TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 1

KHOA NGHỆ THUẬT

TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP

VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC
HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
MÔN MỸ THUẬT
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Sinh viên :
NGUYỄN THÙY DƯƠNG
Giảng viên hướng dẫn :
TS. NGUYỄN THU TUẤN
Lớp : Đại Học Liên Thông K1C

HÀ NỘI – 2015

1


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy cô giáo của khoa Nghệ
thuật đã tận tình giúp đỡ giảng dạy cho tôi trong suốt 2 năm qua.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới giảng viên Nguyễn Thu Tuấn đã
giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học này.
Với những hạn chế về kiến thức và thời gian, trong quá trình thực hiện đề tài tôi
không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các thầy, cô tận tình góp ý và chỉ
bảo để tôi hoàn thiện hơn nữa những kiến thức của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Câu lạc bộ

4


MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN……………………………………………………………….2
LỜI CAM ĐOAN……………………………………………………………3
DANH MỤC VIẾT TẮT……………………………………………………4
A.

B.

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài ……………………………………………………….7
2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………………8
3. Nhiệm vụ nghiên cứu……………………………………………………8
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu………………………………………8
5. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………9
6. Đóng góp của đề tài………………………………………………………9
NỘI DUNG
Chương 1
MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA
HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA……………………………………………
1.1.
Môn
Mỹ
thuật
ở

Mục đích, ý nghĩa của HĐNK…………………………
1.2.1.3.
Vai trò của HĐNK trong bộ môn Mỹ thuật ở trường
1.2.2.

tiểu học…………………................................................
Thực tế các HĐNK môn Mỹ thuật ở trường tiểu học…………
5


Kết luận chương………………………………………………………
Chương 2
MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HĐNK ĐẠT HIỆU QUẢ CAO
TRONG DẠY HỌC MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
2.1.
2.2.

Hình thức CLB ngoại khóa…………………………………………
Nội dung và các hình thức triển khai CLB ngoại khóa môn Mỹ
thuật ở trường tiểu học………………………………………………
2.2.1.

HĐNK

tham

quan

thực


1.

Lý do chọn đề tài.
Ai cũng biết rằng tất cả các ngôi nhà được xây lên phải bắt đầu từ nền
móng. Móng nhà có vững chắc thì ngôi nhà đó mới được bền vững.
Trong hệ thống giáo dục, Tiểu học là bậc học đầu tiên các con được tiếp
6


thu một cách bài bản, nghiêm túc và bắt đầu cho một quá trình học tập
xuyên suốt 12 năm và đại học. Chủ trương của Bộ giáo dục và đạo tạo đề
ra là “ Đến cuối lớp 5 các em phải đọc thông viết thạo, tính toán nhanh và
am hiểu tự nhiên xã hội, biết cách ứng xử với mọi người”. Chính vì vậy
ngoài việc chú trọng đến các môn tự nhiên, xã hội thì những môn học
nghệ thuật cũng góp phần không nhỏ đến sự hình thành và phát triển
nhận thức hoàn chỉnh sau này của các em học sinh.
Là một bộ phận hợp thành của giáo dục xã hội, giáo dục thẩm mỹ
không thể đứng ngoài hoặc tách biệt khỏi quá trình giáo dục toàn diện
trong nhà trường tiểu học. Trong giáo dục mỹ thuật dù ở cấp bậc học nào
thì mục tiêu chung cũng đều hướng đến cái đẹp, các giá trị thẩm mỹ.
Môn Mỹ thuật giúp các em học sinh có thể cảm nhận được cái đẹp và biết
tạo ra cái đẹp. Tuy nhiên do một số quan điểm nhận thức sai lệch cho
rằng Mỹ thuật chỉ là môn học phụ đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất
lượng giảng dạy cũng như tiếp thu kiến thức thẩm mỹ của học sinh.
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Mỹ thuật ở bậc tiểu học, tôi luôn
mong muốn tìm ra những phương pháp hay để thu hút và tạo hứng thú
học tập cho các em học sinh. Qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc
tổ chức các hoạt động ngoại khóa ngoài giờ lên lớp đối với môn Mỹ thuật
có một vai trò hết sức quan trọng trong nhà trường, giúp củng cố, bổ
sung, làm phong phú cho học tập chính khóa, tạo không khí phấn khởi,

Mỹ thuật. Từ đó đề ra các biện pháp tổ chức các hoạt động ngoại khóa

3.
-

đạt hiệu quả cao, phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn.
Nhiệm vụ nghiên cứu.
Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.
Khảo sát và đánh giá thực trạng việc quản lí, tổ chức các hoạt động
ngoại khóa trong bộ môn Mỹ thuật ở một số trường Tiểu học trên địa bàn

4.

Hà Nội.
Đưa ra những kiến nghị, đề xuất nhằm bổ sung thêm những cách tổ chức
hoạt động ngoại khóa đạt hiệu quả cao.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
• Đối tượng nghiên cứu
Các hoạt động ngoại khóa của học sinh trong bộ môn Mỹ thuật
•

ở trường Tiểu học
Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu vai trò và cách tổ chức các hoạt
động ngoại khóa trong bộ môn Mỹ thuật ở một số trường Tiểu học

5.

trên địa bàn Hà Nội.
Phương pháp nghiên cứu.

Chương 1
MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA
HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
1.1.

-

Môn Mỹ thuật ở trường Tiểu học
1.1.1. Đặc điểm Dạy và Học môn Mỹ thuật ở trường Tiểu học
1.1.1.1.
Mục tiêu
Mục tiêu của bộ môn Mỹ thuật ở trường tiểu học là nhằm giáo dục
thẩm mỹ cho học sinh, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc và làm quen

-

với nghệ thuật thị giác.
Môn mỹ thuật ở trường tiểu học không nhằm đào tạo chuyên
nghiệp mà chỉ đem lại những hiểu biết về thẩm mỹ, giúp các em biết
thưởng thức cái đẹp và thể hiện cái đẹp bằng khả năng và sự hứng thú
của bản thân.
Nhiệm vụ
Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh
Cung cấp cho học sinh những kiến thức phổ thông về mỹ thuật
Giúp học sinh nhận thức được vẻ đẹp trong các tác phẩm mỹ thuật
Tạo điều kiện cho học sinh phát triển tính sáng tạo
Phát hiện, bồi dưỡng những tài năng trẻ
1.1.1.3.
Vai trò
1.1.1.2.

bên ngoài. Phần lớn học sinh tiểu học có nhiều nét tính cách tốt như:
hồn nhiên, trung thực, giàu lòng vị tha… và đặc biệt là tính bắt chước.
Tuy nhiên các em cũng dễ xúc động và khó kìm nén cảm xúc của
mình, đời sống tình cảm còn mong manh, chưa sâu sắc và hay thay
đổi. Đối tượng gây cảm xúc đến các em thường là những sự vật, hiện
tượng cụ thể, sinh động…
Từ những đặc điểm tâm lý trên, trong quá trình dạy học, nếu giáo viên
khơi gợi được những cảm xúc ở các em thì sẽ giúp các em có hứng
thú với môn học và chăm chỉ học tập hơn.
1.1.2.2.
Đặc điểm nhận thức
• Nhu cầu nhận thức
Tuổi tiểu học là tuổi của sự phát triển hồn nhiên bằng phương thức
lĩnh hội. Cùng với việc lĩnh hội, tiếp thu một hệ thống tri thức về các
môn học, trẻ em học cách học, học kĩ năng sống trong môi trường
trường học và môi trường xã hội
10


Học sinh tiểu học có nhu cầu nhận thức phát triển rất rõ nét đặc
biệt là nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, khám phá kiến thức mới.
Các em tư duy mang tính hình thức bằng cách dựa vào đặc điểm trực
quan của những đối tượng và hình tượng cụ thể.
• Tri giác và sự phát triển nhận thức của học sinh tiểu học
Tri giác của học sinh tiểu học mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi
tiết. Trong quá trình học, tri giác giúp các em phát hiện những dấu
hiệu, bản chất của sự vật hiện tượng. Ở các lớp đầu tiểu học, tri giác
của các em thường gắn với hành động trực quan, hoạt động thực tiễn.
Ở các lớp cuối cấp, tri giác của các em mang tính mục đích và có
phương hướng rõ ràng hơn, thích quan sát các sự vật hiện tượng có

kiểm soát, điều khiển chú ý còn hạn chế. Ở giai đoạn này chú không
chủ định chiếm ưu thế hơn chú ý có chủ định. Trẻ lúc này chỉ quan
tâm chú ý đến những môn học, giờ học có đồ dùng trực quan sinh
động, hấp dẫn có nhiều tranh ảnh, trò chơi hoặc có cô giáo xinh đẹp,
dịu dàng... Sự tập trung chú ý của trẻ còn yếu và thiếu tính bền vững,
chưa thể tập trung lâu dài và dễ bị phân tán trong quá trình học tập.
Ở cuối tuổi tiểu học trẻ dần hình thành kĩ năng tổ chức, điều chỉnh
chú ý của mình. Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, ở
trẻ đã có sự nỗ lực về ý chí trong hoạt động học tập như học thuộc
một bài thơ, một công thức toán hay một bài hát dài... Trong sự chú ý
của trẻ đã bắt đầu xuất hiện giới hạn của yếu tố thời gian, trẻ đã định
lượng được khoảng thời gian cho phép để làm một việc nào đó và cố
gắng hoàn thành công việc trong khoảng thời gian quy định.
1.1.2.3.
Sự hình thành và phát triển ngôn ngữ tạo hình
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính
hình thượng. Trong quá trình tạo hình, trẻ có cơ hội tìm hiểu, khám
phá các đối tượng, các sự vật hiện trượng ở môi trường xung quanh để
có được sự hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, tù đó xây
dựng nên các biểu tượng, hình thượng cho mình.
Qua hoạt động tạo hình, trẻ được tri giác các đối tượng với các tính
chất, thuộc tính về màu sắc, hình dạng, kích thước, tỉ lệ… Trẻ phải
12


tích cực hoạt động, sử dụng các thao tác trí tuệ như quan sát, so
sánh,phân tích, tổng hợp…để ghi nhận, đối chiếu với các chuẩn mẫu
cảm giác mà trẻ đã biết tạo thành những biểu tượng, hình tượng có
trong đầu trẻ. Nhờ quá trình quan sát, nắm bắt mà trẻ tích lũy được
cho mình một số lượng thông tin hình ảnh cùng những hiểu biết sâu

13


Ngoại khóa là một hình thức tổ chức dạy học trong
thời gian ngoài giờ học chính khóa theo một kế hoạch
xác định nhằm tạo điều kiện cho học sinh củng cố,
khai thác và vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học.
Nguyên tắc của tổ chức HĐNK là dựa trên sự hứng
thú và tự nguyện tham gia của học sinh. Đây là giờ
học nhằm tạo điều kiện cho học sinh mở rộng và đào
sâu tri thức đã tiếp thu được ở chương trình chính
khóa. Đồng thời nó cũng tạo thêm hứng thú học tập
cho học sinh, tạo điều kiện cho các em có cơ hội phát
triển năng khiếu, sở trường riêng của bản thân qua
việc tìm hiểu và ứng dụng tổng hợp những kiến thức
đã học.
Với môn Mỹ thuật, HĐNK là rất cần thiết. Học
sinh không chỉ được tiếp xúc với thế giới muôn màu
muôn vẻ của tự nhiên, của xã hội và của môi trường
sư phạm. Học Mỹ thuật, học sinh được nghe, được
nhìn và được vẽ. Do vậy nghe - nhìn - vẽ cần phải
được liên kết chặt chẽ với nhau trong suốt quá trình
1.2.1.3.

học Mỹ thuật
Vai trò của HĐNK trong bộ môn Mỹ thuật ở trường
tiểu học
Mỹ thuật là một môn học nghệ thuật do đó nó có
nhiều điểm khác môn học khác. Đó là môn học vừa
mang tính cụ thể vừa trừu tượng, đòi hỏi sự sáng tạo

thuật như vậy, hầu hết cán bộ quản lí và giáo viên đều có nhận
thức đúng đắn về vị trí, vai trò của các hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp cho nên đã tổ chức được nhiều hoạt động để
học sinh tham gia, mỗi hoạt động đều có nội dung giáo dục
riêng và góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lượng dạy –
học trong nhà trường. Các em học sinh rất hào hứng và thích
thú khi được tham gia các hoạt động ngoại khóa. Số học sinh
tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đạt tỉ lệ cao.
15


Tuy nhiên, vẫn còn một số cán bộ, giáo viên, phụ huynh và
học sinh chưa nhìn một cách đúng đắn vai trò của hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp nên trong quá trình tổ chức, chỉ đạo
và quản lí các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn nhiều
hạn chế, hình thức hoạt động còn đơn điệu, công tác phối kết
hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
chưa đồng bộ, công tác kiểm tra thi đua, khen thưởng chưa kịp
thời làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả giáo dục.
Do quỹ thời gian học môn Mỹ thuật ở trường Tiểu học quá
ít (1 tiết/tuần ) nên điều kiện để học sinh được đi tham quan,
thực tế là cực kì khó thực hiện thường xuyên. Chính vì vậy chỉ
có thể kết hợp vào dịp học sinh đi tham quan dã ngoại chung
của nhà trường. Cùng với đó là những hạn chế về mặt cơ sở vật
chất của nhiều nhà trường còn quá thiếu thốn, nhất là các
trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn, các phương tiện
thiết yếu phục vụ cho việc dạy học chính khoá còn chưa đủ, sân
chơi, bãi tập, nhà thi đấu, hội trường… vẫn còn là niềm mơ ước
xa vời của nhiều trường. Nguồn kinh phí dành cho hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp lại quá ít ỏi nên dẫu muốn tổ chức

Chương 2
MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HĐNK ĐẠT HIỆU QUẢ CAO
TRONG DẠY HỌC MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
2.1.

Hình thức CLB ngoại khóa
•

Khái niệm CLB ngoại khóa
CLB trong Nhà trường là nơi tập hợp các học sinh có cùng sở
thích, năng khiếu ở một lĩnh vực nào đó tự nguyện tham gia vào
các hoạt động học tập, vui chơi giải trí phù hợp với bản thân.
17


Cho đến nay, các câu lạc bộ trong trường học đã không còn là điều
mới mẻ với nhiều người. CLB học tập, CLB thể thao, CLB nghệ
thuật… nhiều CLB đã là nơi chắp cánh cho những tài năng trong

-

tương lai.
• Mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức CLB ngoại khóa
Mục đích:
Sinh hoạt Câu lạc bộ ngoại khóa là một hình thức học tập có tác
dụng mở rộng và đi sâu tìm hiểu một vấn đề nào đó trong chương
trình ngoại khóa, giúp cho học sinh nắm vững những nội dung cần
thiết thông qua những dẫn chứng minh họa, hấp dẫn, sinh động,
đồng thời đem đến cho học sinh những hiểu biết mới mẻ và thực tế
Lợi ích của các CLB này nhiều vô cùng, vừa cho học sinh có

hình thực tế địa phương mà lựa chọn các nội dung và hình
thức tổ chức HĐNK phù hợp.
+ Thể hiện tính đa dạng, phong phú và hấp dẫn để lôi cuốn học
sinh.
+ Các vấn đề đưa ra trao đổi cần chuẩn bị kĩ lưỡng, có hàm
lượng kiến thức và thông tin chất lượng cao, liên hệ chặt chẽ
2.2.

với thực tiễn
Các hình thức triển khai CLB ngoại khóa Mỹ thuật
2.2.1. HĐNK tham quan thực tế
a. Mục đích
Tổ chức tham quan dã ngoại là một hình thức học tập, nghiên
cứu có nhiều bổ ích và hấp dẫn.
Tham quan học tập bộ môn mỹ thuật là hình thức cần thiết để thực
hiện mối liên hệ giữa lí luận và thực tế, gắn nhà trường với cuộc
sống và thực hiện nhiệm vụ giáo dục mỹ thuật địa phương cho học
sinh. Các em được trực tiếp mắt thấy, tai nghe những sự vật, hiện
tượng có liên quan đến nội dung giáo dục mỹ thuật. Sự gặp gỡ trực
tiếp giữa đối tượng và chủ thể lĩnh hội thông qua sự hoạt động của
các giác quan sẽ có tác dụng rất lớn đến sự phát triển trí tuệ của
chủ thể nhận thức.Qua các chuyến đi đó, học sinh sẽ thu hoạch
được nhiều điều bổ ích, hứng thú, phục vụ quá trình học tập, củng
cố bài học trên lớp.
b. Ý nghĩa
Những chuyến tham quan tạo điều kiện cho từng cá nhân phát
huy khả năng cũng như phát triển trong môi trường thực tế và thử
thách hơn, đề cao khả năng tìm tòi, suy ngẫm và tính kiên trì. Đó
cũng là môi trường hiệu quả để các em có cơ hội phát triển các kỹ


Tham quan các cơ sở sản xuất lâu đời như làng gốm Bát Tràng
(Hà Nội), làng gốm Phù Lãng (Bắc Ninh), làng tranh Đông Hồ
(Bắc Ninh)…thường là tham quan tổng hợp với nhiều mục đích
20


khác nhau. Hình thức này đòi hỏi nhiều thời gian và việc tổ chức
phải được phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và cơ sở sản xuất, vì
vậy cần kết hợp mục đích tham quan giữa nhiều môn học để có
e.

điều kiện hơn.
Tiến trình tổ chức một buổi tham quan thực tế
• Bước 1: Chuẩn bị tham quan
Hiệu quả của cuộc tham quan phụ thuộc phần lớn vào công

-

việc chuẩn bị. Công việc chuẩn bị bao gồm:
Chọn chủ đề tham quan: dựa vào mục tiêu và phân phối chương

-

trình môn học, từ đó xác định mục tiêu cụ thể của cuộc tham quan.
Chọn thời gian, địa điểm và dự kiến thời lượng cho cuộc tham

-

quan.
Dự kiến số lượng học sinh, phương tiện, điều kiện cần thiết cho

-

Cảm tưởng của học sinh sau khi tham quan.
Nhận xét của giáo viên về cuộc tham quan.
Học sinh viết thu hoạch (hoặc vẽ lại) theo các yêu cầu, nhiệm vụ

-

được giao.
Giáo viên đánh giá cụ thể sau khi nghiên cứu bài thu hoạch của
học sinh vào các giờ học sau đó.
Với phân môn Thường thức Mỹ thuật, sau khi tham quan giáo
viên cần hướng dẫn học sinh kiểm tra, chỉnh lí tài kiệu thu thập
được, trên cơ sở đó viết thu hoạch, trao đổi ý kiến hay thảo luận
nhóm, làm các bài tập ở lớp hay ở nhà để đào sâu, củng cố kiến
thức đã thu nhận được khi tham quan.
Với phân môn Vẽ tranh, sau khi tham quan giáo viên góp ý,
nhận xét các bài vẽ của học sinh để về nhà các em tiếp tục hoàn

thành bài vẽ của mình
2.2.2. HĐNK vẽ ngoài trời
a. Mục tiêu
Những buổi vẽ tranh ngoài trời mang lại cho các em nhiều cảm
hứng sáng tác, nâng cao khả năng quan sát, tổng hợp, tư duy sáng
tạo, rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo khi vẽ tranh.
b. Ưu điểm và hạn chế
22


Hình thức hoạt động này rất thú vị đối với học sinh, nó làm thay



−

Nhắc lại những mục đích và yêu cầu trong buổi vẽ ngoài trời. Sau

−

đó hướng dẫn học sinh quan sát cảnh, chọn vị trí để thực hành.
Trong khi học sinh thực hành, giáo viên cần theo dõi, gợi ý, bổ

sung cho cá nhân hoặc nhóm.
2.2.3. HĐNK tổ chức thi vẽ tranh theo chủ đề
a. Mục đích
Thông qua các cuộc thi vẽ tranh theo chủ đề do các cơ quan,
đoàn thể, nhà trường tổ chức, học sinh được tham gia vào các hoạt
động tập thể bổ ích, được hòa mình trong sáng tạo nghệ thuật tuổi
thơ.
Việc thường xuyên tổ chức các cuộc thi vẽ tranh trong trường
học nhằm phát huy khả năng, năng khiếu vẽ tranh và thể hiện sự tự
tin của học sinh khi tham gia vào các hoạt động tập thể. Tạo không
khí học tập, thi đua sôi nổi trong mỗi giờ học. Với mỗi một chủ đề,
các cuộc thi vẽ tranh có những mục đích riêng nhằm cung cấp cho
các em vốn kiến thức, những kinh nghiệm, kĩ năng sống thích hợp,
cần thiết. Đồng thời giúp các em biết cảm nhận, thể hiện cảm xúc
của mình trước những vấn đề của xã hội.
(Ví dụ: cuộc thi vẽ tranh “An toàn giao thông”, “Nhớ ơn các chú
Bộ đội ngoài đảo xa”, “Chung tay bảo vệ môi trường xanh”…)
Qua những cuộc thi vẽ tranh này, giáo viên có thể tìm ra những
bạn học sinh có đam mê và năng khiếu mỹ thuật. Từ đó hướng dẫn

cuộc thi.
Tổ chức trao giải thưởng cho những cá nhân học sinh và các tập
thể lớp được giải.
2.2.4. HĐNK tổ chức trưng bày triển lãm tranh của học sinh
a. Mục đích
HĐNK tổ chức trưng bày triển lãm tranh của học sinh nhằm
khuyến khích, động viên, giúp các em có động lực và hứng thú hơn
đối với môn học. Bởi những thành quả lao động nghệ thuật của các
em được tuyên dương và trưng bày cho mọi người cùng chiêm
ngưỡng, học tập.
b. Hình thức triển khai thực hiện
Thời gian tổ chức triển lãm thường vào các ngày lễ lớn, cuối
học kì một hoặc cuối năm học.
25