BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

LÊ THỊ DIỆU THÚY

NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ
CÔNG CHỨC CẤP XÃ TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

LÊ THỊ DIỆU THÚY

NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ
CÔNG CHỨC CẤP XÃ TỈNH ĐIỆN BIÊN
Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển cộng đồng
Mã số: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Tất Dong

HÀ NỘI - 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận án này là kết quả nghiên cứu của cá nhân

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn Đề tài......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu luận văn ................................................................... 7
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .......................................................... 8
4. Giả thuyết khoa học .................................................................................... 8
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 8
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của luận văn .............................................. 9
7. Phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn ..................................................... 9
8. Những đóng góp về khoa học, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 10
9. Cấu trúc luận văn ...................................................................................... 11
PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 12
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI
NGŨ CÔNG CHỨC CẤP XÃ ...................................................................... 12
1.1. Khái niệm, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của công chức cấp xã ... 12
1.1.1. Khái niệm công chức và công chức cấp xã .................................... 12
1.1.2. Đặc điểm của công chức xã ............................................................. 14
1.1.3. Chức năng, nhiệm vụ của công chức cấp xã.................................. 15
1.2 Chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã ................................................... 17
1.2.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ công chức cấp xã ............................ 17
1.2.2. Đặc điểm chất lượng đội ngũ chính quyền cấp xã ......................... 18
1.3 Tiêu chuẩn và các tiêu chí đánh giá chất lƣợng của đội ngũ công chức
cấp xã .............................................................................................................. 19
1.3.1 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng của đội ngũ công chức cấp xã ... 19
1.3.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng của đội ngũ công chức cấp xã .. 20
1.4 Sự cần thiết phải nâng cao chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã ...... 24


1.4.1. Theo yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ........... 25

2.2. Chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã tỉnh Điện Biên ........................ 45
2.2.1 Về số lượng, cơ cấu ........................................................................... 45
2.2.2 Trình độ văn hóa ............................................................................... 47
2.2.3 Trình độ chuyên môn ........................................................................ 47
2.2.4 Trình độ lý luận chính trị ................................................................. 50
2.2.5 Trình độ ngoại ngữ, tin học .............................................................. 51
2.2.6 Khả năng đáp ứng nhiệm vụ, yêu cầu trong thực hiện công việc .. 53
2.2.7 Khả năng hoàn thành nhiệm vụ....................................................... 56
2.2.8 Công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã tỉnh Điện Biên ..... 58
2.2.9 Chính sách đãi ngộ, tạo động lực đối với đội ngũ công chức cấp xã ... 60
2.2.10 Công tác đánh giá, xếp loại công chức cấp xã .............................. 62
2.2.11 Công tác quản lý, kiểm tra, giám sát đội ngũ công chức cấp xã .. 64
2.3. Đánh giá thực trạng chất lƣợng đội ngũ công chức chính quyền cấp
xã tỉnh Điện Biên ........................................................................................... 65
2.3.1. Thành tựu ......................................................................................... 65
2.3.2. Những tồn tại cần khắc phục .......................................................... 66
2.4. Các nhân tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã .... 68
2.4.1. Các nhân tố khách quan .................................................................. 69
2.4.2. Các nhân tố chủ quan ...................................................................... 71
2.5. Nguyên nhân của thực trạng chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã
tỉnh Điện Biên ................................................................................................ 72
2.6. Những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ công
chức chính quyền cấp xã tỉnh Điện Biên ..................................................... 74
Kết luận chƣơng 2 ......................................................................................... 76


CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI
NGŨ CÔNG CHỨC TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG THỜI KỲ MỚI ......... 77
3.1. Mục tiêu và quan điểm đề xuất giải pháp nâng cao chất lƣợng đội
ngũ công chức cấp xã của tỉnh Điện Biên ................................................... 77

Bảng 2.5: Trình độ ngoại ngữ, tin học của đội ngũ công chức cấp xã tỉnh Điện
Biên, giai đoạn 2014-2016 .............................................................. 52
Bảng 2.6: Nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học của công chức cấp xã tỉnh
Điện Biên so sánh với cả nước và các tỉnh miền núi phía Bắc ....... 52
Bảng 2.7: Công chức tự đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của
công chức cấp xã trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn .............. 54
Bảng 2.8: Người dân đánh giá thái độ, ý thức trong thực thi công vụ của công
chức cấp xã...................................................................................... 55
Bảng 2.9: Kết quả đánh giá của cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã và công chức
cấp huyện về mức độ hoàn thành nhiệm vụ của công chức cấp xã 57
Bảng 2.10: Kết quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức cấp xã của tỉnh Điện
Biên 2016 ........................................................................................ 58
Bảng 2.11 Ý kiến đánh giá của công chức cấp xã về công tác đào tạo, bồi
dưỡng công chức cấp xã tỉnh Điện Biên ......................................... 59
Bảng 2.12. Kết quả đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức cấp xã của tỉnh Điện
Biên, giai đoạn 2014- 2016 ............................................................. 63
Bảng 2.13: Kết quả kiểm tra, giám sát đội ngũ công chức cấp xã tỉnh Điện
Biên giai đoạn 2014-2016 ............................................................... 65


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TỪ VIẾT TẮT

NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ

CNH

Công nghiệp hóa


Nghị định

CT

Chỉ thị

QĐ

Quyết định

ĐNCC

Đội ngũ công chức


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn Đề tài
Việt Nam đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước với mục tiêu phấn đấu sớm đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp
theo hướng hiện đại. Nhân tố quyết định thắng lợi của công nghiệp hóa, hiện
đại hóa và hội nhập quốc tế là con người - nguồn nhân lực phát triển về số
lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao.
Đội ngũ cán bộ công chức có vai trò rất quan trọng, quyết định chất
lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp nói chung và chính quyền
cấp xã nói riêng. Hiệu lực quản lý nhà nước được thực hiện bởi số lượng và
chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức các cấp. Công chức cấp xã có
nhiệm vụ giúp chính quyền xã thực hiện chức năng: bảo đảm việc chấp hành
các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước,
quyết định của Nhà nước Chính quyền cấp trên; Quyết định và đảm bảo thực
hiện các chủ trương, biện pháp để phát huy mọi khả năng và tiềm năng của

tác phát triển nhân sự và xây dựng cộng đồng học tập tại địa phương trên toàn
tỉnh, song thực tế chưa đạt được chất lượng như mong muốn. Theo phân tích
báo cáo thống kê số lượng, chất lượng công chức cấp xã, phường, thị trấn
năm 2015 của Ban Tổ chức Tỉnh ủy Điện Biên toàn tỉnh có 1461 công chức
cấp xã, trong đó còn có 12 công chức có trình độ văn hóa bậc tiểu học (chiếm
0.82%), 392 công chức có trình độ văn hóa bậc trung học cơ sở (chiếm
26.83%), 1057 công chức có trình độ văn hóa bậc trung học phổ thông (chiếm
72.35%). Con số trên cho thấy trình độ văn hóa công chức cấp xã tại tỉnh
Điện Biên vẫn còn rất thấp, không đạt các tiêu chí mà Nghị định
112/2011/NĐ-CP ngày 05 tháng 12 năm 2011của Chính phủ về công chức
cấp xã, phường, thị trấn và Thông tư số 06/2012/TT-BNV ngày 30 tháng 10
năm 2012 của Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm
vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn; Thêm nữa năng lực quản lý

2


nhà nước của ĐNCC đang còn thấp, đặc biệt là năng lực của ĐNCC cấp xã,
chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của tỉnh: đang còn yếu về chất lượng, cơ
cấu chưa hợp lý, tư tưởng cổ hủ,bảo thủ, ỷ lại, kém năng động và sáng tạo; một
bộ phận công chức cấp xã còn có biểu hiện cơ hội, bè phái, quan liêu, sách nhiễu
nhân dân… làm giảm uy tín của người công chức đối với nhân dân.
Việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng của ĐNCC cấp xã để
có những giải pháp nhằm tạo ra một sự chuyển biến về chất, phát triển nguồn
nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH của tỉnh
Điện Biên trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Với lý do đó nên tác giả chọn đề tài
“Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã tỉnh Điện” làm luận văn
thạc sĩ của mình.
Ở nhiều nước trên thế giới đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy nhà
nước nói chung và ĐNCC cấp xã nói riêng là chủ đề nghiên cứu của nhiều

đổi từ phương thức cán bộ chỉ do cơ quan cử đi đào tạo, bồi dưỡng sang
phương thức kết hợp giữa điều động của tổ chức với tự lựa chọn của học viên
nhằm nâng cao tính tích cực của người học và chất lượng đào tạo, bồi dưỡng;
đổi mới nội dung đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, hiệu quả đáp ứng
nhu cầu của người học như đổi mới nội dung giảng dạy, dạy theo hướng các
chuyên đề, tổ chức đi thực tế…
Cuốn sách mang tên Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng
đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất
nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội năm 2003 các tác giả Nguyễn Phú
Trọng, Trần Xuân Sầm đã đưa ra cơ sở lý luận trong sử dụng tiêu chuẩn cán
bộ của Đảng phù hợp với từng giai đoạn cách mạng, các quan điểm và
phương hướng trong việc nâng cao chất lượng công tác cán bộ. Điểm nổi bật
của luận cứ là việc đưa ra nội dung, “tiêu chuẩn hóa cán bộ” đây là một quan
điểm đổi mới trong công tác cán bộ mà tác giả có thể vận dụng và kế thừa trong
luận văn của mình để đưa ra các tiêu chuẩn hóa công chức cấp xã phù hợp với
tỉnh Điện Biên trong xu thế phát triển của thời đại và đặc trưng của tỉnh.

4


Trong bài viết“Kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ cơ sở vùng dân tộc thiểu số Tây Bắc”, đăng trên Tạp chí Dân tộc, số
tháng 6-2009 tác giả Trịnh Quang Cảnh đã đưa ra những số liệu về trình độ
của đội ngũ cán bộ vùng Tây Bắc trong thời gian qua còn nhiều hạn chế như:
“Trong tổng số 9.868 cán bộ cơ sở chưa qua đào tạo ở vùng Tây Bắc, về trình
độ lý luận có 6.101 người chưa qua đào tạo LLCT, trong đó ở độ tuổi dưới 35
tuổi là 38%; độ tuổi 36-46 là 34,5%; độ tuổi 46-60 là 27,5%. Về trình độ
QLNN có 6.812 người chưa qua đào tạo, trong đó: độ tuổi dưới 35 tuổi là
34,8%; độ tuổi từ 36-46 có 29,2%; độ tuổi từ 46-60 có 36%”. Từ đó tác giả đã
chỉ ra những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên và đưa ra một số

công vụ Việt Nam trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa Việt Nam
Trong cuốn sách Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số
nước trên thế giới, NXB Chính trị quốc gia xuất bản năm 2004. Các tác giả
Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền đã nghiên cứu
về tổ chức nhà nước, bộ máy hành chính, lịch sử nền công vụ, chế độ quản lý
công chức ở tám nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới: Trung Quốc,
Thái Lan, Nhật Bản, Liên Bang Nga, Cộng Hòa Pháp, Cộng hòa Liên bang
Đức, Vương quốc Anh, Mỹ. Công trình giới thiệu về các chế độ, chính sách
của mỗi nước nhằm cải cách nên công vụ như: chế độ tuyển chọn, đào tạo,
đánh giá, lương, phụ cấp, sử dụng nhân tài, công tác chống tham nhũng...
chúng ta có thể học hỏi và áp dụng những phương pháp cải cách nền công vụ
tiên tiến phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam nói riêng và tỉnh Điện Biên
nói riêng.
Cuốn sách Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của
nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, NXB
Chính trị quốc gia năm 2004 của các tác giả Thang Văn Phúc và Nguyễn
Minh Phương. Đã nêu lên vai trò, vị trí người cán bộ cách mạng, cũng như

6


yêu cầu đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; tìm hiểu những bài học
kinh nghiệm về việc tuyển chọn và sử dụng nhân tài trong suốt quá trình lịch
sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, cũng như kinh nghiệm xây dựng
nền công vụ chính quy hiện đại của đất nước trong khu vực và trên thế giới.
Từ đó xác định các yêu cầu, tiêu chuẩn của cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi
của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân. Luận văn
có thể kế thừa những kết quả nghiên cứu để đưa ra những tiêu chuẩn để xây
dựng một ĐNCC cấp xã phù hợp với xu thế phát triển nói chung và phù hợp

Chúng tôi cho rằng việc nâng cao chất lượng đội ngũ ông chức cấp xã
tỉnh Điện Biên đã có những kết quả nhất định, song vẫn còn những hạn chế,
bất cập. Nếu nắm được lý luận và thực trạng về nâng cao chất lượng đội ngũ
công chức cấp xã của tỉnh Điện Biên thì có thể đề ra được một số biện pháp
nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng đội ngũ công chức cấp xã của tỉnh Điện
Biên và góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở
tỉnh Điện Biên hiện nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Phân tích cơ sở lý luận về chất lượng công chức cấp xã, hệ thống hóa
những quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về công chức cấp xã; xây dựng khái
niệm, nhiệm vụ, vị trí, vai trò và làm rõ những tiêu chí đánh giá, những yếu tố
ảnh hưởng đến chất lượng công chức cấp xã.
+ Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng chất lượng công chức cấp xã
ở tỉnh Điện Biên, trong đó nêu lên những thành tựu đạt được, những tồn tại,
hạn chế cần khắc phục cũng như phân tích các nguyên nhân hạn chế đến chất
lượng công chức cấp xã ở tỉnh Điện Biên
+ Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lí luận có liên quan đến đề tài, khảo sát thực
trạng chất lượng của ĐNCC cấp xã của tỉnh Điện Biên, đề xuất các giải pháp
nâng cao chất lượng công chức cấp xã ở tỉnh Điện Biên nhằm đáp ứng yêu

8


cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân,
vì dân.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của luận văn
Không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng đội ngũ công
chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Điện Biên.
Thời gian: Nguồn số liệu để phân tích thực trạng tác giả lấy trong
khoảng thời gian 2012 - 2016.

Cùng với đó đề tài sử dụng một số phương pháp khác như: thống kê, so
sánh, quy nạp... kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, nhằm làm
rõ nội dung cơ bản của đề tài luận văn, bảo đảm tính khoa học và logic giữa
các vấn đề được nêu ra.
Ngoài ra luận văn cũng kế thừa, phát triển các kết quả của các công
trình nghiên cứu có liên quan đến nội dung đề tài nhằm làm rõ những vấn đề
chính của luận văn.
8. Những đóng góp về khoa học, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của
luận văn
- Qua kết quả nghiên cứu, đề tài góp phần khái quát và làm rõ thêm cơ
sở lý luận về chất lượng ĐNCC cấp xã, đánh giá thực trạng, tìm ra những bất
cập, hạn chế về chất lượng ĐNCC cấp xã ở tỉnh Điện Biên, những yếu tố ảnh
hưởng đến chất lượng ĐNCC cấp xã ở tỉnh Điện Biên và những vấn đề đang
đặt ra và quan điểm, giải pháp bảo đảm chất lượng ĐNCC cấp xã ở tỉnh Điện
Biên trong tình hình mới hiện nay.
- Luận văn góp phần làm sáng tỏ, bổ sung lý luận về chất lượng ĐNCC
cấp xã, góp phần đẩy mạnh cải cách nền hành chính nhà nước, xây dựng nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
- Kết quả nghiên cứu của Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị trong
tổng kết thực tiễn về ĐNCC cấp xã.

10


9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục ký hiệu và các chữ viết tắt, danh
mục các bảng biểu và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng ĐNCC cấp xã.
Chương 2: Thực trạng nâng cao chất lượng ĐNCC cấp xã tỉnh Điện Biên.
Chương 3: Giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng ĐNCC cấp xã tỉnh

1.1.2. Đặc điểm của công chức xã
Công chức cấp xã được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm giữ một chức vụ
thường xuyên trong các công sở của Nhà nước, họ đang trực tiếp tham gia vào
bộ máy công quyền của nền hành chính quốc gia, như vậy họ là những người
tự làm chủ được hành vi, thái độ của mình và phải tự chịu trách nhiệm trước
pháp luật với tư cách là một công dân, một công chức hành chính. Họ trưởng
thành ở mặt xã hội còn biểu hiện ở giá trị sản phẩm lao động của họ được xã

14


hội công nhận và bằng sức lao động của mình, họ đã nuôi sống được bản thân.
Họ là những người đã có vị thế xã hội, vì công chức là những người đang giữ
chức vụ hoặc trách nhiệm nhất định theo trình độ đào tạo và được xếp vào
ngạch bậc tương ứng trong hệ thống hành chính, bởi vậy, công chức đang có
một vị thế xã hội nhất định để thực hiện quyền lực của Nhà nước quản lý toàn
xã hội. Công chức có nhiều kinh nghiệm sống, được tích luỹ tuỳ theo lĩnh vực
mà họ hoạt động. Bởi là công chức, họ phải được đào tạo ở trình độ nhất định,
cùng với vị trí làm việc của mình trong bộ máy công quyền.
1.1.3. Chức năng, nhiệm vụ của công chức cấp xã
1.1.3.1 Chức năng của công chức cấp xã
Công chức cấp xã là những người được tuyển dụng, giao giữ một chức
danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc biên chế của Ủy ban nhân dân cấp xã (gọi
chung là công chức cấp xã), có trách nhiệm tham mưu, giúp UBND cấp xã
thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác được phân công
và thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch UBND cấp xã giao.
Công chức cấp xã là người trực tiếp tham mưu cho lãnh đạo UBND cấp
xã trong việc điều hành, chỉ đạo công tác, thực hiện các chủ trương của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước; trực tiếp tiếp xúc với nhân dân, phục vụ
nhân dân, thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo đúng chính sách và