BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHƯƠNG VĂN TÁM

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC TƯ PHÁP TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN
THỊ XÃ SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHƯƠNG VĂN TÁM

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC TƯ PHÁP TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN
THỊ XÃ SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG


Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2016
Học viên

Phương Văn Tám


MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ
CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC TƯ PHÁP11
1.1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính .............................................. 11
1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính ............................................................... 11
1.1.2. Vai trò của thủ tục hành chính ............................................................... 13
1.1.2.1. Vai trò của thủ tục hành chính trong quản lý Nhà nước .................... 13
1.1.2.2. Vai trò của thủ tục hành chính đối với công dân và xã hội ................ 16
1.1.3. Đặc điểm và phân loại thủ tục hành chính ............................................. 17
1.1.3.1. Đặc điểm của thủ tục hành chính........................................................ 17
1.1.3.2. Phân loại thủ tục hành chính .............................................................. 18
1.2. Những vấn đề chung về cải cách thủ tục hành chính ................................ 20
1.2.1. Nội dung và cơ sở pháp lý triển khai thực hiện cải cách thủ tục hành
chính ................................................................................................................. 20
1.2.2. Nguyên tắc trong cải cách thủ tục hành chính ....................................... 22
1.3. Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa, một cửa liên

2.2. Thực trạng cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp tại Ủy ban
nhân dân thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội ................................................... 57
2.2.1. Thực trạng việc thực hiện thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thị xã
trước khi thực hiện cơ chế “một cửa liên thông” ............................................. 57


2.2.2. Triển khai mô hình “một cửa liên thông” tại Uỷ ban nhân dân thị xã
Sơn Tây, Thành phố Hà Nội ............................................................................ 59
2.2.2.1. Mục đích, yêu cầu xây dựng mô hình “một cửa liên thông” .............. 59
2.2.2.2. Xây dựng mô hình “một cửa liên thông” tại Ủy ban nhân dân thị xã
Sơn tây .............................................................................................................. 61
2.2.2.3. Quy trình thực hiện mô hình “một cửa liên thông”............................ 65
2.2.2.4. Quy chế hoạt động của Bộ phận “một cửa liên thông” tại Uỷ ban
nhân dân thị xã Sơn Tây ................................................................................... 67
2.2.2.5. Mối quan hệ giữa Bộ phận “một cửa liên thông” của UBND thị xã
với lãnh đạo, các phòng ban chuyên môn ........................................................ 68
2.2.2.5. Kết quả giải quyết các thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp theo
cơ chế “một cửa liên thông” ............................................................................ 70
2.3. Đánh giá thực trạng cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp theo
cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Uỷ ban nhân dân thị xã Sơn tây, Thành phố
Hà Nội ............................................................................................................... 74
2.3.1. Những kết quả đã đạt được .................................................................... 75
2.3.2. Những hạn chế ....................................................................................... 80
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế ........................................................... 82
2.4. Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở một số địa phương và bài học
kinh nghiệm cho thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội ...................................... 83
2.4.1. Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở một số địa phương ............ 83
2.4.1.1. Tại Ủy ban nhân dân thành phố Ninh Bình ........................................ 83
2.4.1.2. Tại Ủy ban nhân dân quận Ngô Quyền – thành phố Hải Phòng ........ 85
2.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Ủy ban nhân dân thị xã Sơn Tây .................. 86

KẾT LUẬN ................................................................................................... 112
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 115
PHỤ LỤC ...................................................................................................... 119


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBCCVC

Cán bộ, công chức, viên chức

CCHC

Cải cách hành chính

CNTT

Công nghệ thông tin

CQNN

Cơ quan nhà nước

HCC

Hành chính công

HCNN

Hành chính nhà nước


hành chính nhà nước cùng cấp (nguồn tác giả tổng hợp) ............................... 34
Hình 2.1. Vị trí địa lý của thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội ........................ 48
Sơ đồ 2.2. Quy trình giải quyết các TTHC theo cơ chế “một cửa liên thông” tại
UBND thị xã Sơn Tây ....................................................................................... 67
Sơ đồ 2.2. Cơ chế "một cửa liên thông" .......................................................... 67
Hình 2.2. Bộ phận TN&TKQ theo mô hình “một cửa liên thông” tại UBND
thị xã Sơn Tây .................................................................................................. 74
Hình 2.3. Hình ảnh giao dịch tại Bộ phận TN&TKQ tại UBND thị xã Sơn Tây .... 74


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng ta đã chỉ rõ sự cần
thiết phải tiến hành CCHC, coi đây là một giải pháp quan trọng góp phần đạt
được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Chúng ta đã tiến hành CCHC từng
bước thận trọng và đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích lệ. CCHC ở Việt
Nam được triển khai trên nhiều nội dung: Cải cách thể chế HCNN, cải cách thủ
tục HCNN, cải cách tổ chức bộ máy HCNN, xây dựng và nâng cao chất lượng
đội ngũ CBCC, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền HCNN, trong đó cải
cách TTHC được coi là một nội dung quan quan trọng và được đặt ra ngay từ
giai đoạn đầu của tiến trình cải cách HCNN.
Trong những năm qua, Đảng và nhà nước ta đã có những chủ trương và
giải pháp thể hiện sự quyết tâm trong thực hiện CCHC, đặc biệt là cải cách
TTHC liên quan đến tổ chức và công dân. Các quyền, nghĩa vụ của công dân
được quy định trong Hiến pháp hay ở các văn bản pháp luật khác có được
thực hiện hay không, thực hiện như thế nào, về cơ bản đều phải thông qua
việc thực hiện các TTHC do các cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy
định và trực tiếp giải quyết. Cùng với yêu cầu phát triển và hội nhập, cải cách
TTHC ở nước ta đã và đang có những chuyển biến tích cực. Điều này được
thể hiện qua những quyết sách đúng đắn và kịp thời của Đảng và Nhà nước ta.

hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa liên
thông tại UBND thị xã Sơ Tây. Thực hiện kế hoạch kiểm soát thủ tục hành
chính UBND Thành phố Hà Nội năm 2014 ban hành tại Quyết định số
140/QĐ-UBND ngày 21/01/2014.
Để tạo cơ sở pháp lý cho Ủy ban nhân dân các cấp trong việc thực hiện
các TTHC trong lĩnh vực tư pháp theo cơ chế “một cửa”, UBND Thành phố
Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4322/QĐ-UBND ngày 01/10/2012 về việc
công bố TTHC mới ban hành/TTHC được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế
2


TTHC bị hủy bỏ hoặc bãi bỏ trong lĩnh vực tư pháp thuộc thẩm quyền giải
quyết của Sở Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã trên địa bàn Thành
phố Hà Nội và Quyết định số 5117/QĐ-UBND ngày 08/12/2015 về việc công
bố các TTHC trong lĩnh vực tư pháp thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND
cấp sở, huyện, UBND cấp xã trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Ủy ban nhân dân thị xã Sơn Tây đã ban hành các văn bản chỉ đạo, điều
hành, cụ thể: Công văn số 12/UBND ngày 9/01/2014 giao nhiệm vụ kiểm soát
thủ tục hành chính cho Phòng Tư pháp; Công văn số 177/UBND-TP ngày
14/4/2014 chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính; Kế hoạch
số 76/KH-UBND ngày 21/11/2014 của UBND thị xã tổ chức đối thoại với
người dân về giải quyết các thủ tục hành chính.
Có thể nhận thấy, cơ chế “một cửa liên thông” là giải pháp thay đổi hữu
hiệu về phương thức làm việc của cơ quan HCNN ở địa phương các cấp, tạo
chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan HCNN với tổ chức, công dân,
đơn giản hóa các TTHC, giảm phiền hà, chi phí, thời gian, công sức cho tổ
chức, công dân.
Thông qua việc chỉ đạo, điều hành thực hiện cải cách TTHC trong lĩnh
vực tư pháp theo cơ chế “một cửa liên thông” tại UBND thị xã Sơn Tây đã nâng
cao chất lượng phục vụ nhân dân, giảm bớt thời gian, công sức của người dân

thông suốt, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế phát triển, giải quyết tốt
các vấn đề xã hội, củng cố quốc phòng an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại,
chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế. Đây là việc làm không đơn
giản, đòi hỏi trong quá trình CCHC phải tính toán kỹ lưỡng, lựa chọn chính
xác mục tiêu, tập trung giải quyết đồng bộ các nội dung cải cách tạo sự
chuyển biến vững chắc cả về chiều rộng, lẫn chiều sâu. CCHC nói chung, cải
cách TTHC nói riêng đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và quản
lý nghiên cứu cải cách dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau. Đến nay đã có
nhiều cuốn sách chuyên khảo, bài báo, luận văn và các công trình khoa học

4


của nhiều tác giả đề cập đến vấn đề CCHC, cải cách TTHC theo cơ chế một
cửa. Một số hướng nghiên cứu nổi bật bao gồm:
- Nghiên cứu về lý luận và thực tiễn cải cách hành chính và những
giải pháp về đẩy mạnh cải cách hành chính ở Việt Nam có công trình
nghiên cứu, bài viết của các tác giả như: “Cải cách hành chính địa phương –
Lý thuyết và thực tiễn”, của các tác giả; Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Đức, Nguyễn
Hữu Trị; “Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam”, của tác
giải Nguyễn Ngọc Hiến; “Cải cách hành chính nhà nước – Thực trạng,
nguyên nhân, giải pháp” của tác giả Thang Văn Phúc; “Đánh giá kết quả cải
cách hành chính và các giải pháp tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính ở
nước ta” của tác giả Đào Trí Úc; “Cải cách hành chính – Những vấn đề cần
biết” của tác giả Điệp Văn Sơn.
Trong các công trình nghiên cứu, các bài viết trên, các tác giả đã tập
trung đi sâu phân tích, đánh giá CCHC ở Việt Nam trên phương diện lý luận
và thực tiễn. Trong nghiên cứu của mình, các tác giả Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu
Đức, Nguyễn Hữu Trị đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản
của cải cách hành chính và sự cần thiết phải cải cách hành chính. Tác giả

thiện cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại Sở Tài nguyên Môi
trường và nhà đất Hà Nội”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở của tác giả
Trịnh Thị Mai; Luận văn Thạc sỹ của tác giả Nguyễn Đức Vượng năm 2007 với
đề tài “Nâng cao hiệu lực của cơ chế “một cửa” trong công tác quản lý hành
chính nhà nước trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”…
Ngoài những công trình nghiên cứu khoa học nói trên, tác giả còn
thấy có một số đề tài nghiên cứu có liên quan đến mô hình “một cửa”, “một
cửa liên thông” cấp huyện như nghiên cứu của Vụ Cải cách hành chính và
Dự án cải cách hành chính - UNDP về Bộ chỉ số đánh giá chất lượng hoạt
động của bộ phận “một cửa” cấp huyện (2010); Đề án “Thực hiện cải cách
thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng”

6


(năm 2012) của tác giả Trần Hoàng Phong - Phó chánh Văn phòng UBND
tỉnh Sóc Trăng.
Ngoài ra một số tác giả đã viết các bài báo khoa học đăng trên các tạp
chí chuyên ngành và báo điện tử như:
- Lê Chi Mai (2005), Từ mô hình “một cửa - một giải pháp để cải cách
dịch vụ hành chính công, Thông tin khoa học hành chính số 3/2005
- Trần Công Dũng (2010), Vách ngăn hay ngăn cách nơi giao dịch
"một cửa", Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 6;
- Tạ Thị Hải Yến (2012), Hoàn thiện Cơ chế một cửa, cơ chế một cửa
liên thông đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân, Báo điện tử
www.thutuchanhchinh.vn
Trong các đề tài nghiên cứu khoa học trên, các tác giả đã phân tích và
hệ thống hóa những vấn đề lý luận của cải cách TTHC, phân tích, đánh giá
thực trạng cải cách TTHC theo cơ chế “một cửa” tại các đơn vị, địa phương
cụ thể và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, đẩy mạnh cải cách TTHC

- Phân tích và làm rõ cơ sở khoa học về TTHC, cải cách TTHC trong
lĩnh vực tư pháp;
- Phân tích, đánh giá thực trạng cải cách TTHC trong lĩnh vực tư pháp
tại ủy ban nhân dân thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội;
- Đề xuất phương hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả cải cách
TTHC trong lĩnh vực tư pháp tại ủy ban nhân dân thị xã Sơn Tây, Thành phố
Hà Nội trong những năm tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu:
Cải cách TTHC trong lĩnh vực tư pháp tại UBND thị xã Sơn Tây,
Thành phố Hà Nội.
- Phạm vi nghiên cứu:

8


Luận văn tập trung nghiên cứu cải cách TTHC trong lĩnh vực tư pháp
tại UBND thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội.
- Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2011- 2015.
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng phương pháp lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử và các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà
nước về cải cách HCNN và cải cách TTHC.
Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn sử dụng một số
phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp nghiên cứu thực tiễn,
phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống kê, so sánh.
6. Những đóng góp mới của luận văn
- Luận văn phân tích và làm rõ cơ sở khoa học về TTHC, cải cách
TTHC trong lĩnh vực tư pháp;

cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp tại UBND thị xã Sơn Tây,
Thành phố Hà Nội

10


CHƯƠNG 1:
LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH
THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC TƯ PHÁP
1.1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính
1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
Theo Giáo trình Lý luận Hành chính nhà nước - Học viện Hành chính
Quốc gia: Hành chính là hoạt động chấp hành và điều hành trong quản lý một
hệ thống theo những quy định trước nhằm đạt mục tiêu của hệ thống.
Theo giáo trình Thủ tục hành chính - Học viện Hành chính Quốc gia
đưa ra nghĩa chung nhất: Thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công
việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm
vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn.
Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về
thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy
nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà
nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân.
Thủ tục hành chính là bộ phận cơ bản của thể chế hành chính Nhà
nước, là công cụ của cơ quan hành chính Nhà nước được sử dụng để giải
quyết công việc cho công dân, tổ chức là cơ sở để xác định tính hợp pháp của
nền công vụ. Do vậy, thủ tục hành chính đơn giản, thuận tiện, công khai và
dân chủ sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy
hành chính Nhà nước, rút ngắn khoảng cách giữa Nhà nước và nhân dân,
củng cố sức mạnh Nhà nước, lòng tin của nhân dân và góp phần phát triển
kinh tế - xã hội. Chính vì vậy thủ tục hành chính đã đáp ứng được yêu cầu

mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các TTHC đó.
Cải cách thủ tục hành chính là bộ phận của cải cách thể chế hành chính
Nhà nước, nhằm xây dựng và thực thi thủ tục hành chính theo những chuẩn
mực nhất định. Đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng
12


quy trình, quy phạm thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc,
phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa. Cải cách thủ tục hành chính thực chất là cải
cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên hệ tới quyền và
nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính Nhà nước.
1.1.2. Vai trò của thủ tục hành chính
1.1.2.1. Vai trò của thủ tục hành chính trong quản lý Nhà nước
- Vai trò thủ tục hành chính đối với tổ chức bộ máy
Thủ tục hành chính trong quản lý Nhà nước có vai trò quan trọng, bởi
quản lý nhà nước là sự chỉ huy, điều hành xã hội của các cơ quan Nhà nước
(Lập pháp, Tư pháp, Hành pháp) để thực thi quyền lực Nhà nước, thông qua
các văn bản quy phạm pháp luật.
Thủ tục hành chính là công cụ để cơ quan hành chính Nhà nước thực
hiện chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm. Nếu bỏ qua thủ tục hành chính thì
trong nhiều trường hợp quyết định hành chính có thể bị vô hiệu hóa.
Thủ tục hành chính là bộ phận quan trọng của thể chế HCNN nó thực
hiện các lợi ích xã hội, đảm bảo kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và
Nhà nước.
Thủ tục hành chính phải được thực hiện liên tục, thường xuyên hằng
ngày để giải quyết công việc của tổ chức, công dân và các cơ quan hành chính
Nhà nước nhằm làm cho bộ máy quản lý Nhà nước được thực hiện liên tục và
xuyên suốt.
Thủ tục hành chính là cơ sở đảm bảo cho việc thi hành các quyết định

doanh…. Thể hiện được quyền lợi và lợi ích của công dân, gắn liền chủ thể
hành chính đối với đối tượng quản lý hành chính được chặt chẽ.
- Vai trò thủ tục hành chính đối với các hoạt động cụ thể trong quản lý
hành chính Nhà nước.
Thủ tục hành chính càng đơn giản, dễ hiểu, hợp lý, công khai và thuận
tiện sẽ giúp cho các nhà quản lý hành chính Nhà nước dễ dàng triển khai các
14