TÊN ĐỀ TÀI: Nhu cầu của học sinh lớp 12 đối với việc tư vấn nghề nghiệp trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng.
NHÓM NGHIÊN CỨU: Lê Thị Hồng Sương – Võ Ngọc Hoàng Phú
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS. Nguyễn Thị Hằng Phương
TÓM TẮT
Từ thực tiễn trong những năm gần đây, với sự cải cách giáo dục và những thay đổi
trong hình thức thi cử, đặc biệt đối với học sinh lớp 12. Từ những kết quả trong các kì thi
tốt nghiệp, tuyển sinh Đại học – Cao đẳng, chúng tôi nhận thấy rằng học sinh lớp 12 chưa
trang bị kỹ cho mình những kiến thức, sự định hướng đúng đắn trong việc lựa chọn
ngành nghề để thi. Đồng thời với sự lo lắng của học sinh lớp 12 trước các kì thi, chúng
tôi mong muốn có thể hỗ trợ các em có sự định hướng tốt cho bản thân, giúp các em có
thể tự tin hơn trong các quyết định lựa chọn ngành nghề để thi, để học của bản thân.
Trong bài luận này chúng tôi nghiên cứu về vấn đề “Nhu cầu của học sinh lớp 12 đối
với việc tư vấn nghề nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”. Chúng tôi đã sử dụng
phương pháp khảo sát thực tế trên 60 khách thể là học sinh lớp 12 thuộc sáu trường
THPT khác nhau trên địa bàn thành phố Đà Nẵng như trường THPT Hòa Vang, Phan
Thành Tài, Cẩm Lệ, Hoàng Hoa Thám, Lê Quí Đôn và Trần Phú. Qua quá trình nghiên
cứu, chúng tôi nhận thấy được những biểu hiện về mặt sinh lí, nhận thức, hành vi và cảm
xúc của các em; những nguyên nhân dẫn đến việc các em có nhu cầu được tư vấn nghề
nghiệp và mức độ ảnh hưởng đến nhu cầu của việc tư vấn nghề nghiệp đối với học sinh
lớp 12. Đồng thời qua đó, chúng tôi cũng đề xuất một vài giải pháp để thỏa mãn nhu cầu
được tư vấn nghề nghiệp của các em và giúp các em giảm bớt căng thẳng và có thể dễ
dàng xác định được ngành nghề phù hợp với bản thân của các em.


1. Đặt vấn đề:
Để đảm bảo về vật chất, tinh thần cũng như mang lại niềm vui, hạnh phúc cho bản
thân, con người cần có nghề nghiệp vững vàng. Muốn thành công trong cuộc sống, trong
sự nghiệp con người cần lựa chọn cho mình một công việc phù hợp nhất với bản thân.
Đặc biệt đối với thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước, việc định hướng lựa chọn
nghề nghiệp là rất quan trọng và cần thiết. Để đánh giá một xã hội hiện đại, phát triển thì


2.1.1. Phương pháp nghiên cứu qua quan sát thực tiễn: Nghiên cứu nhu cầu
được tư vấn nghề nghiệp dựa trên kết quả thi tuyển sinh qua các năm, sự
thay đổi hình thức thi tuyển sinh và thái độ của học sinh lớp 12 đối với việc
lựa chọn ngành nghề.
2.1.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tham khảo các tài liệu lý luận tâm lý
học, các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài.
2.1.3. Phương pháp điều tra và thu thập thông tin bằng bảng hỏi: Sử dụng
phiếu điều tra bao gồm một hệ thống các câu hỏi liên quan đến vấn đề
nghiên cứu để khách thể bộc lộ rõ nhu cầu được tư vấn nghề nghiệp đồng
thời còn làm sáng tỏ những biểu hiện và nguyên nhân cần được tư vấn nghề
nghiệp của học sinh lớp 12 ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Đà
Nẵng.
2.1.4. Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 20
để xử lý số liệu thu thập được.
2.2. Một số khái niệm cơ bản:
2.2.1. Khái niệm nhu cầu:
Nhu cầu là những đòi hỏi tất yếu khách quan của con người cần được đáp
ứng và thỏa mãn trong những điều kiện nhất định. Nó thúc đẩy con người có sự
tích cực, cố gắng trong hoạt động nhằm tạo ra những điều kiện, phương tiện thuận
lợi để thỏa mãn những đòi hỏi của bản thân. Khi nhu cầu của con người được thỏa
mãn một cách đầy đủ sẽ làm cho nhân cách của họ phát triển toàn diện và thúc đẩy
xã hội phát triển.
Có nhiều định nghĩa về nhu cầu của nhiều tác gải trong và ngoài nước
nhưng trong quá trình nghiên cứu tài liệu, chúng tôi chọn một số định nghĩa mà
chúng tôi cho rằng phù hợp với đề tài đang nghiên cứu:


Theo từ điển Tâm lý học “Nhu cầu là một trạng thái của cá nhân được tạo
ra do cá nhân đó thiếu những đối tượng cần cho sự tồn tại và phát triển và là

88.3%
Không có nhu cầu được tư vấn nghề nghiệp 11.7%

Mức độ
Không cần thiết
Ít cần thiết
Cần thiết
Rất cần thiết

Tỉ lệ phần trăm
10%
6.7%
43.3%
40%

Điểm trung bình

Độ lệch chuẩn

3.13

,929

Kết quả khảo sát cho thấy 88.3% số người trong nhóm khách thể nghiên cứu có
nhu cầu được tư vấn nghề nghiệp. Với con số tương đối cao như vậy cho thấy rằng, hiện
nay nhu cầu cần được tư vấn nghề nghiệp ở học sinh lớp 12 là cần thiết. Cụ thể với bảng
số liệu về mức độ nhu cầu được tư vấn nghề nghiệp ở học sinh lớp 12 khi được khảo sát
cho thấy, mức độ cần thiết là 43.3%, rất cần thiết là 40%, trong khi mức độ không cần
thiết chiếm 10% là ít cần thiết chỉ chiếm 6.7%. Với điểm trung bình là 3.13. Như vậy với
số liệu trên ta nhận thấy rằng nhu cầu cần được tư vấn nghề nghiệp của học sinh lớp 12

xuyên

Luôn
luôn

ĐTB

ĐLC

6,7

83,3

26,7

13,3

2,47

,812

16,7

35,0

33,3

15,0

2,47

cân nặng của bạn có giảm
Bạn có bị cảm/ bị đau khi đưa ra
46,7
quyết định chọn trường/ ngành học

S5
S6

20,0

26,7

11,7

2,08

1,078

20,0

25,0

8,3

1,95

1,032

Statistics
ban co cam ban co dau ban co bi trong


thoi ban co bi
chon cam,

bi

thoi truong

/ truong

chon diem dang nganh

can nganh

can ra

quyet

cua nang

cua dinh

chon

/ ki truong / nang

nganh

nganh



2.23

1.82

2.08

1.95

.947

1.125

1.142

1.078

1.032

1
4

1
4

1
4

1
4


Để hiểu rõ hơn, chúng ta có thể nhìn thấy qua biểu đồ thể hiện mức độ biểu hiện về
sinh lý của học sinh lớp 12 khi chọn trường/ ngành học dưới đây:

 Biểu hiện về nhận thức:
Mức độ
STT Nội dung

Thỉnh Thường
thoảng xuyên

Luôn
ĐTB
luôn

ĐLC

18,3

40,0

33,3

2,98

,930

18..3

30,0


30,0

10,0

3,3

1,6

,807

N5

Bạn có thường làm việc hay lựa chọn
6,7
những gì mà bạn thích/ đam mê

31,7

33,3

28,3

2,83

,924

N1
N2


ngành học hay nghề nghiệp theo nhu 30,0
cầu của xã hội

26,7

33,3

10

2,23

,998

31,7

31,7

28,3

8,3

2,13

,965

113,3

25,0

36,7


N8
N9
N10
N11

Bạn có thường bị tác động bởi ý kiến
của bạn bè/ những người xung quanh
Bạn có thường tự quyết định những
điều quan trọng đối với bản thân mình
Bố mẹ/ gia đình có thường xuyên
quyết định và buộc bạn làm theo
những điều họ quyết
Bạn có thường lắng nghe những ý
kiến tư vấn/ định hướng của gia đình/
bạn bè/ những người xung quanh

Statistics
Valid
N
Missing
Mean

60
60
0
0
2.98 2.68

Std. Deviation

4

1
4

1
4

1
4

1
4

1
4

1
4

1
4

60
0
2.68
1
4

Bên cạnh những biểu hiện về mặt sinh lý, học sinh lớp 12 còn có những biểu hiện về

Với việc lựa chọn ngành nghề theo nhu cầu của xã hội là một trong những sai lầm
mà một số học sinh lớp 12 gặp phải, các em thương chạy theo nhu cầu của xã hội
mà không chú ý đến khả năng hay mong muốn của bản thân có phù hợp với ngành
đó hay không, và với hiện tại thì đó là một ngành có tiềm năng nhưng sau 4 – 5
năm các em ra trường thì đó có còn là ngành được xã hội “ưa chuộng” không, điều
đó các em chưa có sự định hướng rõ ràng nên cũng dễ khiến các em chọn sai

-

ngành nghề, biểu hiện này chiếm 33.3%, một con số đáng lo ngại.
Chiếm tỉ lệ cao nhất trong các biểu hiện về nhận thức, học sinh lớp 12 thường
xuyên lắng nghe những ý kiến tư vấn, định hướng của gia đình, bạn bè và những
người xung quanh chiếm 41.7%, điều đó cho thấy rằng, các em rất cần sự tư vấn

-

từ phía người khác để có thể đưa ra quyết định đúng đắn cho bản thân.
Ngoài ra, học sinh lớp 12 còn có các biểu hiện về nhận thức thể hiện nhu cầu được
tư vấn nghề nghiệp của mình như thỉnh thoảng các em thay đổi quyết định chọn
trường hay ngành học của mình khi nhận được sự tư vấn. Bởi vì không có sự định
hướng và không xác định được bản thân nên thỉnh thoảng các em học sinh lớp 12
chọn ngành nghề theo mong muốn của bố mẹ.

Những biểu hiện về nhận thức của học sinh lớp 12 đượcthể hiện qua biểu đồ sau:


 Biểu hiện về hành vi:
Mức độ
STT Nội dung


36,7

20,0

1,7

1,82

,813

8,3

31,7

50,0

10,0

2,62

,783

23,3

18,3

40,0

18,3


Bố mẹ bạn có buộc bạn chọn trường/
ngành họ mà họ muốn bạn học

30,0

41,7

23,3

5,0

2,03

,863

15,0

33,3

31,7

20,0

2,57

,981

11,7

16,7

thuong

thuong

giao

bo me bo

thay

ban

vien chu ban co ban

tham gia chu dong hoi/

doi

dang

nhiem

nhung

quyet theo hoc co

tim kiem tham

hoi thao/ thong tin khao


van/ den

y dinh

ung

me

co

ban

be du

xuyen

du dinh

mo

truong/

ve

huong

nganh

dinh


ho
60
0
2.53

60
0
2.05

sinh
60
0
2.03

60
0
2.57

60
0
3.63

.783

1.049

1.199 .863

.981


Minimum 1
N

co ban co truong

buoi

ban be van

1

tu chon

ma

ho muon

truong/

ban hoc

60
0
1.67

1


Maximum 4


biểu hiện hành vi của học sinh lớp 12 qua biểu đồ sau:

 Biểu hiện về cảm xúc:
STT

Nội dung

Mức độ


Hiếm
khi

C1

C2

C3

C4

C5

C6

C7

C8

C9

khó
khăn trong
việc
lựa
chọn trường/
ngành học
Bạn có cảm
thấy
thoải
mái, dễ dàng
trong
việc
lựa
chọn
trường/
ngành học
sau khi được
tư
vấn,
hướng
nghiệp
Bạn có cảm
thấy
buồn
khi sự lựa
chọn của bạn
không được
bố mẹ chấp
nhận
Bạn có thấy


11,7

36,7

36,7

15,0

2,55

,891

18,3

41,7

36,7

13,3

2,35

,936

31,7

20,0

15,0


33,3

35,0

16,7

15,0

2,13

1,049

26,7

26,7

25,0

21,7

2,42

1,109

33,3

23,3

26,7

lo

thay

buon/

thay

mai,

lang thay

khi dua lo

tu

ra quyet lang

voi

thay

ti tuc gian so
khi

ve kho

bo su lua khan

co ban co thay

viec

truong/

khong

khong thich

truong / cua

hoc

hoc

lua

nganh hoc duoc bo nhung phu

nganh

ban

cua

nganh

chon

sau


60

60

60

60

60

60

60

60

0

0

0

0

0

0

0


1 2.55
3

ban


.
Std. Deviation

Minimum
Maximum

9
9

.891

9
1 1
4 4

.936

1.255

.991

1.000

1.049

41.7%). Những điều đó cho thấy các em cần có sự định hướng nghề nghiệp phù hợp với
lực học của mình để các em có thể đặt ra mục tiêu phù hợp, giảm cảm giác lo lắng và
hoang mang với lực học của mình. Khi không có sự định hướng, tư vấn lựa chọn nghề
nghiệp, các em có cảm giác sợ về lựa chọn của bản thân và cảm thấy khó khăn trong việc
lựa chọn ngành nghề, bởi các em không biết ngành đó mình có thể vào được hay không
và bởi vì các em cũng chưa xác định được bản thân của mình phù hợp với ngành nghề
nào.
Ngoài ra, học sinh lớp 12 còn có những biểu hiện về cảm xúc như: các khách thể
trong nghiên cứu luôn cảm thấy tức giận khi bị bố mẹ buộc các em theo ngành nghề mà
bố mẹ mong muốn, biểu hiện này chiếm 33.3% trong tổng số tỉ lệ nghiên cứu, các em
không muốn bị ép buộc nhưng nếu không có sự định hướng rõ ràng, các em sẽ dễ theo ý
kiến của bố mẹ, trong khi bản thân không muốn, điều đó sẽ dẫn đến sự chán nản trong
các em. Chúng ta có thể nhận thấy các biểu hiện về mặt cảm xúc khác mà học sinh lớp 12
gặp phải trước khi đưa ra quyết định cho bản thân mình qua biểu đồ sau:


Biểu hiện khác:
Mức độ
Không
61,7
50,0

Nội dung

Không hứng thú
Không đam mê
Không đủ khả năng, năng
78,3
lực
Không cùng quan điểm với

45,0

,45

,502

Statistics
ban

khong ban

khong ban

khong ban

khong ban

khong

muon theo y muon theo y muon theo y muon theo y muon theo y
kien cua bo kien cua bo kien cua bo kien cua bo kien cua bo
me vi khong me vi khong me vi khong me vi khong me
hung thu

Valid 60
Missin
N
0
g
Mean

0

0

0

0

.50
.504
0

.22
.415
0

.58
.497
0

.45
.502
0


Maximum

1

1

Ít
phải

Nhiều

Rất
nhiều

ĐTB

ĐLC

6,7

25,0

33,3

15,0

1.20

,403

10,0

30,0

23,3


trường

8,3

15,0

3,3

26,7

1,47

,503

C2


C5

K1
K2
K3
K4

K5

K6
K7
K8


1,37

,486

75,0

10,0

6,7

6,7

1,7

1,75

,437

75,0

8,3

6,7

6,7

3,3

1,75


41,7

6,7

21,7

11,7

18,3

1,42

,497

45,0

11,7

15,0

18,3

8,3

1,48

,537

18,3


10,0

28,3

21,7

5,0

1,35

,481

11,7

30,0

20,0

18,3

1,20

,403

18,3

25,0

25,0


xuyên hướng dẫn, tư vấn
K10
35,0
cho học sinh trong việc lựa
chọn ngành nghề
Trước thời gian đưa ra
quyết định chọn trường/
ngành học giáo viên chủ
K11
20,0
nhiệm và nhà trường có tổ
chức buổi ngoại khóa để
định hướng cho học sinh
Nhà trường có sẵn sàng
giải đáp những thắc mắc
K12
21,7
của bạn về việc lựa chọn
trường/ ngành học


K13
K14
K15
K16

Nhà trường có tạo điều
kiện tốt nhất cho bạn trong
việc thay đổi nguyện vọng
chon trường/ ngành học


6,7

1,55

,502

61,7

11,7

15,0

8,3

3,3

1,62

,490

48,3

5,0

15,0

11,7

20,0


hot chon

nghe

nganh trong xa hoi theo so thich

ban thich

Valid 60
Missin
N
0
g
Mean
1.20
Std. Deviation .403
Minimum
1
Maximum
2

phan

sau khi ban hay theo kha
ra truong

nang

60


1.37
.486
1
2

cua

Nguyên nhân chủ quan:

Một trong những nguyên nhân dẫn đến nhu cầu tư vấn nghề nghiệp của học sinh
lớp 12 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng là xuất phát từ chính bản thân các em. Có vài
nguyên nhân từ chính các em đó là các em lo lắng không biết ngành nào “hot” trong xã
hội sau khi các em tốt nghiệp ra trường. Một số bộ phận nhỏ chưa xác định được đam mê


của bản thân; chưa hiểu rõ đặc thù của từng ngành nghề; chưa xác định được khả năng
của mình so với ngành mình thích; phân vân không biết nên chọn ngành nghề theo sở
thích hay theo khả năng của bản thân. Thông qua biểu đồ phân tích nguyên nhân chủ
quan sau, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về nguyên nhân dẫn đến nhu cầu của các em:

4.2.

Nguyên nhân khách quan:

Có nhiều nguyên nhân khách quan dẫn đến nhu cầu tư vấn nghề nghiệp của học
sinh lớp 12 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, trong nghiên cứu này, chúng tôi đưa ra các
nguyên nhân khách quan sau: bạn bè của các em chưa có định hướng cho bản thân; bạn
bè của các em thường lựa chọn theo số đông và theo nhu cầu của xã hội; bạn bè của các
em thường làm các em cảm thấy lo lắng và hoang mang về quyết định của mình; gia đình

của bản thân
Khi được định hướng tư
vấn nghề, bạn đã xác định
rõ khả năng của bản thân
Khi được định hướng
nghề nghiệp, bạn có tự tin
đưa ra quyết định của bản
thân

Có
Không

ĐTB

ĐLC

Ít

Vừa
phải

Nhiều

Rất
nhiều

13,3
16,7

5,0


63,3

6,7

10,0

13,3

6,7

1,63

,486

55,0

21,7

11,7

8,3

3,3

1,55

,502

55,0


23,3

26,7

11,7

1,27

,446

26,7

13,3

20,0

21,7

16,7

1,27

,446


Statistics
dao gia
gia


huong tu dinh

huong

than

ban

quyet

co

coi

van nghe, huong tu nghe

than

dinh

dong

trong

ban

cua ban vien,
be

su buoc

mong nghe

thich cua kha nang dinh cua

muon

ban than

cua ban ban than
than

Va
lid
M

60

60

60

60

60

60

60

60

.486
1
2

1.55
.502
1
2

1.55
.502
1
2

1.28
.454
1
2

1.27
.446
1
2

1.27
.446
1
2

is

sinh 12 mong muốn được tư vấn nghề để có sự định hướng tốt nhất và có thể đưa

-

ra quyết định đúng đắn cho bản thân.
Gia đình ép buộc các em theo ngành nghề mà các em không mong muốn, điều đó

-

làm cho các em mất phương hướng trong việc lựa chọn ngành nghề.
Một số trường chưa coi trọng việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12.
Ngoài những ảnh hưởng trên, còn có một số ảnh hưởng đến nhu cầu tư vấn nghề

nghiệp của học sinh lớp 12 như đôi khi các em bị dao động bởi quyết định của bạn bè;
một số gia đình chưa có sự định hướng tốt cho con cái của họ;... Chúng ta có thể thấy
rõ qua biểu đồ thể hiện mức độ ảnh hưởng đến nhu cầu tư vấn nghề nghiệp của học
sinh lớp 12 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng như sau:

6. Giải pháp:
Nội dung
Tư vấn định hướng nghề
nghiệp
Khảo sát bằng các bài tập để
giúp học sinh phát hiện khả
năng,
mong muốn của
mình
Tổ chức các hoạt động
ngoại khóa
Lồng ghép giúp đỡ giải đáp

43,3

56,7

,57

,50

46,7

53,3

,53

,503

30,0

70,0

,70

,462


Có hồm thư góp ý riêng để
học sinh 12 có thể hỏi đáp
thắc mắc
Có 1 tổ tư vấn riêng cho học
sinh lớp 12


,403

20,0

80,0

,80

,403

25,0

75,0

,75

,437

Statistics
tu

van khao sat to chuc long

chia

co

co


bai tap de hoat

giup do nhung thu

nghe

giup hoc dong

giai dap ban

gop y cho hoc xac

nghiep

sinh phat ngoai

thac mac chon

rieng

hien kha khoa

trong

de hoc

kha

me de muon


hoi

luc cua vong

dap

ban

cua

thac

than

con cai

60

60

V 60
a

noi

dinh

cung
tiet khoi


s
s 0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

.87

.58

.57

.53

.70


0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

1

1

1

1

chiếm tỉ lệ cao nhất 86.7% trong tổng số khách thể nghiên cứu, qua đó thấy được
rằng việc tư vấn định hướng nghề nghiệp là rất cần thiết đối với các em học sinh
lớp 12 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói riền và trên cả nước nói chung, đồng
thời tư vấn định hướng nghề nghiệp là việc làm cấp bách và mang tính xã hội, cần

-

được chú trọng hơn nữa.
Khảo sát bằng các bài tập để giúp học sinh phát hiện khả năng, mong muốn của
mình (chiếm 58.3%), giải pháp này nhằm giúp học sinh xác định được bản thân,
như vậy có thể dễ dàng trong việc lựa chọn ngành nghề.