Đại học quốc gia Hà nội
Khoa luật

Đỗ thị xuân bình

Hoàn thiện pháp luật về thủ tục
giải quyết các vụ án hành chính

Chuyên ngành: Lý luận nhà n-ớc và pháp quyền
Mã số: 50501
Luận văn thạc sỹ khoa học luật

Hà nội 2004


Phần mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Quyền khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân, đ-ợc quy định trong Hiến pháp Việt
Nam [13]. Từ tr-ớc đến nay, việc giải quyết kịp thời và hiệu quả các khiếu nại tố cáo của
công dân luôn đ-ợc Đảng và Nhà n-ớc quan tâm và coi đó là một trong những nhiệm vụ quan
trọng, thể hiện bản chất tốt đẹp của Nhà n-ớc ta, Nhà n-ớc của dân, do dân và vì dân, thể
hiện trách nhiệm của cơ quan nhà n-ớc tr-ớc công dân. Từ tr-ớc khi Toà án hành chính đ-ợc
thành lập, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo đ-ợc giao cho các cơ quan hành chính nhà n-ớc.
Cho đến năm 1996, với việc thành lập Toà án hành chính, thì ngoài việc khiếu nại tại các cơ
quan hành chính nhà n-ớc, công dân còn có quyền khởi kiện một quyết định hành chính,
hành vi hành chính ra toà án để yêu cầu giải quyết.
Sau khi Toà án hành chính đi vào hoạt động 1.7.1996, số vụ kiện đ-a đến Toà hành chính
t-ơng đối lớn và tăng nhanh qua từng năm. Tính đến nay, Toà án nhân dân đã thụ lý và giải quyết
hàng ngàn vụ. Việc giải quyết vụ án hành chính trong thời gian qua đã có những kết quả tích cực.
Nhiều vụ kiện phức tạp đã đ-ợc giải quyết dứt điểm, thấu tình đạt lý, có ảnh h-ởng tích cực trong
d- luận.

dân.
4. Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành
chính chủ yếu trong Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính đ-ợc Uỷ ban Th-ờng
vụ Quốc hội thông qua 21.5.1996 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh
thủ tục giải quyết các vụ án hành chính 1996 và đ-ợc Uỷ ban Th-ờng vụ Quốc hội sửa đổi,
bổ sung năm 1998, bao gồm các nguyên tắc xét xử vụ án hành chính, những ng-ời tham gia
tố tụng, thẩm quyền của toà án nhân dân trong việc giải quyết khiếu kiện hành chính, trình tự,
thủ tục giải quyết các vụ án hành chính tại toà án, từ thủ tục khởi kiện, thụ lý xét xử vụ án
hành chính, thủ tục xét sử sơ thẩm, thủ tục xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm đến
vấn đề về thi hành quyết định, bản án hành chính có hiệu lực, và thực tiễn xét xử các vụ án
hành chính tại toà án từ năm 1996 đến nay.
5. Ph-ơng pháp nghiên cứu
Đề tài đ-ợc nghiên cứu trên cơ sở lý luận và ph-ơng pháp luận cuả chủ nghĩa Mác Lê nin, tt-ởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà n-ớc ta về xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền
Việt nam.
Đề tài sử dụng các ph-ơng pháp: Ph-ơng pháp phân tích, ph-ơng pháp tổng hợp, ph-ơng
pháp hệ thống, ph-ơng pháp so sánh, ph-ơng pháp thống kê, xã hội hoá pháp luật...
6. Điểm mới của luận văn
- Đề tài làm rõ cơ sở khoa học của việc hoàn thiện pháp luật về trình tự thủ tục giải quyết
vụ án hành chính.
- Đề tài cũng đi sâu, phân tích thực trạng pháp luật về thủ tục giải quyết vụ án hành chính.
- Đ-a ra kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật thủ tục giải quyết các vụ
án hành chính nhằm góp phần thúc đẩy làm tốt hơn nữa thực tiễn giải quyết các
khiếu kiện hành chính tại toà án nhân dân.
7. ý nghĩa khoa học của đề tài
Đề tài nghiên cứu góp phần nâng cao cơ sở lý luận của vấn đề giải quyết vụ án hành chính,
thúc đẩy hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính và hệ thống pháp luật nói chung.
Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy,
học tập tại các tr-ờng đại học pháp lý, tham khảo cho các cán bộ quản lý, t- pháp....
8. Bố cục luận văn:

sách, tr-ớc hết đối với lĩnh vực mà dân khiếu kiện nhiều. Xúc tiến thiết lập hệ thống Toà án hành
chính để xét xử cc khiếu kiện của dân đối với cc quyết định hnh chính. [10]


1.1.1.Việc thành lập Toà án hành chính và vấn đề xây dựng nhà n-ớc pháp quyền ở
Việt nam.
Nhà n-ớc pháp quyền là một kiểu nhà n-ớc đ-ợc xây dựng trên một xã hội công dân, nhà
n-ớc dân chủ, một nhà n-ớc đ-ợc tổ chức và hoạt động theo pháp luật, quản lý bằng pháp luật,
trong đó quyền dân chủ, quyền con ng-ời đ-ợc quy định thành luật. Mỗi công dân có quyền,
đồng thời đ-ợc đảm bảo khả năng thực hiện quyền đó và buộc ng-ời nắm giữ quyền hành pháp
phải tôn trọng và thực hiện đúng pháp luật. Điều đó có nghĩa là nếu pháp luật đòi hỏi công dân
phải có trách nhiệm với nhà n-ớc, xã hội thì cũng đòi hỏi Nhà n-ớc có trách nhiệm với công dân
[54;tr.28]. Trách nhiệm đó tr-ớc hết là các bảo đảm pháp lý để thực hiện các quyền tự do, dân
chủ nâng cao dân trí, ngăn ngừa các hành vi lạm quyền từ phía bộ máy hành chính.
Trong nh nước php quyền, vai trò của cơ quan xét xử được đề cao. Công lý thể hiện
chủ yếu trong hot động xét xử của To n [54;tr.170]. Dựa trên nguyên tắc xét xử chỉ tuân theo
pháp luật, các phán quyết của Toà án là công bằng, chính xác, khách quan không chịu áp lực của
bất kỳ tổ chức, cá nhân nào. Nguyên tắc cơ bản này tạo cho công dân có đ-ợc sự bình đẳng cần
thiết khi quyền lợi của họ bị xâm phạm. Đồng thời thông qua các phán quyết cuả Toà án, mỗi
công dân, tổ chức, mỗi cán bộ, công chức nhà n-ớc đều ý thức đ-ợc rằng tất cả các hành vi vi
phạm pháp luật sẽ đều bị xử lý. Chính vì vậy, các cơ quan xét xử cần đ-ợc tổ chức và hoạt động
sao cho công dân có thể thấy đ-ợc tiện lợi nhất khi tham gia và thực hiện các hành vi tố tụng
nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của mình. Quyền t- pháp, ngoài việc xét xử còn có quyền kiểm tra,
giám sát, phán quyết đối với việc thực thi pháp luật của cơ quan hành pháp. Đây cũng chính là
một ph-ơng thức bảo vệ quyền lợi cho công dân một cách gián tiếp, thông qua việc thúc đẩy sự
trong sạch, lành mạnh, hiệu lực và hiệu quả trong hoạt động của hệ thống các cơ quan này.
Tr-ớc đây, tại một số n-ớc XHCN tồn tại một quan điểm phổ biến cho rằng, quyền lợi Nhà
n-ớc và nhân dân là hoàn toàn nhất trí, không có sự mâu thuẫn giữa cơ quan nhà n-ớc và
nhân dân[45;tr.105]. Trong quá trình quản lý điều hành, nếu cơ quan nhà n-ớc có sai lầm bị
khiếu nại, thì chính cơ quan ra quyết định sai lầm hoặc cơ quan cấp trên sẽ xem xét lại và tự

Bộ Chính trị (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW về một số nhiệm vụ
trọng tâm công tác t- pháp trong thời gian tới, ngày 2.1.2002.

2. Chính phủ (1994), Tờ trình 7120/CP trình Uỷ ban Th-ờng vụ Quốc
hội Quốc hội về dự án Luật tổ chức Toà án hành chính, ngày
20.12.1994.
3.

Chính phủ (1995), Tờ trình 1008/CP trình Uỷ ban Th-ờng vụ Quốc
hội Quốc hội về dự án Luật tổ chức Toà án hành chính, ngày
2.3.1995.

4.

Chính phủ (1995), Tờ trình 1650/CP trình Quốc hội về dự án Luật tổ
chức Toà án hành chính, ngày 30.3.1995.

5. Đào Kim C-ơng (2001), Một số căn cứ huỷ quyết định hành chính bị
khiếu kiện, cơ quan nhà n-ớc ban hành quyết định gây thiệt hại
cho công dân, Tạp chí TAND, số 5.
6.

PGS,TS Nguyễn Đăng Dung (2001), Một số vấn đề về Hiến pháp và
bộ máy nhà n-ớc, NXB Giao thông vận tải.

7.

ThS. Đặng Xuân Đào(2002), Về quy định tại Khoản 10 Điều 11
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính, Tạp chí
TAND số 12.

19. Đinh Văn Minh (1995), ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc giải
quyết khiếu nại theo cấp hành chính, Tạp chí Thanh tra số 3.
20. Đinh Văn Minh (1995), Tài phán hành chính so sánh, NXB Chính
trị quốc gia, Hà nội.
21. Đinh Văn Minh (1994), Tố tụng hành chính ở Trung Quốc, Tạp chí
Thanh tra số 6,7,8.
22. Montesquieu (1996), Tinh thần pháp luật, NXB Giáo dục Hà Nội.
23. Nghị quyết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp n-ớc
Cộng hoà XHCN Việt nam1992.
24. Mai Linh (2000), về Điều 13 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án
hành chính, Tạp chí TAND số 8.
25. Luật Khiếu nại, tố cáo 1998.
26. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 1996.
27. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy
phạm pháp luật 2001.
28. Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính 2002.
29. Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính và h-ớng dẫn thi
hành (1997), NXB Chính trị quốc gia.
30. Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Thủ tục giải
quyết các vụ án hành chính (1999), NXB Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
31. Thanh tra nhà n-ớc (1998), Báo cáo tổng kết việc thực hiện Pháp lệnh
Khiếu nại, tố cáo của công dân năm 1991.
32. Thanh tra nhà n-ớc (2002), Thông tin khoa học số 4.
33. Thông tin khoa học pháp lý, Bộ t- pháp (1996), Chuyên đề pháp luật
về tố tụng hành chính, Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Hà
nội.


34. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, B¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c ngµnh Toµ ¸n tõ

công dân, tháng 12.

42.

Từ điển Bách khoa Việt nam(2002), NXB Khoa học xã hội, Hà nội.

43.

Từ điển Luật học (1999), NXB Bách khoa, Hà Nội.

44.

TS. Phạm Hồng Thái, TS. Đinh Văn Mậu (1996), Luật hành chính
Việt Nam, NXB Thành phố Hồ Chí Minh.

45.

PTS. Phạm Hồng Thái, PTS. Đinh Văn Mậu (1996), Tài phán hành
chính ở Việt nam, NXB Thành phố Hồ Chí Minh.

46.

TS. Phạm Hồng Thái, TS.Đinh Văn Mậu (2000), Lý luận chung về
nhà n-ớc và pháp luật, NXB Đồng Nai.

47.

GS. Đoàn Trọng Truyến (1996), Một số vấn đề về xây dựng và cải
cách hành chính nhà n-ớc Việt nam, NXB Chính trị quốc gia,
Hà nội.

52.

Văn phòng Quốc hội (1998), Hiến pháp năm 1946 và sự kế thừa,
phát triển trong các Hiến pháp Việt nam, NXB Chính trị quốc
gia.

53.

Viện Nhà n-ớc và pháp luật (1992), Tìm hiểu về nhà n-ớc pháp
quyền, NXB Pháp lý.

54. Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Bộ t- pháp (1997) Về Nhà n-ớc
pháp quyền XHCN Việt nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
55.

TS. Lê Bình Vọng (1994), Một số vấn đề về tài phán hành chính ở
n-ớc ta, NXB Chính trị quốc gia.

56.

TS. Nguyễn Cửu Việt (2000), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam,
NXB Đại học quốc gia Hà nội.

57.

TS. Nguyễn Cửu Việt (2002), Dân chủ trực tiếp và nhà n-ớc pháp
quyền, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 2.

58.


thành lập, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo đ-ợc giao cho các cơ quan hành chính nhà n-ớc.
Cho đến năm 1996, với việc thành lập Toà án hành chính, thì ngoài việc khiếu nại tại các cơ
quan hành chính nhà n-ớc, công dân còn có quyền khởi kiện một quyết định hành chính,
hành vi hành chính ra toà án để yêu cầu giải quyết.
Sau khi Toà án hành chính đi vào hoạt động 1.7.1996, số vụ kiện đ-a đến Toà hành chính
t-ơng đối lớn và tăng nhanh qua từng năm. Tính đến nay, Toà án nhân dân đã thụ lý và giải quyết
hàng ngàn vụ. Việc giải quyết vụ án hành chính trong thời gian qua đã có những kết quả tích cực.
Nhiều vụ kiện phức tạp đã đ-ợc giải quyết dứt điểm, thấu tình đạt lý, có ảnh h-ởng tích cực trong
d- luận.
Việc giải quyết các vụ án hành chính đã thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, tăng c-ờng kỷ
luật, kỷ c-ơng của các cơ quan hành chính nhà n-ớc, nâng cao trách nhiệm của cán bộ công chức
trong thi hành công vụ, bảo vệ đ-ợc quyền lợi hợp pháp cho nhân dân. Và điều quan trọng là, tạo
đ-ợc niềm tin, đồng thời cũng nâng cao đ-ợc ý thức pháp luật của các chủ thể trong điều kiện
xây dựng nhà n-ớc pháp quyền. Đó là, các công chức nhà n-ớc, cơ quan, tổ chức đại diện cho
quyền lực nhà n-ớc, khi có những hành vi, quyết định bất hợp pháp, xâm phạm đến quyền và lợi
ích hợp pháp của công dân đều bị đ-a ra xét xử và phải chịu phán quyết của cơ quan có thẩm
quyền.
Tuy nhiên, thực tế giải quyết vụ án hành chính trong thời gian qua còn nhiều hạn chế và
bất cập. Số l-ợng đơn th- khiếu nại, tố cáo ngày càng tăng. Số đơn khởi kiện ra toà rất lớn. Trong
khi đó, số án hành chính đ-ợc thụ lý và số án hành chính đ-ợc đem ra xét xử chiếm một tỷ lệ
nhỏ, không phản ánh đúng thực tiễn khiếu kiện của công dân.
Một trong những nguyên nhân hết sức quan trọng của tình hình trên đây đó là những
v-ớng mắc, hạn chế ngay trong các quy định pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành
chính. Các quy định pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành chính còn mâu thuẫn, ch-a
đồng bộ, thống nhất, ch-a thể hiện đ-ợc tính đặc thù của việc xét xử vụ án hành chính, mà mang
tính sao chép của thủ tục tố tụng dân sự. Nhiều quy định thiếu chặt chẽ, phức tạp, khó hiểu làm
cho không chỉ ng-ời dân mà ngay cả các cán bộ toà án, thẩm phán hành chính cũng cảm thấy


lúng túng khi áp dụng. Quyền khởi kiện của công dân đ-ợc quy định quá chặt chẽ, thiếu cởi mở,

- Đ-a ra kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật thủ tục giải quyết các vụ
án hành chính nhằm góp phần thúc đẩy làm tốt hơn nữa thực tiễn giải quyết các
khiếu kiện hành chính tại toà án nhân dân.
7. ý nghĩa khoa học của đề tài
Đề tài nghiên cứu góp phần nâng cao cơ sở lý luận của vấn đề giải quyết vụ án hành chính,
thúc đẩy hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính và hệ thống pháp luật nói chung.
Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy,
học tập tại các tr-ờng đại học pháp lý, tham khảo cho các cán bộ quản lý, t- pháp....
8. Bố cục luận văn:


Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm có 3 ch-ơng:
Ch-ơng 1: Một số vấn đề lý luận về vụ án hành chính và thủ tục giải quyết vụ án hành
chính
Ch-ơng 2: Thực trạng pháp luật về thủ tục giải quyết vụ án hành chính
Ch-ơng 3: Ph-ơng h-ớng hoàn thiện pháp luật về thủ tục giải quyết vụ án hành chính.


Ch-ơng 1

Một số vấn đề lý luận về
thủ tục giải quyết các vụ án hành chính
1.1 Sự cần thiết thành lập Toà án hành chính tại Việt nam.
Tranh chấp hành chính nảy sinh th-ờng ngày trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Giải
quyết tranh chấp hành chính luôn là một vấn đề quan trọng đ-ợc các nhà n-ớc không phân biệt
chế độ chính trị hay hình thức tổ chức quyền lực hết sức quan tâm. Bên cạnh các Toà án hình sự,
dân sự chuyên giải quyết các tranh chấp giữa các cá nhân trong xã hội đã đ-ợc thừa nhận từ lâu
đời, thì tổ chức và hoạt động của một cơ quan tài phán hành chính, thực sự là vấn đề đang đ-ợc
tranh cãi, tìm tòi và thể nghiệm ở nhiều n-ớc trên thế giới. Việc thiết lập và hoạt động của cơ
quan này ở mỗi quốc gia nh- thế nào cho phù hợp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nh- chính trị,

sao cho công dân có thể thấy đ-ợc tiện lợi nhất khi tham gia và thực hiện các hành vi tố tụng
nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của mình. Quyền t- pháp, ngoài việc xét xử còn có quyền kiểm tra,
giám sát, phán quyết đối với việc thực thi pháp luật của cơ quan hành pháp. Đây cũng chính là
một ph-ơng thức bảo vệ quyền lợi cho công dân một cách gián tiếp, thông qua việc thúc đẩy sự
trong sạch, lành mạnh, hiệu lực và hiệu quả trong hoạt động của hệ thống các cơ quan này.
Tr-ớc đây, tại một số n-ớc XHCN tồn tại một quan điểm phổ biến cho rằng, quyền lợi Nhà
n-ớc và nhân dân là hoàn toàn nhất trí, không có sự mâu thuẫn giữa cơ quan nhà n-ớc và
nhân dân[45;tr.105]. Trong quá trình quản lý điều hành, nếu cơ quan nhà n-ớc có sai lầm bị
khiếu nại, thì chính cơ quan ra quyết định sai lầm hoặc cơ quan cấp trên sẽ xem xét lại và tự
sửa chữa. Đây chính l cơ chế Bộ trưởng - quan to. Trên thực tế, cơ chế gii quyết ny
cũng đem lại những hiệu quả nhất định. Nh-ng xét về ph-ơng diện khoa học, cách giải quyết
khiếu nại theo ph-ơng thức này thiếu một cơ chế đảm bảo cho công dân có thể tranh luận,
tham gia một cách bình đẳng với cơ quan nhà n-ớc khi xảy ra oan sai, thiếu một cơ quan xét
xử độc lập, khách quan, thiếu một cơ chế kiểm soát hữu hiệu tính hợp pháp trong hoạt động
quản lý. Do vậy để giải quyết vấn đề này, đòi hỏi có một cơ quan chuyên thực hiện chức năng
tài phán hành chính, hoạt động theo nguyên tắc xét xử chỉ tuân theo pháp luật. Cơ quan này
có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát, phán quyết việc thực thi pháp luật của các cơ quan nhà
n-ớc, các cán bộ, công chức nhà n-ớc.


Trong tiến trình lịch sử, d-ới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà n-ớc ta đã giành đ-ợc nhiều
thành tựu vẻ vang. Tuy nhiên, xét d-ới góc độ quản lý, Nhà n-ớc ta còn bộc lộ một số nh-ợc
điểm. Cơ cấu tổ chức bộ máy nhà n-ớc cồng kềnh, hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả. Quyền dân
chủ của ng-ời dân ở góc độ nào đó ch-a đ-ợc thực sự đ-ợc bảo đảm và tôn trọng, còn mang nặng
tính hình thức. Đại hội VI của Đảng năm 1996 đã đề ra đ-ờng lối đổi mới toàn diện đất n-ớc, xoá
bỏ cơ chế quản lý kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp, phát triển kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần theo cơ chế thị tr-ờng có sự quản lý của nhà n-ớc, tiến tới xây dựng nhà n-ớc XHCN
gắn liền với một xã hội công dân mà trong đó vấn đề đảm bảo quyền dân chủ của công dân luôn
đ-ợc đặt ra nh- là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Tiếp đó C-ơng lĩnh xây dựng đất n-ớc
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã đề ra ph-ơng h-ớng xây dựng CNXH ở n-ớc ta:


PGS,TS Nguyễn Đăng Dung (2001), Một số vấn đề về Hiến pháp và
bộ máy nhà n-ớc, NXB Giao thông vận tải.

7.

ThS. Đặng Xuân Đào(2002), Về quy định tại Khoản 10 Điều 11
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính, Tạp chí
TAND số 12.

8.

Đại học quốc gia Hà nội (2002), Khoa Luật, Nhà n-ớc Việt nam tr-ớc
thềm thế kỷ XXI, NXB Công an nhân dân, Hà nội.


9. Đại học quốc gia Hà nội (1997), Giáo trình Lý luận chung về nhà
n-ớc và pháp luật, Khoa Luật, NXB Đại học quốc Hà Nội.
10. Đảng Cộng sản Việt nam (1995), Văn kiện Hội nghị lần thứ 8, Ban
chấp hành Trung -ơng Đảng Cộng sản Việt nam khoá VII, NXB
Chính trị quốc gia.
11. Đảng Cộng sản Việt nam (1996), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ VIII, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
12. Đảng Cộng sản Việt nam (2001), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà nội.
13. Hiến pháp Việt nam năm 1946,1959, 1980 và 1992 (1995), NXB
Chính trị quốc gia.
14. Nguyễn Hồng Hà (2002), Xung quanh một vụ khiếu kiện hành chính ở
tỉnh Khánh hoà, Tạp chí dân chủ và pháp luật, số 3.
15. Võ Trí Hảo (2003), Minh bạch hoá pháp luật, Tạp chí Nghiên cứu