B GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR
NG

B NÔNG NGHI P VÀ PTNT
I H C THU L I

Lê Duy Khánh

T NG C

NG CÔNG TÁC QU N LÝ

KHAI THÁC H TH NG C P N
TRÊN

C S CH NÔNG THÔN

A BÀN T NH THANH HÓA

LU N V N TH C S

Hà N i - 2016

N N M 2020


B GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR
NG


ng d n khoa h c: PGS. TS. Ngô Th Thanh Vân

Hà N i - 2016


L i cam đoan
Tác gi xin cam đoan r ng đây là công trình nghiên c u c a riêng tác gi v i
s tr giúp c a Giáo viên h

ng d n.

Nh ng thông tin, d li u, s li u đ a ra trong lu n v n đ

c trích d n rõ ràng,

đ y đ v ngu n g c. Nh ng s li u t ng h p và phân tích trong lu n v n đ m b o
tính khách quan và trung th c.
Hà N i, ngày

tháng 3 n m 2016
H c viên

Lê Duy Khánh


L ic m n
Tr

c tiên, tác gi xin g i l i c m n trân tr ng nh t đ i v i PGS.TS Ngô Th



c s ch và V sinh môi tr

trình M c tiêu qu c gia N

ng nông thôn và V n phòng Ch

c s ch và V sinh môi tr

ng

ng nông thôn (B Nông

nghi p và Phát tri n nông thôn).
Sau cùng, tác gi xin bày t lòng c m n chân thành t i gia đình, ng

i thân,

b n bè đã ng h và t o đi u ki n thu n l i trong quá trình h c t p và nghiên c u
hoàn hi n lu n v n.
Trong quá trình th c hi n lu n v n, m c dù đã n l c nh ng do còn h n ch v
ki n th c chuyên môn và th i gian nghiên c u nên n i dung lu n v n không th
tránh đ

c các sai sót. Tác gi mong nh n đ

và đ ng nghi p đ lu n v n đ

c s chia s và đóng góp c a th y cô



1.1. Khái ni m, đ c đi m, vai trò c a h th ng c p n

c s ch nông thôn .......1

1.1.1. Khái ni m ..................................................................................................1
1.1.2.

c đi m h th ng th ng c p n

1.1.3. Vai trò c a h th ng c p n

c s ch nông thôn .................................1

c s ch nông thôn .........................................2

1.1.4. Quá trình phát tri n h th ng c p n

c s ch t p trung nông thôn t i Vi t

Nam .....................................................................................................................4
1.2. N i dung công tác qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch nông thôn .7

1.2.1. Phân c p qu n lý khai thác s d ng công trình.........................................7
1.2.2. Các mô hình qu n lý khai thác s d ng công trình ...................................8
1.2.3. L p k ho ch, t ch c th c hi n công tác qu n lý ....................................8
1.2.4. Xây d ng k ho ch b o trì, b o d
1.2.5. C ch tài chính, giá n


c s ch nông thôn

n

c s ch nông thôn ........18

c trong công tác qu n lý khai thác h th ng c p

c ta .........................................................................21


1.5. Nh ng nhân t
th ng c p n

nh h

ng đ n ch t l

ng công tác qu n lý khai thác h

c s ch nông thôn .........................................................................22

1.5.1. Nh ng nhân t ch quan .........................................................................22
1.5.2. Nh ng nhân t khách quan .....................................................................23
1.6. Nh ng bài h c kinh nghi m v qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch

nông thôn..............................................................................................................24


Thanh Hóa .........................................................................................................40
2.2.3. Vai trò c a h th ng c p n

c s ch trên đ a bàn t nh Thanh Hóa ..........46

2.3. Th c tr ng công tác qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch nông

thôn c a Thanh Hóa............................................................................................48
2.3.1. V n b n chính sách và h

ng d n v c p n

2.3.2. Các mô hình qu n lý h th ng c p n

c s ch nông thôn.............48

c nông thôn t i Thanh Hóa........51

2.3.3. ánh giá công tác qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch nông thôn

Thanh Hóa theo các tiêu chí ..............................................................................55
2.4.

ánh giá chung v công tác qu n lý h th ng c p n


3.1.

nh h

ng xây d ng và qu n lý các công trình n

c s ch nông thôn

c a t nh Thanh Hóa t i n m 2020 .....................................................................72
3.2. Nguyên t c đ xu t các gi i pháp ...............................................................76
3.2.1. Nguyên t c tuân th các quy đ nh pháp lu t hi n hành ..........................76
3.2.2. Nguyên t c có c s khoa h c và th c ti n.............................................76
3.2.3. Nguyên t c hi u qu và kh thi ...............................................................77
3.3.4. Nguyên t c phát tri n b n v ng ..............................................................77
3.3.

xu t m t s gi i pháp nâng cao công tác qu n lý khai thác h th ng

c pn

c s ch nông thôn trên đ a bàn t nh Thanh Hóa t i n m 2020...........78

3.3.1. Hoàn thi n v n b n quy đ nh và h
và qu n lý khai thác các h th ng c p n
3.3.2.

xu t ph

ng d n v công tác đ u t c p n



y m nh h p tác công - t trong đ u t và qu n lý v n hành h th ng

c pn

c s ch nông thôn ...................................................................................95

3.4. M t s ki n ngh ...........................................................................................98


K T LU N CH

NG 3 ..................................................................................100

K T LU N VÀ KI N NGH ..............................................................................102
TÀI LI U THAM KH O ....................................................................................105


DANH M C HÌNH
Hình 1.1: Gi ng đào/gi ng khoan s d ng b m tay ...................................................4
Hình 1.2: H th ng c p n

c t ch y – ph n b công c ng .......................................5

Hình 1.3: H th ng c p n

c t p trung .......................................................................6

Hình 2.1: B n đ t nh Thanh Hóa .............................................................................30
Hình 3.1: Mô hình t ch c qu n lý công trình thu c Trung tâm N


khu v c B c Trung b .....44

c nông thôn 3 n m g n đây ............................46

B ng 2.5: K t qu c i thi n đi u ki n v sinh trong 3 n m g n đây .........................48
B ng 2.6: Các h th ng c p n

c qu n lý b i Trung tâm N

c sinh ho t và

VSMTNT t nh Thanh Hóa ........................................................................................53
B ng 2.7: S l

ng và trình đ ngu n nhân l c c a Trung tâm N

c sinh ho t và

VSMTNT ..................................................................................................................56
B ng 2.8: Tình hình xây d ng và hoàn thành các k ho ch qu n lý khai thác công
trình c p n

c thu c mô hình Trung tâm..................................................................58

B ng 2.9: K t qu đánh giá c a Thanh tra S Nông nghi p và PTNT t nh Thanh
Hóa trong n m 2013 và 2014 ....................................................................................62
B ng 3.1: K ho ch tri n khai c p n

c nông thôn giai đo n 2016-2020 c a t nh


CNTT

C pn

CHDCND

C ng hòa Dân ch nhân dân

DANIDA

C quan Phát tri n qu c t

BSCL

c t p trung
an M ch

ng b ng sông C u Long

HVS

H p v sinh

IEC

Thông tin - Giáo d c - Truy n thông

JICA


PTNT

Phát tri n nông thôn

UBND

ut

c ngoài
ng

y ban nhân dân

UNICEF

Qu Nhi đ ng Liên hi p qu c

VSMTNT

V sinh môi tr

WB

Ngân hàng Th gi i

ng nông thôn


M


đ tđ

ng trình MTQG N

n

c s ch và VSMTNT đã

c nh ng k t qu đáng khích l . Theo Báo cáo Theo dõi -

c a B Nông nghi p và PTNT, t l ng
v in

c và VSMTNT.
ánh giá (M&E)

i dân nông thôn Vi t Nam đ

c ti p c n

c h p v sinh là 84,5% vào cu i n m 2014. T i các vùng nông thôn trong c

c, cu c s ng và s c kho c a ng

thông qua vi c ti p c n v i ngu n n

i dân nông thôn đã có nhi u c i thi n đáng k
c an toàn t các h th ng c p n

c nông thôn

n

c s ch cho nhi u vùng nông thôn t i t nh. Tuy nhiên, theo báo cáo c a B Nông

nghi p và PTNT, t l ti p c n n

c nông thôn đã và đang cung c p

c s ch nông thôn c a Thanh Hóa còn th p (40%

dân s nông thôn n m 2014) . M t trong nh ng nguyên nhân quan tr ng đó là hi u
qu c a công tác qu n lý khai thác các h th ng c p n

c s ch t p trung nông thôn

còn ch a cao và c n ph i c i thi n h n n a trong th i gian t i.


Do đó, tác gi đã ch n đ tài nghiên c u “T ng c
thác h th ng c p n

ng công tác qu n lý khai

c s ch nông thôn trên đ a bàn t nh Thanh Hóa đ n n m

2020” v i mong mu n đóng góp cho vi c c i thi n ch t l
qu công tác qu n lý khai thác các h th ng c p n

ng và t ng c



so sánh đ i chi u v n b n; ph

ng pháp phân tích

ng pháp tham kh o ý ki n chuyên gia.

4.

it

ng và ph m vi nghiên c u

a.

it

ng nghiên c u

it
n

ng pháp h th ng hóa;

ng nghiên c a đ tài là công tác qu n lý khai thác các h th ng c p

c s ch nông thôn, nh ng nhân t

tác qu n lý khai thác h th ng c p n




thôn. Nh ng k t qu nghiên c u c a lu n v n s là nh ng tài li u tham kh o h u ích
cho vi c nghiên c u và t ch c qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch nông thôn.

b. Ý ngh a th c ti n
Các nghiên c u phân tích l a ch n gi i pháp t ch c qu n lý và nh ng gi i
pháp đ xu t c a lu n v n là nh ng g i ý giúp cho các c quan qu n lý và đ n v
qu n lý công trình c a t nh Thanh Hóa trong công tác qu n lý khai thác và phát tri n
b n v ng các h th ng c p n

c s ch nông thôn trên đ a bàn t nh.

6. K t qu d ki n đ t đ

c

- H th ng hóa c s lý lu n và th c ti n v qu n lý khai thác công trình c p
n

c s ch nông thôn, nghiên c u nh ng nhân t

khai thác h th ng c p n

nh h

ng đ n công tác qu n lý



khai thác h th ng c p n
Ch

c s ch và qu n lý

c nông thôn.

ng 2. Th c tr ng công tác qu n lý khai thác h th ng c p n

c s ch nông

thôn trên đ a bàn t nh Thanh Hóa.
Ch
c pn

ng 3. M t s gi i pháp t ng c

ng công tác qu n lý khai thác h th ng

c s ch nông thôn trên đ a bàn t nh Thanh Hóa t i n m 2020.


1

CH
N

NG 1. C



nông thôn và các công trình ph tr có liên quan; bao g m
c t ch y, c p n

công ngh h treo (theo

c s d ng b m đ ng l c, c p n

i u 3, Thông t 54/2013/TT-BTC quy đ nh vi c qu n lý,

s d ng và khai thác công trình c p n

c s ch nông thôn t p trung).

Trong ph m vi đ tài lu n v n, h th ng c p n
công trình c p n

c t p trung ph c v cho các đ i t

đ a bàn nông thôn (các h dân, tr
N

c s ch: n

c b ng

c s ch nông thôn ch nh ng
ng tiêu dùng

khu v c thu c

c s d ng tr c ti p ho c sau l c th a mãn các yêu c u ch t l

ng: không màu,

không mùi, không v l , không ch a thành ph n có th gây nh h

ng đ n s c kh e

con ng

i, có th dùng đ

1.1.2.

n u ng sau khi đun sôi.

c đi m h th ng th ng c p n

c s ch nông thôn

- V quy mô ph c v : các công trình c p n

c t p trung nông thôn có quy mô

ph c v r t đa d ng, dao đ ng t 15 h t i 25.700 h (theo th ng kê c a Trung tâm
Qu c gia N

c s ch và VSMTNT);

- V ngu n n

ph n

c ch y u

vùng trung du);
- V t ch c qu n lý, v n hành công trình: các công trình có thi t k ph c t p

và công su t l n th

ng do các c quan có chuyên môn k thu t đ m nhi m công

tác qu n lý, khai thác; còn

vùng sâu, vùng xa, vùng đ ng bào mi n núi, vi c qu n

lý công trình ch y u d a vào c ng đ ng, thôn/b n.
1.1.3. Vai trò c a h th ng c p n

c s ch nông thôn

T m quan tr ng c a tài nguyên n

c nói chung và ho t đ ng cung c p n

c

s ch nói riêng không ch d ng l i trong ph m vi qu c gia, lãnh th mà còn là v n đ
mang tính khu v c và toàn c u.
ch


c b ô nhi m hay nh ng khó kh n mà con

c khan hi m, đ c bi t t i khu v c châu Phi và
ng trình Môi tr

ng Liên H p Qu c, ngu n n

c

s ch toàn c u đang c n ki t. Nguyên nhân là do s bùng n dân s , tình tr ng ô
nhi m môi tr

ng, vi c khai thác ngu n n

Tuy là m t qu c gia đ

cd

iđ tv

t m c cho phép.

c đánh giá là có ngu n tài nguyên n

c khá d i dào

nh ng Vi t Nam c ng không ph i là ngo i l . Trong th i gian qua, chúng ta ch ng
ki n nh ng h u qu nghiêm tr ng do thi u n
"làng ung th "



hóa t ng nhanh nên nhi u h n
h p ch t h u c
Ngu n n

c d

c ti m n kh n ng tích lu ô nhi m kim lo i, các

r t nhi u n i khi n cho ngu n n

c m t không s d ng đ

c.

i đ t t i m t s đ a bàn mi n B c, mi n Trung và m i đây là

BSCL c ng đang b ô nhi m Asen (th ch tín) m t cách tr m tr ng.
Ch t l
v

t hàm l

ng n

c không đ m b o tiêu chu n quy đ nh, nói cách khác là n

ng tiêu chu n cho phép có th d n đ n nh ng tác h i tr

nh lâu dài. N u nh m t s ch t hoà tan v

T i khu v c nông thôn t i Vi t Nam, do tác đ ng c a đô th hóa và phát
tri n làng ngh nên v n đ ô nhi m môi tr

ng và ngu n n

t ng cao, đem l i nhi u r i ro cho s c kh e c a ng

c m t ngày càng

i dân và c ng đ ng nông

thôn. Vi c s d ng quá nhi u thu c tr sâu và phân bón hóa h c gây tác đ ng
x u t i ngu n n
ngu n n

c m t và n

c ng m t ng nông, nh h

c s d ng cho n u ng và sinh ho t c a ng

Vì v y, vi c cung c p n
trung v i ch t l

ng n

ng các

i dân nông thôn.


T i khu v c nông thôn Vi t Nam, giai đo n tr
y u s d ng n
v nhu c u n

c 1982, các h gia đình ch

c t sông su i, h ao, gi ng đào và lu/b ch a n

c m a đ ph c

c sinh ho t. Giai đo n t 1982-1990, v i s h tr v tài chính và k

thu t c a Qu Nhi đ ng Liên Hi p Qu c (UNICEF), các lo i gi ng khoan s d ng
b m tay, b m đi n đã đ
n

c xây d ng t i nhi u t nh thành trên c n

c và cung c p

c sinh ho t cho nhóm các h gia đình.
Hình 1.1: Gi ng đào/gi ng khoan s d ng b m tay

(Ngu n: Th vi n nh c a Trung tâm qu c gia N
T nh ng n m 1990, các h th ng c p n
trung quy mô nh đã đ

c s ch và VSMTNT)

c t ch y và h th ng c p n

nông thôn c a Chính ph và s h tr c a các nhà tài tr , các h th ng c p n
khu v c nông thôn đã đ

trung quy mô v a và l n

d ng trên ph m vi quy mô c n
ch nh, đ m b o ch t l
lo i hình này

ng, l u l

c.

ây đ
ng n

ct p

c nghiên c u thi t k và xây

c coi là m t gi i pháp c p n
c c p và đ

c

c hoàn

c khuy n khích phát tri n

nh ng vùng dân c sinh s ng t p trung. Các lo i hình c p n


ch a, đ

c là n

c ng m đ

c b m qua các tr m x lý, đ n b

c b m tr c ti p ho c qua tháp đi u hòa, qua m ng l

iđ

ng ng d n


6

đ n vòi n

c h gia đình. Lo i hình công trình này đ

c s d ng

các vùng đ ng

b ng, dân c s ng t p trung.
Hình 1.3: H th ng c p n

c t p trung nông thôn

ng ng.

c t sông su i mà khai thác t n d ng ngu n
c trong các v phong hoá n t n , n

c

nh ng v trí cao h n khu dân c , c p n

s

n
ct

ch y, nên r t thích h p v i nh ng n i ch a có đi n.
H treo đ
n

c (c n

c áp d ng các vùng mi n núi cao, vùng núi đá cao, khan hi m

c ng m và n

c m t, g i là h treo vách đá), thích h p các c m dân c

v a, trung tâm các xã, thay th cho các công trình c p n
không đ đ m b o d tr n

c cho su t mùa khô kéo dài.


c phân c p ph i thu c m t trong các lo i hình nêu trên và ph i đ m b o có đ

n ng l c qu n lý, v n hành và khai thác công trình.
Sau khi đã phân giao qu n lý, đ n v qu n lý khai thác s d ng công trình s
có các quy n l i sau:
-

c Nhà n

c b o v quy n và l i ích h p pháp trong quá trình qu n lý, s

d ng và khai thác công trình;
-

c tham gia ý ki n vào vi c l p quy ho ch c p n

c quan Nhà n

c trên đ a bàn; đ ngh

c có th m quy n xem xét s a đ i, b sung các quy đ nh có liên

quan đ n ho t đ ng qu n lý, s d ng và khai thác công trình;
- Ch đ ng th c hi n các bi n pháp qu n lý, b o trì theo quy đ nh c a pháp
lu t nh m v n hành, khai thác công trình theo thi t k ;
- Thu ti n n
nhà n
-



- Ch u trách nhi m vi c qu n lý, s d ng và khai thác công trình theo quy đ nh;
- B o đ m cung c p n
k thu t và ch t l

c cho khách hàng, đáp ng các tiêu chu n, quy chu n

ng d ch v theo quy đ nh;

- Th c hi n báo cáo, h ch toán, kh u hao, b o trì công trình theo đúng quy
đ nh và pháp lu t có liên quan;
- B i th

ng khi gây thi t h i cho khách hàng s d ng n

c theo quy đ nh c a

pháp lu t;
- Các ngh a v khác theo quy đ nh c a pháp lu t.
1.2.2. Các mô hình qu n lý khai thác s d ng công trình
Theo th ng kê c a Trung tâm Qu c gia N
v cc pn

c nông thôn Vi t Nam, t tr

c s ch và VSMTNT, trong l nh

c t i nay có 7 lo i mô hình qu n lý khai

thác và s d ng công trình bao g m: i) Mô hình c ng đ ng qu n lý; ii) Mô hình t

L p k ho ch là vi c xác đ nh ph

ng h

ng, nhi m v , ch tiêu, bi n pháp

ti n hành m t l nh v c, m t nhi m v công tác nói chung ho c c a t ng ngành, c
quan, đ n v , đ a ph

ng nói riêng. K ho ch th

ng đ

c xây d ng cho t ng th i

gian nh t đ nh theo niên h n nh : k ho ch dài h n (5 n m, 10 n m, 20 n m), k
ho ch trung h n (2 – 3 n m), và k ho ch ng n h n (1 n m, 6 tháng, quý, tháng).


9

Theo nguyên t c, vi c xây d ng k ho ch qu n lý, khai thác công trình c p
n

c s ch nông thôn đ

c b ph n k ho ch c a đ n v qu n lý khai thác th c hi n

(có tham v n các phòng ban/t qu n lý khai thác liên quan). Sau khi k ho ch đã
đ

cs px p

có h th ng, có tr ng tâm, tr ng đi m;
- Các k ho ch c a các phòng ban và t qu n lý v n hành ph i cân đ i, n
kh p v i nhau và mang tính t

ng h ;

- Ph i đ m b o tính kh thi, tránh ôm đ m quá nhi u công vi c (vì đ c thù các
công trình c p n
th đ m đ

c t p trung n m

nhi u đ a bàn, m t t qu n lý v n hành khó có

ng nhi u công trình).

• Phân lo i k ho ch công tác: theo th i gian d ki n th c hi n, theo ph m
vi tác đ ng và theo l nh v c ho t đ ng. Trong đó:
- Theo th i gian d ki n th c hi n:
+ K ho ch dài h n: là nh ng k ho ch có n i dung l n, quan tr ng, có ph m
vi nh h

ng r ng và th i gian tác đ ng lâu dài (5-10 n m), đ c bi t là đ i v i

nh ng h th ng c p n

c có quy mô l n, ph c v liên xã;


ng chung cho s phát tri n chung c a đ n v

qu n lý khai thác (đ c bi t là đ nh h
n

ng phát tri n xây d ng các công trình c p

c m i, n i m ng gi a các công trình…);
+ K ho ch tác nghi p: là lo i k ho ch c th các m c tiêu c a k ho ch

chi n l

c thành nh ng m c tiêu c th , ch ra chính xác nh ng vi c c n ph i làm

và cách th c ti n hành các công vi c đó.
- Theo l nh v c ho t đ ng:
+ K ho ch ho t đ ng c a đ n v qu n lý khai thác công trình;
+ K ho ch công tác c a lãnh đ o đ n v ;
+ K ho ch qu n lý khai thác c a t ng h th ng c p n

c, t ng phòng ban

c a đ n v qu n lý…
1.2.4. Xây d ng k ho ch b o trì, b o d
H th ng CNTT nông thôn đ

ng công trình th

ng xuyên


hi n và chi phí th c hi n);
- Th c hi n b o trì công trình xây d ng ( i u 40);
- Qu n lý ch t l

ng công vi c b o trì công trình xây d ng ( i u 41);

- Chi phí b o trì công trình xây d ng ( i u 42): ngu n chi phí, d toán và
h ng m c chi phí; qu n lý, thanh quy t toán chi phí b o trì công trình xây d ng.
1.2.5. C ch tài chính, giá n
trình c p n

c, các kho n thu chi trong khai thác công

c

Trong l nh v c c p n
l p và đi u ch nh giá n

c nông thôn, nguyên t c v cách tính giá n
c c ng nh th m quy n quy t đ nh giá n

đ nh c th t i i u 51-54 c a Ngh đ nh 117/N -CP c a Th t

c, c n c

cđ

c quy

ng Chính ph ban

c s ch ph i b o đ m đ các đ n v c p n

khuy n khích nâng cao ch t l
đ n h tr ng

c trong khung giá, bi u giá

i nghèo;

c duy trì, phát tri n,

ng d ch v , góp ph n ti t ki m s d ng n

c có xét