Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

I. PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ (LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI)
Giáo dục phát triển vận động là một trong những nhiệm vụ của giáo dục
phát triển thể chất nhằm góp phần phát triển toàn diện cho trẻ mầm non. Dưới
góc độ sinh lí học, vận động là sự chuyển động của cơ thể con người trong đó
có sự tham gia của hệ cơ, hệ xương và sự điều khiển của hệ thần kinh. Vận động
(dù ở mức độ đơn giản hay phức tạp) là điều kiện cho sự phát triển của cơ thể
con người ở nhiều mặt khác nhau. Dưới tác động của giáo dục, các hoạt động
nhằm phát triển vận động cho trẻ sẽ được nghiên cứu, lựa chọn và tổ chức một
cách có khoa học để đạt mục tiêu đề ra.
Về mặt thể chất, giáo dục phát triển vận động góp phần tăng cường và
bảo vệ sức khỏe. Về các kĩ năng vận động và tố chất vận động, giáo dục phát
triển vận động giúp hình thành và rèn luyện các kĩ năng vận động, đồng thời
phát triển các tố chất vận động. Ngoài ra còn góp phần giáo dục toàn diện cho
trẻ mầm non: Việc thực hiện các bài tập vận động góp phần tích cực vào giáo
dục phát triển nhận thức, giáo dục phát triển tình cảm và kĩ năng xã hội, giáo
dục phát triển thẩm mĩ và giáo dục lao động cho trẻ mầm non.
Như chúng ta đã biết: Bậc học mầm non là “ Bậc học nền tảng trong hệ
thống giáo dục quốc dân”. Vì mầm non chính là thế hệ măng non của đất nước,
là những thế hệ xây dựng tương lai cho đất nước sau này. Chính vì thế nó rất
phong phú, những gì trẻ được hình thành, được học ở mầm non chính là hành
trang cho sự tiến bước vào đời của trẻ sau này.
Chúng ta đã từng nghe câu nói: “Trẻ em như búp trên cành. Biết ăn ngủ,
biết học hành là ngoan”. Từ khi mới sinh ra trẻ như một cái búp mới chớm nở ở
trên cành, nếu được sự quan tâm, chăm sóc của mọi người thì búp sẽ cho chúng
ta hoa đẹp. Trẻ ở lứa tuổi này chỉ cần biết ăn, biết ngủ, biết học thế là ngoan và
cũng trong thời kỳ này trẻ luôn là trung tâm của mọi người trong gia đình, mỗi
chúng ta ai cũng muốn “dành cho trẻ những gì tốt đẹp nhất mà mình có thể”.
Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là tương lai của cả dân tộc. Vì vậy
việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ không phải chỉ là trách nhiệm của mỗi gia

khỏe cho trẻ là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội, cũng chính vì muốn trẻ
có một cơ thể khỏe mạnh được phát triển toàn diện, đối với bản thân tôi là một
giáo viên Mầm non đang trực tiếp chăm sóc-giáo dục dục trẻ ở độ tuổi này nên
tôi chọn đề tài “Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5-6 tuổi”.
II. PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ:
Sức khỏe là cái vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội, là
nhân tố quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Để đảm bảo
cho sự tăng trưởng của xã hội mai sau, việc phát triển nhân tố con người, nguồn
lực con người phải tiến hành không ngừng ngay từ khi trẻ mới sinh ra, thậm chí
ngay từ khi trẻ còn là bào thai trong bụng mẹ. Vì vậy, công tác chăm sóc- giáo
trẻ, đặc biệt là giáo dục thể chất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát
triển của trẻ nói riêng và nguồn lực nói chung.
Giáo dục thể chất là một bộ phận quan trọng của giáo dục phát triển toàn
diện. Đó là quá trình tác động chủ yếu vào cơ thể trẻ thông qua việc rèn luyện
cơ thể và hình thành phát triển các kỹ năng, kỹ xảo vận động, tổ chức sinh hoạt
và giữ gìn vệ sinh nhằm làm cơ thể phát triển hài hòa, cân đối, sức khỏe được
tăng cường làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ.
Sức khỏe là cái vốn quý nhất có ý nghĩa sống còn đối với con người, đặc
biệt là trẻ em dưới 6 tuổi. Ở lứa tuổi này quá trình tăng trưởng của trẻ diễn ra rất
nhanh chóng, nhưng cơ thể của trẻ lại quá non nớt, trẻ dễ bị ảnh hưởng của
những tác bên ngoài ngoài, ở giai đoạn này sức đề kháng của trẻ còn yếu nên trẻ
dễ mắc các loại bệnh nguy hiểm đến tính mạng. Do vậy, trẻ chỉ có thể phát triển
GV: Phạm Thị Nhung

2


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi


số thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
Bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp giảng dạy nhiều năm ở lứa tuổi
mẫu giáo lớn và có nhiều thời gian tiếp xúc với trẻ.
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao về chuyên môn cũng như việc đầu tư
về cơ sở vật chất của Ban giám hiệu nhà trường.
Trẻ mẫu giáo lớn có nhận thức cao nên việc dạy trẻ ở một lứa tuổi đều có
sự thuận lợi.
GV: Phạm Thị Nhung

3


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

Bản thân tôi đã được tham gia các đợt làm đồ dùng dạy học, đồ chơi và
hội thi đồ dùng, đồ chơi cấp trường, cấp huyện, học hỏi được kinh nghiệm từ
các bạn đồng nghiệp. Đặc biệt trong quá trình nhà trường tham gia hội thi “phát
triển sân vận động cho trẻ” cấp huyện trong năm học 2016-2017 này.
* Khó khăn:
- Khó khăn lớn nhất hiện nay mà bản thân tôi đang phải bân khuân là về
cơ sở vật chất trường, lớp không an toàn: phòng học xuống cấp trầm trọng
(vách tường nứt nẻ, nền nhà luôn ẩm ướt), diện tích lớp học, sân trường còn
chật hẹp không đủ diện tích cho trẻ hoạt động và vui chơi. Trang thiết bị đồ
dùng dạy học còn thiếu thốn rất nhiều: (Một số dụng cụ thể dục chưa phù hợp,
chưa đầy đủ, chưa phong phú...)
- Nhận thức của phụ huynh về môn giáo dục thể chất không quan trọng
mà chỉ là một môn phụ không cần quan tâm. Đa số phụ huynh chưa quan tâm
đến việc đưa đón trẻ đến trường và khi đến trường các cháu được học những gì?
mà chỉ thích cho trẻ viết chữ, đọc chữ như lớp 1 phổ thông.


tôi đã đi sâu vào tạo môi trường hoạt động cho trẻ bằng cách tạo sân chơi phát
triển vận động nhằm gây hứng thú cho trẻ mỗi khi trẻ hoạt động và vui chơi.
Để làm được điều này, bản thân tôi chủ động bàn bạc với Ban giám hiệu nhà
trường cùng với tất cả các chị em giáo viên trong trường tạo một sân chơi ở sân
trường để làm khu vui chơi phát triển vận động cho trẻ. Trước tiên là tạo mặt
bằng sân chơi bằng cách đổ thêm cát sạch vào sân chơi, sau đó san lắp cho bằng
phẳng để có không gian rộng rãi, thoáng mát, sạch sẽ. Tiếp theo là làm bổ sung
thêm những đồ dùng , đồ chơi từ các nguyên vật liệu phế thải như: Bánh xe
máy, cây tre, cây gỗ cũ....để tạo ra các đồ dùng, đồ chơi ngoài trời như: Cầu
treo; thang leo; cổng chui; ván kê dốc; xà đu; cầu trượt, đường dích dắc...và sắp
xếp các đồ dùng, đồ chơi đó cho phù hợp để trẻ luyện tập và vui chơi.

Hình ảnh sân chơi phát triển vận động cho trẻ
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố không thể thiếu được, để có được môi
trường ngoài lớp học phù hợp tôi đã chủ động bố trí, sắp xếp các đồ dùng, đồ
chơi ngoài trời phù hợp với sân trường, tạo khoảng không gian rộng rãi, bằng
phẳng, an toàn và thoáng mát để cho trẻ tập luyện và vui chơi thoải mái, đặc
biệt đảm bảo an toàn cho trẻ. Tùy theo vị trí mỗi loại đồ dùng, đồ chơi tôi đều
tận dụng các loại nệm mỏng đã cũ đặt vào vị trí phù hợp để trẻ khỏi bị trầy xước
khi luyện tập và vui chơi như: Bò chui qua ống dài, Bò theo đường dích dắt...và
thường xuyên kiểm tra trước khi cho trẻ luyện tập. Ngoài ra tùy theo thời tiết
trong ngày tôi có thể tổ chức cho trẻ lao động, vệ sinh, chăm sóc vườn hoa...
đây cũng là hoạt động giúp trẻ phát triển thể lực qua đó giúp trẻ biết yêu thiên
GV: Phạm Thị Nhung

5


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

Các hoạt động trong trường mầm non, đặc biệt là trong hoạt động phát
triển vận động. Việc sử dụng đồ dùng trực quan là một biện pháp vô cùng quan
trọng bởi vì hoạt động thể chất chủ yếu thông qua các bài tập có tính thực tế,
các bài tập khác nhau đều có những đồ dùng, dụng cụ khác nhau, giúp trẻ chơi
mà học một cách nhẹ nhàng.
* Biện pháp thứ hai: Tổ chức hoạt động giáo dục phát triển thể chất cho trẻ
trong trường mầm non:
Tổ chức hoạt động giáo dục phát triển thể chất cho trẻ là nội dung thiết
yếu trong quá trình phát triển vận động cho trẻ mầm non, vì vậy khi lựa chọn
nội dung giáo dục phát triển vận động cho trẻ mầm non tôi cần tuân theo các
nguyên tắc sau:
+ Nội dung cần bám sát với chương trình giáo dục mầm non hiện hành:
Chương trình đã xác định mục tiêu giáo dục phát triển thể chất, trong đó nhấn
mạnh tới phát triển vận động yêu cầu phù hợp với từng độ tuổi. Đối với trẻ mẫu
giáo là: “...Thực hiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng, đúng tư
thế; có khả năng phối hợp các giác quan và vận động; vận động nhịp nhàng, biết
định hướng trong không gian; có kĩ năng trong một số hoạt động cần sự khéo
léo của đôi tay...”
+ Phát triển hài hòa nhân cách: Do có sự thống nhất về thể chất và tinh
thần trong sự phát triển con người nên giáo dục phát triển thể chất có khả năng
GV: Phạm Thị Nhung

7


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

thực hiện những nhiệm vụ giáo dục trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ. Việc giải quyết
các nhiệm vụ đó nằm trong quá trình giáo dục phát triển thể chất. Điều đó
không chỉ mở rộng vai trò của giáo dục phát triển thể chất như một nhân tố để

+ Phù hợp với điều kiện thực tế của trường, lớp và địa phương: Khi thực
hiện các hoạt động giáo dục, cần cân nhắc đến đặc điểm điều kiện của trướng,
lớp cũng như địa phương mình đang sinh sống. Trên cơ sở bám sát và thực hiện
các mục tiêu giáo dục chung cho từng độ tuổi, giáo viên có thể linh hoạt lựa

GV: Phạm Thị Nhung

8


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

chọn phương pháp, hình thức và các phương tiện giáo dục sao cho có thể tận
dụng tối đa những ưu thế, điều kiện sẵn có ở nơi công tác.
Để đạt được những kĩ năng, kĩ xảo vận động có mục đích và hình thành
những kĩ năng vận động đúng thì giờ thể dục được coi là hình thức cơ bản để tổ
chức hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ. Ở mỗi hình thức tùy theo
từng nội dung bài dạy mà tôi có thể lựa chọn phương pháp, đồ dùng, dụng cụ
luyện tập khác nhau.
Khi tổ chức: một “tiết thể dục giờ học” tôi bám vào kế hoạch năm, trước
hết tôi xác định mục tiêu của bài dạy, sau đó mới lựa chọn nội dung phù hợp để
tiến hành tổ chức một tiết thể dục giờ học.
Giờ thể dục gồm có 3 phần: Khởi động, trọng động và hồi tĩnh. Mỗi
phần giải quyết nhiệm vụ nhất định phù hợp với việc lựa chọn, sắp xếp bài tập
vận động và cách thức tiến hành chúng. Tuy nhiên sự phân chia các phần có tính
tương đối, mỗi phần có tác dụng hỗ trợ và hoàn thiện cho nhau. Giữa các phần
cần có sự chuyển tiếp tự nhiên, liên tục.
Phần thứ nhất: Khởi động:
- Nhiệm vụ: Chuyển trẻ sang trạng thái sẵn sàng vận động; hình thành
thái độ tích cực, hứng thú, tập trung đối với việc thực hiện các nhiệm vụ vận

cả giờ học. Tùy theo các loại giờ học mà phần trọng động có cấu trúc gồm 2 hay
3 giai đoạn: Thực hiện bài tập phát triển chung, vận động cơ bản và trò chơi vận
động ( chỉ bố trí trò chơi vận động đối với giờ học có một vận động cơ bản ở
giai đoạn 2- phần trọng động).
* Giai đoạn 1: Thực hiện bài tập phát triển chung:
- Nhiệm vụ: Phát triển và rèn luyện các nhóm cơ chính: cơ bả vai, cơ
mình, cơ chân, đồng thời hỗ trợ cho việc thực hiện vận động cơ bản ở phần kế
tiếp.
- Nội dung: Bao gồm các động tác phát triển các nhóm cơ chính của cơ
thể theo thứ tự thực hiện: Tay-vai; bụng-lườn; chân-bật, trong đó có động tác hỗ
trợ cho vận động cơ bản với số lần tập tăng thêm từ 1-2 lần. Nội dung ( tổng số
động tác, số động tác mới) số lần tập mỗi động tác của bài tập phát triển chung
phụ thuộc vào mức độ yêu cầu của bài tập vận động cơ bản và phụ thuộc vào
từng độ tuổi của trẻ.
- Cách tiến hành: Đối với trẻ mẫu giáo lớn: cô gọi tên động tác, cô tập
mẫu rồi cho trẻ luyện tập. Nếu động tác khó, mới thì cô tập cùng với trẻ; với
động tác đơn giản hoặc quen thuộc cô có thể cho trẻ tập kết hợp với nhạc
* Giai đoạn 2: Thực hiện bài tập vận động cơ bản:
- Nhiệm vụ: Hình thành và rèn luyện kĩ năng vận động cơ bản cho trẻ.
- Nội dung: Nếu có một vận động cơ bản thì có thể là vận động mới hoặc
trẻ đã quen thuộc. Nếu có hai vận động cơ bản thì hoặc có một vận đông mới,
một vận động đã và đang ở giai đoạn củng cố. Nếu có ba vận động cơ bản thì tất
cả đều ở giai đoạn củng cố. Trật tự sắp xếp các vận động cơ bản ( từ 2-3 vận
động)cần tuân thủ nguyên tắc phát triển: Vận động nào có cường độ vận động
mạnh hơn sẽ sắp xếp sau.
- Cách tiến hành: Đối với vận động mới thì cần hướng dẫn thật tỉ mĩ, tiến
hành theo các bước sau: Cô tập mẫu, cho một số trẻ tập thử, sau đó cho cả lớp
tập. Trẻ 5-6 tuổi, cô cho trẻ tự tập dưới sự hướng dẫn của cô. Với những vận
động tr3 đã biết, cô nên tổ chức cho trẻ nhắc lại cách thực hiện và tập thử, sau
đó cho cả lớp tiến hành tập.

thế này, là hết mệt ngay”. Tôi cho trẻ vận động theo lời bài thể dục hoặc mở
nhạc có nhịp điệu nhún, lắc lư nhẹ nhàng để trẻ thư giãn khoảng 1-2 phút.
Ngoài ra tôi còn lồng ghép tổ chức các trò chơi vận động vào trong các
giờ học của trẻ: Ví dụ: Thông qua hoạt động “ Qúa trình sinh sản và phát triển
của bướm” ở phần cuối hoạt động tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Bắt chước
tạo dáng” theo yêu cầu của cô để gây hứng thú cho trẻ hoặc trò chơi “ Ai nhanh
nhất” ...Với hình thức này vừa tạo cho trẻ không khí thoải mái, vui vẻ sau khi
trẻ ngồi hoạt động. Thông qua đó cơ thể trẻ cũng được chuyển từ trạng thái
động sang tĩnh. Bên cạnh đó tôi còn tổ chức các trò chơi vận động, trò chơi dân
gian nhằm phát triển thể chất cho trẻ vào nhiều thời điểm khác nhau trong ngày
như: Thể dục sáng, dạo chơi, tham quan, Hoạt động ngoài trời; hoạt động
chiều... Qua đó để giúp trẻ hoàn thiện các kĩ năng, kĩ xảo vận động khi tham gia
trò chơi, trẻ sẽ chủ động, mạnh dạn và tự tin hơn.
Việc giáo dục các kỹ năng, kỹ xảo và thói quen vệ sinh là một nội dung
không thể thiếu được trong việc giáo dục phát triển thể chất và hình thành nhân
cách cho trẻ. Trong cuộc sống và trong sinh hoạt hàng ngày, trẻ cần đến nhiều
loại thói quen khác nhau. Đối với trẻ mầm non chúng ta cần giáo dục một số kỹ
năng, kỹ xảo và thói quen vệ sinh như: Vệ sinh thân thể, vệ sinh quần áo, vệ
sinh ăn uống, vệ sinh môi trường. Thông qua các hoạt động trong ngày chúng ta

GV: Phạm Thị Nhung

11


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

có thề giáo dục trẻ mọi lúc, mọi nơi để giúp trẻ có thói quen tốt và hình thành
phát triển thể chất cho trẻ một cách hoàn thiện hơn.
* Biện pháp thứ tư: Tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh:

4. HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN:
* Hiệu quả:
Sáng kiến đã được áp dụng trong lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ tại
trường, tại lớp mẫu giáo lớn 2- Thôn An Hòa - Trường mầm non Thành. Sau khi
áp dụng sáng kiến vào lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ. Tôi nhận thấy được
GV: Phạm Thị Nhung

12


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

rằng: Trẻ hứng thú hơn trong các giờ học, thích được vận động, tự tin, nhanh
nhẹn, hoạt bát và có tinh thần hợp tác cùng bạn bè, thực hiện được các kỹ năng,
kỹ xão vận động một cách thành thạo. Thể lực của trẻ ngày càng được nâng lên
rõ rệt, trẻ khỏe mạnh và tăng cân đều. Trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động.
* Kết quả cụ thể:
Nội dung

Trước khi thực hiện

Sau khi thực hiện

Trẻ mạnh dạn, hoạt bát và tích
cực hoạt động

54,5%

95,5% (Tăng 41%)


không chỉ tạo cơ hội cho trẻ vận động một cách tích cực mà qua hoạt động này
trẻ còn học được tính kỷ luật, biết hợp tác chia sẻ cùng các bạn và quan trọng
hơn nữa là giúp trẻ: Học qua chơi, chơi mà học. Trẻ được phát triển về thể chất
qua sự phát triển cử động các nhóm cơ: Hô hấp, tay-vai, lưng-bụng, chân, phát
triển các vận động thô, vận động tinh phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
Việc giáo dục phát triển thể chất cho trẻ góp phần giáo dục: Đức – trí - thể - mĩ
cho trẻ ngay từ bậc học mầm non nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong
giai đoạn hiện nay.
Phụ huynh có sự thay đổi suy nghĩ về vấn đề giáo dục phát triển thể chất
cho trẻ tại trường mầm non và rất hoan nghênh.
* Kiến nghị:
Để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục thể chất cho trẻ thì cần có sự
quan tâm hơn nữa của Đảng, nhà nước và chính quyền địa phương:
- Đảng, nhà nước, chính quyền địa phương cần quan tâm đầu tư thêm về
cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng dạy học, đồ chơi nhằm phục vụ cho quá
trình giảng dạy của giáo viên và các hoạt động học tập, vui chơi của trẻ.
GV: Phạm Thị Nhung

13


Một số biện pháp phát triển thể chất cho trẻ 5 – 6 tuổi

- Đảng và nhà nước cần có chính sách, chế độ đãi ngộ đặc thù đối với
giáo viên mầm non theo quy định của nhà nước. Biên chế cho giáo viên mầm
non góp phần làm cho cuộc sống của giáo viên mầm non được đảm bảo hơn,
các cô có thời gian chuyên tâm vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hơn.
- Tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội tham gia học tập, bồi dưỡng kiến
thức, năng lực chuyên môn để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.
- Tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa