I.

NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

1. Tên đề tài : Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 4-5
tuổi làm quen với văn học
2. Lý do chọn đề tài:
Từ lâu con người đã nhận thấy văn học là nguồn suối không cạn của
tri thức, là kinh nghiệm sống mà con người cần tiếp thu và phát triển .Trẻ
mẫu giáo là một sinh thể toàn khối có cái nhìn nguyên hợp đối với hiện
thực .Ngay từ khi còn trong bào thai ,ở tháng thứ sáu trẻ đã sống
trongnhịp điệu ,lời du,tiếng hát ,vũ điệu âm nhạc của những câu chuyện
bài thơ ,câu ca dao ,tục ngữ … Những nhịp điệu bài thơ ,lời du, tiếng
hát,những câu ca dao ,tục ngữ câu chuyện kể là những bước đi đầu tiên
của trẻ mầm non đi vào thế giới văn học nghệ thuật, trẻ được làm quen với
bài thơ câu chuyện cauu ca dao, tục ngữ chọn lọc dành cho lứa tuổi mầm
non sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt trong đó bao gồm cả việc
làm giàu vốn từ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua những câu
chuyện, bài thơ, câu ca dao, tục ngữ. Đã tập cho luyện cho trẻ phát âm
chính xác diễn đạt rõ dàng đúng ngữ điệu, đúng ngữ pháp… Làm quen với
tác phẩm văn học sẽ tạo điều kiện cho trẻ kỹ năng sử dụng ngôn ngữ để
giao tiếp và học tập, việc cho trẻ làm quen với văn học từng bước xây
dựng cho trẻ lòng yêu thích văn học, phát triển mạnh mẽ những xúc cảm
tình cảm đạo dức và tính thẩm mĩ ở trẻ. Ngoài ra việc cho trẻ làm quen
1


với các tác phẩm văn học là cho trẻ học tiếng mẹ đẻ, học cách phát âm
đúng từ, nói đúng ngữ điệu, diễn đạt lời nói mạch lạc của mình và chỉ ra
mức đọ giới hạn yêu cầu của việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học
qua nghệ thuật đọc diễn cảm của cô.

non Kim Thư- Thanh Oai- TP Hà Nội.

III. QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
1.Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết văn học có tác dụng to lớn trong việc giáo dục
đạo đức tình cảm và phát triển lời nói, đặc biệt là lời nói nghệ thuật cho
trẻ em, các tác phẩm văn học như: Truyện, thơ, tục ngữ, ca dao…Có tác
dụng phát triển ở trẻ khả năng tri giác ngôn ngữ nghệ thuật, cảm thụ nhịp
điệu, giai điệu bài thơ và từ đó có thể sử dụng các phương tiện biểu cảm
ngôn ngữ , ngữ điệu, giúp trẻ biết giao tiếp ngôn ngữ một cách có biểu
cảm, biết kể chuyện đọc thơ diễn cảm.
Chương trình cho trẻ mẫu giáo nhỡ làm quen với tác phẩm văn học
ở trường mầm non là: Tiếp tục dạy trẻ cảm nhận vần nhịp điệu của thơ, ca
dao, đồng dao, dạy trẻ hiểu nội dung nhận biết cách so sánh trong thơ,
3


truyện…Rồi đánh giá nhân vật và nội dung của nó, dạy trẻ kể lại câu
chuyện kể theo tranh một cách diễn cảm. Khi dạy các những bài thơ, câu
ca dao, tục ngữ, cô giáo phát triển ở trẻ năng lực nhận xét, cảm thụ văn
học nghệ thuật, sự phong phú ngôn ngữ mẹ đẻ.
2. Cơ sở thực tiễn:
Khảo sát thực tế lớp 4 tuổi A2 trường mầm non Kim Thư- Thanh OaiTP Hà Nội.
Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài: Lớp 4 tuổi A2 do tôi phụ
trách với số lượng cháu là: 28 trẻ
+ Số trẻ gái: 13 trẻ
+ Số trẻ trai: 15 trẻ
- Số trẻ được chuyển từ lớp 3-4 tuổi là 14 trẻ tỉ lệ đạt: 50%
- Còn lại 14 trẻ lần đầu tiên mới đến trường tỉ lệ đạt: 50%
- Nhưng hầu hết các cháu rất thích đi học, thích được tiếp xúc với tác


Yếu

(tỷ lệ%)

(tỷ lệ%)

(tỷ lệ%)

(tỷ lệ %)

10 trẻ

11 trẻ

4 trẻ

10,7% 35,7%

39,3%

14,3%

4 trẻ

10 trẻ

6 trẻ

35,7%


14,3% 28,6%

Giáo dục lễ giáo, đạo đức 6 trẻ

3

qua các tác phẩm văn học

các câu hỏi của cô

8trẻ

21,4% 28,6%

Trẻ mạnh dạn tự tin trả lời 4 trẻ

4

8 trẻ

7 trẻ

14,3% 25%

Từ kết quả khảo sát ban đầu tôi đã rút ra một số biện pháp sau:
5


3. Những biện pháp thực hiện:

câu chuyện đó
Ví dụ: Khi dạy trẻ hoạt động tạo hình “ Vẽ ngôi nhà của bé” Tôi có thể
lồng vào đó bài thơ như: Em yêu nhà em…Hay khi cho trẻ chơi trò
chơi vận động “Kéo cưa lừa sẻ” Tôi cũng có thể vừa cho trẻ chơi vừa
đọc đồng dao.
Vì vậy việc tạo môi trường kích thích hứng cho trẻ làm quen với
văn học thông qua các hoạt động khác là kích thích khả năng bắt chước
sự tiếp nhận, đặc biệt là sự phát triển rất nhiều về ngôn ngữ âm thanh
cho trẻ, tạo điều kiện cho trẻ có khả năng nhận ra những hình ảnh sinh
động của cuộc sống, khả năng nghe nhìn và cảm nhận màu sắc xúc
cảm qua những bài thơ, câu chuyện… mà cô đã lồng ghép các hoạt
động khác
Ví dụ: Khi dạy trẻ hoạt động môi trường xung quanh về sự nảy
mầm của cây đậu, khi dạy hoạt động này tôicho trẻ quan sát tranh vẽ
hoặc mô hình, cô có thể vừa cho trẻ quan sát vừa kể cho trẻ nghe một
cậu chuyện về: Chú đỗ con. Chính những yếu tố đó đã lôi cuốn trẻ đem
7


lại niềm vui sướng thích khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh. Vì
trong thế giới thiên nhiên chứa đựng bao nhiêu điều mà trẻ cần tìm
hiểu là nơi quan sát cuộc sống của muôn loài, động vật, thực vật mà
không bao giờ chán đối với trẻ, trẻ rất hứng thú nghe đọc, nghe kể về
những đặc điểm đời sống sinh sôi nảy nở đó.
Ở trong những điều kiện đó những câu ca dao tục ngữ, những câu
chuyện bài thơ là những bài học đầu tiên giúp trẻ nhận biết thế giới
xung quanh. Vì văn học chính ngôn từ là kho vô tận về âm thanh, là
bức tranh khái niệm về cuộc sống, khi cho trẻ làm quen với văn học
thông qua các hoạt động khác, giúp trẻ có những hình tượng văn học
phong phú xúc cảm tình cảm, đưa trẻ đến những ngôn ngữ dân tộc.

kể diễn cảm. Việc rèn luyện này đòi hỏi giáo viên phải đọc kỹ các tác
phẩm văn học và phân tích từng chi tiết nhỏ của từng tác phẩm văn
học, từ đó xác định và sử dụng đúng giọng điệu cơ bản, ngữ điệu
cường độ âm thanh, ngôn ngữ của mình.
Giọng điệu là tình chất chung của giọng đọc, giọng kể, khi trình bày
một tác phẩm văn học nghệ thuật giọng điệu cơ bản phụ thuộc vào các
9


thể loại nội dung, tư tưởng phong phú, phong cách của ngôn ngữ của
tác phẩm văn học. Vì trẻ 4 tuổi chưa thể tự đọc một tác nào đó, cho nên
sự tiếp nhận các tác phẩm văn học thông cô giáo. Qua giọng đọc lời kể
của cô trẻ có khả năng nhìn ra những hình ảnh sinh động về cuộc sống
và cảm nhận được màu sắc, xúc cảm, tình cảm của các tác phẩm văn
học, giúp trẻ có hứng thú tiếp nhận tốt các tác phẩm văn học đó.
Ví dụ: Với bài thơ “ Tết đang vào nhà”. Cô cần đọc với giọng điệu
bộ ràng, vui vẻ, để khắc hoạ cảnh vật, hoạt động của con người rất
sáng sủa sinh động thực sự gợi tâm trạng vui sướng, yêu đời với xuân
đang tới.
“ Hoa đào trước ngõ…
…Tết đang vaò nhà.”
Hoặc với bài thơ: Đàn gà con
Giọng điệu khi đọc cần hồn nhiên trong trẻo, tình cảm thể hiện bức
tranh thiên nhiên đẹp tươi sáng giản dị, pha chút tinh nghịch tình cảm của
trẻ thơ.
“ Mười quả trứng tròn…
… Ta yêu chú lắm.”
Việc lụă chon lời kể cơ bản có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát
âm, ngoài ra đối với trẻ 4 tuổi cô giáo cần chọn và đọc, kể cho trẻ những
tác phẩm văn học phù hợp theo từng độ tuổi. Vì trẻ ở lứa tuổi này đã phân

qua các tác phẩm văn học đó sẽ giúp trẻ phát triển nhận thức, giáo dục đạo
đức, tình cảm thẩm mĩ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ có khả
năng , năng khiếu về môn văn học nghệ thuật.
* Biện pháp 3: Xây dựng hoạt động văn học theo chủ đề chủ điểm
phù hợp.
Do đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non “ Học mà chơi chơi mà học”
Nhất là đối với trẻ 4 tuổi, với phương pháp dạy học theo hình thức đổi
mới tích cực như hiện nay, khi dạy trẻ theo chủ đề chủ điểm lồng ghép
tích hợp các nội dung giáo dục trẻ trong các hoạt động có chủ đích làm
quen với tác phẩm văn học. Tôi đã phải đầu tư thời gian vào nghiên cứu
các đề tài của mình dạy có thể đưa vào chủ đề này hay chủ đề kia sao cho
phù hợp. Để làm sao khi cho trẻ làm quen với văn học thì nội dung chủ đề
đó phải xuyên suốt liên kết trong quá trình học, sự nối tiếp giữa phần nọ
với phần kia, luôn luôn gắn với chủ đề thì hoạt động đó sẽ không bị nhàm
chán, rời rạc, kiến thức cung cấp cho trẻ cũng không hời hợt mà sẽ tạo
được sự hứng thú lôi cuốn hấp dẫn trẻ từ hoạt động này sang hoạt động
khác. Trẻ có cảm giác như mình đang được vui chơi tìm hiểu trong thế
giới đó chứ không phảI ở trong một giờ học. Do vậy việc cho trẻ làm quen
với văn học theo chủ đề chủ điểm sẽ giúp trẻ tiếp thu tốt hơn, hứng thú
tích cực hơn.
Ví dụ: Đề tài: Kể chuyện “Tích Chu”.
12


Chủ điểm: Gia đình
Chủ đề: Những tấm lòng hiếu thảo
Gồm các phần: Cho trẻ xem hình ảnh bà cháu trên màn hình vi tính và
giới thiệu tên truyện, Kể nội dung câu chuyện cho trẻ nghe.
+ Lần 1 bằng lời, tranh minh họa
+ Lần 2 bằng lời, rối sân khấu

pastwort… Cho các hoạt động khác sao cho phù hợp hơn.
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe chuyện tích chu tôi đã quay cảnh bà cháu,
bà chăm sóc cháu…để cho trẻ quan sát.
Hay khi dạy trẻ bài thơ: Giúp bà. Tôi quay những hình ảnh ngã tư
đường phố nơi có nhiều người qua lại, có một số hình ảnh chấp hành
luật lệ giao thông và đang giúp đỡ những người khác qua đường, cho
trẻ quan sát những hình đó sẽ rất hấp dẫn và lôi cuốn trẻ. Khi tôi thực
hiện kể cho trẻ nghe câu chuyện “ Cáo thỏ gà trống”.Tôi đã đưa công
nghệ thông tin vào trong giờ kể chuyện đó, tôi thấy trẻ rất chăm chú
lắng nghe và say mê tìm hiểu các nhân vật có trong câu chuyện, nội
dung, tình tiết câu chuyện tôi cần cho trẻ biết. Điều đó sẽ giúp trẻ nhớ
14


lâu tên truyện, tên nhân vật, nội dung cũng như tình tiết của câu
chuyện.
Nói chung tuỳ theo từng hoạt động mà tôi đưa những hình ảnh công
nghệ thông tin vào phù hợp theo từng hoạt động, giúp cho các giờ hoạt
động của tôi đạt hiệu quả cao nhất là hoạt động làm quen với văn học.
Mặt khác muốn thực hiện được biện pháp này thì phải có sự phối
hợp chặt chẽ giữa các giáo viên mầm non và những chuyên gia tin học,
để lập những chương trình có nội dung phù hợp với từng lứa tuổi mẫu
giáo. Vì vậy tôi nghĩ những hình ảnh diễn ra trên màn hình vi tính có
sứcc hấp dẫn lôi cuốn trẻ mạnh mẽ và nhất định sẽ có sự đóng góp
đáng kể vào hiệu quả giáo dục ở trường mầm non.
* Biện pháp 5: Đồ dùng đồ chơi cho trẻ làm quen với văn học phải
bền, phải đẹp, hấp dẫn và lôi cuốn trẻ.
Khi tổ chức cho trẻ làm quen với một hoạt động nào đó, thì hoạt
động đó đến với trẻ đều mới lạ, bởi vậy là một người giáo viên mầm
non khi cho trẻ tiếp xúc với hoạt động văn học, muốn thu hút gây hứng

16


*Trước khi thực hiện:
STT

Phân loại khả năng của Mức độ đánh giá
TB

Yếu

(tỷ lệ%)

(tỷ lệ %)

11 trẻ

4 trẻ

39,3%

14,3%

10 trẻ

6 trẻ

35,7%

21,4%


%)

Trẻ yêu thích tác phẩm, hứng 3 trẻ

1

thú tiếp nhận tác phẩm
10,7% 35,7%
Trẻ có khả năng đọc kể diễn

4 trẻ

2

14,3% 28,6%

Giáo dục lễ giáo, đạo đức 6 trẻ

4

8 trẻ

cảm tác phẩm diễn đạt ngôn
ngữ mạch lạc

3

10 trẻ



8 trẻ

0 trẻ

28,6%

0%

6 trẻ

0 trẻ

21,5%

0%

1trẻ

0 trẻ

3,6%

0%

6 trẻ

0 trẻ

21,5%

các tác phẩm văn học

71,4% 25%

Trẻ mạnh dạn tự tin trả lời 12 trẻ

4

các câu hỏi của cô

7 trẻ

10 trẻ

42,8% 35,7%

Kết luận: Qua một năm thực hiện những biện pháp trên tôI thấy đã
đem lại kết quả cao trên trẻ.

IV. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Từ những kết quả trên tôi rút ra một số kinh nghệm sau:
1. Tạo môi trường kích thích hứng thú cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học thông qua hoạt động khác.
2. Tạo hứng thú cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua lời kể của
cô.
3. Xây dựng hoạt động văn học theo chủ đề chủ điểm phong phú sát
với chủ đề, chủ điểm và lồng ghép tích hợp các nội dung giáo dục,
lễ giáo đạo đức, vệ sinh, thẩm mĩ… vào trong từng hoạt động sao
cho phù hợp.



của Hội đồng khoa học cơ sở

Tác giả

(Chủ tịch hội đồng Ký,đóng dấu)

20