MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện sự nghiệp giáo dục, giáo
viên là nhân tố trung tâm, là chủ thể tổ chức, điều khiển quá trình giáo dục và
đào tạo, góp phần hình thành nhân cách của người học theo mục tiêu, yêu cầu
đào tạo. Đội ngũ giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và đào
tạo. Thực hiện mục tiêu “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân
tài” cho đất nước, giáo dục và đào tạo đã đạt được những thành tựu rất quan
trọng về nhiều mặt trên cơ sở “tập trung đổi mới nội dung, phương pháp, xây
dựng và từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục”, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều thiếu sót, hạn chế: “Đội ngũ giáo
viên thiếu, chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục”…; “Chất
lượng hiệu quả còn thấp so với yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước...”
Những năm qua, ngành giáo dục và đào tạo thành phố Hà Nội đã xây
dựng được đội ngũ nhà giáo tương đối đồng bộ về cơ cấu, đủ về số lượng,
có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị, có trình độ năng lực chuyên môn,
nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục. Các nhà trường tổ chức các
hoạt động dạy và học theo tinh thần phát huy tính năng động và tích cực
của người dạy và người học. Đội ngũ giáo viên đã chủ động trong việc đổi
mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, tích cực ứng dụng
công nghệ thông tin vào giảng dạy, từng bước nâng cao chất lượng giáo
dục. Vì vậy, công tác xây dựng, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên
của các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố đã đạt được nhiều kết quả
đáng ghi nhận.
Thời gian qua, các trường THPT trên địa bàn thị xã Sơn Tây, thành
phố Hà Nội đã có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng và phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đội ngũ giáo viên với mục tiêu xây dựng
3




viên. Theo ông: “Đào tạo giáo viên mà không làm cho họ có trình độ cao về
năng lực tương ứng không chỉ với các sự kiện, khái niệm, định luật, định lí,
hệ biến hóa của môn học đó, mà còn cả với khoa học luận của chúng là không
thể được” [40, tr.69]. Ngoài ra, trong tác phẩm này, ông còn đề cập đến nội
dung, cách thức đào tạo, tính chất và bản sắc nghề nghiệp của giáo viên...
Báo cáo của UNESCO tại Hội thảo ASD Armidele năm 1985 đã đề cập
đến vai trò của giáo viên trong thời đại mới, cụ thể là người thiết kế, tổ chức,
cổ vũ, canh tân. Để giáo viên thực hiện tốt các vai trò này, đòi hỏi phải nâng
cao chất lượng giáo viên như: Chương trình đào tạo giáo viên cần triệt để sử
dụng các thiết bị và phương pháp dạy học tốt nhất; giáo viên phải được đào
tạo để trở thành nhà giáo dục hơn là thợ dạy; việc dạy học phải thích nghi với
người học chứ không phải buộc người học tuân theo những quy định đặt sẵn
từ trước theo thông lệ cổ truyền.
Công trình nghiên cứu chung của các nước thành viên OECD đã chỉ ra
các yêu cầu của một giáo viên bao gồm: Kiến thức phong phú về phạm vi
chương trình và phạm vi bộ môn mình dạy; Kỹ năng sư phạm tốt; Có tư duy
phản ánh, năng lực tự phê bình; Biết cảm thông và cam kết tôn trọng phẩm
giá của người khác; Có năng lực quản lý.
Trong công trình nghiên cứu của Fumiko Shinohara (2004 “ICTs in
Teachers

Training,

UNESCO”);

Harry

Kwa


lượng đội ngũ giáo viên); Bùi Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cầu (Một số cách
tiếp cận trong nghiên cứu và phát triển đội ngũ giáo viên) v.v... Các công
trình này nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên theo 3 hướng: a) Nghiên cứu
phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ phát triển nguồn nhân lực; b) Nâng
cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; c)
Nghiên cứu đề xuất hệ thống các giải pháp xây dựng phát triển đội ngũ giáo
viên trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Trong bài viết “Chất lượng giáo viên” đăng trên tạp chí Giáo dục tháng
11/2001, tác giả Trần Bá Hoành đã đưa ra cách tiếp cận chất lượng giáo viên
từ các khía cạnh như đặc điểm lao động của người giáo viên, sự thay đổi chức
năng của người giáo viên trước yêu cầu đổi mới giáo dục, mục tiêu sử dụng
giáo viên, chất lượng từng giáo viên và ĐNGV. Theo tác giả, có 3 yếu tố ảnh
6


hưởng đến chất lượng giáo viên, đó là: Quá trình đào tạo - sử dụng - bồi
dưỡng giáo viên; Hoàn cảnh, điều kiện lao động sư phạm của giáo viên; Ý chí
thói quen và năng lực tự học của giáo viên. Đồng thời, tác giả cũng đưa ra 3
giải pháp cho vấn đề giáo viên: Phải đổi mới công tác đào tạo; Công tác bồi
dưỡng và đổi mới việc sử dụng giáo viên [29].
Tác giả Trần Bá Hoành trong bài viết “Những yêu cầu mới về nghiệp
vụ sư phạm trong chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học” đã phân tích sâu
những yêu cầu về nghiệp vụ sư phạm mà giáo viên phải có để thực hiện giảng
dạy hiệu quả [29].
Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo
dục giai đoạn 2005- 2010” nhằm triển khai thực hiện chỉ thị 40- CT/TW ngày
15/6/2004 của Ban Bí thư TW Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng
đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đề án đã làm rõ hiện trạng, phân
tích các thành tựu, yếu kém và nguyên nhân, trên cơ sở đó xác định mục tiêu,
nhiệm vụ, giải pháp và các bước đi để tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện

Trong bài: “Nghề và Nghiệp của người giáo viên” đăng tải trong Kỷ
yếu Hội thảo nâng cao chất lượng đào tạo toàn quốc lần thứ 2, tác giả
Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã nhấn mạnh đến vấn đề “ lí tưởng sư phạm” - cái tạo
nên động cơ cho việc giảng dạy của giáo viên, khuyến khích giáo viên sáng
tạo, không ngừng tự học, học hỏi, nâng cao trình độ. Tác giả đề xuất cần
phải xây dựng tập thể sư phạm theo mô hình “đồng thuận” để trong quan
hệ giữa giáo viên với nhau có sự chia sẻ “bí quyết nhà nghề”. Theo đó,
năng lực chuyên môn của giáo viên là nền tảng của mô hình đào tạo giáo
viên thế kỉ XXI: Sáng tạo và hiệu quả [38].
Trong bài viết “Chất lượng giáo viên và những chính sách cải thiện
chất lượng giáo viên” đăng trên Tạp chí phát triển giáo dục số 2 năm 2003,
tác giả Trần Thanh Hoàn đã đưa ra khái niệm chất lượng giáo viên bằng cách
phân tích kết quả nghiên cứu về chất lượng của các nước thành viên OECD.
Theo đó, đặc điểm và năng lực đặc trưng của giáo viên có năng lực được đánh
8


giá, phân tích qua 22 năng lực cụ thể trên góc độ tiếp cận năng lực giảng dạy
và giáo dục. Đồng thời, tác giả cũng đã đề cập những chính sách cải thiện và
duy trì chất lượng giáo viên ở cấp vĩ mô và vi mô, nhấn mạnh 3 yếu tố quyết
định chất lượng giáo viên là bản thân người giáo viên, nhà trường và môi
trường chính sách bên ngoài.
Luận án tiến sĩ: “Phát triển đội ngũ giáo viên Tin học trường trung học
phổ thông theo quan điểm chuẩn hóa và xã hội hóa” của Vũ Đình Chuẩn
(2007) đã nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển giáo viên nói chung và phát
triển đội ngũ giáo viên dạy môn Tin học trung học phổ thông nói riêng, đánh
giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên Tin học
trung học phổ thông.
Tại Hội thảo do 5 Sở GD&ĐT của 5 thành phố trực thuộc Trung ương
tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2011, các đại biểu là cán bộ QLGD đã rất

Từ các nghiên cứu trên, có thể rút ra một số nhận xét như sau:
Một là, phát triển ĐNGV là vấn đề của thời đại, của tất cả các quốc gia
trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay. GD&ĐT được xem là quốc sách hàng
đầu, đầu tư cho GD&ĐT là đầu tư cho phát triển;
Hai là, đội ngũ giáo viên có vai trò quan trọng, quyết định chất lượng
giáo dục. Phát triển ĐNGV cần quan tâm thực hiện tốt việc tuyển chọn, sử
dụng, đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra, đánh giá giáo viên, xây dựng các chế độ,
chính sách đối với giáo viên;
Ba là, nghiên cứu về phát triển ĐNGV được triển khai ở nhiều bình
diện khác nhau và đặc biệt được quan tâm trên bình diện quản lý giáo dục,
được tập trung vào hai mảng chính là nghiên cứu phát triển ĐNGV theo cấp
học, ngành học và nghiên cứu phát triển ĐNGV cho từng cơ sở giáo dục
thuộc cấp học, ngành học.
Tuy nhiên, hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về
phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT ở một địa bàn đặc biệt như thị
10


xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội. Do đó, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài này
vừa có tính lý luận, vừa có tính cấp thiết nhưng không trùng lặp với các công
trình nghiên cứu đã công bố.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất một số biện
pháp phát triển ĐNGV các trường THPT ở thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội
hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của thị xã Sơn Tây nói
riêng, của thành phố Hà Nội nói chung.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung
học phổ thông.

trường; đổi mới việc tuyển chọn và sử dụng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu
cầu xây dựng và phát triển nhà trường; tổ chức bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất nhà giáo; xây
dựng môi trường sư phạm dân chủ, cơ sở vật chất đầy đủ tạo điều kiện thuận
lợi cho đội ngũ giáo viên phát triển; thực hiện hiệu quả công tác kiểm tra,
đánh giá đội ngũ giáo viên trung học phổ thông,... thì chất lượng đội ngũ sẽ
được nâng cao, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu đáp ứng yêu cầu đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện
chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quán triệt quan
điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục, về xây dựng, phát triển đội
ngũ giáo viên, về công tác quản lý giáo dục; đồng thời tác giả vận dụng các
quan điểm hệ thống - cấu trúc, lôgíc - lịch sử và quan điểm thực tiễn để phân
tích, đánh giá, xem xét các vấn đề nghiên cứu.

12


* Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các văn bản về đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách
của Nhà nước về phát triển giáo dục.
Phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận, sách báo, tạp chí, các công trình
nghiên cứu liên quan đến đề tài; lựa chọn những khái niệm, luận điểm cơ bản
làm cơ sở lý luận cho đề tài, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán những
thuộc tính của đối tượng nghiên cứu.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát: Thông qua phiếu điều tra để

ngoài giờ lên lớp để đánh giá chất lượng giáo viên.
Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn Hiệu trưởng, giáo viên, học sinh 3
trường trung học phổ thông để làm rõ hơn và lý giải nguyên nhân thực trạng.
- Nhóm phương pháp hỗ trợ khác
Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: Sử dụng các công
thức toán thống kê để khảo sát tỉ lệ trung bình, tỉ lệ %, xử lý kết quả, ..làm căn
cứ đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các CBQL, các giáo viên
nhiều kinh nghiệm, cán bộ tổ chức, thanh tra giáo dục, cán bộ chỉ đạo chuyên
môn, cán bộ phụ trách về công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên của Sở
GD&ĐT Hà Nội.
Phương pháp khảo nghiệm: Nhận thức của cán bộ lãnh đạo, quản lý và
giáo viên về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp phát triển đội ngũ
giáo viên.
7. Ý nghĩa của đề tài
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần cung cấp luận cứ khoa học
làm cơ sở cho lãnh đạo, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng,
trực tiếp là cơ quan quản lý giáo dục của thành phố Hà Nội chỉ đạo phát triển
đội ngũ giáo viên THPT đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trên địa bàn
14


trong những năm tới
8. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được trình bày trong 3 chương (8 tiết)

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

3. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông,
giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên
nghiệp gọi là giáo viên. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường
cao đẳng nghề gọi là giảng viên.
Như vậy, có thể hiểu: Giáo viên là những nhà giáo giảng dạy ở cơ sở
giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp
nghề, trung cấp chuyên nghiệp.
Khi đề cập đến đội ngũ giáo viên, Tiến sĩ Raja Roy Singh, nhà
giáo dục nổi tiếng Ấn Độ, chuyên gia giáo dục nhiều năm ở UNESCO
16


khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã nói: Giáo viên giữ vai trò quyết
định trong quá trình giáo dục và đặc biệt trong việc định hướng lại giáo
dục. Những công nghệ thành đạt, nói chính xác là những công nghệ
thông tin (giáo dục từ xa chẳng hạn) sử dụng trình độ nghề nghiệp và
phong cách của những giáo viên giỏi nhất. Trong quá trình dạy học giáo
viên không chỉ là người truyền thụ những phần tri thức rời rạc. Giáo viên
giúp người học thường xuyên gắn với cơ cấu lớn hơn. Giáo viên cũng
đồng thời là người hướng dẫn, người cố vấn, người mẫu mực của người
học. Giáo viên do đó không phải là người chuyên về lĩnh vực hẹp mà là
người cán bộ tri thức, người học suốt đời. Trong công cuộc hoàn thiện
quá trình dạy học, người dạy, người học là những người bạn cùng làm
việc, cùng nhau tìm hiểu và khám phá .
Ngoài những khái niệm đội ngũ giáo viên nói chung, còn có khái
niệm đội ngũ riêng cho từng bậc học, cấp học như: Đội ngũ giáo viên mầm
non, đội ngũ giáo viên tiểu học, đội ngũ giáo viên trung học cơ sở, đội ngũ
giáo viên THPT, đội ngũ giáo viên dạy nghề, đội ngũ giáo viên trung học
chuyên nghiệp.
Điều 30 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT... quy định: Giáo

của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích
chính đáng của người học;
4. Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức,
trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy,
nêu gương tốt cho người học;
5. Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.
Để thực hiện tốt các nhiệm vụ trên, nhà giáo nói chung, giáo viên
THPT nói riêng cần phải có hiểu biết sâu rộng về chuyên môn, có năng lực sư
phạm phát triển. Do vậy, các nhà trường và các giáo viên phải quan tâm bồi
dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo
viên. Hay nói cách khác, bồi dưỡng giáo viên THPT là một hoạt động thường
xuyên ở các trường THPT.
18


Đội ngũ giáo viên THPT là tập thể những người trực tiếp tham gia
giảng dạy bậc THPT. Là lực lượng chủ yếu để tổ chức quá trình giáo dục
trong nhà trường THPT. Chất lượng đào tạo cao hay thấp phụ thuộc rất
nhiều vào đội ngũ giáo viên. Một đội ngũ giáo viên am hiểu công việc, tâm
huyết với nghề nghiệp, có đủ phẩm chất và năng lực sẽ đóng vai trò tích
cực vào thành tích chung của trường. Vì vậy, chủ thể quản lý phải thấy rõ
vai trò của đội ngũ giáo viên để củng cố và xây dựng lực lượng đó ngày
càng vững mạnh.
Đội ngũ giáo viên phát triển vững mạnh phải là đội ngũ nắm vững và
thực hiện tốt đường lối quan điểm giáo dục của Đảng, hết lòng vì học sinh
thân yêu. Luôn trung thành với chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí
Minh, nhận thức rõ mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước.
Đội ngũ giáo viên phát triển vững mạnh phải được đào tạo chuẩn,
không ngừng học tập để trau dồi năng lực phẩm chất, có ý thức tự học, tự bồi
dưỡng để nâng cao phẩm chất và năng lực, tâm huyết với nghề nghiệp, luôn

THPT ở một phạm vi xác định; bố trí sắp xếp, sử dụng một cách hợp lí; kiểm
tra, đánh giá để sử dụng có hiệu quả; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, năng lực hoạt động giảng dạy và tạo môi
trường thuận lợi để phát triển ĐNGV THPT.
Phát triển ĐNGV THPT là góp phần tạo ra một đội ngũ có phẩm chất
đạo đức tốt, kiến thức vững, kỹ năng sư phạm tốt, đủ về số lượng, đồng bộ
về cơ cấu để đảm nhận thực hiện các hoạt động giáo dục, giảng dạy trong
các nhà trường một cách toàn diện và có chất lượng. Phát triển ĐNGV
THPT một mặt có ý nghĩa là củng cố, kiện toàn đội ngũ hiện có, mặt khác
còn phải định hướng cho việc phát triển về số lượng, về cơ cấu và nâng cao
chất lượng ĐNGV, vừa đáp ứng nhiệm vụ trước mắt, vừa chuẩn bị cho sự
phát triển lâu dài.
Phát triển đội ngũ giáo viên là phát triển tập thể những con người
20


nhưng là tập thể những con người có học vấn, có nhân cách phát triển ở
trình độ cao. Vì thế trong phát triển đội ngũ giáo viên trước hết phải giúp
cho đội ngũ giáo viên phát huy được vai trò chủ động, sáng tạo; Khơi dậy
và phát huy cao nhất năng lực và tiềm năng của đội ngũ để họ có thể cống
hiến được nhiều nhất cho việc thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Phát triển đội ngũ giáo viên phải nhằm hướng giáo viên đưa hoạt động
của mình vào phục vụ những lợi ích của tổ chức, cộng đồng và xã hội,
đồng thời phải đảm bảo thoả đáng lợi ích vật chất và tinh thần cho giáo
viên. Phát triển đội ngũ giáo viên phải nhằm đáp ứng mục tiêu trước mắt
và mục tiêu phát triển lâu dài của tổ chức, đồng thời phải được thực hiện
theo một quy chế, quy định thống nhất trên cơ sở pháp luật của Nhà nước.
Phát triển đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn
và trên chuẩn đào tạo, chất lượng đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô, vừa
nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo

đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển giáo dục bậc THPT là việc làm thường
xuyên và rất quan trọng. Để thực hiện được nhiệm vụ này, các cấp lãnh đạo,
quản lý, các cơ quan chức năng đến cán bộ giáo viên ở các trường THPT cần
nắm vững và vận dụng thực hiện sáng tạo các biện pháp phát triển ĐNGV
THPT phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể ở từng địa phương
Phương thức phát triển ĐNGV THPT được thực hiện bằng sự phối hợp
nhiều cách thức, biện pháp khác nhau của chủ thể quản lý. Do sự phong phú
về nội dung phát triển và đặc điểm ĐNGV THPT nên các cách thức, biện
pháp phát triển cũng rất đa dạng; bao gồm cả những tác động từ các chủ thể
trực tiếp, gián tiếp và cả những tác động từ chính bản thân ĐNGV THPT.
1.2. Nội dung phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học
phổ thông
1.2.1. Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên các trường
trung học phổ thông

22


Quy hoạch ĐNGV THPT là một nội dung rất rộng, liên quan đến một
số công việc, nhiều cơ quan và tuỳ thuộc vào những yếu tố từ nhận thức quan
điểm cho đến các biện pháp thực hiện cụ thể. Do đó, đòi hỏi cấp ủy, cơ quan
và cán bộ quản lý các cấp, trực tiếp là lãnh đạo Nhà trường có nhận thức đúng
đối với việc quy hoạch ĐNGV THPT. Trước hết phải có quy hoạch tổng thể
quản lý xây dựng ĐNGV THPT, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, từ
đó hình thành về cơ cấu số lượng, chất lượng, trình độ học vấn, quy trình đào
tạo sử dụng ĐNGV THPT.
Khi sử dụng giáo viên cần được biên chế đủ về số lượng, qua đó mới tạo
nên tính đồng bộ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của cả đội ngũ. Chất lượng
giáo viên THPT còn tuỳ thuộc vào cơ cấu của đội ngũ. Cơ cấu đòi hỏi các
thành viên của đội ngũ phải được bố trí, sắp xếp theo một nguyên tắc, một quy

và các yếu tố tác động khách quan khác, chẳng hạn như: Chỉ tiêu biên chế của
nhà trường, các chế độ chính sách đối với giáo viên. Tuy nhiên, dù trong điều
kiện nào, muốn đảm bảo hoạt động dạy học - giáo dục thì người quản lý cũng
đều cần quan tâm đến việc giữ vững sự cân bằng động về số lượng đội ngũ với
nhu cầu giáo dục và quy mô phát triển của các nhà trường.
Tổ chức, sắp xếp cơ cấu: Cơ cấu ĐNGV THPT là một chỉnh thể thống
nhất, hoàn chỉnh, bao gồm:
Về chuyên môn, nghiệp vụ: Đảm bảo tỷ lệ giáo viên các bộ môn tương
thích và phù hợp với yêu cầu của các trường THPT.
Về độ tuổi: Đảm bảo sự cân đối giữa các thế hệ trong nhà trường, tránh tình
trạng “lão hoá” trong ĐNGV THPT, tránh sự hẫng hụt về cán bộ trẻ kế cận, cần có
thời gian nhất định để thực hiện chuyển giao giữa các thế hệ giáo viên THPT.
Bảo đảm sự phát triển về chất lượng ĐNGV THPT.
Phát triển chất lượng ĐNGV THPT bao gồm phẩm chất chính trị; phẩm
chất đạo đức, lối sống; phẩm chất nghề nghiệp sư phạm,...

24


Về trình độ chuyên môn, trước hết là trình độ được đào tạo về chuyên
môn, nghiệp vụ và sự phát triển về kiến thức, tư duy sư phạm và nghiệp vụ,
trình độ quản lý phù hợp với đối tượng học sinh trung học phổ thông.
Về năng lực nghề nghiệp, đặc biệt là năng lực sư phạm được thể hiện ở
chỗ phát triển năng lực quản lý đồng thời phát triển các năng lực dạy học,
giáo dục học sinh; phát triển phương pháp dạy học hiện đại để học sinh phát
huy tư duy độc lập và khả năng sáng tạo của mình trong học tập và tìm kiếm
tri thức khoa học; kỹ năng, kinh nghiệm sống.
Tuyển chọn bao gồm hai bước: tuyển mộ và lựa chọn, trong đó tuyển mộ
là một tiến trình thu hút những người có khả năng từ nhiều nguồn khác nhau
đến đăng kí, nộp đơn xin việc làm, sau đó tập hợp danh sách lại xem xét trong

thuận trong nhà trường, hạn chế sự bất mãn ít nhất. Việc bố trí, sử dụng
chính là tạo ra sự hợp lí về cơ cấu để phát huy hết tiềm năng, phẩm chất,
năng lực chuyên môn của ĐNGV THPT trong hoạt động dạy học, giáo
dục của nhà trường.
Để sử dụng ĐNGV THPT có hiệu quả thì phải phân công công tác đúng
người, đúng việc. Nếu bố trí sử dụng giáo viên hợp lí thì sẽ phát huy được những
khả năng tiềm ẩn, vốn có của từng người. Thực hiện tốt nội dung này đòi hỏi
người quản lý cần: Hiểu rõ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực, sở
trường cũng như thế mạnh của từng cán bộ từ đó bố trí đúng người, đúng
việc; xem xét đến nguyện vọng của cá nhân và ý kiến thống nhất từ tổ bộ môn
để quyết định; gắn chặt nghĩa vụ và quyền lợi của giáo viên, đảm bảo
công bằng về đãi ngộ; đảm bảo tính kế thừa để có sự ổn định trong một thời
gian nhất định tránh sự xáo trộn quá lớn có thể gây trì trệ công việc ở một số
bộ phận; thực hiện thanh tra, kiểm tra thường xuyên để điều chỉnh việc bố trí
nếu cần và để đánh giá trình độ năng lực của đội ngũ.
1.2.3. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
26


Đào tạo ĐNGV THPT là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức
nhằm hình thành hệ thống kiến thức, nguồn lực sư phạm, thái độ nghề nghiệp
theo những yêu cầu về Chuẩn nghề nghiệp của ĐNGV THPT, phù hợp với yêu
cầu của ngành giáo dục, của các nhà trường THPT và của địa phương.
Việc đào tạo, bồi dưỡng có thể được thực hiện bằng nhiều phương thức
khác nhau nhằm tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên có sự phát triển về chất
lượng cao đáp ứng với yêu cầu giảng dạy, giáo dục học sinh. Việc bồi dưỡng
nhằm mục tiêu đạt chuẩn theo quy định của bậc học, ngành học và để nâng
cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Bên cạnh việc đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng tri thức, văn hoá, chuyên
môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên, hiệu trưởng cùng với ĐNGV các