I H C QU C GIA HÀ N I
KHOA LU T
-----***-----

NGÔ TH LAN

VAI TRÒ C A NHÀ N
C C NG HOÀ XHCN VI T NAM
TRONG B I C NH TOÀN C U HOÁ

LU N V N TH C S LU T H C

HÀ N I - 2007


I H C QU C GIA HÀ N I
KHOA LU T
-----***-----

NGÔ TH LAN

VAI TRÒ C A NHÀ N

C C NG HOÀ XHCN VI T NAM TRONG B I
C NH TOÀN C U HOÁ

Chuyên ngành: Lý lu n và L ch s Nhà n
Mã s :
60 38 01

c và Pháp lu t

c

1.1.2. M i quan h gi a vai trò v i ch c n ng c a Nhà n
1.1.3. M i quan h gi a vai trò và nhi m v c a Nhà n
1.2. Nh ng nhân t

nh h

ng đ n vai trò c a Nhà n

15

c

17

c
c CHXHCNVN trong

giai đo n hi n nay

18
c CHXHCNVN quy t đ nh vai trò c a nhà n

1.2.1. B n ch t c a Nhà n

c
19

1.2.2. M c tiêu và nhi m v xây d ng Nhà n

1.3.3. M i quan h gi a TCH v i vai trò c a Nhà n
K t lu n ch
Ch

c

32
34

ng 1

ng 2: TH c tr ng tác đ ng c a tch đ n đ i s ng, kinh t , v n hoá, xã h i

c a Vi t Nam và vai trò c a nhà n

c trong b i c nh tch
35

2.1. Th c tr ng tác đ ng c a toàn c u hoá đ n đ i s ng, v n hoá, xã h i c a
Vi t Nam

35

2.1.1. Nh ng tác đ ng tích c c

35

2.1.2. Nh ng tác đ ng tiêu c c

40

ng

71

2.2.6. Trong l nh v c an ninh - qu c phòng
2.3. M t s b t c p và t n t i v vai trò c a Nhà n

c tr

c yêu c u h i nh p

và toàn c u hoá

73

2.3.1 M t s b t c p và t n t i

73

2.3.2. Nguyên nhân c a nh ng b t c p và t n t i

75

K t lu n ch

78

Ch

ng 2

nh p

87

3.2.2.1. Yêu c u c a vi c hoàn thi n h th ng pháp lu t

87

3.2.2.2. Hoàn thi n h th ng pháp lu t đi u ch nh các quan h kinh t - xã h i
90
3.2.3. Hoàn thi n t ch c, ho t đ ng c a b máy nhà n
n ng l c c a đ i ng cán b , công ch c nhà n
3.2.4.

c và nâng cao trình đ
95

c

y m nh công tác xã h i hoá m t s ho t đ ng c a Nhà n

c trong các

l nh v c kinh t - xã h i

102

3.2.5. Ch đ ng h n n a trong quan h h p tác qu c t

104

nh m h

ng t i xây d ng m t nhà n

c, v i m c đích

c ngày càng ph c v t t h n cho con ng

i và toàn xã

h i nói chung.
Vi t Nam, k t khi n

c Vi t Nam dân ch c ng hoà đ

c thành l p sau Cách

m ng tháng Tám n m 1945 đ n nay, v trí, vai trò trung tâm c a Nhà n
chính tr - xã h i luôn đ
Hi n pháp c a n
là m t hi n t

c th hi n r t rõ và đ

c trong đ i s ng

c ghi nh n, kh ng đ nh ngay trong các b n

c ta: Hi n pháp n m 1946, 1959, 1980 và Hi n pháp n m 1992. Tuy nhiên,



hi n đ i hoá vai trò c a mình nh th nào cho phù h p v i th c t c a th i đ i?...
chính là nh ng v n đ đang đòi h i ph i đ
góp ph n nâng cao vai trò c a Nhà n

ây c ng

c nghiên c u và làm sáng t h n n a đ t đó

c trong xã h i, tr

ng c a c a th i đ i m i.

c ng

T nh ng lý do trên, tôi ch n đ tàiă“Vaiătrò c a nhà n

c C ng hoà xã h i ch ngh a

Vi t Nam trong b i c nh toàn c u hoá”ălàm lu n v n t t nghi p b c Th c s , chuyên ngành lý
lu n và l ch s nhà n

c và pháp lu t

2. Tình hình nghiên c u đ tài
T x a đ n nay, vai trò c a nhà n

c là v n đ đã đ

c chú ý nghiên c u d

ng đó còn có ý ngh a to l n đ i v i vi c nh n th c và xác đ nh vai trò c a nhà n

trong t ng giai đo n l ch s

c

c th .

Trong nh ng n m g n đây, k t khi Vi t Nam th c hi n chính sách m c a quan h
c, trên nhi u l nh v c khác nhau. C ng t đó, công tác nghiên c u nh ng

h p tác v i các n

v n đ lý lu n và th c ti n v vai trò c a Nhà n
tr ng h n. Các tác gi ti p c n v n đ

c trong quá trình h i nh p c ng đ

c chú

nhi u góc đ khác nhau v i các quan đi m khá

phong phú. Trong đó ph i k đ n m t s công trình chuyên kh o c a các nhà khoa h c có uy
ng Dung v i cu nă“Nhà n

tín nh : PGS, TS Nguy n

c và trách nhi m c a nhà n

Nhà xb T pháp, N m 1997; Công trình chuyên kh o c a TS Tr n Thái D

N ng, n m 2005; Vai trò c a nhà n

c trong n n kinh t th tr

h i và nhân v n, n m 1998, đ c bi t trong cu n Nhà n

à

ng, Trung tâm Khoa h c xã

c trong m t th gi i th gi i đang

chuy n đ i c a Ngân hàng th gi i c a Nhà xu t b n Chính tr qu c gia đã nghiên c u và
phân tích khá k vai trò c a Nhà n
c a Nhà n

c trong giai đo n hi n nay trong đó kh ng đ nh s t n t i

c c ng nh đ a ra các ph

ng h

ng c b n đ nâng cao vai trò c a Nhà n

c

trong b i c nh hi n nay. Trong xu th h i nh p và toàn c u hoá hi n nay, v i các qu c gia,
dân t c vi c xác đ nh đúng v trí c a mình trong m i t

ng quan v i các ch th khác là h t


c C ng hoà xã h i ch ngh a Vi t Nam trong b i c nh toàn c u

ng c a toàn c u hoá đ n vai trò c a Nhà n

c đ n xu th đó nh th nào, ph

ng h

c và s tác đ ng c a Nhà

ng và gi i pháp nh m nâng cao vai trò c a Nhà


n

c trong b i c nh toàn c u hoá thì v n ch a đ

c nghiên c u m t cách toàn di n và sâu

s c. Vì v y, c n ph i ti p t c nghiên c u m i quan h gi a Nhà n
bình di n khái quát thông qua ph m trù vai trò c a Nhà n

c và toàn c u hoá trên

c.

3. M c đích và nhi m v c a lu n v n
- M c đích c a lu n v n:
Góp ph n làm phong phú, sâu s c thêm v vai trò c a Nhà n

m i quan h c a toàn c u hoá v i vai trò c a Nhà n
đ

c nói chung;

+ Nghiên th c tr ng vai trò c a Nhà n

c CHXHCNVN trong giai đo n hi n nay

c th hi n qua các m t ho t đ ng c a nhà n

c trong các l nh v c c b n c a đ i s ng

kinh t - xã h i;
+

a ra m t s ph

ng h

ng, gi i pháp nh m nâng cao vai trò c a Nhà n

c trong

quá trình toàn c u hoá hi n nay.
4. Ph m vi nghiên c u c a lu n v n
- V n i dung: Lu n v n gi i h n nghiên c u t p trung vào vai trò c a Nhà n

c Vi t


c th c hi n trên c s ph

ng pháp c a ch

ngh a duy v t bi n ch ng và ch ngh a duy v t l ch s , k t h p v i m t s ph

ng pháp c

th nh : T ng k t th c ti n, logic l ch s , phân tích t ng h p, so sánh và các ph
khác.
6. óng góp c a lu n v n

ng pháp


Làm rõ c s lý lu n và th c ti n v vai trò c a Nhà n
vai trò c a Nhà n

c CHXHCHVN, kh ng đ nh

c trong đ i s ng chính tr xã h i trong xu th h i nh p và toàn c u hoá.

Lu n v n có th làm tài li u tham kh o ph c v vi c nghiên c u, gi ng d y các v n đ
nh : V v trí và vai trò c a Nhà n

c CHXHCHVN, V ch c n ng c a Nhà n

c…

7. K t c u lu n v n

ng 1

LÝ LU N V VAI TRÒ C A NHÀ N

C C NG HOÀ XÃ H I CH NGH A

VI T NAM TRONG QUÁ TRÌNH TOÀN C U HOÁ
Nhà n

c là hi n t

ng l ch s , ngay t khi nó ra đ i đã có vai trò to l n trong xã h i

có giai c p và trong quá trình phát tri n c a l ch s nhân lo i. Nhà n

c, m t m t là t ch c

công quy n, th c hi n công qu n, qu n lý m i m t đ i s ng xã h i. M t khác, chính thông
qua qu n lý xã h i có hi u qu mà Nhà n

c th c hi n đ

c s th ng tr c a giai c p c m

quy n v i toàn xã h i.

Nhà n

c CHXHCNVN ra đ i là thành qu c a cu c đ u tranh cách



1.1.1. Khái ni m v vai trò c a Nhà n
Vai trò c a Nhà n
n

c

c là m t trong nh ng v n đ lý lu n c b n c a lý lu n v nhà

c và pháp lu t, là m t khái ni m ph c t p luôn g n v i nh ng ph m trù khác nh b n

ch t, nhi m v , các hình th c và ph
minh r ng b t k Nhà n

ng pháp ho t đ ng c a Nhà n

c. L ch s đã ch ng

c nào c ng đ u gi m t vai trò nh t đ nh trong xã h i. V i v trí là

ch th đ c bi t trong đ i s ng chính tr xã h i, Nhà n

c có vai trò to l n đ i v i s phát

tri n c a xã h i nói chung và c a m i qu c gia dân t c nói riêng.
Nghiên c u v vai trò c a Nhà n
nhà t t

c nói chung, trong l ch s nhân lo i, đã có nhi u




b o đ m công lý” [88, 207]. Nh v y, Arixt t b
n

c đ u đã xác đ nh đ

c vai trò c a Nhà

c trong xã h i, tuy nhiên đi m h n ch l n nh t c a ông là ông coi nô l không ph i công

dân mà ch là công c bi t nói. Vì th , Nhà n

c và nh ng phúc l i c a Nhà n

c v n ch

dành cho m t b ph n thành viên nh t đ nh trong xã h i ch ch a chú ý đ n đ i b ph n qu n
chúng nhân dân.


DANH M C TI LI U THAM KH O

I.Cỏcv nki nc a
1.

ng

ngC ngs nVi tNam(1996),V n ki n


i h i i bi u ton qu c l n th X,

NxbChớnhtr qu cgia,HN i.
II.Cỏctỏcph mkinhi n
6.

C.Mác - Ph. ngghen,Tuy nt p,t p5,NxbS th t,H.1983

7.

C. Mác - Ph. Ăngghen, Tuyển tập, tập 6, Nxb Sự thật, H.1983

8.

C.Mác - Ph. Ăngghen, Tuyển tập, tập 24, Nxb Sự thật, H. 1983

9.

C.M - ngghen,Toàn t p 25, Nxb Sự thật, H. 1983

10.

V.ILờnin,Tont p,T p 33,NXbTi nb , H. 1979

11.

V.I.Lờnin,Tont p,NXBTi nb ,t p39,H.1979

12.




19.

Lu t Th

ng m i n m 2005

IV.ăCácăbƠiăbáo,ăt păchí,ăcácăcôngătrìnhăkhoaăh c,ălu năv nă
20.

Nguy n Quang A, Lê H ng Quang ...(d ch) (2005), Th Gi i ph ng, Nxb Tr , Hà
N i.

21.

B ăCôngănghi p,ă“Vaiătròăc aăqu nălỦăNhàăn
c uă kinhă t ă theoă h

căđ iăv iăquáătrìnhăchuy năd chăc ă

ngă côngă nghi pă hoá,ă hi nă đ iă hoáă

ă n

că ta”,ă

http//www.moi.gov.vn.
22.


28.

B Tài nguyên và Môi tr

ng, Báoă cáoă t ngă k tă H iă ngh ă môiă tr

ngă toànă qu că

n mă2005,
29.

B ă V nă hoáă – Thông tin,ă “D ă th oă Chi nă l

că Phátă tri nă V nă hoáă đ nă 2010”,ă

.
30.

B ăV năhoáă - Thông tin (1992), Th p k th gi i phát tri n v n hoá,ăNxbăB ăv nă
hoáăThôngătin,ăHàăN i.

31.

V

ngăD tăChâuă(2004),ăAnăninhăqu căt ătrongăth iăđ iătoànăc uăhoá,ăNxbăChínhătr ă

qu căgia,ăHàăN i.
32.


PGS,ăTSăNguy nă

c,ăNxbă

iăh că

Qu căgiaăHàăN i.
36.

ngăDungă(2006),ăNhà n

PGS,ăTSăNguy nă

c và trách nhi m c a nhà n

c, Nxb

T ăpháp,ăHàăN i.
37.

PGS, TS Thành Duy (2006), B n s c dân t c và hi n đ i hoá v n hoá Vi t Nam m y
v n đ lí lu n và th c ti n, NxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i.

38.

TS.ă Tr năTháiă D

ngă(2002),ăCh căn ngăc a Nhàăn

căquanăđi măvàănh năth c,ă

Tr

43.

PGS,ăTSăBùiăXuână

că(2004),ă

i m i, hoàn thi n b máy nhà n

c trong giai

đo n hi n nay,ăNxbăT ăăpháp,ăHàăN i.
44.

GS,ă TS.ă Tr nă Ng că
n

45.

ngă (2005),ă T ngă c

ngă n ngă l că l pă phápă c a Qu că h iă

cătaăhi nănay,ăT p chí Nghiên c u L p pháp,ă(s ă3).

Nguy năT nhăGiaă(1998),ăXu h

ng bi n đ ng c a n n kinh t nhi u thành ph n



căv iăn năhànhăchínhăcôngătrongăn nă

ngătrongăb iăc nhătoànăc uăhoá,ăNghiên c u L p


50.

LờThuH ng(2001), Ch c n ng xó h i c a Nh n
Lu th c,Vi nnghiờnc unhn

51.

HongPh

cvphỏplu t.

cHi p(2007),Honthi nphỏplu tVi tNam th chi ncúhi uqu

quych thnhviờnWTO, Nh n
52.

c CHXHCNVN, Lu nỏnTS

c v phỏp lu t (s 2).

Nguy nHong,d ch(2006),Ton c u hoỏ v t

ng lai c a cỏc n


c ang phỏt tri n trong xu th

ton c u hoỏ,NxbChớnhtr qu cgia,HN i.
56.

Nguy nTh Luy n(2005),Nh n

c v i phỏt tri n kinh t trong b i c nh ton c u

hoỏ, Nxbkhoah cxh i,HN i.
57.

ngL u(2003),Ton c u hoỏ v nh ng v n b o t n v n hoỏ dõn t c, Nxb

Tr

Chớnhtr Qu cgia,HN i.
58.

Nguy n V n M nh (2005), Nh n th c m i v vai trũ, ch c n ng c a Nh n
trongi uki nphỏttri nn nkinht th tr
n

59.

ctahi nnay,Nh n

ng nhh

c


Ngõnhngth gi i(2002),Xõy d ng th ch h tr th tr

ng, NxbChớnhtr qu c

gia,HN i.
63.

GSTr nNhõm(2004),T duy lý lu n v i s nghi p i m i,NxbChớnhtr Qu c
gia,HN i.

64.

Trịnh Ân Phú (2007), Kinh tế chính trị học hiện đại, Nxb ĐH Kinh tế quốc dân


65.

PGS,ăTS.ăV ăV năPhúcă(2005),ăN n kinh t quá đ trong th i k quá đ lên CNXH
Vi t Nam,ăNxbăLỦălu năChínhătr ,ăHàăN i.
ngă(2004),ăToàn c u hoá kinh t c h i và thách th c v i các n

ngăVinhăS

66.

c

đang phát tri n,ăNxbăTh ăgi i,ăHàăN i.
67.

tri n b n v ng, NxbăKhoaăh căxưăh iăvàănhânăv n,ăHàăN i.

72.

Tr

ngă

iăh căKinhăt ăQu cădână(2004),ăM t s v n đ kinh t - xã h i Vi t Nam

th i kì đ i m i,ăNxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i.
73.

Tr

ngă

iă h că Kinhă t ,ă

iă h că àă N ngă (2005),ă H i nh p kinh t qu c t v i

phát tri n b n v ng, NxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i.
74.

Tr

ngă

iăh căKinhăt ăQu cădână(2006),ăT c đ và ch t l



ngă

iăh căLu tăHàăN iă(2006),ăGiáo trình Lu t môi tr

ng,ăNxbăT ăpháp,ăHàă

ngă

iă h că Lu tă Hàă N iă (2007),ă Giáo trình Quan h kinh t qu c t , Nxb

N i.
78.

Tr

CAND,ăHàăN i.
79.

Tr năV năTùngă(2000),ăTính hai m t c a toàn c u hoá, NxbăTh ăgi i,ăHàăN i.ă

80.

T ă i năBáchăkhoaăVi tăNamă(2005),ăquy nă1,ăquy nă4,ăNxbăT ăđi n,ăHàăN i.

81.

U ăbanăqu căgiaăv ăh pătácăkinhăt ăqu căt , Các V n ki n T ch c th
gi i – WTOăc aăVi tăNam,ă.


c và pháp lu t c a chúng

ta trong s nghi p đ i m i, Nxbăkhoaăh căxưăh i,ăHàăN i.
86.

Vi năNghiênăc uăphátătri năgiáoăd că(2002),ăChi n l

c phát tri n giáo d c trong

th k XXI kinh nghi m c a các qu c gia,ăNxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i.
87.

Ph măTháiăVi tă(2006),ăToàn c u hoá nh ng bi n đ i l n trong đ i s ng chính tr
qu c t và v n hoá,ăNxbăKhoaăh căxưăh iăvàăNhânăv n,ăHàăN i.

88.

GS,ăTSăNguy năH uăVuiă(2003),ăGiáo trình L ch s Tri t h c,ăNxbăChínhătr ăQu că
gia,ăHàăN i.

89.

www.vian.com.vn/default.asp?th=news&catID=170&ID=11002