem hình minh hoạ)
GV :

Trang 12


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử

Bước 3 : Ta click chọn lần lượt (hoặc quét chọn hết) các hình ảnh trong khung
Collection : collectiona click và kéo thả xuống khung bên dưới.
Click vào kéo thả
xuống khung bên dưới

Bước 4 : Chọn hiệu ứng cho hình ảnh. Ta click vào biểu tượng Collection ->
video transitions chọn các hiệu ứng thích hợp rồi lần lượt kéo thả xuống khung
hình ảnh bên dưới (xem hình minh hoạ).

GV :

Trang 13


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử

Chọn và
kéo thả


Bước 1: Chọn ảnh cần chỉnh sửa clik chuột phải chọn open with chọn Microsoft
Office Picture Manager (hoặc nhấn phím shift đồng thời click chuột phải).

Bước 2 : Bức ảnh sẽ được mở với Microsoft Office Picture Manager, ta bấm vào
nút Edit picture ở trên thanh công cụ thì sẽ hiện ra một bảng Edit picture ngay bên
phải màn hình (xem hình minh hoạ).
GV :

Trang 15


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử

Trên giao diện có các nút điều chỉnh như sau :
- Auto Correct: khi bấm vào nút này thì phần mềm sẽ tự cân đối màu sắc và ánh
sáng cho ta một bức ảnh hài hòa hơn trước khi sửa.
- Brightness and contrast: Khi bấm vào Auto correct mà chưa ưng ý về ánh sáng
thì có thể chỉnh sửa thêm ở phần này. Thầy cô kéo thanh trượt hoặc bấm vào mũi
tên lên xuống để điều chỉnh mảng sáng và mảng tối của bức ảnh để được bức ảnh
ưng ý .
- Color : Phần này là kỹ thuật căn chỉnh những màu cơ bản trong bức ảnh có thể
làm cho màu các màu đậm hơn hoặc tối đi.
Nếu thầy cô chỉnh tốt thì sẽ được những bức ảnh rất đẹp (xem hình minh
hoạ)

GV :

Trang 16



qua lại những định dạng phim như : rm, rmvb, mp4, 3gp, 3g2, psp, mpg, mpeg,
vob, asf, wmv, avi, flv, mov, fli, flc, gif, dv , wav, wma... các thầy cô có thể tìm và
download miễn phí phần mềm này trên các trang web và cài đặt vào máy tính.
1.4.2. Hướng dẫn sử dụng.
GV :

Trang 17


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
Bước 1 : Khởi động chương trình ta có thể click đúp vào biểu tượng Total
Video Converter trên desktop hoặc vào Start -> All programs -> Video Converter.
Từ giao diện chính của chương trình, bạn bấm vào thẻ New Task, chọn ra những
file muốn convert (chuyển đổi), tiếp đó bấm vào thẻ Convert Now.

Click vào đây

Bước 2 : Thực hiện chuyển đổi : Trong cửa sổ Please select the format to be
converted xuất hiện, chương trình sẽ đưa ra những định dạng file multimedia khác
nhau để ta tùy chọn. Ta click vào thẻ tương ứng với định dạng file muốn trích
xuất. File WMN là file rất thích hợp để chèn vào giáo án PowerPoint (xem hình
minh hoạ).

GV :

Trang 18


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
Lưu ý : Trước khi convert (chuyển đổi), ta bấm vào thẻ Settings để xác lập một

phần mềm. Lưu ý khi cài đặt Google Earth : khi cài đặt máy tính phải được kết
nối internet.
1.5.2. Một số thủ thuật để tạo bản đồ, lược đồ
Để tạo một bản đồ, lược đồ theo ý muốn ta thực hiện các bước sau :
- Khởi động phần mềm : clik vào biểu tượng trên detstop ( hoặc vào Start
-> ALL Program -> Google Earth). Giao diện của phần mềm như sau :

- Sử dụng công cụ tự động tìm kiếm của Google Earth để tìm đối tượng
(địa danh) mà quý thầy cô cần tìm sau đó gõ vào tên địa danh cần tìm kiếm (ví
dụ : Đông Nam Á). Công cụ tìm kiếm tự động sẽ tự tìm kiếm và hiển thị đối tượng
mà các thầy cô cần tìm ( xem hình minh hoạ).

GV :

Trang 20


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử

- Tiếp đó quý thầy cô sử dụng thanh công cụ hiển thị góc phải phí trên màn
hình để phóng to, thu nhỏ ( hoặc lăn bi của chuột), clik và dữ chuột trái để xoay
đối tượng theo ý muốn.
- Sau khi thực hiện các bước trên, quý thầy cô thấy trên bản đồ có rất nhiều
các thông tin trong đó có những thông tin không cần thiết do chế độ mặc định đa
có sẵn. Để ẩn các thông tin không cần thiết đó quý thầy cô di chuyển đến thanh
Layer (bên trai màn hình) clik bỏ các tuỳ chọn trong các ô.
- Sau khi lựa chọn và cân chỉnh như ý quý thầy cô vào menu File chọn
Save->save Image chọn ổ đĩa để lưu lại.
- Cuối cùng để có một bản đồ, lược đồ đẹp như ý muốn, quý thầy cô cố thể
dùng phần mềm Photoshop hoặc Microsoft Office Picture Manager (có sẵn trong

nghiên cứu kiến thức mới, cho đến khâu củng cố, ôn tập, sơ kết, tổng kết, kiểm tra
đánh giá và cả hoạt động ngoại khóa.
2.2. Chuẩn bị thiết kế .
Để soạn được một giáo án có chất lượng đòi hỏi ta cần phải có sự chuẩn bị
chu đáo gồm các bước sau :
- Chuẩn bị nội dung, xác định rõ mục đích yêu cầu của bài học.
- Xác định những kiến thức cơ bản, trọng tâm mà học sinh cần nắm vững
trong tiết học.
- Sưu tầm, chọn lọc các nguồn tư liệu viết, tranh ảnh, phim tư liệu … liên
quan đến những kiến thức cơ bản đa được xác định. Xử lý, các tư liệu đa chọn lọc
sau đó đóng gói vào trong một thư mục và đặt tên phù hợp để dễ tìm và nhớ khi
thiết kế giáo án.
2.3. Thiết kế bài giảng.
Bước 1 : Xây dựng kế hoạch thiết kế cụ thể của các Slide trình chiếu (kịch bản).
Dự kiến số slide thích hợp với số lượng đối tượng được lựa chọn để trình diễn và
tương ứng với kế hoạch cụ thể mà giáo án lên lớp đa xác định.
Bước 2 : Nhập nội dung cần trình chiếu. Từ giao diện của của chương trình, sau
khi ta click vào New slide để chọn cách bố cục trình bày văn bản và click Design
để chọn hình nền ưng ý ta tiến hành nhập văn bản (nội dung kiến thức và các câu
hỏi đa được lựa chọn từ trước).
Lưu ý khi nhập nội dung văn bản :
GV :

Trang 22


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
- Thông thường mỗi slide đều có hai ô nhập văn bản, ô phía trên là ô nhập
tiêu đề của của slide (tên bài, tên đề mục), ô phía dưới nhập nội dung bài. Để
thuận tiện cho quá trình nhập văn bản dễ dàng mà không phải cân chỉnh font chữ

cách xuất hiện phim tự động (Automatically) hay sau khi click chuột (When
clicked).
- Chèn siêu liên kết : Microsoft PowerPoint có thể liên kết và mở tất cả các
tập tin văn bản, hình ảnh, âm thanh có sẵn trong máy tính. Đặc biệt Microsoft
GV :

Trang 23


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử
PowerPoint có thể liên kết kết nối và mở địa chỉ các trang Web nếu máy tính có
sẵn kết nối Internet. Cách làm như sau : Ta click vào ô nhập chữ cần liên kết sau
đó click vào menu Insert -> Hyperlink… đến tập tin, địa chỉ ta cần kết nối chọn
OK. (xem hình minh hoạ)

Bước 4 : Thiết lập hiệu ứng : Sau khi đa nhập xong nội dung trình chiếu ta click
vào menu Sile Show -> Custom Animation để thiết lập hiệu ứng, bảng Custom
Animation xuất hiện bên phải màn hình, ta click vào All Effect lần lượt chọn hiệu
ứng thích hợp từng nội dung cần trình chiếu (nội dung nào cần xuât hiện trước, nội
dung nào cần xuất hiện sau, nội dung nào cần di chuyển, nội dung nào cần biến
mất…). Thứ tự các nội dung trình chiếu được hiển thị trong bảng Custom
Animation.
Bước 5 : Thiết lập các thông số thời gian cho hiệu ứng (phần này co thể bỏ qua) :
Để thiết lập thời gian thời gian cho hiệu ứng, trong cửa sổ
Custom Animation ta vào hộp hội thoại Eff cect Options, trang Timing (xem hình
minh hoạ bên dưới). Gồm các mục sau :
+ Delay : tạo thời gian tính bằng giây, làm cho hiệu ứng xảy ra chậm hơn.
+ Speed : tốc độ, ta có thể nhập giá trị thời gian (tính bằng giây). Đây là thời
gian tính từ khi xảy ra đến khi kết thúc hiệu ứng,
+ Repeat : thông số lập lại, ta có thể chọn None (không lặp lại), Until Next


GV :

Trang 25