z

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TỈNH BRVT
TRƯỜNG NUÔI DẠY TRẺ KHUYẾT TẬT



ĐỀ TÀI:

Rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh khiếm thính và học sinh
chậm phát triển ở KTX

Họ và tên: Trần Thị Minh Nguyệt
Đơn vị: Trường NDT khuyết tật
Chức vụ: Nhân viên quản sinh

NH: 2016 - 2017

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:


Giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một đòi hỏi quan
trọng trong hình thành nhân cách, phát triển và hoàn thiện con người từ
trong nhà trường. Vốn sinh ra với nhiều khiếm khuyết hạn chế về mặt
nhận thức, khả năng hoạt động nên các em học sinh khuyết tật cần học
hơn bao giờ hết những kỹ năng sống để giúp các em tự tin hòa nhập
cộng đồng.
Trước đây do điều kiện kinh tế khó khăn, đa số học sinh khuyết
tật, đặc biệt là học sinh khiếm thính, và chậm phát triển không được đi
học. Các em chủ yếu được nuôi dưỡng tại gia đình, sự quan tâm, chăm

cho bản thân học sinh khiếm thính và chậm phát triển. Chính vì thế,
chương trình dạy cho học sinh khiếm thính, chậm phát triển phải mang
tính thực tế và chủ yếu tập trung vào dạy kỹ năng sống cho các em bao
gồm: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng xã hội nhằm hình
thành cho các em khả năng sống càng độc lập càng tốt, giúp các em có
thể hòa nhập vào cộng đồng xã hội. Và đó là một phương tiện hữu ích,
là “hành trang” bổ ích để các em bước vào đời và tự tin hòa nhập vào
cộng đồng xã hội.
Bên cạnh việc thực hiện nhiêm vụ chung của ngành giáo dục đặt ra,
Trường nuôi dậy trẻ khuyết tật tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu còn đặt ra mục
tiêu riêng trong công tác giáo dục học sinh khuyết tật học cách tiếp cận,
tạo cơ hội cho các em học sinh khuyết tật được hoà nhập với cuộc sống
cộng đồng, được thể hiện hết khả năng của mình. Chính vì vậy những
cán bộ làm công tác giảng dạy, chăm sóc cho trẻ em khuyết tật tại đây
luôn cần những kinh nghiệm hay, bài học bổ ích về truyền đạt giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ em khuyết tật.


II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Yêu cầu chung:
Nhiệm vụ giáo dục nâng cao kỹ năng sống cho học sinh khiếm
thính và trẻ em chậm phát triển ở ký túc xá của Trường nuôi dạy trẻ em
khuyết tật tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là một trọng trách nặng nề của những
người làm công tác quản lý và trực tiếp gần gũi các em nhằm giúp các
em tự chăm sóc và rèn luyện nề nếp cho bản thân mình.
* Đối với trẻ phải đạt những yêu cầu sau:
- Biết vâng lời cán bộ phụ trách quản lý
- Biết lễ phép, chào hỏi kính trọng người lớn
- Biết tự phục vụ bản thân.
- Biết lao động, giữ gìn vệ sinh phòng ở, vệ sinh cá nhân nơi công

đảm nhận đồng thời phải có sự nhẫn nại và kiên trì.
3. Thực trạng của vấn đề:
Qua quá trình công tác tôi nhận thấy những thuận lợi và khó khăn
như sau:
a) Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban lãnh đạo cùng tập thể giáo
viên, nhân viên trong trường.
- Các thành viên trong tổ đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong công việc.
- Khu nội trú, phòng ở rộng rãi, thoáng mát, có đủ trang thiết bị cho
các em học sinh sinh hoạt.
b) Khó khăn:
- Học sinh của trường là những đối tượng đặc biệt: không thể nghe,
không nói được và chậm phát triển về trí tuệ. Vì thế sự nhận thức
tiếp thu của các em rất hạn chế.


- Những học sinh khiếm thính rất khó khăn trong giao tiếp sinh hoạt
hằng ngày, học sinh chậm phát triển thì bị cô lập trong sinh hoạt
và mọi vấn đề của cuộc sống các em.
- Các em có độ tuổi khác nhau (từ 06 đến 20 tuổi)
- Phần lớn các em ở vùng sâu, vùng xa thuộc các huyện trong tỉnh
như Châu Đức, Xuyên Mộc... , hoàn cảnh gia đình nhiều em đều
khó khăn. Có những gia đình chưa thực sự quan tâm còn phó mặc
cho nhà trường và các cô quản sinh.
- Cơ sở vật chất tại trường đầy đủ nhưng chưa hiện đại, phạm vi khu
nội trú rộng, hàng rào thấp, có nhiều lỗ hổng nên các em từ nhỏ
đến lớn có thể tự ý trèo, chui ra ngoài gây khó khăn trong công tác
quản lý, giáo dục.
- Một số em học sinh nam đang trong độ tuổi phát triển nên tính khí
thất thường, đôi lúc nghịch phá, ngang bướng thích thể hiện bản

*Biện pháp 2: Thường xuyên cho học sinh tham gia các hoạt động
nhóm trong học tập, khuyến khích học sinh tham gia thảo luận. Nếu học
sinh ngần ngại không muốn chơi, cần động viên tham gia.
* Biện pháp 3: Trong thời gian ra chơi, nhóm bạn rủ nhau cùng chơi và
chia sẻ với học sinh trong các trò chơi và hoạt động như: Thể dục, tập
đội hình, đá cầu,…
* Biện pháp 4: Tạo ra các hoạt động theo chủ đề “Nhà trường, gia đình
và tình bạn” để lôi cuốn học sinh khuyết tật tham gia (Kết hợp với giáo
viên chủ nhiệm hoặc GV dạy hoạt động ngoài giờ lên lớp để thực hiện).


Nếu học sinh rụt rè, e ngại thì động viên, khuyến khích, khen thưởng
kịp thời mỗi khi học sinh thực hiện được một việc nào đó.
b)Giáo dục kĩ năng sống trong cộng đồng và ngoài xã hội
Kỹ năng xã hội là một tập hợp các kỹ năng con người sử dụng để
tương tác và giao tiếp với người khác, như: chào hỏi, luân phiên trong
giao tiếp, duy trì hội thoại, tương tác mắt-mắt, gọi tên…
Mục đích cuối cùng của công tác giáo dục học sinh khuyết tật là giúp
cho các em học sinh sống hoà nhập được vào cuộc sống cộng đồng. Vì
vậy, dạy cho học sinh những kĩ năng sống thích ứng với những điều
kiện và hoàn cảnh của môi trường xã hội là hết sức cần thiết. Nếu không
quan tâm đến việc dạy cho sinh các kĩ năng này thì học sinh khuyết tật
trí tuệ thực sự gặp khó khăn trong cuộc sống tại cộng đồng.
Để dạy các kỹ năng xã hội, cách tốt nhất là nên bắt đầu từ các kỹ
năng đơn giản, ví dụ như chào cô giáo khi tới lớp hoặc phân biệt đối
tượng để xưng hô trong chào hỏi (Như: Cô, dì, chú, bác, ông, bà,..). Để
dạy các kỹ năng xã hội, giáo viên có thể chia nhỏ các kỹ năng thành
những bước nhỏ hơn, sử dụng các biện pháp hình thành hành vi phù hợp
để dạy các vấn đề liên quan đến các kĩ năng sống, như: Luyện cho học
sinh có kĩ năng gữi gìn nơi công cộng (Không chửi bậy, đánh lôn, gây

hiện tượng, sự vật, nhưng không theo một trình tự nhất định và gặp khó
khăn khi phải tìm ra một điểm chung giữa chúng.
Học sinh khiếm thính khó có thể hiểu và nhận thức được sự vật, hiện
tượng cho dù đơn giản, cụ thể nếu các em không nhìn thấy tận mắt. Khả
năng “học bằng mắt” là một đặc điểm cơ bản giáo viên cần chú ý, vì vậy
các biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nên tập trung vào tư duy
hình ảnh trực quan thực tế.


Về trí nhớ: Khả năng nhớ của học sinh khiếm thính phụ thuộc vào
các đặc điểm và cách thức thực hiện nhiệm vụ. Trẻ nhớ tốt những thông
tin khi đã hiểu rõ bản chất của thông tin và thông tin đó có ý nghĩa với
mình. Trẻ có thế mạnh về trí nhớ hình ảnh, hành động. Trẻ thường lấy
cử chỉ tự nhiên và kí hiệu ngôn ngữ làm điểm tựa để nhớ.
Về tư duy: Ngôn ngữ của trẻ khiếm thính chậm phát triển làm ảnh
hưởng đến tư duy. Phần lớn trẻ khiếm thính có chiều hướng thiên về tư
duy trực quan hành động và tư duy trực quan hình tượng. Các em ít gặp
khó khăn khi so sánh, phân tích sự vật, hiện tượng, nhưng lại gặp khó
khăn nhiều khi tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng.
b) Đối với học sinh chậm phát triển ở ký túc xá.
- Tìm hiểu kĩ đặc điểm tâm sinh lý, khả năng, nhu cầu, sở thích của
trẻ. Tìm hiểu các mối quan hệ bạn bè của em, các khó khăn mà học sinh
gặp phải trong quan hệ bạn bè, đặc biệt là các mối quan hệ ở phòng ở ký
túc xá.
- Đối với giáo viên đứng lớp đặt câu hỏi gợi ý để giúp tìm hiểu về
hoàn cảnh của trẻ chậm phát triển và thông cảm với bạn từ đó có ý thức
tự giác giúp đỡ bạn.
-Thành lập nhóm vòng tay bạn bè theo khả năng, điều kiện của từng
em
- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm phù

Hòa Long, ngày….tháng….. năm
2016
Người viết