VIỆN HÀN LÂM
KHOA HOC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

THÂN VĂN NHƯỜNG

THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH
TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
TỪ THỰC TIỄN TỈNH HẬU GIANG

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và luật hành chính
Mã số

: 60.38.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Vũ Thư

Phản biện 1: …………………………………………..

Phản biện 2: ………………………………………….

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội lúc
tháng


cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam của TS Nguyễn
Văn Thanh và Đinh Văn Minh, nhà xuất bản Tư pháp, năm 2004;
Nguyễn Thanh Bình (2009), Thẩm quyền xét xử khiếu kiện hành
1


chính của Toà án, sự bảo đảm công lý trong quan hệ giữa Nhà nước
và công dân, Nxb Tư pháp, Hà Nội; Trần Quang Hiển (2004), Hoàn
thiện pháp luật về tài phán hành chính ở Việt Nam hiện nay, Luận
văn thạc sĩ luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Giải
quyết khiếu kiện hành chính ở cấp sơ thẩm tại Tòa án nhân dân ở
nước ta hiện nay – đề tài luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Danh Tùng,
Học viện Khoa học xã hội, năm 2012 và nhiều đề tài nghiên cứu, bài
báo khoa học được đăng duyệt trên các diễn đàn, tạp chí khác nhau…
Từ đó, tác giả có thể thông qua các công trình nghiên cứu khoa
học nêu trên để hiểu rõ hơn về đề tài nghiên cứu của mình và những
công trình đó cũng là nguồn tài liệu cần thiết cho đề tài luận văn
“Thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính tại Tòa án nhân dân cấp
huyện từ thực tiễn địa bàn tỉnh Hậu Giang”.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nhận thức lý luận về thủ tục giải quyết khiếu kiện
hành chính và thực tiễn quy định thủ tục này trong giải quyết các vụ
án tại Tòa án nhân dân cấp huyện tại tỉnh Hậu Giang, luận văn đề
xuất các giải pháp hoàn thiện thủ tục giải quyết khiếu kiện hành
chính ở cấp huyện hiện nay ở nước ta.
Thực hiện mục tiêu trên, luận văn có nhiệm vụ: 1/ Làm rõ những
vấn đề lý luận về thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính ở cấp
huyện; 2/ Nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động xét xử án hành
chính ở cấp huyện ở tỉnh Hậu Giang hiện nay; 3/ Đưa ra giải pháp
nhằm hoàn thiện công tác xét xử án hành chính về thủ tục tố tụng

hoạt động xét xử hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện trên địa
bàn nói riêng và cả nước nói chung. Ngoài ra, đề tài có thể sử dụng
trong quá trình giảng dạy nghiên cứu ở cấp độ đại học và sau đại học.
7. Cơ cấu của luận văn
Luận văn được thiết kế gồm ba phần: Phần mở đầu, phần nội
dung và phần kết luận. Trong đó, phần nội dung được chia làm ba
chương:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận về thủ tục giải quyết khiếu
kiện hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
- Chương 2: Thực trạng thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính
tại Tòa án nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hậu Giang
- Chương 3: Các giải pháp đổi mới thủ tục giải quyết khiếu kiện
hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện

4


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT
KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH
TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thủ tục giải quyết khiếu
kiện hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
1.1.1. Khái niệm thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính tại Tòa
án nhân dân cấp huyện
Thủ tục GQKKHC tại TAND cấp huyện là một loại quy
phạm pháp luật quy định những việc cụ thể mà TAND cấp huyện
phải làm theo một trình tự quy định để giải quyết vụ án hành chính,
đó là những công việc của TAND phải thực hiện trong mối quan hệ
với các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
Các bộ phận hợp thành của thủ tục GQKKHC tại TAND cấp
huyện có thể được hiểu là các yếu tố tạo nên thủ tục tố tụng bao gồm
các giai đoạn tiến hành và các hành vi cụ thể mà các chủ thể tiến
hành và tham gia tố tụng cần thực hiện trong vụ án hành chính tại
6


TAND cấp huyện. Cụ thể, đó là toàn bộ hoạt động của Tòa án, Viện
kiểm sát, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, của cá
nhân, của cơ quan Nhà nước và tổ chức trong việc giải quyết vụ án
hành chính, cũng như các hoạt động diễn ra theo trình tự do pháp luật
quy định đối với việc khởi kiện, thụ lý, giải quyết vụ án hành chính
và thi hành bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính.
1.2.1. Thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính với tính cách thể
chế tại TAND cấp huyện
Các hoạt động để đi đến “thụ lý vụ án hành chính” là những
hành vi tố tụng đầu tiên mà Toà án phải tiến hành để đi đến quyết
định có hay không có các giai đoạn tiếp theo của vụ án hành chính.
Vì vậy, có thể nói, thụ lý vụ án hành chính trước hết là một trong
những quyền và nghĩa vụ của Toà án. Điều này xuất phát từ chức
năng, nhiệm vụ của Toà án trong xét xử án hành chính.
1.2.2. Thực hiện thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính trong
các vụ án hành chính
Thực hiện thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính trong
các vụ án hành chính thực chất là việc áp dụng pháp luật tố tụng
hành chính để giải quyết vụ án hành chính.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục trong việc
GQKKHC tại TAND cấp huyện
Thứ nhất, mức độ hoàn thiện của pháp luật về thủ tục giải

hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
2.1.1. Thủ tục GQKKHC tại TAND cấp huyện ở giai đoạn khởi
kiện và thụ lý vụ án
Khởi kiện vụ án hành chính là hành vi tố tụng của cá nhân,
tổ chức yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình
khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp đó đang bị xâm
phạm bởi các QĐHC, HVHC của cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm
quyền trong cơ quan nhà nước thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa
án theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính. Ở giai đoạn tố
tụng này, pháp luật quy định những vấn đề cơ quan sau: Về điều kiện
khởi kiện, pháp luật quy định chủ thể… về loại việc được khởi kiện
không hạn chế phạm vi chỉ trừ các loại việc thuộc bí mật nhà nước,
an ninh, ngoại giao, nội bộ,…
2.1.2. Thủ tục GQKKHC tại TAND cấp huyện ở giai đoạn chuẩn bị
xét xử
Giai đoạn chuẩn xét xử bị là giai đoạn tố tụng hành chính từ
khi thụ lý vụ án hành chính đến khi Thẩm phán được phân công giải
9


quyết vụ án ra một trong các quyết định: đưa vụ án ra xét xử, tạm
đình chỉ việc giải quyết vụ án, đình chỉ việc giải quyết vụ án. Nhiệm
vụ của giai đoạn này là kiểm tra lại các điều kiện của việc khởi kiện
và thụ lý vụ án hành chính; Xác định thành phần, tư cách của người
tham gia tố tụng; Xác định yêu cầu của đương sự, làm rõ nội dung vụ
việc; Xác định những vấn đề cần chứng minh; Thu thập các văn bản
pháp luật liên quan đến nội dung quyết định hành chính, hành vi
hành chính bị khởi kiện; Xác minh, thu thập chứng cứ, nghiên cứu hồ
sơ, bước đầu định hướng giải quyết vụ án.
2.1.3. Thủ tục GQKKHC tại TAND cấp huyện ở giai đoạn xét xử

Việc ban hành Luật Tố tụng hành chính năm 2010 thay thế
Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính nhằm bảo đảm
tính đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật, góp phần bảo vệ
các quyền và lợi ích chính đáng của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong
tố tụng hành chính. Luật TTHC 2015 đã được ban hành và thay thế
Luật TTHC 2010 càng thể hiện rõ bước phát triển, theo đó chuyển
thẩm quyền giải quyết các vụ án hành chính mà đối tượng bị khởi
kiện là các QĐHC, HVHC của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch
Ủy ban nhân dân cấp huyện cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh xét xử sơ
thẩm. Việc này giúp giải quyết các vấn đề vướng mắt về mặt thực
11


tiễn trong công tác xét xử của các Tòa án nhân dân cấp huyện.
2.3.2. Đánh giá chung thực tiễn giải quyết khiếu kiện hành chính
của TAND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hậu Giang
Nhìn chung số vụ án hành chính được thụ lý và giải quyết
của TAND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hậu Giang là rất thấp.
Nguyên nhân chủ yếu là do kiến thức pháp luật của nhân dân địa
phương, năng lực quản lý hành chính của cơ quan hành chính địa
phương và việc giải quyết các vụ án hành chính tại TAND cấp huyện
theo quy định của pháp luật TTHC nên còn có kháng cáo, kháng nghị
theo thủ tục phúc thẩm, rồi thủ tục đặc biệt giám đốc thẩm, tái thẩm
kéo dài thời gian gây ngại khó cho nhân dân đi theo con đường tố
tụng thay vì đi bằng con đường khiếu nại. Người dân ngại khiếu kiện
tại Tòa án với tâm lý “cơ quan nhà nước với nhau” việc xét xử sẽ
không khách quan, chính vì vậy TAND tỉnh Hậu Giang cần quán
triệt cho TAND cấp huyện khi xét xử án hành chính phải tăng cường
tuyên truyền pháp luật cho nhân dân, để nhân dân hiểu rõ về nguyên
tắc xét xử của Tòa án là công khai, minh bạch, độc lập và chỉ tuân

3.1. Nhu cầu hoàn thiện thủ tục giải quyết khiếu kiện hành
chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
Thứ nhất, theo yêu cầu của nhà nước pháp quyền.
Thứ hai, theo yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công
dân.
Thứ ba, theo yêu cầu của nền kinh tế thị trường.
Thứ tư, theo yêu cầu hội nhập quốc tế.
3.2. Các quan điểm hoàn thiện thủ tục giải quyết khiếu kiện
hành chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
Thời gian qua, cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính của
nước ta đã có nhiều đổi mới, bằng hoạt động giải quyết các khiếu
kiện hành chính, Toà án án đã góp phần tích cực bảo vệ quyền, lợi
ích hợp pháp của người dân, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa
và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tuy
nhiên, hiện nay, số lượng đơn khởi kiện hành chính được gửi đến
Toà án và được thụ lý giải quyết, thi hành trên thực tế còn ít, trong
khi đó số lượng đơn khiếu nại gửi đến các cơ quan hành chính vẫn
còn nhiều.
14


3.3. Các giải pháp hoàn thiện thủ tục giải quyết khiếu kiện hành
chính tại Tòa án nhân dân cấp huyện
Thứ nhất, giải pháp về xác định thẩm quyền xét xử vụ án
hành chính của TANND cấp huyện.
Thứ hai, giải pháp nâng cao nhiệm kỳ của Thẩm phán TAND
trong xét xử án hành chính.
3.3.1. Giải pháp nâng cao nhận thức trong áp dụng thủ tục trong
giải quyết khiếu kiện hành chính
Thứ nhất, cần nhận thức tầm quan trọng của Tòa hành chính

vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri bị khởi kiện, quyết định giải quyết
khiếu nại có liên quan”.
3.3.3. Giải pháp về bảo đảm thực hiện pháp luật về thủ tục giải
quyết khiếu kiện hành chính
Giải pháp nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề
nghiệp, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đối với Thẩm phán hành
chính và có cơ chế xử lý nghiêm khắc các vi phạm. Khi xét xử vụ án
hành chính, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân
theo pháp luật. Vì vậy, để nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán,
nhất là Thẩm phán hành chính thì trước hết chúng ta cần hoàn thiện
16


hệ thống pháp luật để Thẩm phán căn cứ vào đó có cơ sở xét xử.
Việc hoàn thiện các quy định pháp luật thì cần hoàn thiện đồng bộ
các quy định của pháp luật tố tụng hành chính cũng như các quy định
của pháp luật nội dung. Cần cân nhắc kỹ mối tương quan giữa trình
độ, năng lực của đội ngũ Thẩm phán hành chính với việc mở rộng
thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính, điều kiện kinh tế xã hội, trình độ dân trí,...
3.3.4. Hoàn thiện một số quy định của pháp luật còn chưa
thống nhất
Các quy định của pháp luật tố tụng hành chính cần bảo đảm
tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, khả thi, đồng bộ và thể hiện
được đặc điểm của hoạt động GQKKHC. Mặc dù được ban hành
tương đối gần nhau nhưng khái niệm QĐHC, HVHC trong Luật
TTHC năm 2010 và Luật khiếu nại năm 2011 có quy định khác nhau.
Hai văn bản Luật này có liên quan với nhau, việc xác định khái niệm
QĐHC, HVHC là rất quan trọng, liên quan đến việc xác định đối
tượng khiếu nại, đối tượng khởi kiện. Vì vậy, cần thiết phải sửa đổi
để bảo đảm thống nhất khái niệm về QĐHC, HVHC trong hai văn

KẾT LUẬN
Giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính có vai trò rất
quan trọng và không thể thiếu trong việc giải quyết bất kỳ vụ án hành
chính nào. Trên thực tế, việc áp dụng các quy định của pháp luật
TTHC cùng với những định hướng cải cách tư pháp về hoạt động xét
xử án hành chính, tạo thuận lợi cho người dân tham gia tố tụng, bảo
đảm sự bình đẳng giữa công dân và cơ quan công quyền trước Tòa
án thì hoạt động xét xử sơ thẩm đã có những kết quả đáng ghi nhận
vì hầu hết đa số các bản án, quyết định được thi hành là của cấp sơ
thẩm, Tòa án sơ thẩm đã không ngừng nâng cao lòng tin trong nhân
dân, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Tuy
nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập: những thiếu sót trong quy định
của pháp luật TTHC, có những quy định chưa thực sự phù hợp và
đầy đủ, trình độ về pháp luật của chủ thể tiến hành tố tụng còn yếu
kém, nhận thức của người khởi kiện còn hạn chế, các chủ thể chưa có
những kỹ năng cần thiết khi tham gia vào hoạt động xét xử sơ thẩm
vụ án hành chính, đặc biệt là vụ án hành chính sơ thẩm ở TAND cấp
huyện,… Qua nghiên cứu, tác giả đã làm rõ những thiếu xót về mặt
lý luận cũng như thực tiễn của hoạt động xét xử sơ thẩm từ góc độ
các thủ tục GQKKHC. Với mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả
xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, đề tài đã đưa ra một số kiến nghị
chủ yếu tập trung vào việc hoàn thiện các quy định của pháp luật tố
tụng hành chính hiện hành với những giải pháp nâng cao năng lực,
trình độ chuyên môn của chủ thể tiến hành tố tụng cụ thể là nâng cao
trình độ của Hội thẩm nhân dân, Thẩm phán và đội ngũ cán bộ ngành
19


Tòa án nói chung, hoàn thiện công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức
của cá nhân, tổ chức về các quy định của pháp luật về thủ tục