MỞ ĐẦU
1.
Tính cấp thiết của đề tài
BĐBP là lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng và Nhà nước, là lực lượng
nòng cốt chuyên trách bảo vệ chủ quyền an ninh BGQG. Để thực hiện thắng lợi
nhiệm vụ thiêng liêng đó, BĐBP phải vận dụng nhiều biện pháp trong đó, biện
pháp cơ bản quan trọng nhất là biện pháp VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ
quyền ANBG. BĐBP đã phát huy truyền thống vẻ vang của Đảng, dân tộc và Quân
đội, luôn coi nhiệm vụ VĐQC nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền
BGQG là yêu cầu khách quan và cấp bách trong mọi giai đoạn của cách mạng.
Đối với mỗi quốc gia, dân tộc, chủ quyền biên giới là thiêng liêng, bất khả
xâm phạm. Sự bền vững, ổn định chủ quyền ANBG là điều kiện, tiền đề đảm bảo
cho sự ổn định về chính trị, quốc phòng, an ninh, tạo môi trường thuận lợi cho phát
triển kinh tế - xã hội và mở rộng bang giao. Do đó, việc quản lý, bảo vệ chủ quyền
ANBG là sự nghiệp trọng yếu của mỗi quốc gia, là nghĩa vụ và trách nhiệm của
toàn Đảng, toàn quân và toàn dân.
Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã khẳng định chủ
quyền lãnh thổ quốc gia và coi việc bảo vệ nơi “phên dậu” của giang sơn đất nước
là bổn phận thiêng liêng của mọi thần dân đất Việt. Do đó, các thế hệ ông cha đã tổ
chức xây dựng các lực lượng dân binh và chăm lo tăng cường sức dân tại chỗ nơi
biên ải nhằm xây dựng thế trận toàn dân với lũy thép biên phòng lòng dân, coi đó
là thượng sách trong “phương lược” giữ gìn bờ cõi.
Biên giới phía Bắc là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị,
kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Phần lớn dân cư là đồng bào các dân tộc
thiểu số, đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội còn rất khó khăn. Chủ nghĩa đế quốc và
các thế lực thù địch luôn lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, kích động chia rẽ khối
đại đoàn kết toàn dân... Mặt khác, trong xu thế hòa bình, hữu nghị, mở cửa giao
lưu hội nhập quốc tế và khu vực, phát triển đất nước, lưu lượng người và phương
tiện ra vào qua lại biên giới ngày càng lớn. Ngoài ra, các hoạt động xuất nhập cảnh
trái phép, buôn lậu, mua bán tàng trữ, sử dụng ma túy, vũ khí, chất nổ, vận chuyển
lưu hành tiền giả, mua bán phụ nữ, trẻ em qua lại biên giới, cũng đang diễn ra rất

chủ nhiệm, 2000.
Những công trình khoa học trên đã nghiên cứu ở nhiều nội dung, góc độ
khác nhau về công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh BGQG
của BĐBP. Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống công
tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh biên giới phía
Bắc. Đây là khoảng trống cần được nghiên cứu và làm sáng tỏ.
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Mục đích: Nghiên cứu làm sáng tỏ lý luận, thực tiễn về công tác VĐQC
tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu
phát huy vai trò quần chúng tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh
biên giới phía Bắc.
* Nhiệm vụ:
+ Luận giải làm rõ khái niệm, vai trò, nội dung, hình thức, biện pháp, những
vấn đề có tính nguyên tắc trong công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc
của BĐBP các tỉnh biên giới phía Bắc.
+ Đánh giá đúng thực trạng, rút ra nguyên nhân và những kinh nghiệm công
tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh biên giới phía
Bắc.
+ Xác định phương hướng, yêu cầu, đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm
tiến hành công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh
biên giới phía Bắc.


* Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
+ Đối tượng nghiên cứu: công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc
của BĐBP các tỉnh biên giới phía Bắc.
+ Phạm vi nghiên cứu: công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc
của đồn biên phòng các tỉnh biên giới phía Bắc từ năm 1998 đến tháng 6 năm
2004.
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu



CỘT MỐC CỦA BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG CÁC TỈNH BIÊN GIỚI PHÍA BẮC
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1.1. Nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc và những vấn đề
cơ bản trong công tác vận động quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ đường
biên, cột mốc của bộ đội biên phòng các tỉnh biên giới phía Bắc
1.1.1. Nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc ở các tỉnh biên giới
phía Bắc của bộ đội biên phòng
* Quan niệm đường BGQG và cột mốc biên giới:
BGQG: trong Điều 1, Luật BGQG xác định: “BGQG của nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam là đường và mặt thẳng đứng theo đường đó để xác định
giới hạn lãnh thổ đất liền, các đảo, các quần đảo, trong đó có quần đảo Hoàng Sa
và quần đảo Trường Sa, vùng biển, lòng đất, vùng trời của nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam”[5, 27].
- Đường BGQG: được quan niệm là “Đường phân chia lãnh thổ trên
mặt đất, mặt nước giữa quốc gia này với quốc gia khác hoặc biển công. Đường
BGQG bao gồm: đường BGQG trên đất liền, trên biển, đường BGQG trên sông hồ.
Đường BGQG được xác định trên thực địa, được đánh dấu, cố định bằng các mốc
quốc giới, vẽ trên bản đồ và ghi rõ trong các điều ước biên giới”[5, 82].
Hiện nay, theo thông lệ và luật pháp quốc tế đương đại về quan điểm:
“BGQG là bất khả xâm phạm”. “Biên giới là phải do ý chí của dân cư quyết định...
Thôn tính là vi phạm quyền tự quyết của một dân tộc, là kiến lập BGQG trái với ý
muốn của nhân dân”[22, 254].
Luật pháp quốc tế thừa nhận nguyên tắc bình đẳng các quốc gia trên cơ sở:
không chiếm đoạt lãnh thổ nước khác bằng vũ lực hoặc đe dọa bằng vũ lực. Tôn
trọng tính bất khả xâm phạm của các đường BGQG. Không sử dụng lãnh thổ nước
khác khi không có sự đồng ý của nước đó. Không gây thiệt hại cho nước khác khi
sử dụng lãnh thổ của nước mình.
Mốc quốc giới: “Vật thể nhân tạo được đặt cố định ở một điểm do hiệp

Việt Nam - Trung Quốc đã có một đường biên giới pháp lý mang tính quốc tế.
Nhưng về lợi ích thống trị của thực dân Pháp, sự tác động của thiên nhiên,
con người hàng trăm năm và qua chiến tranh với những biến đổi qua nhiều thời kỳ
khác nhau, biên giới phía Bắc còn tồn tại nhiều vấn đề do lịch sử để lại liên quan
tới nước láng giềng chưa được đàm phán giải quyết dứt điểm, còn nhiều nơi trên
biên giới chưa được phân định dứt khoát và chính thức. Năm 1999, Hiệp ước biên
giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc được hai nhà nước ký kết, nhưng quá trình
hoạch định phân giới cắm mốc còn gặp nhiều khó khăn. Trên thực tế, từ khi hiệp
ước được ký kết đến nay, các hoạt động, lấn chiếm, xâm canh vi phạm chủ quyền
lãnh thổ của nước ta vẫn rất phức tạp, có nơi có lúc căng thẳng và quyết liệt, nhất
là các khu vực điểm tranh chấp và những nơi chưa được phân định cụ thể.


* Nhiệm vụ quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới phía Bắc
Tổ tiên ta từ xưa đã xác định biên giới là “phên dậu”, bờ cõi, tiền tiêu của Tổ
quốc, là nơi địa đầu, hiểm yếu, có quan hệ đến lịch sử mấy ngàn năm đấu tranh
dựng nước và giữ nước. Vì vậy, BGQG là thiêng liêng bất khả xâm phạm, có vị trí
trọng yếu về chiến lược chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Việc
“quản lý, bảo vệ BGQG, tổ chức, điều khiển hoạt động của các lực lượng đứng
chân trên khu vực biên giới BĐBP làm nòng cốt nhằm giữ gìn, bảo vệ và chống lại
mọi sự xâm phạm chủ quyền ANBG. Quản lý, bảo vệ BGQG phải kết hợp chặt chẽ
giữa quốc phòng, an ninh, kinh tế và đối ngoại, dựa trên thế trận quốc phòng toàn
dân, an ninh nhân dân và biên phòng toàn dân. Nội dung gồm: quản lý, bảo vệ chủ
quyền biên giới đất liền, trên biển, trên không và trong lòng đất, quản lý, bảo vệ an
ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên khu vực biên giới, quản lý, bảo vệ tài
nguyên môi trường và lợi ích quốc gia trên khu vực biên giới và vùng biển quốc
gia, quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng trên khu vực biên giới, các công trình
bảo vệ biên giới, quản lý, bảo vệ việc thực thi pháp luật, quy chế biên giới và các
điều ước quốc tế về biên giới, quản lý xuất nhập biên, xuất - nhập cảnh, quá cảnh
tại các cửa khẩu biên giới và cảng biển, quản lý hoạt động đối ngoại biên

chống buôn lậu qua biên giới, bảo vệ tài nguyên môi trường và lợi ích quốc gia,
xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác, thân thiện với các nước láng giềng,
phục vụ mở cửa giao lưu hợp tác quốc tế trên mọi lĩnh vực”[7, 1].
* Tính chất hoạt động và yêu cầu nhiệm vụ của BĐBP:
Để BĐBP thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền
ANBG cần tiến hành đồng bộ 6 biện pháp công tác, đó là biện pháp VĐQC, biện
pháp vũ trang, biện pháp trinh sát biên phòng, biện pháp kiểm soát hành chính,
biện pháp công trình kỹ thuật và biện pháp đối ngoại biên phòng.
Tính chất hoạt động hết sức phức tạp, đối tượng đấu tranh của BĐBP gồm
nhiều loại: bọn gián điệp, tình báo, biệt kích, phản động, lưu vong cấu kết với lực
lượng phản động tại chỗ, các toán vũ trang từ bên kia biên giới, một số tội phạm
hình sự... Đòi hỏi BĐBP không chỉ thành thạo nghề nghiệp, tinh thông nghiệp vụ
mà cần phải có trình độ hiểu biết xã hội sâu, rộng, sự kiên trì bền bỉ, sức cảm hóa
đối tượng, phẩm chất đạo đức trong sáng, lòng nhiệt tình và luôn coi đồng bào các
dân tộc là anh em ruột thịt.
Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX và Đại hội đại
biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ VII đặt ra yêu cầu nhiệm vụ biên phòng là: trên cơ
sở xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh, phát huy sức mạnh tổng hợp của
toàn dân, của cả nước để tăng cường quản lý bảo vệ vững chắc chủ quyền toàn vẹn
lãnh thổ, tài nguyên môi trường, lợi ích quốc gia, đẩy mạnh đấu tranh chống các
lực lượng thù địch, các bọn tội phạm từ bên ngoài về và trong nước, giữ vững an


ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng biên giới, đảm bảo chủ động trong mọi
tình huống. Đồng thời chấp hành đúng đắn chính sách đối ngoại của Đảng, ra sức
xây dựng củng cố biên giới hòa bình hữu nghị, thân thiện với nước láng giềng,
đàm phán hòa bình để xác lập chủ quyền quốc gia, giải quyết các vấn đề tồn tại
hoặc mới phát sinh trong quan hệ biên giới với nước láng giềng.
Tiếp tục đổi mới công tác quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới vừa bảo vệ chủ
quyền an ninh quốc gia, vừa phục vụ tốt chính sách mở rộng, giao lưu hợp tác quốc


19% (14.927 hộ, 76.308 khẩu). Đồng bào các dân tộc thiểu số ở phía Bắc từ xưa
đến nay luôn có truyền thống yêu nước, từ ngày có Đảng, đồng bào một lòng theo
Đảng, sức mạnh đại đoàn kết dân tộc ngày càng được củng cố và phát huy, đồng
bào các dân tộc luôn gắn bó và ủng hộ BĐBP, có nhiều kinh nghiệm trong việc
phối hợp với BĐBP quản lý, bảo vệ chủ quyền ANBG.
Đồng bào các dân tộc ở vùng biên giới phía Bắc sinh sống ở môi trường
rừng núi và canh tác nương rẫy là chính, có những tín ngưỡng, lễ nghi liên quan tới
việc làm rẫy, cúng ma... Chính cơ sở kinh tế nương rẫy đã quy định toàn bộ đời
sống xã hội và văn hóa của các dân tộc. Mật độ dân cư thưa, là nơi cư trú của nhiều
dân tộc bản địa, sống lâu đời như Tày, Nùng, H.Mông, Dao... Các dân tộc sống xen
kẽ nhau, mỗi dân tộc có tiếng nói và phong tục tập quán riêng, họ đều có đức tính
trung thực, thẳng thắn, thật thà, dễ tin, cần cù trong cuộc sống, dũng cảm trong tự
vệ nhưng hay định kiến, dễ mặc cảm, vai trò của già làng, trưởng họ, trưởng bản có
vị trí quan trọng là những người có uy tín, luôn được đồng bào tin cậy, nghe theo...
Địa bàn biên giới phía Bắc là vùng đất giàu truyền thống cách mạng tin theo Đảng,
theo cách mạng đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhân dân các dân tộc có lòng yêu
nước, kiên trung, có tinh thần đoàn kết tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của
Đảng đã đóng góp to lớn sức người trong đấu tranh giải phóng dân tộc, đấu tranh
bảo vệ biên giới, có truyền thống và kinh nghiệm trong đấu tranh bảo vệ biên giới.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân các dân tộc luôn tích cực, sát cánh cùng
BĐBP đấu tranh có hiệu quả bảo vệ chủ quyền an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội ở khu vực biên giới. Hiện nay, nhân dân các dân tộc biên giới tiếp tục khẳng
định vai trò to lớn của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ biên giới.
- Về mặt kinh tế - xã hội:
Khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc là một trong những khu vực có tiềm
năng kinh tế dồi dào nhưng chưa được đầu tư khai thác đúng mức, vì vậy trình độ
phát triển kinh tế - xã hội vẫn ở mức thấp, đời sống vật chất, tinh thần của nhân
dân còn rất khó khăn. Theo số liệu thống kê năm 2003, trên 26 xã biên giới phía
Bắc có 7.226 hộ thường xuyên thiếu ăn từ 3 đến 6 tháng trong một năm, 18.491 hộ

quả cao.
- Về an ninh chính trị:
Khu vực biên giới phía Bắc là môi trường rất nhạy cảm về chính trị, biến
động nhanh chóng khó lường. Vì BGQG vốn đã tồn tại những vấn đề lịch sử, vốn
đã có những khó khăn, phức tạp, nhưng còn bị tác động, nhất là biến động chính trị
- xã hội, chính sách đối ngoại của nước láng giềng đối với nước ta. BGQG còn là
cửa ngõ của đất nước, có địa hình tự nhiên hiểm trở, các loại đối tượng dễ xâm
nhập, ẩn nấp. Nên các thế lực phản động coi trọng các phương thức xâm nhập, cài
cắm, hoạt động tình báo, gián điệp, tiến hành điều tra, thu thập các bí mật quốc gia,
xây dựng phát triển cơ sở, nhen nhóm các tổ chức phản động, lôi kéo tranh thủ


quần chúng của ta, thực hiện “Diễn biến hòa bình”, nhằm làm mất ổn định ANBG,
chống phá cách mạng nước ta.
Các thế lực thù địch hết sức lợi dụng bọn phản động trong các dân tộc thiểu
số, để lôi kéo quần chúng gây mất ổn định khu vực biên giới. Một số đối tượng
nước ngoài lợi dụng hoạt động từ thiện, nhân đạo đã xâm nhập vùng sâu, vùng xa
ở khu vực biên giới để nắm và lôi kéo đồng bào các dân tộc thiểu số, xây dựng cơ
sở xã hội. Chúng triệt để lợi dụng đặc điểm vùng dân tộc thiểu số dân trí thấp,
thông tin kém phát triển để khai thác những vấn đề lịch sử, những khó khăn hiện
nay, nhất là những sơ hở thiếu sót của ta trong thực hiện chính sách dân tộc, tôn
giáo. Chúng ra sức kích động, dụ dỗ, lôi kéo những phần tử thoái hóa biến chất
trong cán bộ, đảng viên để tập hợp lực lượng, khi có thời cơ là nổi dậy gây rối tiến
tới gây bạo loạn, lật đổ chính quyền nhân dân. Trong những năm qua, BĐBP phối
hợp với quần chúng tham gia đấu tranh chống tội phạm tuyến biên giới phía Bắc
cụ thể: 763 vụ, 6.978 đối tượng vi phạm quy chế; 137 vụ, 1.947 đối tượng đẩy
người về qua biên giới và 327 vụ, 672 đối tượng tội phạm khác.
- Tình hình BĐBP các tỉnh biên giới phía Bắc:
Lực lượng BĐBP đã được Bộ Chính trị khóa VII chỉ rõ: “Bộ đội biên phòng
được sự chỉ huy thống nhất từ Trung ương đến đơn vị cơ sở, trực thuộc sự chỉ huy

sống của đồng bào các dân tộc từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, một bộ phận
nhân dân ở các khu vực giáp biên giới đời sống còn gặp nhiều khó khăn, dân cư
thưa thớt, hầu hết nhân dân các xóm giáp biên giới đều có quan hệ dòng họ, có
chung tiếng nói, tập quán, lễ hội, thờ cúng tổ tiên với nhân dân nước đối diện, do
vậy thường qua lại thăm thân, trao đổi mua bán hàng hóa, dự các lễ hội... Gây khó
khăn cho công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền ANBG. Ngoài ra đồng bào các dân
tộc sinh sống thành từng khu vực tương đối rõ nét, số lượng các thành phần dân tộc
không đều nhau, gây khó khăn cho BĐBP trong tuyên truyền, vận động giáo dục
thuyết phục và giúp đỡ đồng bào cùng tham gia quản lý, bảo vệ BGQG.
Từ những đặc điểm trên đã tạo nên những nhân tố khách quan thuận lợi và
khó khăn đặt ra cho công tác VĐQC của BĐBP trên tuyến biên giới phía Bắc cần
phải đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác VĐQC tham gia quản lý,
BVĐB, cột mốc biên giới. Biết vận dụng linh hoạt nội dung, hình thức, biện pháp
tiến hành công tác VĐQC, chăm lo xây dựng củng cố đội ngũ chuyên trách công
tác VĐQC ở các đồn biên phòng đảm bảo đủ số lượng, nâng cao chất lượng đội
ngũ cán bộ và: “Mỗi cấp ủy chỉ huy các cấp trong BĐBP phải nhận thức sâu sắc
hơn vị trí, yêu cầu công tác VĐQC trong tình hình mới... Tăng cường sự lãnh đạo,
chỉ đạo của các cấp ủy, chỉ huy đối với công tác VĐQC” [6, 12].
1.1.2. Những vấn đề cơ bản về công tác vận động quần chúng tham gia
quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc của bộ đội biên phòng phía Bắc
* Công tác VĐQC của BĐBP:


Công tác VĐQC là một trong những công tác cơ bản, gắn liền với từng bước
trưởng thành của BĐBP. Một trong những truyền thống tốt đẹp tạo nên sức mạnh
của BĐBP là mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhân dân các dân tộc ở khu vực biên
giới.
Nhân ngày thành lập lực lượng CANDVT (nay là BĐBP) (3.3.1959), Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã đến dự và chỉ thị: “Một vạn công an chỉ có hai vạn tai, hai
vạn mắt, hai vạn tay chân, nhưng nhân dân có hàng triệu tai, hàng triệu mắt, hàng

BĐBP phải biết liên hệ mật thiết với nhân dân vùng biên, coi công tác tuyên truyền
VĐQC là nhiệm vụ thường xuyên cần thiết. BĐBP phải biết vận dụng linh hoạt sáu
biện pháp công tác vào bảo vệ biên giới. Trong đó biện pháp VĐQC là biện pháp
cơ bản, làm cơ sở cho các biện pháp khác. Mỗi biện pháp công tác biên phòng là
một mũi chiến đấu, có đối tượng, lực lượng, phương thức đấu tranh riêng và có
quy luật riêng. Nhưng mỗi biện pháp đều phải lấy chính trị làm gốc, phải quán triệt
và thực hiện nghiêm chỉnh đường lối đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
Công tác VĐQC tham gia bảo vệ chủ quyền ANBG của đồn biên phòng là
trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị, trong đó có đội công tác chuyên
trách, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, sự chỉ huy trực tiếp toàn diện của đồn trưởng
và ban chỉ huy đồn với sự phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền
địa phương và sự chỉ đạo của cơ quan nghiệp vụ cấp trên.
* Từ thực tiễn chiến đâú, xây dựng và trưởng thành của BĐBP đã khẳng
định: “Công tác VĐQC tham gia bảo vệ chủ quyền ANBG của BĐBP là tổng thể
các hoạt động, các biện pháp chính trị, tư tưởng, tổ chức, nghiệp vụ do BĐBP tiến
hành để tuyên truyền, tổ chức hướng dẫn cho nhân dân ở khu vực biên giới tự
nguyện tham gia cùng BĐBP BVĐB, mốc giới, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh
thổ, an ninh, chính trị, trật tự xã hội, chống xâm nhập và vượt biên giới trái phép,
buôn lậu qua biên giới, bảo vệ tài nguyên đất nước, xây dựng biên giới hòa bình,
hữu nghị, hợp tác phát triển với nước láng giềng”[35, 91]
Sự lớn mạnh và trưởng thành của BĐBP hơn 45 năm qua luôn gắn liền với
sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và với vai trò to lớn
của đồng bào các dân tộc vùng biên giới. Đảng ta luôn chỉ đạo công tác VĐQC là
một nhiệm vụ cơ bản thường xuyên, quan trọng, là trách nhiệm của toàn thể đảng
viên, các tổ chức đảng trong BĐBP. Việc vận động thuyết phục quần chúng phục
vụ cách mạng, bảo vệ chủ quyền ANBG Tổ quốc là vấn đề có ý nghĩa quyết định
đến sức mạnh và sự trường tồn của Đảng nói chung của BĐBP nói riêng. Nghị
quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX khẳng định: “Sức mạnh bảo vệ Tổ quốc
là sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị
dưới sự lãnh đạo của Đảng, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức

dân trở thành chủ nhân thực sự ở khu vực biên giới, góp phần củng cố đoàn kết dân
tộc, mối quan hệ quân dân càng thêm gắn bó. Qua phong trào quần chúng tham gia
quản lý đường biên, cột mốc biên giới của Tổ quốc, còn góp phần xây dựng cơ sở
chính trị và thúc đẩy các phong trào khác ở địa phương, từ đó thúc đẩy sự phát
triển của nền biên phòng toàn dân lên một bước mới.
Công tác VĐQC tham gia quản lý BVĐB, cột mốc biên giới của BĐBP phía
Bắc là một bộ phận quan trọng trong công tác VĐQC của Đảng và quân đội. Thực
tiễn của sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh BGQG những năm qua đã khẳng định
vai trò và sức mạnh của quần chúng nhân dân trong công tác biên phòng. Đặc biệt
từ khi có Quyết định 16 của Chính phủ về “Ngày Biên phòng” đã mở ra bước phát
triển mới của phong trào toàn dân tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới. Dưới sự
lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền các địa phương, nhiều phong
trào cách mạng sáng tạo của quần chúng ra đời và mang lại hiệu quả thiết thực


trong hoạt động xây dựng và bảo vệ biên giới như các phong trào: phụ nữ, phụ lão
gương mẫu tham gia chống lấn chiếm biên giới, tổ tàu thuyền, bến bãi an toàn,
đường biên thanh niên làm chủ, giáo dục cảm hóa đối tượng phạm tội tại cộng
đồng, dòng họ, thôn bản chống truyền đạo trái phép... Chính từ sự phát triển phong
phú sinh động của các phong trào trên, nên phong trào quần chúng tham gia quản
lý, BVĐB, cột mốc cần được nhân rộng và nâng cao chất lượng hiệu quả hơn nữa.
Nhận thức sâu sắc những vấn đề trên, BĐBP các tỉnh biên giới phía Bắc xác
định công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới là một bộ phận
quan trọng của công tác VĐQC tham gia bảo vệ chủ quyền ANBG.
- Chủ thể tiến hành công tác VĐQC là trách nhiệm của mọi cấp, mọi
ngành, của cán bộ, chiến sĩ BĐBP. Ở đồn biên phòng, đội VĐQC là lực lượng
nòng cốt chuyên trách, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, đảng bộ, chi bộ, ban
chỉ huy đồn, mà trực tiếp là đồng chí phó đồn trưởng về chính trị phụ trách công
tác VĐQC.
- Đối tượng VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc rất đa dạng, đó là

phòng vững mạnh. Xây dựng quy chế phối hợp giữa đồn biên phòng với UBND xã
trong quản lý, bảo vệ đoạn đường biên, cột mốc, tạo thành phong trào quần chúng
tham gia quản lý, bảo vệ biên giới.
- Phương pháp VĐQC: kết hợp vận động quy mô tập thể, đông người
với vận động phân tán, nhỏ lẻ, cá biệt. Vận động thường xuyên, định kỳ với vận
động từng đợt, vận động đột xuất theo tình hình cụ thể. Tiến hành bằng lực lượng
các cấp đơn vị BĐBP, kết hợp lực lượng của cấp ủy, chính quyền địa phương, lực
lượng của hệ thống chính trị, cơ sở chính trị, cơ sở quần chúng, lực lượng của các
cơ quan, ban ngành liên quan và toàn xã hội tham gia.
Quá trình thực hiện, chú ý dựa và kết hợp tham gia thực hiện các nhiệm vụ
chính trị, các phong trào của địa phương, góp phần cải thiện đời sống nhân dân để
xây dựng, củng cố phong trào quần chúng tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc biên
giới Tổ quốc.
Thực hiện xây dựng phòng ngừa là chính, đấu tranh trấn áp là quan trọng,
thông qua học tập, tuyên truyền, giáo dục, làm cho quần chúng được trang bị nhận
thức mới, ý thức được vai trò, trách nhiệm để tự giác, chủ động tham gia, tạo sự
chuyển biến cho phong trào. Mặt khác, đối với khu vực biên giới chủ yếu gồm
đồng bào các dân tộc ít người, khi triển khai công tác VĐQC cần chú ý những tầng
lớp già làng, già bản, trưởng dòng họ. Chú ý tôn trọng phong tục, tập quán, thực
hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn trọng tự do tín ngưỡng của Đảng và Nhà
nước ta.
Trình tự thực hiện: Trên trước, dưới sau - trong trước, ngoài sau - điểm
trước, diện sau - trọng tâm trước, toàn bộ sau. Cấp ủy, chi bộ, cán bộ đảng viên,
các tổ chức, đoàn thể quần chúng tổ chức học tập, quán triệt trước. Trên cơ sở đó,
có lực lượng hạt nhân tỏa vào từng cụm dân cư, thôn bản giáp biên để giáo dục


chung; đồng thời thực hiện tuyên truyền, giáo dục phạm vi hẹp; phát động giáo dục
cá biệt. Tập trung làm chuyển hóa điểm để tạo lòng tin, tính thuyết phục quần
chúng. Dùng người giác ngộ, tiến bộ thuyết phục cảm hóa người chậm tiến. Dùng



* Công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh
biên giới phía Bắc tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản.
Một là, tùy tình hình thực tế ở địa bàn, BĐBP cần tiếp tục quán triệt sâu
rộng và chấp hành nghiêm chỉnh các quan điểm cơ bản của Đảng về quần chúng và
công tác quần chúng; nắm vững và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối, chính
sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ
chủ quyền ANBG. Đây là nguyên tắc cơ bản quan trọng hàng đầu bảo đảm cho
công tác VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP các tỉnh biên giới
phía Bắc không bị chệch hướng chính trị và không vi phạm pháp luật.
Hai là, phải luôn bám sát và xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ chính trị của đơn
vị và các chủ trương công tác của địa phương, tình hình cụ thể từng đoạn đường
biên, mốc giới để tuyên truyền vận động nhân dân, nghiên cứu bổ sung nội dung
hoạt động cho phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới. Cấp ủy và chỉ huy từ Bộ Chỉ
huy BĐBP tỉnh đến các đồn biên phòng phải luôn căn cứ vào nhiệm vụ của đơn vị
trong từng giai đoạn, từng thời điểm cụ thể, căn cứ tình hình mọi mặt ở địa bàn và
những chủ trương công tác của địa phương để xác định nội dung, nhiệm vụ tuyên
truyền vận động cho phù hợp, đạt hiệu quả cao.
Ba là, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng, bổ xung hoàn thiện cơ chế chính sách,
cơ chế phối hợp giữa các hộ, xóm, bản sát biên với cấp ủy, chính quyền xã và đồn
biên phòng. Xác định rõ hơn trách nhiệm của quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ
biên giới vừa tạo được động lực vật chất, tinh thần nhằm huy động được sức mạnh
tổng hợp của quần chúng để thực hiện tốt phương châm: Ở đâu có đường biên, cột
mốc biên giới ở đó có quần chúng nhân dân bảo vệ. Thực hiện tốt chế độ giao ban,
hội ý giữa chính quyền và các lực lượng ở biên giới, nắm chắc mọi diễn biến tình
hình. Đảm bảo mọi vụ việc xẩy ra trên biên giới phải được phát hiện kịp thời, xử
lý, giải quyết ngay bằng lực lượng tại chỗ, làm dứt điểm, không để kéo dài, phát
sinh lan rộng. Đồng thời đảm bảo củng cố, duy trì phát triển mối quan hệ hợp tác
hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới.

biên phòng trong thực hiện nghị quyết của chi bộ, đảng ủy đồn biên phòng. Mọi
cán bộ, chiến sĩ trong đội VĐQC có bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, giỏi về
nghiệp vụ VĐQC, nắm chắc đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng
và Nhà nước, hiểu biết sâu sắc về phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc, tổ
chức hướng dẫn nhân dân tham gia quản lý, BVĐB, mốc giới.
Thứ hai, kết quả thực hiện các nội dung, hình thức, biện pháp công tác
VĐQC tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc của BĐBP phía Bắc được thể hiện công
tác quản lý, nắm tình hình trên biên giới được tăng cường và kịp thời hơn, nhất là
đoạn biên giới đã được đăng ký tự quản. Những hành vi xâm phạm chủ quyền biên
giới xâm canh, xâm cư, lấn chiếm biên giới, đập phá, di dời cột mốc và các dấu
hiệu xác định đường biên giới, làm đường, trồng cây hoặc chôn mồ mả sâu vào đất
ta, xây kè, đập nắn dòng chảy sông suối biên giới... được quần chúng nhân dân


phát hiện và báo cho đồn biên phòng và chính quyền kịp thời. Nhờ đó công tác đấu
tranh ngăn chặn chủ động và chặt chẽ hơn.
Thứ ba, kết quả phong trào quần chúng giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an
toàn xã hội ở địa bàn biên phòng được nâng cao. Đồng thời với trách nhiệm tham
gia quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới, đồng bào còn tích cực phát hiện đấu tranh
với các hiện tượng di dịch cư tự do, truyền đạo trái phép, buôn lậu qua biên giới,
buôn bán ma túy và hàng quốc cấm, vượt biên chăn thả gia súc, khai thác tài
nguyên trái phép ở hai bên biên giới. Các hiện tượng lạ xẩy ra hoặc người lạ ra vào
địa bàn đều được bà con chủ động phát hiện. ủng hộ BĐBP trong xây dựng đơn vị
vững mạnh, trong xây dựng củng cố mối quan hệ đoàn kết hữu nghị với nước láng
giềng, với nhân dân bên kia biên giới.
Thứ tư, kết quả kết hợp tốt giữa tăng cường quốc phòng, an ninh với phát
triển kinh tế và ngược lại. Từ yêu cầu đăng ký tự quản lý, BVĐB, cột mốc biên
giới, diện tích canh tác được mở rộng. Nhiều khu vực trên biên giới được khai
hoang, phục hóa. Nhiều nơi phải triển khai thực hiện được việc kết hợp giữa giao
nhận đoạn biên giới với giao nhận nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên, môi trường và quản

quản lý BVĐB, cột mốc biên giới.
BĐBP các tỉnh biên giới phía Bắc luôn nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò,
tầm quan trọng của công tác quần chúng nói chung và công tác VĐQC tham gia
bảo vệ chủ quyền ANBG. Lãnh đạo, chỉ huy các cấp, trực tiếp là các đồn biên
phòng nhận rõ tính chất phức tạp và yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền
ANBG trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết 11 ngày 8/8/1995 của Bộ
Chính trị “Về xây dựng BĐBP trong tình hình mới”. Trong những năm qua, cấp ủy
và chỉ huy các cấp của BĐBP các tỉnh phía Bắc luôn quán triệt sâu sắc quan điểm
đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng ủy,
Bộ Tư lệnh BĐBP về công tác quần chúng nói chung và công tác VĐQC tham gia
quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới nói riêng. Từ nhận thức trên, để tiếp tục thực
hiện Quyết định 16/HĐBT ngày 22/2/1989 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính
phủ) lấy ngày 3/3 hàng năm là “Ngày Biên phòng” và Chỉ thị 394/TTg ngày
23/4/1994 của Thủ tướng Chính phủ về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện “Ngày Biên
phòng”. Căn cứ Chỉ thị số 17 của Bộ Tư lệnh BĐBP về “Tăng cường đổi mới công
tác VĐQC, xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh trong tình hình mới”.
Đặc biệt Nghị quyết 8b của BCHTW Đảng khóa VI (ngày 27/3/1990) về “Đổi mới
tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân”. Quán triệt và thực hiện tinh
thần các Nghị quyết của trên. Đảng ủy và chỉ huy BĐBP các tỉnh biên giới phía
Bắc đã kịp thời đề xuất, tham mưu với tỉnh ủy, UBND các tỉnh Lai Châu, Lào Cai,
Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh xác định phương hướng, mục tiêu,
nội dung cụ thể giúp lãnh đạo các địa phương phối hợp, triển khai tổ chức thực
hiện các hoạt động VĐQC trong thời kỳ đổi mới. Đặc biệt khi tình hình biên giới


phía Bắc có bước phát triển tích cực nhiều mặt, mối quan hệ đoàn kết hữu nghị với
nhân dân bên kia biên giới được củng cố. Bên cạnh những thuận lợi cơ bản, công
tác quản lý, BVĐB, mốc giới vẫn nảy sinh nhiều phức tạp. Từ thực trạng trên, Bộ
Tư lệnh BĐBP đã chỉ đạo các cục và biên phòng các tỉnh nghiên cứu, vận dụng mô
hình hiệu quả Cao Bằng thực hiện “Phong trào quần chúng tự quản đường biên, cột

quốc phòng- an ninh xã Hải Sơn”. Tháng 5/2000 xã Hải Sơn và Đồn Biên phòng
15 đã tổ chức lễ ký kết “Phong trào quần chúng tự quản đường biên, cột mốc biên
giới” ở 7 thôn bản trong xã.
Tỉnh Lai Châu và Điện Biên có tuyến biên giới với Trung Quốc dài 311 km
và tuyến biên giới Lào dài 363 km. Từ năm 1998 BCH Biên phòng đã chỉ đạo các
đồn biên phòng 289, 297, 311 làm điểm tổ chức phong trào quần chúng tự quản
đường biên, cột mốc biên giới để rút kinh nghiệm chỉ đạo chung.
Căn cứ thực trạng tình hình tuyến biên giới phụ trách, Tỉnh ủy Cao Bằng đã
ra Chỉ thị số 25/CT-TW ngày 21/2/1995 về việc “Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động
ngày biên phòng” trong địa bàn tỉnh Cao Bằng, đồng thời chỉ đạo cấp ủy, chính
quyền các cấp đẩy mạnh thực hiện các nội dung “Ngày Biên phòng”. Chỉ thị 25 đã
nhấn mạnh “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền VĐQC, đồng thời phát động sâu
rộng, phong trào quần chúng nhân dân các xã, xóm giúp biên giới trực tiếp nhận
từng đoạn đường biên, cột mốc để cùng phối hợp với BĐBP quản lý, bảo vệ và coi
đó như là đất đai, tài sản của từng gia đình, từng xóm, bản không thể để mất
được”.
Từ thực trạng bố trí dân cư trong khu vực để giao cho từng hộ gia đình, từng
xóm nhận bảo vệ từng đoạn đường biên, cột mốc để phối hợp với đồn biên phòng
quản lý, bảo vệ và coi đó như là đất đai, tài sản của từng xóm, bản, từng hộ gia
đình.
Phong trào đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của cấp ủy, chính quyền cơ
sở và lực lượng đông đảo quần chúng tham gia. Từ kết quả trên, nhân kỷ niệm 38
năm ngày truyền thống BĐBP (3/3/1997) UBND tỉnh đã chỉ đạo triển khai phong
trào ra diện rộng. Đến tháng 5 năm 1997, 13 đồn biên phòng và 6 huyện: Thạch
An, Trùng Khánh, Trà Lĩnh, Thông Nông, Bảo Lạc, Hà Quảng đã triển khai, phong
trào ở hầu khắp 42 xã và 145 xóm sát biên trên toàn tuyến biên giới tỉnh Cao Bằng.
Như vậy, trong những năm qua, được sự quan tâm chỉ đạo và tổ chức thực
hiện của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, vai trò làm tham mưu tích cực
của các đơn vị BĐBP tuyến biên giới phía Bắc, mọi cán bộ, chiến sĩ đều được học
tập quán triệt và nhận thức đầy đủ về vị trí vai trò của quần chúng tham gia quản

vụ công dân trong tham gia bảo vệ biên giới. Trên cơ sở nhận thức được trách
nhiệm, nhân dân tích cực tổ chức thực hiện các nội dung đã cam kết. Qua công tác
tuyên truyền vận động đồng bào tham gia quản lý, BVĐB, cột mốc biên giới cho
thấy hiệu quả công tác nắm tình hình, phát hiện vụ việc được nhanh chóng hơn,
thông tin sớm cho lực lượng chuyên trách và các lực lượng hợp đồng xử lý, ngăn
chặn.
Các đồn biên phòng trên tuyến biên giới phía Bắc đã kết hợp chặt chẽ nhiều
hình thức tuyên truyền như tổ chức các hội nghị quán triệt chủ trương của UBND
tỉnh, huyện và phổ biến kế hoạch, nội dung, phương pháp triển khai thực hiện việc