ĐÌNH LÀNG THỔ TANG - VĨNH TƯỜNG - VĨNH PHÚC
DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HOÁ CẤP QUỐC GIA
Tài liệu dùng cho học sinh tìm hiểu chăm sóc
và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hoá ở địa phương
Đình Thổ Tang đã được Bộ Văn
hoá Thông tin ghi vào Danh mục di
tích lịch sử văn hoá ngày 13/1/1964 và
cấp bằng di tích lịch sử văn hoá cấp
quốc gia ngày 17/2/1990.
Đình thuộc xã Thổ Tang, huyện
Vĩnh Tường, được tạo dựng từ thế kỷ
XVII, trải qua thời gian, đến nay còn bảo
lưu được tương đối nguyên vẹn kiểu
thức kiến trúc thời Hậu Lê.
Đình Thổ Tang, xã Thổ Tang (Vĩnh Tường) là ngôi đình có kiểu dáng cổ
nhất trong các ngôi đình hiện còn ở Vĩnh Phúc. Kiến trúc khá đồ sộ.
Đình thờ danh tướng Lân Hổ, có công đánh giặc Nguyên Mông ở thế kỷ
XIII. Tương truyền, theo lệnh Vua Trần, Lân Hổ đã dẫn quân lên vùng Gia Ninh
(nay thuộc tỉnh Phú Thọ) lập phòng tuyến, bày binh bố trận, chỉ huy quân sĩ chiến
đấu anh dũng, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bảo vệ kinh đô Thăng Long. Hiện nay
suốt một dải từ Dục Mỹ- Sơn Vi (Phú Thọ) đến Vĩnh Tường - Yên Lạc (Vĩnh
Phúc) có hệ thống di tích thờ Lân Hổ. ở xã Thổ Tang có Miếu Trúc, đình Thổ
Tang, đình Phương Viên, trong đó đình Thổ Tang là trung tâm để tổ chức lễ hội
cùng những trò diễn, hèm tục tưởng niệm về vị tướng tài Lân Hổ và cuộc kháng
chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ đất nước của dân tộc ta thời Trần.
Đình Thổ Tang được xây dựng với quy mô đồ sộ, gồm hai toà kiến trúc bố
cục theo hình chữ "đinh". Đại đình 5 gian 2 dĩ 6 hàng chân, hậu cung 2 gian. Toàn
đình đếm được 60 cột, làm bằng gỗ tốt đại khoa. Cột cái có đường kính 0,80m, cột
con đường kính 0,61m. Nền đình dài 25,80m, rộng 14,20m, bó đá xanh xung
quanh. Kết cấu kiến trúc kiểu tứ
trụ, chồng rường giá chiêng, gia cố

tự "Hoà Vi Quý" (Hòa là quý), thể hiện một triết lý nhân sinh sâu sắc chỉ thấy có ở
đây. Bức hoành phi có xuất xứ khá thú vị: "Hồi ngôi đình mới làm xong, chưa
khánh thành được vì bức hoành phi chưa tìm được chữ nào vừa ý. Lúc đó có viên
Tổng đốc Sơn Tây kinh lý qua. Biết vị tổng đốc là người hay chữ, dân làng thỉnh
cầu ông cho chữ hoành phi. Sau khi nghe kỳ mục bẩm báo tình hình mọi mặt của
làng, khi đó có chuyện dân Tam Lâm với dân Tứ Xóm trong làng lâu nay thường
xuyên đánh lộn, kể cả
dùng cật nứa đâm nhau
trọng thương mà không
làm sao ngăn chặn
được, vị Tổng đốc nhíu
mày suy nghĩ rồi viết
luôn 3 chữ: "Hòa Vi
Quý". Thấy nghĩa chữ
hay quá, dân làng phẩn
khởi lập tức khắc ngay
vào bức hoành phi treo
lên và mở luôn hội
khánh thành đình. Kể
cũng lạ, tự nhiên sau
đó trong làng yên ắng
Họa tiết trang trí cảnh sinh hoạt của con người
trên xà nách
2
hẳn không còn chuyện đánh lộn thường xuyên như trước. Tình hình đó được duy
trì cho mãi tới nay".
Đình Thổ Tang là một trong những ngôi đình đạt đến đỉnh cao về mỹ
thuật điêu khắc gỗ cổ dân gian thời Hậu Lê, là di tích được xếp hạng quốc gia sớm
nhất ở Vĩnh Phúc, mấy thập kỷ qua luôn thu hút sự quan tâm nghiên cứu của giới
khoa học, sự quan tâm bảo vệ tu bổ của Nhà nước các cấp, chính quyền và nhân

3
Chạm khắc
4
Ảnh tư liệu Đình Thổ Tang
Hậu cung
5