SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT BÁ THƢỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ VÀ CHẤT
LƢỢNG CỦA HOẠT ĐỘNG DỰ GIỜ”

Ngƣời thực hiện : Nguyễn Đăng Quang
Chức vụ
:
Hiệu trƣởng
Đơn vị
: Trƣờng THCS Tân Lập
SKKN thuộc lĩnh vực : Quản lý

THANH HÓA NĂM 2013

1


PHẦN I : MỞ ĐẦU
I/ Lý do chọn đề tài:
Trong các nội dung đổi mới quản lý trường học, việc chỉ đạo thực hiện
đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ then chốt nhằm mục đích nâng cao
chất lượng giáo dục. Để góp phần đổi mới phương pháp dạy học thì đổi mới
hoạt động dự giờ có vị trí rất quan trọng. Việc đổi mới hoạt động dự giờ có tác
dụng tích cực đến việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và tác động
trực tiếp đến kết quả học tập của học sinh. Đối với giáo viên giờ dạy trên lớp là
sự phản ánh tất cả kiến thức mà giáo viên có được, là sự thể hiện tâm huyết,
tinh thần trách nhiệm, tình yêu thương học trò và là nơi để khẳng định về năng

PHẦN II: NỘI DUNG
I/ Cơ sở lý luận và thực trạng của việc dự giờ thăm lớp
1- Cơ sở lý luận :
Giờ dạy trên lớp là yếu tố quan trọng cơ bản có tính quyết định kết quả
đào tạo giáo dục của nhà trường. Qua giờ dạy trên lớp giáo viên truyền thụ kiến
thức cơ bản, giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh. Đồng thời
thông qua giờ dạy trên lớp giáo viên thể hiện được toàn bộ kiến thức, kinh
nghiệm, nghệ thuật,...đã tích lũy được, đã luyện tập, nghiền ngẫm và nâng cao
tinh thần trách nhiệm đối với học sinh mà mình đang giảng dạy. Do vậy đổi mới
hoạt động dự giờ là hoạt động tích cực để thúc đấy đổi mới phương pháp dạy
học, nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng học tập các bộ môn
văn hóa nói riêng. Những tác động cụ thể của hoạt động dự giờ đến từng đối
tượng cụ thể là:
1.1 Đối với cán bộ quản lý nhà trường:
Đối với hiệu trưởng việc dự giờ trên lớp có ý nghĩa hết sức quan trọng
trong công tác quản lý xây dựng bồi dưỡng để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên trong nhà trường. Việc dự giờ của Hiệu trưởng nhằm đạt được các mục tiêu
cơ bản sau:
1.1.1 Kiểm tra, đánh giá trình độ nghiệp vụ sư phạm của giáo viên:
Xem xét mức độ nắm mục đích, yêu cầu chương trình, nội dung, vị trí của
3


bài giảng trong chương trình môn học, mức độ nắm chuẩn kiến thức, kỹ năng
xác định trọng tâm, yêu cầu tối thiểu và những vấn đề mở rộng, nâng cao cho
học sinh khá giỏi; Việc giáo dục thái độ, động cơ học tập cho học sinh thông qua
bài dạy; Tính hợp lý của cấu trúc bài giảng; Mức độ đạt được mục tiêu của bài
giảng.
1.1.2 Kiểm tra, đánh giá năng lực sư phạm của giáo viên:
Thông qua hoạt động dự giờ hiệu trưởng kiểm tra. đánh giá năng lực sư

trách nhiệm. Ngoài ra các tiết dự giờ sẽ giúp giáo viên chủ động, tích cực hơn
trong bài giảng của mình. Khi đồng nghiệp đến dự giờ thì giáo viên giảng dạy sẽ
chuẩn bị bài kỹ hơn, sẵn sàng trao đổi về bài dạy trước khi lên lớp, đây là một
việc làm hết sức thiết thực và cần thiết đối với mỗi giáo viên đứng lớp hiện nay.
Những lớp học có giáo viên đến dự giờ cũng sẽ sôi nổi, ý thức học tập của học
sinh được nâng cao. Đây là điều kiện thuận lợi để giáo viên phát huy được sự
sáng tạo trong quá trình giảng dạy.
1.3 Đối với giáo viên dự:
Là sự đánh giá để tích lũy những kinh nghiệm cần thiết cho bản thân trong
quá trình giảng dạy, thực hiện việc sàng lọc những yêu điểm để áp dụng trong
quá trình giảng dạy của mình
2.Thực trạng công tác dự giờ thăm lớp của trƣờng THCS Tân Lập.
2.1. Những điểm mạnh đạt được trong hoạt động dự giờ giáo viên
Trên thực tế việc dự giờ thăm lớp ở trường THCS Tân Lập trong những
năm gần đây đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, nhiều đồng chí giáo viên
khá giỏi nhiệt tình giảng dạy hưởng ứng các đợt thi đua 20/10; 20/11; 22/12;
8/3; 26/3 30/4 bằng các giờ dạy đạt hiệu quả và chất lượng tốt . Trong các hội
thi giáo viên giỏi tuyến huyện nhà trường đều có giáo viên tham gia và được
công nhận là giáo viên giỏi cấp Huyện, có đồng chí đã tham gia làm giám khảo
hội thi Giáo viên giỏi cấp huyện.
2.2 Những điểm yếu trong hoạt động dự giờ:
Hoạt động dự giờ của giáo viên tuy đã trở thành nề nếp song chất lượng
và hiệu quả dự giờ còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của đổi mới phương
pháp dạy học, nhiều giáo viên lúng túng trong cách dự, cách ghi chép, cách đánh
giá giờ dạy.
Việc đổi mới các phương pháp dạy học trong các tiết dự giờ còn chậm,
khi áp dụng còn lúng túng nên ảnh hưởng tính phát huy tính tích cực, chủ động,
5





2. Xây dựng kế hoạch dự giờ:
Việc xây dựng kế hoạch dự giờ cho mỗi năm học là thực sự cần thiết,
nhằm đảm bảo cho hoạt động dự giờ mang lại những hiệu quả thiết thực. Trong
quá trình xây dựng kế hoạch dự giờ tôi đã chú ý đến các nội dung cụ thể sau:
Tổ chức dự giờ với nhiều hình thức và mỗi giáo viên áp dụng một số các
hình thức khác nhau.
Để xây dựng kế hoạch dự giờ hiệu quả thiết thực tôi đã bám sát phân phối
chương trình chỉ đạo các tổ chuyên môn lập kế hoạch dự giờ với thời gian và
các bài dạy thích hợp. Các tổ chuyên môn căn cứ vào nhiệm vụ năm học, kết
quả giảng dạy của giáo viên để định hướng cho giáo viên trong việc xây dựng kế
hoạch dự giờ của bản thân
Mặt khác khi xây dựng kế hoạch dự giờ tôi đã dựa trên việc phân loại tay
nghề, nghiệp vụ sư phạm. Đối với giáo viên đã từng đạt giáo viên giỏi các cấp
thì dự tiết nào mà hiệu trưởng cho là khó dạy để xem giáo viên tháo gỡ chỗ
vướng đó như thế nào? Đối với giáo viên còn hạn chế về phương pháp và năng
lực chuyên môn trong trường cần dự những tiết chuyển từ dạng bài này sang
dạng bài khác xem giáo viên đó có nắm chắc tiến trình lên lớp hay không? Hay
dự tiết dạy lí thuyết, tiết dạy thực hành xem giáo viên đó truyền tải nội dung bài
ra sao? Đối với giáo viên này cần thường xuyên dự giờ để giáo viên luôn luôn
chuẩn bị tâm thế cũng như ý thức đối với nghề nghiệp hơn.
.

Để xây dựng kế hoạch dự hiệu trưởng cũng nắm bắt xem cùng một giáo

viên đó ở tiết dạy này của năm trước ra sao? Cùng một tiết dạy này sau khi
được dự giờ đánh giá có sự tiếp thu chỉnh lí như thế nào?
3. Xây dựng những mục tiêu cần đạt của hoạt động dự giờ trong năm
học:

Lựa chọn sử dụng đồ dùng, thí nghiệm có đúng lúc, đúng mục đích không ?
Phân phối thời gian có hợp lí hay không ? Các biện pháp của giáo viên về tổ
chức, thúc đẩy học sinh chủ động học tập, sát trình độ các nhóm đối tượng, từng
đối tượng cụ thể hay không ? Giáo viên có nêu vấn đề làm cho học sinh định
hướng rõ ràng theo dõi bài học: Cách hướng dẫn, hệ thống các câu hỏi dẫn dắt
cho học sinh tự tìm tòi, sáng tạo để nắm kiến thức và rèn luyện kĩ năng không ?
8


Giáo viên có chú ý rèn luyện phương pháp học tập phù hợp với đặc điểm bộ
môn hay không ? Giáo viên có kích thích học sinh động não, chủ động làm việc
không ? (chú ý cả 3 nhóm đối tượng khá giỏi, trung bình, yếu) Giáo viên có tổ
chức, quản lí hoạt động theo nhóm để học sinh được làm việc phù hợp với năng
lực hoặc có thể trao đổi thảo luận hay không ? Giáo viên có biết khai thác lỗi
của học sinh, tận dụng cơ hội để uốn nắn làm cho học sinh nắm kiến thức chắc
hơn không ? Giáo viên điều khiển lớp học thế nào ? việc thu hút sự chú ý của
học sinh ra sao ? Giáo viên có làm chủ khi xử lí các tình huống vi phạm hay
không ? Giáo viên có đánh giá chính xác, khách quan kết quả học tập của học
sinh hay không ? Giáo viên có làm chủ các mối quan hệ với học và lớp học hây
không ? Giáo viên có tạo được không khí tin cậy, biết lắng nghe ý kiến học
sinh không ? Để đánh giá một tiết dạy ngoài các câu hỏi ở trên cần quan sát học
sinh để nhận xet kết quả học tập giờ học đó.
3.3. Đánh giá được kết quả học tập của học sinh trong các giờ dạy
Khi đánh giá kết quả học tập của học sinh trong các giờ dạy tôi tập trung
chủ yếu vào các nội dung sau:
Thái độ của học sinh trong lớp, sự tham gia xây dựng bài, tính chính xác
của nội dung phát biểu trả lời của học sinh.
Việc vận dụng kiến thức, kĩ năng để làm bài tại lớp
Không khí và nhịp độ hoạt động của lớp, của nhóm
Nề nếp học tập của học sinh

tôi đã căn cứ vào:
Yêu cầu về chuẩn kiến thức kỹ năng của các môn học
Tiêu chuẩn đánh giá tiết dạy theo Hướng dẫn số 10227/THPT ngày
11/9/2001 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hướng dẫn đánh giá giờ dạy.
Những đặc trưng về các loại bài (Giảng kiến thức mới, luyện tập, thực
hành...).
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học (để nắm được những vấn đề cần
nhấn mạnh hoặc có sửa đổi nội dung);
Các phương pháp mới trong giảng dạy ở trường phổ thông.
Sau quá trình thực nghiệm về dự giờ và đánh giá giờ dạy tại trường tôi đã
10


xây dựng được những nội dung cần quan sát đánh giá khi dự giờ như sau:
5.1 Đối với giáo viên: Tập trung quan sát, đánh giá các nội dung sau đây:
5.1.1 Nội dung kiến thức:
Tính chính xác đầy đủ, hợp lý. Xác định đúng trọng tâm? Mức độ làm chủ
môn học, bài học? Đạt được mục tiêu của bài dạy?
Cập nhật mở rộng, nâng cao?
Tính hệ thống, lôgic
Liên hệ thực tế?
Giáo dục tư tưởng, tình cảm?
5.1.2 Hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học:
Sự phù hợp với nội dung dạy học và đối tượng học sinh?
Sự phối hợp và kỹ năng sử dụng các phương pháp và hình thức dạy học
(hệ thống câu hỏi, tổ chức hoạt động nhóm…)?
Sự linh hoạt và sinh động?
Tính hiệu quả?
Chất lượng diễn đạt của GV?
5.1.3 Sử dụng phương tiện, đồ dùng dạy học:

câu hỏi, phát biểu xây dựng bài, các câu trả lời của học sinh…)
Khả năng vận dụng kiến thức để làm bài tập, làm bài kiểm tra, lý giải các
vấn đề trong cuộc sống.
Sự tiến bộ của học sinh.
5.3 Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh:
Tập trung quan sát và đánh giá các nội dung sau:
5.3.1 Giao tiếp thầy-trò:
Sự phối hợp làm việc giữa thầy và trò có đồng bộ không? giáo viên có tôn
trọng, gần gủi, thương yêu học sinh? (qua thái độ, cử chỉ, ngôn ngữ, phong
thái…)
Giaos viên có theo dõi được tất cả học sinh trong lớp không? Có chú ý
động viên, biểu dương, khích lệ học sinh không?
Việc phát hiện lỗi, chỉ rõ nguyên nhân mắc lỗi và hướng dẫn học sinh tự
sửa lỗi?
12


Sự tôn trọng, lễ phép của học sinh khi trả lời các câu hỏi của giáo viên
5.3.2 Giao tiếp trò-trò:
Sự tôn trọng, hợp tác khi làm việc theo nhóm, khi làm thực hành, khi
nhận xét các câu trả lời của bạn (ngôn ngữ, cử chỉ, ứng xử…)
5.3.3 Không khí làm việc:
Có đồng bộ trong cả lớp, giữa các đối tượng học sinh? Sôi nổi, tích cực
hay trầm lắng, thụ động? Thoải mái, tự nhiên, nhẹ nhàng hay giả tạo, đối phó, gò
ép, nặng nề? (thể hiện qua nét mặt, cử chỉ, thái độ… của giáo viên và học sinh)
5.3.4 Xử lý tình huống:
Tính linh hoạt, sư phạm, hợp lý, hiệu quả trong các xử lý tình huống sư
phạm diễn ra trong lớp học.
6. Thực hiện nghiêm túc các bƣớc dự giờ:
Trong quá trình tổ chức dự giờ tôi đã yêu cầu các giáo viên tham gia dự

người cùng dự để thông nhất một số nội dung trao đổi với giáo viên. (Xác định
nội dung trao đổi, sắp xếp các vấn đề cần trao đổi, chuẩn bị cách tiếp cận, cách
trao đổi cho phù hợp, đúng đối tượng và hiệu quả.)
6.4 Trao đổi với giáo viên:
Trong quá trình trao đổi giờ dạy với giáo viên cần tạo cảm giác thoải mái,
tin tưởng cho giáo viên trước, trong và sau khi trao đổi.
Đề nghị giáo viên nêu mục đích, yêu cầu của bài, nội dung, phương pháp,
hình thức tổ chức dạy học đã được thể hiện trong tiết dạy so với dự kiến ban đầu
đã thực hiện đến đâu, có khó khăn, thuận lợi gì trong quá trình thực hiện.
Nêu nhận xét ưu, khuyết điểm, phân tích những nguyên nhân của những
ưu, khuyết điểm đó.
Thống nhất chung giữa người dạy và người dự về những ưu điểm, nhược
điểm của tiết dạy và định hướng cải tiến trong các tiết dạy sau của bài dạy
7. Xây dựng lực lƣợng và các hình thức dự giờ trong năm học
7.1 Lực lượng dự giờ:
Tôi đã xây dựng lực lượng dự giờ dạy trên lớp theo 2 tuyến: Tuyến trường
và tuyến tổ.
Tuyến trường: Gồm Ban kiểm tra nội bộ trường học và những giáo viên
14


có kinh nghiệm. Tùy theo từng tiết dự để bố trí người dự , mỗi tiết dự cần đảm
bảo ít nhất 3 người.
Tuyến tổ: Căn cứ kế hoạch dự giờ trong năm học của trường. Căn cứ
nhiệm vụ chuyên môn của tổ, tổ trưởng xây dựng kế hoạch dự giờ của giáo viên
theo tiêu chuẩn quy định và Phó Hiệu trưởng được Hiệu trưởng ủy quyền duyệt
các kế hoạch này. Lực lượng dự giờ tuyến tổ là tất cả giáo viên bộ môn trong tổ.
Trong quá trình dự giờ ở các lớp nếu có điều kiện thì mời thêm giáo viên chủ
nhiệm lớp cùng tham gia dự.
Sau mỗi học kỳ tôi tổ chức họp các lực lượng tham gia dự giờ để đánh giá

Người dự

Thành lập
BKT;
Lên kế hoạch

Xây dựng chủ
đề thảo giảng

điều lệ thi
Giáo viên đăng

kiểm tra

được chọn

ký dự thi

Toàn thể GV

Ban giám khảo

Khen thưởng

Quyết định

Kết luận sau

Đánh giá, xếp


Giáo viên

Giáo viên
Giáo viên dạy
và dự rút kinh
nghiệm lẫn
nhau

15


8. Quản lý tốt hoạt động dự giờ, thăm lớp của tổ chuyên môn:
Bên cạnh kế hoạch dự giờ của nhà trường tôi luôn coi trong việc xây dựng
và thực hiện kế hoạch dự giờ của các tổ chuyên môn. Khi triển khai thực hiện
nhiệm vụ năm học các tổ chuyên môn căn cứ vào kế hoạch dự giờ của nhà
trường và thực tế hoạt động chuyên môn để xây dựng kế hoạch dự giờ trong
năm học. Nhưng kế hoạch dự giờ của các tổ chuyên môn phải tập trung vào một
số nội dung cơ bản sau đây:
Thực nghiệm các chuyên đề mới phương pháp dạy học
Giải quyết các nội dung khó dạy các vấn đề về phương pháp dạy học còn
tồn tại hạn chế trong năm học qua
Nâng cao năng lực dự giờ, đánh giá giờ dạy của các thành viên trong tổ
Có nhiều hình thức dự giờ thiết thực và có hiệu quả
Đảm bảo để các cá nhân đều tham gia đầy đủ các hoạt động dự giờ
Những bài khó dạy cả tổ có thể tổ chức soạn bài tập thể cử giáo viên dạy
để rút kinh nghiệm trong giảng dạy.
9. Quản lý hoạt động dự giờ thƣờng xuyên cho giáo viên:
Với cách làm trước đây, các giáo viên hầu như chỉ được tham gia dự giờ
nhân dịp các ngày lễ mang tính chất thao giảng của mỗi giáo viên (Mỗi dịp kỉ
niệm, các giáo viên thường đăng kí tham gia thao giảng một tiết dạy để chào

III. Hiệu quả của việc chỉ đạo thực hiện các giải pháp nâng cao chất lƣợng
và hiệu quả hoạt động dự giờ:
Sau khi thực hiện các giải pháp đã trình bày ở trên tôi đã thu được những
kết quả như sau:
Giáo viên đã có chuyển biến tích cực về nhận thức trong hoạt động dự
giờ, thấy rõ vị trí vai trò và tác dụng của hoạt động dự giờ đối với công tác giảng
dạy của bản thân, tích cực hăng hái tham gia hoạt động dự giờ
Việc nhận xét đánh giá giờ dạy đã đi vào chiều sâu có hiệu quả thiết thực,
giúp thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học
Giáo viên tự tin khi giảng dạy trên lớp, chủ động, tích cực hơn trong bài
giảng của mình. sử lý linh hoạt các tình huống sư phạm diễn ra trong dạy học,
khắc phục được nhiều những sai sót trong giảng dạy
17


Việc vận dụng các giải pháp trên đã giúp Ban giám hiệu nhà trường và
các tổ trưởng bộ môn, những người dự giờ thống nhất dễ dàng đánh giá xếp loại
giờ dạy, giáo viên tự nhìn nhận đúng năng lực giảng dạy của mình, từ đó có ý
thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đồng thời là cơ sở để nhà trường lập kế
hoạch đào tạo bồi dưỡng giáo viên trong mỗi năm học
Kết quả việc vận dụng các giải pháp trên còn được thể hiện ở đội ngũ giáo
viên giỏi cấp huyện: Năm học 2010- 2011 nhà trường có 1 giáo viên đạt giáo
viên dạy giỏi cấp huyện; Năm học 2011- 2012 nhà trường có 2 giáo viên đạt
giáo viên dạy giỏi cấp huyện; Năm học 2012- 2013 nhà trường có 2 giáo viên
đạt giáo viên dạy giỏi cấp huyện;

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I.Một số bài học kinh nghiệm:
Trong quá trình nghiên cứu vận dụng các giải pháp để nâng cao chất lượng
và hiệu quả hoạt động dự giờ ở trường THCS Tân Lập tôi đã rút ra được một số

Các tổ chức trong nhà trường cũng cần xây dựng kế hoạch để dự giờ các thành
viên trong tổ chức mình với hình thức dự giờ rút kinh nghiệm. Có những qui
định khen thưởng cụ thể cho giáo viên khi họ đạt đanh hiệu giáo viên dạy giỏi
các cấp. Khuyến khích các cá nhân trong tổ chức tích cực tham gia hoạt động dự
giờ
- Đối với phòng giáo dục:
Chỉ đạo các cụm tổ chức để giáo viên dự giờ các giáo viên trong cụm ở
những môn mà mỗi trường chỉ có 1 giáo viên
THỦ TRƢỞNG ĐƠN VỊ
P.HIỆU TRƢỞNG

Nguyễn Văn Thăng

Thanh hoá, ngày 20 tháng 3 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác
Họ tên và chữ ký

Nguyễn Đăng Quang

19