MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG
NGHIỆP CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.2. Nội dung quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh
trường trung học phổ thông
1.3. Những yếu tố tác động đến giáo dục hướng nghiệp cho học
sinh trường trung học phổ thông
Chương 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG
NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG Ở QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH
PHỐ HÀ NỘI
2.1. Khái quát đặc điểm về giáo dục ở quận Hà Đông, thành phố
Hà Nội
2.2. Thực trạng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường
trung học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
2.3. Thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các
trường trung học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Chương 3. YÊU CẦU, BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở QUẬN HÀ ĐÔNG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
3.1. Yêu cầu quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các
trường trung học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà
Nội
3.2. Biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các
trường trung học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà
Nội
3.3. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

Giáo dục hướng nghiệp là một bộ phận của giáo dục phổ thông. Hoạt
động giáo dục hướng nghiệp được chính thức đưa vào chương trình và kế
hoạch giáo dục phổ thông nhằm giúp học sinh biết cách chọn nghề phù hợp
với hứng thú, năng lực của bản thân, đồng thời phù hợp với nhu cầu nhân lực
và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nhờ đó học sinh dễ tìm
được công việc phù hợp với ngành nghề được đào tạo, phát huy tối đa năng
lực, sở trường của mình trong công việc và thành đạt trong lao động nghề
nghiệp. Giáo dục hướng nghiệp còn là biện pháp hữu hiệu, góp phần tích cực
và có hiệu quả vào việc phân luồng học sinh, chuẩn bị cho học sinh đi vào
cuộc sống lao động nếu như các em không có điều kiện tiếp tục học lên cao
sau khi tốt nghiệp phổ thông. Vì lẽ đó, từ nhiều năm nay, yêu cầu đẩy mạnh
và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường
phổ thông là nhu cầu cấp thiết. Điều này cũng được khẳng định trong nhiều
văn bản quy phạm pháp luật và các Nghị quyết về Giáo dục và Đào tạo.
Thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước, ngành Giáo dục đã
có nhiều cố gắng để đẩy mạnh công tác giáo dục hướng nghiệp và đã đạt được
những kết quả bước đầu. Nhiều địa phương, nhiều trường đã triển khai thực
hiện chương trình giáo dục hướng nghiệp theo hướng dẫn, chỉ đạo của Bộ,
mặc dù các điều kiện để thực hiện chương trình hầu như chưa có. Nhìn chung,
hiệu quả của hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong thời gian qua còn thấp,
chưa đáp ứng yêu cầu của xã hội, nhiều học sinh rất lúng túng trong việc lựa
chọn hướng đi cho mình sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông và thiếu tâm
thế, năng lực để bước vào cuộc sống lao động.
Quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông là một
trong những nội dung của quản lý các hoạt động sư phạm. Quản lý hoạt động
giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông bao gồm quản lý tốt
3


việc thực hiện chương trình giáo dục hướng nghiệp, phát huy hiệu quả các

2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
* Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Trên thế giới, giáo dục lao động - hướng nghiệp cho học sinh có từ
hàng trăm năm nay và ngày càng phát triển. Những vấn đề hướng dẫn chọn
nghề được đặt ra một cách rộng rãi ở nhiều nước với tính cấp thiết của nó vào
những năm đầu thế kỷ XX. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về hướng
nghiệp và giáo dục hướng nghiệp ở các nước như Nga, Pháp, Đức, Anh, Mỹ,
Nhật Bản, Trung Quốc.
Những nghiên cứu về giáo dục hướng nghiệp được khởi đầu từ các
nước công nghiệp Châu Âu. Năm 1848, cuốn sách “Hướng nghiệp chọn
nghề” xuất hiện ở Pháp đã đề cập tới xu thế phát triển đa dạng của nghề
nghiệp do sự phát triển của công nghiệp tạo nên và việc nhất thiết phải giúp
đỡ thanh niên trong sự lựa chọn nghề nghiệp. Cuốn sách cũng đã khẳng định
tính cấp thiết phải giúp đỡ thanh thiếu niên đi vào thế giới nghề nghiệp nhằm
sử dụng có hiệu quả lực lượng lao động trẻ. Các tác giả Rolf Oberliesen,
Helmut Keim, Michael Schumann, Gehart Duismamn …(Cộng hoà liên bang
Đức) đã có những công trình nghiên cứu về phương thức tổ chức cho học sinh
Phổ thông thực tập ở các nhà máy, xí nghiệp, các cơ sở kinh doanh, dịch vụ
[22]. Đức đã có những kinh nghiệm về hệ thống tổ chức trường Phổ thông
quán triệt nguyên tắc hướng nghiệp, chuẩn bị cho học sinh đi vào trường đào
tạo nghề tuỳ theo trình độ và năng lực học tập của mỗi học sinh. Quan điểm
của họ là phải tiến hành phân loại học sinh dựa vào khả năng học tập của từng
em để định hướng cho học sinh đi học để trở thành công nhân lành nghề song
song với việc học hết lớp 12 và tiếp tục phân loại cho học sinh khá giỏi học
lên lớp 13 thi tú tài toàn phần và thi vào Đại học…Vì thế, học sinh có thể học
nghề ngay khi đang học Phổ thông. Bên cạnh đó, các nhà khoa học sư phạm ở
Cộng hoà Dân chủ Đức (Heinz Frankiewiez, Bernd Rothe, B. Germer … đã
nghiên cứu những vấn đề cơ sở khoa học sư phạm của tổ chức hoạt động dạy
5




năng, kinh tế thực hành đại cương cần thiết cho người lao động các nghề
khác nhau để lao động sản xuất” [37]. Chính vì vậy, qua các lần cải cách
giáo dục (1956 - 1966 và 1984 - 1986), giáo dục Xô Viết luôn chú trọng tăng
cường giáo dục lao động với hướng nghiệp cho học sinh Phổ thông trên cơ
sở gắn với lao động sản xuất.
* Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
Từ năm 1975 - 1980 Viện Khoa học Giáo dục đã thực nghiệm để đưa
công tác hướng nghiệp vào trường phổ thông. Vào đầu những năm 80 của thế
kỷ XX phải kể đến sự đóng góp của các tác giả như: Phạm Hoàng Gia, Lê
Sơn, Phạm Tất Dong, Đặng Danh Ánh đã nêu ra một số cơ sở tâm lý, nội
dung của công tác hướng nghiệp. Những sản phẩm nghiên cứu của họ là cơ sở
để ngày 19/3/1981, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 126/CP về “Công
tác hướng nghiệp trong trường phổ thông và việc sử dụng hợp lý học sinh các
cấp phổ thông cơ sở và phổ thông trung học tốt nghiệp ra trường”. Quyết định
này đã tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển của công tác hướng nghiệp,
nhất là hướng nghiệp cho học sinh phổ thông. Để triển khai quyết định trên,
ngày 17/11/1981 Bộ Giáo dục và Đào tạo ra thông tư số 31/TT hướng dẫn
việc thực hiện quyết định 126/CP cho các cơ quan quản lý giáo dục, trường
phổ thông các cấp và các cơ quan liên ngành. Để thực hiện chủ trương của
Đảng về công tác hướng nghiệp, ngay từ năm 2002, Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã cho xây dựng lại chương trình giáo dục hướng nghiệp và viết sách về giáo
dục hướng nghiệp cho học sinh phổ thông từ lớp 9 đến lớp 12.
Trong những năm gần đây, một số nhà nghiên cứu như Đặng Danh
Ánh, Phạm Tất Dong, Trần Mai Thu ... đã đề cập đến nhiều khía cạnh trong
công tác quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.
Kết quả nghiên cứu của các tác giả được sử dụng trong các trường phổ thông
nhằm định hướng nghề cho học sinh, giúp học sinh lựa chọn nghề phù hợp
với khả năng, sở trường của bản thân.

thảo. Các bài tham luận thực sự là những nghiên cứu, tìm tòi, đúc rút, tổng kết
8


có giá trị về lý luận và thực tiễn của giáo dục phổ thông và hướng nghiệp.
Đồng thời cũng chỉ ra các giải pháp nhằm làm cho giáo dục hướng nghiệp và
giáo dục phổ thông phục vụ tốt cho việc chuẩn bị nguồn nhân lực trong thời
kỳ Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá và hội nhập quốc tế [21].
Hội thảo khoa học quốc tế về giáo dục hướng nghiệp với chủ đề: “Đối
thoại Pháp - Á về các vấn đề và hướng đi cho giáo dục hướng nghiệp tại Việt
Nam”. Trong hội thảo, nhiều tham luận của các nhà khoa học trong và ngoài
nước đã trình bày sâu các nội dung, hướng đi cần thiết để thực hiện thắng lợi
nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp của nước nhà [22].
Luận văn thạc sĩ “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp
cho học sinh trường trung học phổ thông dân lập Mikhain Vaxilevích
Lômônôxop, huyện Từ Liêm, Hà Nội” của tác giả Võ Thị Mai Hiền. Đã chỉ ra
cơ sở lý luận và thực tiển quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học
sinh trường trung học phổ thông dân lập Mikhain Vaxilevích Lômônôxop,
huyện Từ Liêm, Hà Nội, đánh giá thực trạng giáo dục hướng nghiệp và thực
trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trường trung học phổ thông,
đề xuất hệ thông các biện pháp quản lý, song cũng chưa đi sâu nghiên cứu giáo
dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế [14].
Luận văn thạc sĩ “Quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ
thông bậc trung học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng - Thực trạng và giải pháp” của tác giả Huỳnh Thị Tam
Thanh đã nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát đánh giá thực trạng công tác
hướng nghiệp cho học sinh tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa
bàn thành phố Đà Nẵng trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp khắc phục [39].
Luận văn thạc sĩ của tác giả Vũ Thảo My với đề tài:“Nghiên cứu đề

“Biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp của Hiệu trưởng các trường trung
học phổ thông tỉnh Hậu Giang” - Luận văn thạc sỹ Khoa học giáo dục, Đại học
sư phạm Hà Nội….
10


Qua đó có thể nhận thấy vấn đề giáo dục hướng nghiệp không những
đã được các cấp quản lý, các nhà khoa học mà đã được cả xã hội quan tâm.
Ngày nay với đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục thì giáo dục hướng
nghiệp càng phải được chú trọng góp đào tạo nguồn nhân lực thực sự có chất
lượng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Các công trình
nghiên cứu chủ yếu tập trung quan tâm tới việc đổi mới nội dung, phương
pháp giáo dục hướng nghiệp, các biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp
v.v..nhằm nâng cao chất lượng cho giáo dục hướng nghiệp. Tuy nhiên chưa
có công trình nào trực tiếp đề cập đến quản lý giáo dục hướng nghiệp ở các
trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn quản lý dục hướng nghiệp ở các trường
trung học phổ thông, đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả
quản lý giáo dục hướng nghiệp các trường trung học phổ thông ở quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về quản lý giáo dục hướng nghiệp ở
trường trung học phổ thông.
- Khảo sát thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp các trường trung
học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
- Đề xuất biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp các trường trung
học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
4. Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận
- Quan điểm hệ thống - cấu trúc
Vấn đề được nghiên cứu một cách toàn diện, khách quan: Quản lý hoạt
động giáo dục hướng nghiệp được xem xét trong mối quan hệ với các hoạt
12


động khác trong nhà trường; thực hiện đồng bộ bốn con đường giáo dục
hướng nghiệp, giảng dạy hoạt động giáo dục hướng nghiệp và bồi dưỡng đội
ngũ tham gia hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở các trường trung học phổ
thông gắn với mục tiêu giáo dục của nhà trường.
- Quan điểm thực tiễn
Qua điều tra, nghiên cứu thực tế, phân tích để phát hiện những tồn tại
trong quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp các trường trung học phổ
thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, trên cơ sở đó, đề ra những biện
pháp quản lý nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở các
trường trung học phổ thông.
- Quan điểm lịch sử, lôgic
Tìm hiểu sự hình thành và phát triển của hoạt động giáo dục hướng
nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam. Đồng thời, xem xét xu thế phát triển kinh
tế - xã hội và nhu cầu nguồn nhân lực của đất nước và trên địa bàn quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội trong những năm vừa qua cùng với những thành tựu
cần phát huy và những tồn tại cần khắc phục.
* Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích - tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá những vấn
đề lý luận trong các văn bản, tài liệu, sách báo, thông tin trên mạng Internet
có liên quan đến vấn đề nghiên cứu, từ đó xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:
Nghiên cứu các kế hoạch giáo dục hướng nghiệp, kế hoạch bài dạy giáo
dục hướng nghiệp của Hiệu trưởng, giáo viên các trường trung học phổ thông
ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội nhằm thu thập thông tin về quản lý hoạt
động giáo dục hướng nghiệp.
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu thu được.
14


7. Ý nghĩa của đề tài
Góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận công tác quản lý giáo dục
hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông.
Làm rõ thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp, đề xuất được hệ
thống biện pháp có thính khả thi cao trong quản lý giáo dục hướng nghiệp cho
học sinh các trường trung học phổ thông ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho các chủ thể quản lý tiến
hành giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.
8. Kết cấu của đề tài
Gồm phần mở đầu, 3 chương (9 tiết), kết luận, kiến nghị, danh mục tài
liệu tham khảo và phụ lục.

15


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP
CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.1.1. Hướng nghiệp
Tuỳ thuộc vào đặc trưng cho mỗi lĩnh vực khoa học mà khi xem xét

của cá nhân, vừa đáp ứng được nhu cầu nguồn nhân lực của các lĩnh vực sản
xuất trong nền kinh tế quốc dân.
Xét trên bình diện trường phổ thông, hướng nghiệp là một hình thức
hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Với tư cách là hoạt động
dạy của thầy, hướng nghiệp được coi như là công việc của tập thể giáo viên,
tập thể sư phạm có mục đích giáo dục học sinh trong việc chọn nghề, giúp các
em tự quyết định nghề nghiệp tương lai trên cơ sở phân tích khoa học về năng
lực, hứng thú của bản thân và nhu cầu nhân lực của các ngành sản xuất trong
xã hội. Như vậy, hướng nghiệp trong trường phổ thông được thể hiện như một
hệ thống tác động sư phạm nhằm giúp cho học sinh chọn nghề phù hợp với
nhu cầu xã hội, đồng thời thoả mãn tối đa nguyện vọng, thích hợp với năng
lực, sở trường và điều kiện tâm sinh lý cá nhân cũng như điều kiện gia đình
để người học có thể phát triển đến đỉnh cao của nghề nghiệp, cống hiến cho
xã hội, tạo lập cuộc sống tốt đẹp cho bản thân.
Trong trường phổ thông, hướng nghiệp vừa là hoạt động dạy của giáo
viên, vừa là hoạt động học của học sinh. Nói như vậy có nghĩa là trong công
tác hướng nghiệp, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn còn học sinh là
người chủ động tham gia vào hoạt động để tiếp cận với hệ thống nghề nghiệp.
Kết quả cuối cùng của quá trình hướng nghiệp là sự tự quyết định của học
sinh trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai.
Theo tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình sách giáo
khoa lớp 10 trung học phổ thông - Hoạt động giáo dục hướng nghiệp chỉ rõ:
“Hướng nghiệp là một hình thức hoạt động dạy của thầy và hoạt động học
17


của trò. Với tư cách là hoạt động dạy của thầy, hướng nghiệp được coi như là
công việc của tập thể giáo viên, tập thể sư phạm có mục đích giáo dục học
sinh trong việc chọn nghề, giúp các em tự quyết định nghề nghiệp tương lai
trên cơ sở phân tích khoa học về năng lực, hứng thú của bản thân và nhu cầu

Trường trung học phổ thông là cơ sở giáo dục cấp trung học phổ thông,
cấp học cuối cùng của bậc phổ thông, là cấp học bắt buộc đối với mọi trẻ em
từ 15 đến 24 tuổi. Trong Điều lệ trường phổ thông, điều 2 đã quy định vị trí
của trường trung học trong hệ thống giáo dục quốc dân: “Trường trung học là
cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân. Trường có tư cách
pháp nhân và con dấu riêng”.
Trường trung học phổ thông nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, do
đó, nội dung giáo dục phải đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, nền tảng, toàn
diện và hệ thống, làm cơ sở cho việc phát triển hài hoà, toàn diện nhân cách
của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông.
Tác giả Đặng Danh Ánh quan niệm: “Giáo dục hướng nghiệp là một
hoạt động của tập thể sư phạm, của cán bộ các cơ quan nhà máy khác nhau,
được tiến hành với mục đích giúp học sinh chọn nghề đúng đắn với năng lực,
thể lực và tâm lý của cá nhân với nhu cầu kinh tế xã hội. Giáo dục hướng
nghiệp là một bộ phận cấu thành quá trình giáo dục - học tập trong nhà
trường”. [1, tr.27].
Theo tác giả Phạm Tất Dong: “Giáo dục hướng nghiệp là một hệ thống
các biện pháp giáo dục nhằm chuẩn bị cho học sinh sớm có ý thức chọn
ngành, nghề vừa phù hợp với nguyện vọng cá nhân vừa phù hợp với phân
công lao động xã hội ngay từ khi còn học ở trường phổ thông”.[8, tr.29].
Như vậy, giáo dục hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp giáo
dục của nhà trường, gia đình và xã hội, nhằm dẫn dắt thế hệ trẻ đi vào thế
giới nghề nghiệp, giúp cho các em có định hướng đúng trong việc lựa chọn
nghề phù hợp với nguyện vọng, sở trường của bản thân, đáp ứng được nhu
cầu nhân lực của xã hội đang đặt ra.
19


Quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường Trung học phổ thông trong
giai đoạn hiện nay là quản lý các thành tố và mối quan hệ giữa các thành tố

tự giác tìm hiểu và phấn đấu để vươn tới nghề có dự kiến lựa chọn. Như vậy,
giáo dục hướng nghiệp có chức năng chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng đi vào
cuộc sống lao động sản xuất, đó là sẵn sàng về mặt tri thức, tư tưởng tình
cảm, kỹ năng hành động và đạo đức, lương tâm nghề nghiệp.
Nội dung giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông bao
gồm: Định hướng nghề nghiệp; tư vấn nghề; tuyển chọn nghề.
Con đường giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông:
Hướng nghiệp qua dạy - học các môn văn hoá; hướng nghiệp qua dạy - học
môn Công nghệ, dạy nghề phổ thông và hoạt động lao động sản xuất; hướng
nghiệp qua hoạt động giáo dục hướng nghiệp; hướng nghiệp qua hoạt động
tham quan, ngoại khoá.
Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông có ý nghĩa to
lớn về mặt giáo dục, kinh tế, chính trị và xã hội.
1.1.3. Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.
Quản lý là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại
khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc
gia, mọi thời đại. Thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một
định nghĩa thống nhất. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa quản lý
từ các góc độ khác nhau.
Từ những cách tiếp cận về quản lý, chúng ta thấy khái niệm quản lý
bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm có hai yếu tố: chủ
thể quản lý và khách thể quản lý. Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các hoạt
động, còn khách thể quản lý là người chịu sự quản lý của chủ thể quản lý.
Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý phải có chung một mục tiêu và quy
trình, dựa vào đó làm căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động. Hai thành phần
này có mối quan hệ, tác động qua lại tương hỗ lẫn nhau.

21




đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói
chung.
Trường trung học phổ thông chú trọng tới phân hoá trong giáo dục, do
đặc điểm phát triển tâm, sinh lý của học sinh với khả năng, nguyện vọng đa
dạng. Tuy nhiên phân hoá theo hướng nào và ở mức độ nào vẫn phải đảm bảo
tính phổ thông với nội dung giáo dục mang tính chất nền tảng, làm cơ sở cho
sự phát triển hài hoà, toàn diện nhân cách người học. Trường trung học phổ
thông còn mang tính hướng nghiệp, giáo dục hướng nghiệp ở nhà trường sẽ
góp phần giúp học sinh sau khi học xong có khả năng tìm và thích ứng nhanh
với những nghề thích hợp. Phương pháp giáo dục học sinh học sinh phổ thông
phẩi phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh.
Như vậy trường trung học phổ thông có mục tiêu, nội dung, phương
pháp giáo dục mang tính phổ thông cơ bản, toàn diện, với đặc thù riêng nhằm
thực hiện mục tiêu giáo dục “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng nhiệm vụ
xây dựng và bảo vệ tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh”. Do đó giáo dục trung học phổ thông vừa chuẩn bị
cho học sinh vào đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, vừa hình thành
cho học sinh một số năng lực chủ yếu thích ứng với mọi thay đổi thực tiễn để
chủ động, tự chủ hoà nhập vào môi trường lao động, nghề nghiệp.
Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, Đảng chỉ rõ mục tiêu của giáo dục
là: Phát triển con người toàn diện, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài. Hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông là bước khởi đầu
quan trọng trong quá trình phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, quản lý giáo dục
hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay là quản
lý các thành tố và mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của quá trình giáo
dục hướng nghiệp nhằm đạt mục tiêu giáo dục hướng nghiệp.

23

24


chịu sự quản lý), vừa là chủ thể trong hoạt động tự quản lý. Thông qua con
đường học tập, rèn luyện và tự học tập, rèn luyện học sinh tự định hướng
nghề cho mình.
Mục đích quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh là nhằm đảm
bảo hoạt động giáo dục hướng nghiệp diễn ra hợp qui luật, có chất lượng, hiệu
quả cao. Đó là sự vận dụng tổng hợp kiến thức về khoa học quản lý vào thực
tiễn tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp, dẫn dắt học sinh trung học phổ
thông có định hướng đúng trong lựa chọn nghề phù hợp với nguyện vọng, sở
trường, năng lực của bản thân, đáp ứng được nhu cầu nhân lực của xã hội.
Nội dung quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh gồm: Xác định
mục tiêu, xây dựng kế hoạch giáo dục hướng nghiệp; tổ chức thực hiện giáo
dục hướng nghiệp; chỉ đạo thực hiện giáo dục hướng nghiệp; quản lý bồi
dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên làm công tác giáo dục hướng nghiệp;
quản lý các điều kiện, phương tiện giáo dục hướng nghiệp cho học sinh; kiểm
tra, đánh giá kết quả công tác giáo dục hướng nghiệp.
Phương thức quản lý: Hiệu trưởng và các chủ thể quản lý xây dựng và
tổ chức thực hiện kế hoạch, thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức giáo
dục hướng nghiệp cho học sinh để đạt mục tiêu đề ra; phát hiện những nguyên
nhân yếu kém, đề xuất biện pháp thực hiện và tổ chức thực hiện.
1.2. Nội dung quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trường
trung học phổ thông
1.2.1. Xây dựng mục tiêu, kế hoạch giáo dục hướng nghiệp
Việc xây dựng mục tiêu, kế hoạch giáo dục hướng nghiệp phải dựa trên
nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông đã được cụ thể hoá
phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội của địa phương, đặc điểm tâm sinh lý của
học sinh và điều kiện của mỗi nhà trường. Mục tiêu, kế hoạch giáo dục hướng
nghiệp phải làm rõ nội dung giáo dục hướng nghiệp, các phương pháp giáo

1.2.2. Tổ chức thực hiện giáo dục hướng nghiệp
Thành lập Ban hướng nghiệp và phối hợp các lực lượng trong và ngoài
nhà trường trong công tác giáo dục hướng nghiệp.
26