BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGÔ XUÂN CHÍNH

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN
THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội - Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGÔ XUÂN CHÍNH

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN
THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
(Chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng)
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Kiểm

STT

Ch vi t tắt

Ch th ch

1

CBQL

Cán bộ quản lý

2

QLGD

Quản lý giáo dục

3

BGH

4

TTCM

5

QL


NV

Nhân viên

12

HS

Học sinh

13

GDĐT (GD - ĐT)

Giáo dục đào tạo

14

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

15

KHGD

Kế hoạch giáo dục

16


Sáng kiến kinh nghiệm

22

CNTT

Công nghệ thông tin

23

THPT

Trung học phổ thông

24

CSVC

Cơ sở vật chất

25

TBDH

Thiết bị dạy học

Ban giám hiệu
Tổ trưởng chuyên môn

Cán bộ giáo viên

1.4.1. Các yếu tố ảnh hưởng bên trong của các nhà trường. ....................... 23
1.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng bên ngoài của các nhà trường. ....................... 25


Kết luận chương 1 ........................................................................................ 27
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN ĐIỆN BIÊN,
TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC ................................. 28
2.1. Khái quát các trường THPT trong huyện Điện Biên ............................ 28
2.2. Thực trạng dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận năng lực của học
sinh ở các trường THPT trong huyện Điện Biên ......................................... 30
2.2.1. Thực trạng nhận thức về dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận năng
lực của học sinh ở các trường THPT. .......................................................... 30
2.2.2. Thực trạng dạy môn tiếng Anh của giáo viên ở các trường THPT. ...... 31
2.2.3. Thực trạng học môn tiếng Anh của học sinh ở các trường THPT. ....... 38
2.2.4. Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy môn
tiếng Anh theo tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường THPT ............ 43
2.3. Thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ......................................... 45
2.3.1.Thực trạng quản lý giảng dạy môn tiếng Anh ở các trường THPT. .......... 45
2.3.2. Thực trạng quản lý học môn tiếng Anh ở các trường THPT. ............ 57
2.3.3. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Tiếng
Anh .............................................................................................................. 58
2.3.4. Thực trạng nhận thức và đánh giá của CBGV về các biện pháp
quản lý của hiệu trưởng trong công tác chỉ đạo dạy và học môn tiếng Anh
ở các trường THPT. ..................................................................................... 59
2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn tiếng Anh
ở các trường THPT trong huyện Điện Biên................................................. 66
2.4.1. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng bên trong của nhà trường. ............ 66
2.4.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng bên ngoài của nhà trường............. 66
2.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các


DANH MỤC BẢNG
Tên bảng
Bảng 2.1.

Nội dung
Sơ lược về CB, GV và HS ở các trường THPT của Huyện
Điện Biên - Tỉnh Điện Biên

Trang
29

Kết quả trưng cầu ý kiến về quan điểm về DH môn
Bảng 2.2.

Tiếng Anh ở trường THPT trong huyện Điện Biên theo

30

tiếp cận năng lực
Bảng 2.3.

Thực trạng cơ cấu giáo viên Tiếng Anh trường THPT
huyện Điện Biên

31

Kết quả khảo sát việc hướng dẫn phương pháp học môn
Bảng 2.4.


đông học môn Tiếng Anh của học sinh các trường THPT

41

trong huyện Điện Biên
Bảng 2.9.

Hiện trạng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học môn Tiếng
Anh của các trường THPT trong huyện Điện Biên

Bảng 2.10. Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy

44
47


Tên bảng
Bảng 2.11.
Bảng 2.12.
Bảng 2.13.
Bảng 2.14.
Bảng 2.15.

Nội dung
Thực trạng quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp
của giáo viên
Thực trạng quản lý nề nếp lên lớp và sử dụng các TBDH
của GV
Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của học sinh

Bảng 2.18. công tác chỉ đạo dạy và học Tiếng Anh ở các trường

63

THPT huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên theo tiếp cận
năng lực
Đánh giá của CBQL và GV về mức độ ảnh hưởng của
Bảng 2.19.

yếu tố bên trong nhà trường đến việc quản lý dạy học
môn Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Điện Biên,

76

tỉnh Điện Biên theo hướng tiếp cận năng lực
Bảng 2.20. Đánh giá của CBQL và GV về mức độ ảnh hưởng của

77


Tên bảng

Nội dung

Trang

yếu tố bên ngoài nhà trường đến việc quản lý dạy học
môn Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Điện Biên,
tỉnh Điện Biên theo tiếp cận năng lực
Bảng 3.1.



MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Với xu thế hội nhập quốc tế ngày càng mạnh trên mọi lĩnh vực, Việt
Nam đang ngày càng phát huy hết khả năng sẵn có của mình để phát triển.
Tiếng Anh là Ngôn ngữ giao tiếp quốc tế vì thế trở thành công cụ đắc lực
trong hoà nhập với cộng đồng quốc tế và khu vực, tiếp cận thông tin và khoa
học kĩ thuật tiên tiến, tiếp cận những nền văn hoá khác cũng như những sự
kiện quốc tế quan trọng.
Việt Nam đang phấn đấu trở thành một quốc gia mạnh, một xã hội công
bằng, văn minh, một nước công nghiệp hóa. Để đạt được mục tiêu cao đẹp đó,
nhiệm vụ được đặt lên vai của tất cả các bộ, ngành, các cấp, trong đó giáo dục
giữa vai trò then chốt. Trong giáo dục phổ thông, đó là nhiệm vụ của tất cả
các môn học và các lĩnh vực hoạt động trong nhà trường nói chung và của
việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam nói
riêng.
Trong bối cảnh đó, ngành Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đang đứng trước
những thách thức và vận hội mới; đòi hỏi phải có những đổi mới căn bản trong
hệ thống giáo dục. Mục 2, điều 4 trong luật giáo dục nước ta có nêu rõ
“ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say
mê học tập và ý chí vươn lên”.
Trong những năm qua, chất lượng dạy học ở các bộ môn của các
trường THPT trên địa bàn Huyện Điện Biên cơ bản đáp ứng được yêu cầu nội
dung chương trình giảng dạy. Song trong thực tế hiện nay, hiệu quả việc dạy
học Tiếng Anh vẫn còn là một vấn đề cần phải tiếp tục suy nghĩ. Ở các kì thi
quốc gia đối với bộ môn tiếng Anh hình thức thi cử mới chỉ dừng lại ở việc
kiểm tra kiến thức về sử dụng cấu trúc và ngữ pháp nên hầu hết giáo viên và
1



theo tiếp cận năng lực nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học môn
Tiếng Anh, đáp ứng được mục tiêu đổi mới giáo dục, đào tạo, phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các
trường THPT huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên theo tiếp cận năng lực.
- Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý dạy học môn Tiếng
Anh ở các trường THPT huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên theo tiếp cận năng
lực.
- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường
THPT huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên theo tiếp cận năng lực.
4. Phạm vi nghiên cứu
- Các biện pháp quản lý dành cho Hiệu trưởng các trường THPT trong
huyện Điện Biên.
- Đối tượng khảo sát là Hiệu trưởng, cán bộ quản lý, giáo viên và học
sinh ở các trường THPT trong huyện Điện Biên.
- Số liệu thống kê chỉ giới hạn trong ba năm học gần đây (năm học
2013-2014; 2014-2015; 2015-2016).
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu tác giả sử dụng phối hợp các
phương pháp nghiên cứu sau:
5.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí luận
+ Phương pháp hệ thống hoá lí thuyết
5.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
3

Các vấn đề về phương pháp giảng dạy tiếng Anh đã được nhiều nhà
nghiên cứu khoa học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới
giảng dạy tiếng Anh. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như:
“Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff;
"English Brainstormers" của Jack Umstatter, "The
Curriculum"

Learner Centered

của Nunan D, "Approaches and Methods in Language

Teaching" của Richards, J.C an Rogers, “Những vấn đề cơ bản về dạy học
ngoại ngữ”, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2005.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý dạy học môn tiếng anh.
Tiếng Anh là một môn học nằm trong chương trình giáo dục, không thể
tách rời với các môn học khác nên phần lớn các biện pháp quản lý dạy học nói
chung đều có thể áp dụng được khi nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động
dạy học môn Tiếng Anh. Nhiều luận văn thạc sỹ chuyên ngành QLGD cũng
đã đề cập đến vấn đề này, trong đó có thể kể đến : “Biện pháp quản lí hoạt

5


động dạy học tiếng Anh đối với các trường Trung học phổ thông huyện
Thường Tín, Hà Tây” (Nguyễn Thị Thuý Phương - 2007); “Một số giải pháp
quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở các trường
trung học phổ thông huyện bố trạch, tỉnh Quảng Bình” (Nguyễn Tất Thiện2012); “Quản lý dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông huyện
Thanh Hà, Hải Dương trong bối cảnh hội nhập quốc tế”(Nguyễn Trung Hiến2012); “Quản lý của sở giáo dục và đào tạo Vĩnh Phúc đối với hoạt động dạy
học Tiếng Anh tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh”(Bành
Hái Ninh-2013).

thì phải hiểu rõ bản chất của tiếp cận năng lực và dạy học theo tiếp cận năng
lực.
1.2.1. Tiếp cận năng lực
1.2.2.1. Năng lực
* Khái niệm: Năng lực là tổ hợp những đặc điểm, thuộc tính tâm lí của
cá nhân phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định,
đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao [3, tr.67]. Năng lực là “khả năng
đủ để thực hiện tốt một công việc” như năng lực chuyên môn, năng lực tổ
chức, năng lực nhận thức, năng lực con người....
Theo cơ quan Tiêu chuẩn Năng lực, trong cuốn sách “Tiêu chuẩn năng
lực cho các nhà đánh giá” [15, tr.61], Kim Jackson đã đưa ra quan niệm khá
đầy đủ: “năng lực bao gồm các đặc điểm về kiến thức, kỹ năng và sự áp dụng
các kiến thức và kỹ năng đó đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu của sự thực hiện
trong việc làm.
Theo chúng tôi, năng lực được hiểu là khả năng tiếp thu, tuy duy các
kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện theo các tiêu chuẩn đặt ra đối với
từng nhiệm vụ, công việc đó.
Như vậy, bất cứ năng lực nào cũng đều tích hợp kiến thức, kỹ năng và
7


thái độ: các kỹ năng thực hành, giao tiếp, giải quyết vấn đề và các kỹ năng trí
tuệ; thái độ và khát vọng học tập; khả năng thích ứng để thay đổi; khả năng áp
dụng kiến thức vào thực tế; ý thức và khả năng hợp tác, làm việc cùng với
người khác trong tổ, nhóm,…Trong đó các thành tố kỹ năng là biểu hiện cao
nhất của năng lực.
* Đặc điểm: Năng lực được:
+ Hình thành và bộc lộ trong hoạt động.
+ Gắn với một hoạt động cụ thể.
+ Chịu sự chi phối của các yếu tố.

Theo tác giả Phạm Minh Hạc, "Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm
truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích luỹ được, nhằm
biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất và năng lực cá nhân" [6,
tr.18].
Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt động
khác trong nhà trường. Hoạt động dạy học làm cho HS nắm vững tri thức
khoa học một cách có hệ thống cơ bản, có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết
trong học tập, lao động và đời sống. Hoạt động này làm phát triển tư duy độc
lập sáng tạo, hình thành những khả năng, những năng lực cơ bản về nhận thức
và hành động của HS, hình thành ở HS thế giới quan khoa học, lòng yêu tổ
quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, đó chính là động cơ học tập trong nhà trường và
định hướng hoạt động của HS.
Hoạt động dạy học giúp người học lĩnh hội tri thức, hình thành và phát
triển nhân cách của người học. Vai trò chủ đạo của Hoạt động dạy học được
biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển hoạt động học của người học,
giúp người học nắm được kiến thức, hình thành kĩ năng, thái độ. Có thể nói
hoạt động dạy học trong nhà trường đã tô đậm chức năng xã hội của nhà
trường, đặc trưng nhiệm vụ của nhà trường và là hoạt động giáo dục trung
tâm, là cơ sở khoa học của các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường.
9


1.2.2.2. Dạy học môn ti ng Anh theo ti p cận năng lực.
Mục tiêu giáo dục hiện nay đang tập trung hướng vào việc phát triển
tính năng động, sáng tạo và tích cực của học sinh nhằm tạo khả năng nhận
biết và giải quyết vấn đề, quan điểm này càng đúng đối với việc dạy học
ngoại ngữ nói chung và dạy học môn tiếng Anh nói riêng, vì không ai có thể
thay thế HS trong việc nắm các phương tiện, kiến thức ngôn ngữ và sử dụng
chúng trong quá trình học và áp dụng vào thực tế bằng chính năng lực của
các em. Dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực là đổi mới về việc xây

điệp của mình tới người nghe.
Kỹ năng đọc được hiểu là dạy người đọc sử dụng khả năng thị giác
nhìn vào bảng ghi (thông báo, thông điệp), đồng thời phát ra thành âm thanh
ngôn ngữ tương ứng với từ, ngữ,câu…có trên văn bản, ngoại trừ hình thức
đọc thầm.
Kỹ năng viết được hiểu là viết trên giấy,trên bảng…ghi ra nội dung
muốn diễn đạt muốn nói đã được sắp xếp thông qua cách dùng từ, đặt câu
theo mục đích giao tiếp.
Bốn kỹ năng này tác động qua lại lẫn nhau:
+ Kỹ năng nói và kỹ năng nghe có quan hệ hai chiều hữu cơ với nhau.
+ Kỹ năng nói và kỹ năng viết cũng có quan hệ hai chiều hữu cơ với
nhau.
+ Kỹ năng nói,kỹ năng nghe, kỹ năng viết có quan hệ tích cực lẫn nhau.
+ Kỹ năng viết, kỹ năng đọc có quan hệ một chiều.
Tiêu chí chủ yếu để đánh giá kết quả học tập của học sinh là năng lực
thực hiện các nhiệm vụ và các hoạt động cụ thể.[]
Tóm lại, dạy học theo tiếp cận năng lực chính về việc xây dựng mục
tiêu môn học, nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp dạy học về kiểm tra
đánh giá nhằm phát huy những năng lực của học sinh, làm cho người học yêu
11


thích môn học nhằm đảm bảo hiệu quả truyền đạt cao nhất cho người học. GV
cần điều chỉnh các hoạt động giảng dạy hợp lý tuỳ thuộc từng điều kiện hoàn
cảnh, đối tượng học, nội dung học là hình thành những năng lực riêng ở mỗi
học sinh và để đạt được mục tiêu đã đề ra.
1.2.2.3. Đặc điểm dạy học môn ti ng Anh ở trƣờng THPT theo ti p
cận năng lực.
Có thể nói dạy học tiếng Anh là góp phần hình thành những tri thức,
những phẩm chất đạo đức cho người học, góp phần nâng cao trình độ văn hóa

chúng vào việc học tiếng Anh. Theo đó có thể dễ ràng nhận ra một tất yếu là
nếu bắt đầu học tiếng Anh ở độ tuổi càng cao thì kinh nghiệm tiếng mẹ đẻ
càng lớn dẫn đến tốc độ hình thành các kỹ năng giao tiếp bằng tiếng Anh càng
chậm, càng khó khăn bấy nhiêu.
Một điểm nữa cũng cần lưu ý là môi trường ngôn ngữ là điều kiện nắm
bắt công cụ giao tiếp quan trọng nhất. Người học tiếng mẹ đẻ luôn được sống
trong môi trường ngôn ngữ, còn học tiếng Anh hoàn toàn thoát ly môi trường
ngôn ngữ tự nhiên và do đó người học thường không có nhu cầu, không có
đối tượng, không có môi trường để phát triển các kỹ năng nghe-nói-đọc-viết,
đặc biệt như các kỹ năng nghe và nói bằng tiếng Anh.
Dạy học tiếng Anh là một hoạt động truyền thụ và lĩnh hội một tiếng
nước ngoài có mục đích, chương trình, nội dung, phương pháp, biện pháp tổ
chức rõ ràng nhằm hình thành ở người học khả năng hiểu biết, thu nhận tái tạo
và sử dụng ngôn ngữ được học theo mục tiêu đã định.
Với nét đặc trưng riêng, dạy và học tiếng Anh không giống với các
môn học khác. Trong quá trình dạy và học người học sinh phải luôn tham gia
với tư thế chủ động hơn. Các kỹ năng nghe-nói-đọc-viết luôn đòi hỏi người
học phải có khả năng tư duy nhanh và đặc biệt người học phải phản xạ kịp
thời, mạnh dạn để khả năng của học sinh được thể hiện tốt trong giờ học.
13


nhằm đạt được yêu cầu đó người giáo viên phải đóng một vai trò hết sức quan
trọng, là người lập kế hoạch, tổ chức, sắp xếp, kiểm tra đánh giá và khích lệ
học sinh để giúp các em lĩnh hội kiến thức của môn tiếng Anh.
Với nét đặc trưng riêng bộ môn tiếng Anh, trong quá trình dạy và học,
học sinh luôn tham gia với tư thế chủ động.
Với mục tiêu tiếng Anh là một công cụ giao tiếp. Do vậy phương pháp
dạy học tiếng Anh phải xuất phát từ mục tiêu đào tạo nhằm đạt được mục đích
của giáo dục. Phương pháp phải gắn với nội dụng dạy học. Trên cơ sở những

viên.
+ Hoạt động học tiếng Anh trong nhà trường khác với học tiếng Anh
diễn ra trong đời sống thường ngày có tính tự phát như trẻ em học tiếng mẹ
đẻ. Hoạt động học tiếng Anh trong nhà trường mang tính tự giác có mục đích,
kế hoạch, chương trình-nội dung, biện pháp tổ chức rõ ràng. Bản chất việc
học nói chung, học tiếng Anh nói riêng được hiểu là sự biến đổi, biến đổi từ “
chỗ không có đến có” hoặc từ “ chỗ có ít đến có nhiều hơn”, “chỗ chưa thành
thạo đến thành thạo”.
Đó chính là biến đỏi về khả năng hiểu biết, thu nhận, tái tạo sử dụng
tiếng Anh thành thạo như một công cụ giao tiếp. Hoạt động học tiếng Anh
theo cơ chế lĩnh hội, tái tạo chứ không phải là cơ chế sáng tạo phát minh như
các hoạt động nghiên cứu khác. Người học Tiếng Anh cần học chủ động và
tích cực trong các hoạt động học tập, cũng như trong thực tế.
1.3. Quản lý dạy học môn ti ng Anh ở trƣờng THPT theo ti p cận
năng lực
1.3.1. Khái niệm quản lý và quản lý dạy học.
* Khái niệm quản lý: Ngày nay thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến
nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất. Có người cho quản lý là hoạt động
nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua sự nỗ lực của người khác. Cũng
15