Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Môn Toán là một trong những môn học có vị trí hết sức quan trọng ở bậc
Tiểu học. Xu thế của thế giới nói chung và đất nước ta nói riêng là đổi mới
phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo của học
sinh.
Đi cùng với đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới hình thức và phương
tiện dạy học. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay các phương tiện truyền thông
phát triển mạnh đã tạo cơ hội cho người học có cơ hội và phương tiện học tập.
Và trong những năm gần đây Bộ giáo dục đào tạo đã phát động cuộc thi giải
toán trên mạng. Hưởng ứng phong trào này, Ban giám hiệu nhà trường đã triển
khai, động viên, khích lệ giáo viên và học sinh cùng tham gia. Là giáo viên được
phân công giảng dạy lớp 2 và bồi dưỡng đội tuyển giải toán trên mạng, bản thân
tôi nhận thấy đây là một sân chơi rất lý thú, bổ ích và có ý nghĩa. Song để giúp
các em tham gia thi giải toán có được kết quả tốt thì việc bồi dưỡng là yếu tố
quan trọng nhất. Cần bồi dưỡng cho các em những gì ? Bồi dưỡng như thế nào ?
là cả một vấn đề mà tôi còn trăn trở. Và qua mấy năm thực hiện, bản thân tôi đã
đúc rút ra một số kinh nghiệm để cùng đồng nghiệp trao đổi, chia sẻ, giúp đỡ
nhau nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng. Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra
đề tài “Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2”.

2. Mục đích nghiên cứu
Đánh giá thực trạng và đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên
mạng cho học sinh lớp 2.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Công tác bồi dưỡng học sinh giải toán trên mạng.
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho
học sinh lớp 2.

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu sách, tài liệu tham khảo,
văn bản, luật giáo dục, điều lệ trường Tiểu học, nhiệm vụ năm học và các tài liệu có liên
quan đến đề tài.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp quan sát sư phạm
+ Phương pháp điều tra cơ bản
+ Phương pháp đàm thoại, trò chuyện
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Nhóm phương pháp thực nghiệm sư phạm: Được sử dụng thử nghiệm các
biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2.
- Nhóm phương pháp hỗ trợ
Qua nghiên cứu lí luận, thực trạng và đề ra một số biện pháp bồi dưỡng giải
toán trên Internet, đề tài tiến hành thử nghiệm và rút ra kết luận về hiệu quả của các
phương pháp nêu trên qua việc bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh ở trường
tiểu học.

2/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

NỘI DUNG
I.CƠ SỞ LÍ LUẬN
Những năm gần đây phong trào giải toán trên mạng Internet ngày càng

phát triển và nhân rộng. Bởi đây là sân chơi trực tuyến rất bổ ích, học sinh
được tiếp cận với một phương thức học tập mới. Học sinh được trau dồi kiến
thức, được cọ sát, được giao lưu, được luyện tập và tự đánh giá năng lực học
tập của mình; tạo ra môi trường thân thiện, lành mạnh trong học sinh.
Để nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời để đào tạo bồi dưỡng

người đầu tiên của nhà trường áp dụng mô hình mới vào giảng dạy. Bản thân tôi
còn có rất nhiều bỡ ngỡ cả về phương pháp và cách tổ chức lớp học nên rất lo
lắng. Lớp tôi chỉ có 20 học sinh, tuy số học sinh của lớp không đông nhưng thời
gian đầu giáo viên rất vất vả trong việc hướng dẫn cách học cho các em vì cách
học mới thay đổi hoàn toàn so với cách học của các năm trước. Hơn thế nữa học
sinh lớp tôi chủ yếu là con em nông dân, bố mẹ các em phải đi chợ từ lúc 2 – 3
giờ sáng hoặc phải đi làm đồng cả ngày để chăm sóc những ruộng rau, luống
hoa, ít có điều kiện chăm chút, kèm cặp các em. Và vì có quá ít học sinh trong
một lớp nên việc lựa chọn học sinh vào đội tuyển để bồi dưỡng cũng gặp không
ít khó khăn, giáo viên đành phải “ bó đũa chọn cột cờ ” để lựa chọn và bồi
dưỡng cho các em. Do điều kiện gia đình các em còn khó khăn đồng thời trình
độ dân trí của phụ huynh có nhiều hạn chế nên để các em giải được các bài toán
khó và có kĩ năng sử dụng máy tính hoàn toàn phụ thuộc vào sự giúp đỡ của
giáo viên. Giáo viên vừa là người dạy kiến thức cho các em lại là người dạy cho
các em kĩ năng sử dụng máy tính nên rất vất vả.
III. NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Xuất phát từ tình hình thực tế thuận lợi thì ít mà khó khăn thì nhiều, bản
thân tôi không hề trùn bước. Không ngại khó, ngại khổ, sau nhiều ngày trăn trở,
tự học, tự bồi dưỡng và sau mỗi năm bồi dưỡng tôi lại đúc rút ra một số kinh
nghiệm cho bản thân và đã áp dụng để bồi dưỡng học sinh. Sau đây là một số
biện pháp giúp học sinh đạt kết quả cao trong các vòng thi, kì thi.

1 / Vai trò của người thầy
Từ xa xưa, nhân dân ta đã có câu “ Không thầy, đố mày làm nên ”. Đúng
vậy, người thầy có một vai trò hết sức quan trọng trong việc dạy bảo, truyền thụ
kiến thức cho học sinh. Người thầy là người chỉ đạo, hướng dẫn, gợi ý, dẫn dắt
4/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

5/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2
+ Lựa chọn thông qua các bài kiểm tra, các vòng thi:
- Để đánh giá một cách chính xác và nắm được mức độ tiếp thu cũng như sự tiến
bộ của học sinh thì cần tổ chức thi, kiểm tra và sàng lọc qua nhiều vòng.
Nói tóm lại, lựa chọn học sinh là công việc rất quan trọng bởi nó có vai trò
rất lớn góp phần dẫn đến thành công. Tiêu chí để tôi chọn lựa học sinh để bồi
dưỡng và đi thi là những học sinh giỏi Toán, tính toán nhanh, tư duy tốt, cẩn
thận, chăm chỉ chịu khó và biết sử dụng máy tính.

3.Xây dựng chương trình bồi dưỡng
Sau khi đã lựa chọn được một số em vào đội tuyển, tôi tiến hành xây dựng
chương trình bồi dưỡng cho học sinh.
Hiện nay, chương trình bồi dưỡng không có sách hướng dẫn chi tiết, cụ thể
từng tiết, từng buổi học như trong chương trình chính khóa. Hơn nữa, hầu hết
sách nâng cao, sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự như
chương trình học chính khóa. Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là một
việc làm hết sức quan trọng và rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự tham
khảo, tìm tòi và chọn lọc tốt.
Nội dung bồi dưỡng phải phù hợp với chương trình học của các em. Việc
làm đầu tiên là phải giúp các em nắm thật chắc kiến thức cơ bản, sau đó mở
rộng, nâng cao để cung cấp thêm kiến thức cho các em.
Việc mở rộng cũng như nâng cao kiến thức cũng phải khoa học. Nâng cao
một cách từ từ, từ đơn giản đến phức tạp, từ khó vừa đến khó hơn, không nôn
nóng, vội vàng, không ôn luyện tràn nan. Mỗi dạng toán cho các em làm nhiều
bài, nhiều lần, phải làm thành thạo, nhuần nhuyễn sau đó mới chuyển sang dạng
khác. Và sau 2 – 3 dạng lại cho học sinh ôn tập để kiểm tra mức độ nắm kiến
thức của các em.


- Bài 3: Hãy nêu quy luật viết các số trong dãy số sau rồi viết tiếp số thứ 5
của của dãy số

1, 2, 4, 8,………..
- Bài 4: Cho dãy số sau:

1, 4, 7, 10 , 13,………….
Số thứ 9 của dãy số trên là số nào ?

- Bài 5: Cho dãy số sau: 1, 3, 5, 7, 9,…...
Số 40 của dãy số trên là số thứ mấy ?

- Bài 6: Số còn thiếu để điền vào ô trống trong dãy số sau là số nào ?

1, 2, 3, 5, 8,13,
- Bài 7: Điền số thích hợp vào ô trống
7/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

6, 8, 13, 20, 32, 51,
Ngoài việc cho học sinh tìm quy luật và điền số theo hàng ngang, để phát
triển tư duy và trí thông minh cho các em, tôi còn cho học sinh tìm và điền số
theo các dạng hình khác nhau, như: hình tam giác, tứ giác, hình tròn, hình tháp,
…..
Còn đối với Một số bài toán về tuổi, tôi cũng ôn luyện cho các em theo mức
độ nâng cao dần. Ví dụ:




Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

- Bài 11: Hiện nay bố Mai 43 tuổi, còn ông nội Mai 75 tuổi. Hãy tính tổng
số tuổi của bố Mai và ông nội Mai khi tuổi ông nội Mai bằng tuổi của bố
Mai hiện nay ?

- Bài 12: Hiện nay tuổi em bằng

tuổi anh, biết anh 24 tuổi. Hỏi khi

tuổi em bằng tuổi anh hiện nay thì tổng số tuổi của hai anh em là bao
nhiêu tuổi?
Trên đây chỉ là một số dạng bài mà tôi bồi dưỡng cho các em. Tuy
nhiên cũng cần lưu ý, khi xây dựng chương trình và nội dung bồi dưỡng còn
phải tùy thuộc vào mức độ tiếp thu của học sinh, không nên gò ép, gây áp lực
khiến các em sợ học và cũng cần lựa chọn thời gian thích hợp hàng ngày,
hàng tuần hay hàng tháng để giúp các em có thể tiếp thu và làm bài một
cách tốt nhất.

4. Bồi dưỡng như thế nào để đạt hiệu quả?
Sau khi xây dựng chương trình để bồi dưỡng, tôi tiến hành bồi dưỡng kiến
thức cho các em. Tôi chọn lọc những phương pháp giải bài toán dễ hiểu nhất để
hướng dẫn học sinh.
Giải toán trên mạng khác với giải trên giấy bởi giải toán trên mạng chỉ cần
tìm ra kết quả cuối cùng của bài toán mà không phải trình bày, lập luận nhiều
câu chữ nên ngoài việc tìm ra kết quả đúng phải tìm ra cách giải nhanh nhất.
Giáo viên phải tìm tòi, phải có “mẹo” để hướng dẫn học sinh.
Khi tung ra các bài toán, tôi hướng dẫn học sinh đọc kĩ yêu cầu của đề bài,

+ Bước 3: Lấy 5 nhân 4 bằng 20. Vậy có tất cả 20 số có hai chữ số khác nhau
được viết từ các chữ số 1, 2, 3, 4, 5.
Và với bài toán lập các số có ba chữ số từ các số đã cho, tôi để các em làm
tương tự như vậy.
Giải toán trên mạng đòi hỏi học sinh có tư duy tốt và suy luận nhanh. Chính
vì vậy ở mỗi dạng bài tôi hướng học sinh tìm ra kết quả chính xác mà không tốn
nhiều thời gian. Chẳng hạn: Bài toán có 4 sự lựa chọn:
55 + 37 = ………….
Số thích hợp cần điền vào chỗ chấm là:
A. 83

C. 92
10/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2
B. 90

D. 91

Nhận thấy tổng của phép tính có hàng đơn vị là 2 và 4 đáp án không có
hàng đơn vị trùng nhau nên không cần phải cộng đến hàng chục mà chọn ngay
đáp án C.
Giải toán trên mạng không chỉ yêu cầu học sinh có kiến thức vững chắc mà
đòi hỏi các em mà đòi hỏi các em phải có kĩ năng làm bài nhanh, kĩ năng thao
tác trên máy tính linh hoạt. Nắm bắt được điều đó tôi tập trung rèn cho học sinh
hai kĩ năng cần thiết này. Đặc biệt tôi rất coi trọng ở kĩ năng làm bài.Và để các
em làm bài nhanh tôi chú trọng đến việc rèn kĩ năng tính nhẩm cho học sinh. Tôi
thường xuyên luyện cho các em kĩ năng tính nhẩm. Việc này rất cần thiết trong
tất cả các bài toán và càng cần thiết hơn đối với dạng bài Tìm cặp bằng nhau và


11

100 - 50 + 40

20 + 8

62 - 24

90 - 65

12 + 18

Thông thường, tôi thấy nhiều giáo viên cho học sinh tính kết của của từng
ô trong bảng rồi chọn 2 ô có giá trị bằng nhau hoặc đồng nhất với nhau để loại
dần các biểu thức ra khỏi bảng. Còn tôi khi dạy bài toán này tôi hướng dẫn học
sinh dự đoán chữ số giống nhau, cùng đơn vị, căn cứ chữ số tận cùng. Trước tiên
11/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2
tôi gợi ý cho học sinh chọn ô có một phép tính đơn giản, tính kết quả của phép
tính, sau đó căn cứ vào kết quả hàng đơn vị của các ô còn lại để chọn. Nếu kết
quả hàng đơn vị của ô đó không giống như hàng đơn vị của ô đã chọn thì bỏ qua
không cần tính đến hàng chục hay hàng trăm của phép tính đó rồi tìm sang các ô
khác. Trong trường hợp nhiều ô có kết quả tận cùng trùng nhau thì mới tính đến
hàng chục.
Trở lại với bài toán trên, trước tiên tôi cho học sinh chọn ô chỉ có một phép
tính, ví dụ như ô đầu tiên trong bảng 14 + 6. Kết quả của phép tính này bằng 20.
Nhìn vào các ô ở cột đầu tiên, tiếp đến là các ô ở cột thứ hai, nhẩm thấy không


38 + 19

12/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

8 + 35

29 + 54

98 - 50

40

32

87 - 25

Giá trị của a
58 + 13

thỏa mãn

17 + 8

6 + a = 16

67 - 34

nhưng cần lưu ý là phải đổi ra cùng đơn vị đo rồi mới thực hiện theo các bước
làm như trên.

10dm – 25
cm

9dm – 3cm

4dm + 25cm

82cm – 24cm

9cm + 6dm

12cm – 5cm

67cm + 18cm

10dm – 3cm

6dm – 18cm

3dm

2dm1cm

81cm – 8cm

5dm2cm


tính điểm. Tôi thường căn dặn các em làm đúng và đạt điểm tối đa mới là quan
trọng nhất sau đó mới tính đến yếu tố thời gian, tuy nhiên cũng đừng để thời
gian quá lâu cũng không tốt vì dù có đạt điểm cao nhưng thời gian mất quá
nhiều cũng không đạt thành tích cao.
Sau đây là một số dạng bài tôi đã hướng dẫn học sinh :
- Bài: Hoàn thành phép tính, điền các chữ số thích hợp vào ô trống. Bài gồm 10
câu, mỗi câu tương ứng với 10 điểm. Đây là dạng bài không khó nhưng nếu sai
phép tính nào sẽ bị trừ mất luôn 10 điểm nên tôi hướng dẫn học sinh làm bài hết
sức cẩn thận và cố gắng đạt điểm tối đa 100 điểm. Tôi luyện cho các em tay phải
bấm chuột, tay trái bấm số và sử dụng phím Enter để chuyển phép tính sau.
- Bài : Đi tìm kho báu, trước khi làm bài này tôi hướng dẫn các em tìm con
đường đi về đích nhanh nhất. Mỗi cách đi đều phải trải qua 5 câu hỏi, trong
trường hợp nếu có một câu nào đó làm sai thì phải nhanh chóng tìm cách đi khác
để về tới đích một cách sớm nhất. Ngoài cách sử dụng chuột, tôi cho học sinh sử
dụng các mũi tên lên, xuống, trái, phải trên bàn phím để làm bài.
- Bài: Đỉnh núi trí tuệ, trả lời đúng mỗi câu được 10 điểm, nếu bỏ qua hoặc trả
lời sai một câu bị trừ 5 điểm. Vì bài toán này cho phép sai tối đa 5 lần nên khi đi
thi gặp câu nào quá khó thì có thể bỏ qua. Còn đối với các vòng tự luyện ở
trường tôi không cho phép các em bỏ qua mà phải làm bằng được cho dù có mất
nhiều thời gian. Nếu các em không thể tự làm được tôi sẽ gợi ý để các em tìm ra
cách giải.
- Bài : Vượt chướng ngại vật, mỗi câu trả lời đúng được 20 điểm. Nếu sai ba câu
bài thi sẽ phải dừng lại. Cũng như với bài Đỉnh núi trí tuệ, luyện thi các vòng ở
trường gặp bài toán dù có khó đến đâu cũng phải tìm ra cách giải nhưng khi thi
chính thức cấp Quận nếu gặp bài quá khó sẽ bỏ qua để không bị mất nhiều thời
gian và còn làm sang các câu khác song cũng cần luôn luôn lưu ý chỉ cho phép
sai tối đa hay bỏ qua 3 lần.
15/21



kết quả một lần nữa trước khi ấn vào nút nộp bài.

Cần khuyến khích học sinh lập nhiều nick để các em được luyện tập, thực
hành nhiều hơn.Qua đó các em nắm được nhiều các dạng bài, bổ sung thêm kiến
thức đồng thời kĩ năng sử dụng máy tính cũng được nâng lên.

16/21


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2
Ngoài việc tổ chức cho các em tham gia các vòng thi chính thức của bộ Giáo
dục, tôi còn cho các em luyện thêm các chương trình thi khác như: phiên bản 35
vòng thi 2.0, luyện thi cùng Bảo Việt, ……

6.Chuẩn bị tâm lý trước khi vào phòng thi
Việc giúp các em có một tâm lý vững vàng trong khi thi cũng rất quan
trọng. Bởi các em học sinh Tiểu học nói chung và nhất là những học sinh lớp 1,
lớp 2 nói riêng thường có tâm lý thi cử chưa tốt. Có thể đây là lần đầu tiên các
em được tham gia một cuộc thi quy mô như vậy. Hiểu được điều đó, tôi luôn
động viên các em hãy tự tin vào bản thân và làm bài cẩn thận, không tạo áp lực
cho các em dù là nhỏ nhất. Và do đã có nội dung, kế hoạch bồi dưỡng ngay từ
đầu năm học nên trước cuộc thi 2 ngày tôi để cho các em vui chơi thoải mái.
Trước khi vào phòng thi tôi chỉ căn dặn một số điều cần lưu ý trong khi thi.

KẾT QUẢ
Vận dụng những biện pháp trên vào thực tế giảng dạy, chất lượng học tập
của hoc sinh lớp tôi bồi dưỡng đã được nâng cao rõ rệt. Học sinh nắm rất chắc
kiến thức, làm bài tốt và sử dụng máy tính thành thạo.
Tôi nhận thấy mình đã tìm được hướng đi đúng, cách làm phù hợp cho việc
nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giải Toán trên mạng.


Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2
II.BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Khi thực hiện phương án này, giáo viên cần :
- Xác định vai trò của người thầy là vô cùng quan trọng.
- Lựa chọn đúng đối tượng học sinh để đưa vào bồi dưỡng.
- Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng khoa học, sáng tạo.
- Tham khảo tìm tòi nhiều tài liệu và thực hành giải như học sinh.
- Lựa chọn phương pháp dạy học dễ hiểu và không ngừng đổi mới.
- Hướng dẫn và bám sát học sinh thực hành trên máy.
- Rèn kĩ năng sử dụng máy tính cho học sinh.
III.NHỮNG Ý KIẾN ĐỀ XUẤT

1.Đối với Bộ - Sở giáo dục:
- Trang bị đầy đủ máy vi tính cho các trường để các em có điều kiện luyện tập.
- Có chế độ thích đáng đối với những giáo viên làm tốt công tác bồi dưỡng.
- Duy trì cuộc thi giải toán trên mạng hằng năm để học sinh được giao lưu, học
hỏi, cọ sát, ….

2.Đối với Phòng giáo dục:
- Tố chức các lớp tập huấn cho giáo viên, học sinh về bồi dưỡng học sinh giải
toán trên mạng.
- Có phần thưởng xứng đáng cho những em đạt giải cao để động viên các em.

3.Đối với nhà trường:
- Có phòng máy riêng cho đội tuyển luyện tập.
- Dành thời gian để giáo viên ôn luyện thêm cho học sinh.
- Cung cấp thêm tài liệu tham khảo cho giáo viên.
Trên đây là sáng kiến nhỏ mà tôi đã áp dụng để bồi dưỡng bồi dưỡng học
sinh thi giải toán trên mạng. Tôi sẽ tiếp tục áp dụng kinh nghiệm này để nâng

10.Toán phát triển trí thông minh lớp 2 – Nhà xuất bản Tổng hợp
TPHCM.
11.Toán bồi dưỡng cho học sinh Tiểu học – Nhà xuất bản Đại học
Quốc gia Hà Nội.
12.Giúp em củng cố và nâng cao Toán 2 – Nhà xuất bản giáo dục.
13.Chuyên đề giải toán trên Internet.

21/21