www.huongdanvn.com

NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC LỊCH SỬ BẰNG SỰ KẾT HỢP
PHƢƠNG PHÁP TRUYỀN THỐNG VỚI CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
I/ Lý do chọn đề tài:
Giáo dục và đào tạo có vị trí quan trọng trong chiến lƣợc đào tạo nguồn
nhân lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc ta trong giai đoạn Công
nghiệp hóa – hiện đại hóa hiện nay. Nghị quyết hội nghị lần II Ban Chấp Hành
Trung ƣơng Đảng Khóa VIII nêu rõ : “Thực sự coi giáo dục và đào tạo là quốc
sách hàng đầu”.
Nhận thức giáo dục - đào tạo cùng với khoa học – công nghệ là nhân tố
quyết định sự tăng trƣởng kinh tế - xã hội, đầu tƣ giáo dục – đào tạo là đầu tƣ cho
phát triển
Hiện nay, bên cạnh những thành tựu quan trong về kinh tế, văn hóa-xã hội…
đời sống của nhân dân ta liên tục đƣợc cải thiện, giáo dục –đào tạo cũng đang phát
triển về qui mô và cơ sở vật chất, trình độ dân trí và chất lƣợng nguồn nhân lực
đƣợc nhân lên
Tuy nhiên trong điều kiện nền kinh tế thị trƣờng đang phát triển, trƣớc tác
động ngày càng mạnh của xu thế toàn cầu hóa, chúng ta đang gặp nhiều khó khăn
trở ngại do chất lƣợng và hiệu quả giáo dục – đào tạo còn thấp hơn so với yêu cầu.
Và hơn thế nữa khi hòa nhập vào nền kinh tế thế giới thì cũng kéo theo đó có nhiều
nền văn hóa du nhập vào nƣớc ta, thì hơn bao giờ hết chúng ta hiểu rằng nền móng
quốc hồn quốc túy, bản lĩnh dân tộc đang bị lung lay khi bản sắc dân tộc đang dần
mất đi. Khi chính những con ngƣời Việt Nam lại quên đi nguồn gốc, lịch sử dân
tộc và những năm gần đây khi kết quả thi tốt nghiệp phổ thông và đại học môn lịch
sử quá thấp đã đặt ra cho chúng ta một vấn đề: Vì sao lại nhƣ vậy ?
Ngay khi giành độc lập , Đảng và Hồ Chủ Tịch đã xác định tầm quan trọng
đặc biệt của việc dạy học lịch sử: “Dân ta phải biết sử ta, cho tƣờng gốc tích nƣớc
nhà Việt Nam”
Lịch sử là môn học tái hiện cho học sinh biết về quá khứ dân tộc qua các
thời kì để các thế hệ kế tiếp nối theo, vận dụng những bài học kinh nghiệm của

viên lịch sử sinh hoạt chung với giáo viên địa lý và giáo dục công dân nên cũng đã
hỗ trợ lẫn nhau về công tác chuyên môn của ngành xã hội và nhân văn
 Tình hình trường lớp, học sinh:
- Trƣờng THPT Long Khánh đƣợc chọn là 1 trong 2 trƣờng xây dựng đề
án “ Trƣờng trọng điểm chất lƣợng cao” của tỉnh Đồng Nai.
2


www.huongdanvn.com

- Chất lƣợng học tập của học sinh khá đồng đều ở bộ môn, kết quả thi học
sinh giỏi và tuyển sinh vào các trƣờng đại học, cao đẳng đạt tỉ lệ khá cao
- Trƣờng cũng là 1 trong những trƣờng có tổ chức kì thi tuyển sinh vào lớp
10 của tỉnh Đồng Nai nên chất lƣợng học tập cao, hoc sinh chăm ngoan,
lễ phép, vâng lời thầy cô. Bên cạnh đó, học sinh cũng đƣợc trang bị đầy
đủ sách giáo khoa, các sách bài tập lịch sử, sách giúp học tốt lịch sử. Và
trƣờng cũng có website để học sinh có thể truy cập vào đó có thể xem và
hỏi các câu hỏi khó.
 Ưu điểm khi giảng dạy bằng công nghệ thông tin:
- Giáo viên có thể sử dụng các hình ảnh tƣ liệu, sự kiện lịch sử từ các
nguồn phim ảnh đa dạng từ internet, băng ghi hình, tranh ảnh trong sách
báo mà không phải mang theo đồ dùng dạy học cồng kềnh khi lên lớp.
- Các tƣ liệu lịch sử đƣợc chuyển thể thành phim theo chủ đề bài học đƣợc
các đài truyền hình trong cả nƣớc đƣa lên màn ảnh và phổ biến rộng rãi
trên phƣơng tiện thông tin đại chúng, giáo viên có thể tìm mua ở các
trung tâm dịch vụ truyển hình để phục vụ minh họa cho bài giảng sinh
động hơn.
- Khi soạn giảng giáo án bằng điện tử, giáo viên có thể lƣu lại để giảng dạy
ở nhiều lớp khác nhau, giáo viên có thể sửa đổi hoặc bổ sung giáo án sau
phần rút kinh nghiệm ở các tiết dạy tiếp theo hoặc những năm học sau.

- Nhiều giáo viên vẫn còn quen với cách dạy học cũ, nặng về thuyết trình
chƣa chú ý khai thác kênh hình hay bản đồ hoặc đƣa thêm những tƣ liệu
lịch sử để minh họa cho nội dung bài học. Do đó ít tạo điều kiện cho hoc
sinh khai thác kiến thức. Từ đó, việc học của học sinh trở nên nặng nề,
nhàm chán nên hiệu quả học tập không cao.
- Thời gian giảng dạy ít, nội dung dài nên giáo viên ít có thời gian khai
thác hình ảnh, tƣ liệu sự kiện lịch sử. Trình độ tin học và sử dụng máy
tính của giáo viên còn nhiều hạn chế, đòi hỏi giáo viên phải thực sự yêu
thích công việc soạn giảng giáo án điện tử vì cần có thời gian và kinh phí
để thực hiện. Vì vậy, dù biết rằng giáo án điện tử phục vụ đắc lực cho
công tác giảng dạy lịch sử nhƣng trên thực tế chƣa đƣợc áp dụng đồng bộ
ở tất cả giáo viên

4


www.huongdanvn.com

III/ Nội dung đề tài
1/ Cơ sở lí luận:
Nghị quyết Trung Ƣơng VIII đã khẳng định “phải đổi mới phƣơng pháp dạy
học, khắc phục lối dạy một chiều từng bƣớc áp dụng các phƣơng pháp tiên tiến,
phƣơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian tự học, tự
nghiên cứu cho học sinh, phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thƣờng
xuyên suốt đời học sinh”
Trong luật giáo dục của nƣớc CHXHCN Việt Nam cũng đã khẳng định:
“Phƣơng pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động của học sinh,
phù hợp với đặc điểm của từng lớp, từng môn học, bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học,
rèn luyện, vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú trong học tập cho học sinh”

nhờ những cách tiếp cận mới để vạch rõ bản chất của khái niệm
Vậy tại sao ta không kết hợp giữa phƣơng pháp truyền thống với công nghệ
thông tin để vừa không làm mất đi vai trò của ngƣời thầy, lại có thể tái hiện những
hình ảnh sinh động, những thƣớc phim tƣ liệu để giúp học sinh có thể tiếp thu một
cách nhanh chóng và đi sâu vào tri thức học sinh hơn?
2/ Nội dung – biện pháp thực hiện các giải pháp đề tài:
a/ Nội dung:
Theo các nhà lí luận, dạy học, phƣơng pháp học là cách thức, là con đƣờng
đi tới nhận thức sự vật, hiện tƣợng khách quan hay là sự tập hợp các phƣơng tiện
để đạt đến mục đích đề ra. Cũng có ý kiến cho rằng “phƣơng pháp dạy học là tổ
hợp các cách thức phối hợp hoạt động thống nhất của giáo viên nhằm thực hiện tốt
các nhiệm vụ dạy học”. Nhƣ vậy, khi bàn đến phƣơng pháp dạy học tuy có nhiều
cách hiểu khác nhau song tất cả đều hƣớng đến mục tiêu của quá trình dạy học và
vai trò của giáo viên và học sinh. Bên cạnh đó, một yếu tố không thể thiếu đảm
nhiệm vai trò trung gian của quá trình dạy học đó chính là phƣơng tiện dạy học.
Dạy học là quá trình truyền thống nhiều chiều, trong đó học sinh là đối
tƣợng trung tâm, là chủ thể; và giáo viên đóng vai trò chủ đạo để quá trình truyền
thống đạt hiệu quả.
Trƣớc kia ngƣời ta thuần tuý những quan niệm thiết bị dạy học môn lịch sử
chỉ nhằm minh hoạ làm kiến thức trở nên sinh động. Ngày nay, ngoài chức năng,
tác dụng đó, ngƣời ta còn đặc biệt nhấn mạnh đó là một trong những nguồn nhận
6


www.huongdanvn.com

thức quan trọng trong việc truyền bá và nhận thức lịch sử. Khai thác triệt để chức
năng này sẽ tạo điều kiện để giáo viên thực hiện tốt việc đổi mới phƣơng pháp
soạn giảng. Học sinh có điều kiện chủ động, tích cực tham gia vào quá trình nhận
thức lịch sử một cách tốt nhất.

tập tại lớp, trên cơ sở lựa chọn những vấn đề, chủ đề cụ thể trong một
khoảng thời gian nhất định. Giáo viên đóng vai trò chủ đạo trong việc hƣớng
dẫn để học sinh phát huy khả năng tích cực của mình. Bên cạnh đó, nếu kết
hợp với công nghệ thông tin sẽ nâng cao hiệu quả hơn
Truyền thông đa phƣơng tiện là một khái niệm mới xuất hiện trong những năm
gần đây. Xung quanh khái niệm này vẫn còn nhiều cách hiểu nhƣng tất cả đều
cho rằng : truyền thông đa phƣơng tiện chính là quá trình chuyển tải thông tin
bằng những âm thanh, hình ảnh hay sự kết hợp của âm thanh và hình ảnh (có
thể là kênh chữ, kênh hình). Theo báo cáo của trung tâm nghiên cứu kĩ thuật
máy tính của Mĩ vào năm 1993 (tạm dịch): “ Con ngƣời lƣu lại trong bộ nhớ
đƣợc khoảng 20% những gì họ thấy và khoảng 30% những gì họ nghe. Nhƣng
họ nhớ 50% những gì họ thấy và nghe. Và con số này có thể lên đến 80% nếu
họ thấy và nghe sự vật, hiện tƣợng một cách đồng thời”. Trên lịch sử của
những số liệu này và quá trình giảng dạy thực tế ở trƣờng phổ thông có thể thấy
việc dạy học lịch sử chỉ với những phƣơng tiện truyền thông nhƣ bảng đen, lời
nói của thầy cô giáo và một ít phƣơng tiện dạy hoc mang tính tĩnh (nhƣ bản đồ,
tranh ảnh, sơ đồ…) chắc chắn mức độ ghi nhớ sẽ không cao, mức độ ghi nhớ
của học sinh cũng thấp và nhanh quên. Trong khi đó nếu học sinh đƣợc xem
phim tƣ liệu, bản đồ, sơ đồ động (đƣợc thực tế theo lôgíc sự kiện) tranh ảnh với
màu sắc sinh động, kết hợp với lời nói giáo viên thì khả năng ghi nhớ của các
em sẽ tăng lên. Không những thế, nếu làm đƣợc điều này chúng ta sẽ tạo nên
đƣợc bầu không khí học tập sinh động, khơi gợi hứng thú học tập cho các em,
đồng thời khắc sâu những kiến thức mà các em tiếp thu đƣợc. Rõ ràng sự kết
hợp phƣơng pháp truyền thống với công nghệ thông tin sẽ giúp cho hoc sinh
tiếp thu thông tin nhanh, chính xác và nhớ lâu hơn
Phƣơng pháp dạy học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ những phƣơng pháp
dạy học truyền thống, mà là kế thừa, phát triển những mặt tích cực của hệ thống
phƣơng pháp dạy học truyền thống, đồng thời cần phải học hỏi và vận dụng
những phƣơng pháp dạy học mới theo hƣớng tích cực, khắc phục những vấn đề
mà phƣơng pháp dạy học cũ còn nhiều vấn đề chƣa phù hợp. Cụ thể, theo

Ở bài 4: Các quốc gia cổ đại phƣơng Tây- Hy Lạp và RôMa
(chƣơng trình lớp 10 ban cơ bản)
 Tiến trình tổ chức dạy và học
 Ổn định lớp
 Kiểm tra bài cũ
9


www.huongdanvn.com

 Giới thiệu bài mới: Ra đời sau phƣơng Đông nhƣng các quốc
gia cổ đại phƣơng Tây – Hy lạp và Rôma cũng đã để lại dấu ấn
đặc sắc trong lịch sử văn minh nhân loại. Trong sự phát triển
kinh tế, những tổ chức, các định chế quốc gia…ở phƣơng Tây
có nhiều điểm độc đáo, khác với các quốc gia cổ đại phƣơng
Đông
 Hoạt động dạy và học
Hoạt động của giáo viên
Giáo viên mở bài: Nhà nƣớc cổ đại
Địa Trung Hải ra đời muộn hơn
phƣơng Đông 2000 năm nên có điều
kiện học hỏi cái hay, cái lạ của
Phƣơng Đông để phát huy nền kinh
tế công thƣơng nghiệp và thể chế dân
chủ cổ đại cũng tạo điều kiện cho
văn hóa phát triển. Vì vậy họ đã xây
dựng một nền văn minh rực rỡ nhất
mà cả nhân loại đều phải cúi đâu
khâm phục.


*Lịch: Cách tính lịch gần với hiểu biết ngày
nay. Một năm có 365 ngày và ¼ ngày (gần
chính xác)

* Chữ viết: phát minh hệ thống chữ cái
A,B,C….
 Hình thành hệ thống chữ số La
Mã: I,II,III….

10


www.huongdanvn.com


Giáo viên cho hs xem các
chữ viết cổ Hy Lạp và chữ cái La
Tinh

Giáo viên nêu câu hỏi: Giá trị
của việc sáng tạo ra chữ viết và
cách tính lịch của Hy Lạp và
Rôma?
- Là cơ sở tính lịch hiện đại và
là nền tảng chữ viết của nhiều
quốc gia trên thế giới hiện nay b/ Sự ra đời của khoa học:(viết bảng)
Chủ yếu trên các lĩnh vực: toán học, lịch
 Hoạt động 2: Làm việc
sử, địa lý, vật lý…
theo nhóm

trở thành khoa học?”
+ có độ chính xác
+ khái quát thành những định
lý,định đề có giá trị.

11


www.huongdanvn.com

 Hoạt động 3:
- Giáo viên đề nghị học sinh kể
tên một số tác phẩm văn học,
ca kịch nổi tiếng.
 Giáo dục cho học sinh tính
nhân đạo, nhân văn sâu sắc thể
hiện qua các tác phẩm

 Hiểu biết đến đây mới thực sự trở
thành khoa học
c/ Văn học: (viết bảng)
- Văn học viết phát triển cao,hình thành
các thể loại văn học: tiểu thuyết, thơ trữ
tình,bi kịch, hài kịch….
- Tác phẩm : Iliát và Ôđixe của Homer,
Xaphơ “nàng thơ thứ mƣời”, Et-xin, Xôphốc-lơ….

d/ Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc và hội
họa : (viết bảng)
- Điêu khắc: Tƣợng lực sĩ ném đĩa, Nữ


 Hiện thực sinh động, thanh khiết,đạt
tới trình độ tuyệt mĩ
- Kiến trúc: Đền Pactênông, đấu trƣờng
Côlidê.
 Đồ sộ
Đền Páctênông

- Cho học sinh xem đền
Pactênông,
đấu
trƣờng
Rôma,
Đấu
trƣờng
Coloseum ở Rôma, Khải
Hoàn môn La mã
Đấu trƣờng ở RoMa

GV giới thiệu thêm về nguồn gốc
của ĐH Olimpic,chạy Maraton....

e)Văn hóa Hy Lạp và RoMa phát triển
hơn phƣơng Đông:
- Do sự phát triển cao của nền kinh
tếcông thƣơng
- Bóc lột sức lao động của nô lệ
CH: Vì sao văn hóa phƣơng Tây
- Do giao lƣu và tiếp thu thành tựu văn
phát trine hơn văn hóa phƣơng

học kì I có 100% học sinh đạt trên trung bình, học sinh có kết quả học tập
tốt, không còn tâm trạng lƣời học, chán học lịch sử nhƣ những năm trƣớc
đây
- Nhờ sƣu tầm những hình ảnh, những thƣớc phim tƣ liệu trên mạng Internet
và bằng phƣơng pháp dạy bằng giáo án điện tử kết hợp với phƣơng pháp
truyền thống đã giúp học sinh học tập, tiếp thu nội dung bài học vững chắc
hơn, nhớ bài lâu hơn do đƣợc tiếp cận với những hình ảnh sinh động.
 Kinh nghiệm rút ra được từ sáng kiến kinh nghiệm:
- “ Lịch sử đâu phải là một chuỗi sự kiện để ngƣời viết sử ghi lại, ngƣời học
sử lại học thuộc lòng” – Cố thủ tƣớng Phạm Văn Đồng ( trích trong “ Mấy
vấn đề về văn hóa – giáo dục” – NXB Sự Thật Hà Nội, 1986, trang 158).
14


www.huongdanvn.com

Việc đổi mới phƣơng pháp dạy học phải tiến hành “một cuộc cách mạng”,
khắc phục thói quen cũ “đọc chép”, phải bỏ nhiều công sức mới thực hiện
đƣợc bài học có kết quả.
- Việc sử dụng tranh ảnh, lƣợc đồ hoặc thƣớc phim tƣ liệu cũng phải có chọn
lọc, không ôm đồn quá nhiều hình ảnh hoặc hình ảnh không cần thiết để có
thể cô động đƣợc nội dung bài học, học sinh dễ nhớ hơn. Qua quá trình áp
dụng vào thực tế vào các tiết dạy cho thấy các tiết học kết hợp công nghệ
thông tin với phƣơng pháp truyền thống đã đem lại hiệu quả cao, tiết học
sinh động hơn, gây đƣợc sự tập trung hứng thú cho học sinh và học sinh ghi
nhớ rất lâu.
- Giáo viên có thể tìm nguồn tƣ liệu từ sách báo, thƣ viện, internet, đài truyền
hình hoặc từ đồng nghiệp.
- Đồng thời cũng phải chuẩn bị thay thế tiết dạy trên lớp khi phòng máy cúp
điện hoặc có giáo viên khác đăng kí dạy.