1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhận thức rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác giáo dục lý
luận chính trị, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta luôn quan tâm chỉ
đạo, lãnh đạo, xác định công tác giáo dục LLCT là một bộ phận quan trọng
của công tác tư tưởng, góp phần xây dựng bồi đắp nền tảng tinh thần xã hội.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất coi trọng giáo dục LLCT, theo
Người, giáo dục lý luận là nền tảng trên cơ sở đó nâng cao trình độ văn hóa và
chuyên môn. Người luôn nhấn mạnh công tác giáo dục LLCT cho cán bộ,
đảng viên và nhân dân, coi đây là yếu tố tiên quyết cho sự thành công của
cách mạng.
Đảng ta đã có nhiều chỉ thị, nghị quyết về công tác giáo dục LLCT. Tại
Đại hội Đảng lần thứ IX, Đảng ta chỉ rõ: “Tăng cường giáo dục chính trị, tư
tưởng, đạo đức lối sống cho học sinh, sinh viên. Cải tiến việc giảng dạy và
học tập các bộ môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ở các
trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề” [13,tr
110,111]. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục khẳng định: “Đổi mới
nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giảng dạy và học tập lý luận”, “Coi
trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất
nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng đồng,
của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên bản lĩnh, phẩm chất và lối sống
của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại [13,tr207]. Đến Đại hội lần thứ XI Đảng ta
xác định nhiệm vụ:
Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa
tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng,
tuyên truyền học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của
2
chính trị, mờ nhạt về lý tưởng cách mạng. Nguy hiểm hơn, do sự tiếp xúc với
một số quan điểm, tư tưởng, văn hoá, nghệ thuật, lối sống không phù hợp từ
bên ngoài, một số sinh viên đã dao động về lập trường, ảo tưởng về nền dân
chủ phương Tây với chủ trương đa nguyên, đa đảng. Thực tế này đặt ra yêu
cầu phải đổi mới phương pháp giáo dục LLCT ở các trường đại học, cao đẳng
ở nước ta hiện nay.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tìm ra những giải pháp khả
thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục LLCT cho
sinh viên, nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực trong sự nghiệp CNH, HĐH hướng tới mục tiêu “Dân giàu,
nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, thực hiện lý tưởng của
Đảng “độc lập dân tộc gắn liền với CNXH”. Với những lý do nêu trên tác giả
lựa chọn vấn đề “Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho sinh
viên các trường cao đẳng ở tỉnh Kiên Giang hiện nay” làm đề tài luận văn
thạc sĩ ngành Chính trị học, chuyên ngành Công tác tư tưởng.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Những năm qua vấn đề chỉ đạo giáo dục LLCT cho sinh viên đã được đề
cập trong nhiều nghị quyết của Đảng; văn bản, quyết định của Chính phủ, của
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục LLCT
trong hệ thống các trường đại học, cao đẳng. Đã có rất nhiều hội thảo, bài viết
trên các tạp chí, luận văn, luận án nghiên cứu đến vấn đề này ở những khía
cạnh khác nhau các công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
- Vũ Ngọc Am (2009), Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy lý luận
chính trị, Nxb Thông tấn, HN. Cuốn sách được coi như cẩm nang nghiệp vụ
của những người làm công tác giảng dạy LLCT, cuốn sách cũng đã đưa ra nội
dung đề cương bài giảng dành cho giảng viên tham khảo - đây là một nội
dung mới mà các nghiên cứu trước đây chưa có.
4
chủ nghĩa Mác - Lênin soi sáng con đường cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ
Chí Minh xác định rõ về mặt nội dung và nhiệm vụ học tập LLCT, vấn đề để
nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục LLCT.
- Lâm Quang Thiệp (2012), Đo lường và đánh giá hoạt động học tập
trong nhà trường, Nxb ĐHSP, HN. Cuốn sách đã đưa ra các nội dung cơ bản
về đo lường và đánh giá trong giáo dục ở các bậc học. Nêu ra phương pháp
đánh giá kết quả học tập, điều kiện, nội dung, xây dựng, thiết kế, tiêu chí đánh
giá kết quả các phương pháp.
Ngoài ra còn một số cuốn sách cũng đề cập đến một số nội dung của đề
tài như: Lương Gia Ban (2002), Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và
đổi mới nội dung, chương trình các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, Nxb CTQG, HN; Lê Xuân Nam, Lê Thanh Sinh, Nguyễn Thanh,
Lương Minh Cừ, Hoàng Trung (2002) (đồng chủ biên), Một số ý kiến trao đổi
về phương pháp giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin ở đại học và cao
đẳng, Nxb Tp.HCM; Vũ Hiền và Đinh Xuân Lý (2002), Quán triệt vận dụng
nghị quyết Đại hội IX, nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, HN; Phạm Tất Thắng (2010) Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn của công tác tư tưởng, lý luận, Nxb CTQG, HN.
Ngoài ra, còn có môt số đề tài nghiên cứu về giảng dạy LLCT, tiêu biểu
là:
- Nguyễn Hữu Vui (chủ nhiệm) (2002), Đổi mới phương pháp giảng dạy
các môn khoa học Mác - Lênin ở Việt Nam - Những vấn đề chung, Đề tài KX
10-08, HN. Đề tài đã đánh giá thực trạng sử dụng phương pháp trong giảng
dạy các môn khoa học Mác - Lênin hiện nay và đề ra những giải pháp cơ bản
để đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học này.
- Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tình hình giảng dạy, học tập các
môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường đại học,
6
hiện nay là một cố gắng bước đầu nhằm góp phần cho việc xem xét đánh giá
khách quan trong vấn đề nâng cao chất lượng công tác giáo dục LLCT cho
sinh viên các trường cao đẳng ở Kiên Giang, là vấn đề vẫn còn chưa dành sự
quan tâm thích đáng và chưa có công trình nghiên cứu chuyên biệt nào.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu đề tài
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác giáo dục LLCT trong các trường cao đẳng ở Kiên Giang
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Công tác giáo dục LLCT ở các trường cao đẳng
- Về không gian: Các trường cao đẳng ở tỉnh Kiên Giang
- Về thời gian: Từ năm 2008 đến 2014.
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và khảo sát thực trạng nâng cao
chất lượng công tác giáo dục LLCT trong các trường cao đẳng trên địa bàn
tỉnh Kiên Giang, tác giả luận văn đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục nâng
cao công tác giáo dục LLCT trong các trường cao đẳng ở địa phương, đáp
ứng yêu cầu thời kỳ mới.
Để đạt mục đích trên, luận văn tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Làm rõ những vấn đề lý luận về công tác giáo dục LLCT trong các
trường cao đẳng.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng nâng cao công tác giáo dục LLCT các
trường cao đẳng ở Kiên Giang hiện nay.
- Đề xuất giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục LLCT
các trường cao đẳng ở Kiên Giang trong thời gian tới.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận của đề tài là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
8
Minh, quan điểm của Đảng ta về chính trị, LLCT, giáo dục LLCT.
Theo Từ điển tiếng Việt: “Lý luận là hệ thống những tư tưởng được khái
quát từ kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực tiễn. Lý luận là
những kiến thức được khái quát và hệ thống hóa trong lĩnh vực nào đó” [74,
tr 544, 545].
Từ điển triết học định nghĩa: “Lý luận là sự tổng hợp các tri thức về tự
nhiên và xã hội tích lũy được trong quá trình” là “hệ thống tư tưởng chủ đạo
trong một lĩnh vực tri thức” [76, tr 526].
V.I.Lênin chỉ rõ: “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào
cách mạng, chỉ có đảng nào có được lý luận tiên phong dẫn đường thì đảng
đó mới hoàn thành vai trò cách mạng tiền phong” [23, tr 30, 32].
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã định nghĩa rất đơn giản và dễ hiểu là: “Đem
thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét,
so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại đem nó chứng minh
với thực tế. Đó là lý luận chân chính” [38, tr 233].
10
Như vậy, về thực chất lý luận chính là “hệ thống những tri thức đã được
khái quát tạo ra một quan niệm hoàn chỉnh về các quy luật và mối liên hệ cơ
bản của hiện thực” [54, tr 341]. Hay nói một cách khái quát: “lý luận là kinh
nghiệm đã được khái quát trong ý thức của con người; là toàn bộ những tri thức
về thế giới khách quan, là hệ thống tương đối độc lập của các tri thức có tác
dụng tái hiện trong lôgíc của các khái niệm cái lôgíc khách quan của các sự vật”
[54, tr 342]. Vì vậy, lý luận không thể chỉ là sự mô tả hiện thực khách quan, là sự
sao chép giản đơn các kinh nghiệm trong thực tiễn, mà trên cơ sở phản ánh hiện
thực của thực tiễn, nó phát hiện ra những quy luật vận động và dự báo những xu
hướng, những vấn đề được đặt ra cần giải quyết trong thực tiễn.
Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về lý luận, nhưng đều thống nhất
ở chỗ, lý luận là sản phẩm của quá trình tư duy của con người, được hình
thành trên cơ sở khái quát kinh nghiệm hoạt động thực tiễn phong phú, đa
giành và giữ chính quyền. Từ góc độ tiếp cận khái niệm lý luận, chính trị như
đã trình bày ở trên có thể hiểu: LLCT là hệ thống các quan điểm, chủ trương,
đường lối, chính sách của một chính đảng, một giai cấp nhằm giành, giữ và
thực thi quyền lực nhà nước.
Như vậy, LLCT được hiểu là những vấn đề lý luận gắn liền với cuộc đấu
tranh giữa các giai cấp trong việc giành và giữ quyền lực nhà nước. Nó phản
ánh tính quy luật của các quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội thể hiện lợi ích và
thái độ của giai cấp đối với nhà nước.
1.1.2. Khái niệm giáo dục lý luận chính trị
Giáo dục là một quá trình đào tạo con người một cách có mục đích,
nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản
xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những
kinh nghiệm lịch sử, xã hội của loài người.
12
Giáo dục LLCT là một bộ phận nằm trong sự nghiệp giáo dục đó, nó trực
tiếp truyền thụ và trang bị cho người học thế giới quan Mác - Lênin, nhân
sinh quan, đạo đức cách mạng. Từ thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng
người học có khả năng tư duy khoa học, có năng lực sáng tạo trong trong hoạt
động thực tiễn, củng cố lòng tin vào lý tưởng, mục tiêu cách mạng, vào đường
lối của Đảng.
Giáo trình Nguyên lý công tác tư tưởng của khoa Tuyên truyền, Học viện
Báo chí và Tuyên truyền đưa ra khái niệm: “Giáo dục LLCT là quá trình
truyền bá và tiếp thu những nguyên lý lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước trong cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân” [23, tr 99].
Giáo dục LLCT là việc truyền bá những nguyên lý của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng cho cán bộ,
đảng viên và quần chúng nhân dân. Đó là quá trình tác động vào đối tượng
giáo dục bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học những khái niệm,
xây dựng và phát triển của đất nước.
Giáo dục LLCT chính là thực hiện mục tiêu của giáo dục:”Đào tạo con
người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ
và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH; hình
thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Điều 2, Luật Giáo dục).
Để đạt được những yêu cầu giáo dục trên, giáo dục LLCT phải đảm bảo
truyền thụ cho người học những tri thức khoa học sau:
- Lý luận Mác - Lênin (bao gồm ba bộ môn cơ bản: Triết học MácLênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, CNXHKH).
- Các môn LLCT cơ bản: Tư tưởng Hồ Chí Minh, Xây dựng Đảng, Nhà
nước và pháp luật.
- Những vấn đề thuộc về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và
Nhà nước.
14
Đó chính là những nội dung cơ bản trong giáo dục LLCT. Tuy nhiên với
từng đối tượng cụ thể, yêu cầu của nội dung chính trong giáo dục LLCT có
thể ở các mức độ khác nhau. Để chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, đường lối, chủ trương, chính sách được tuyên truyền sâu rộng trong
Đảng, trong quần chúng, phải tiến hành việc giáo dục LLCT. Đây là công việc
hàng đầu của các Đảng Cộng sản nhằm thực hiện thành công mục tiêu xây
dựng CNXH, CNCS trên đất nước mình.
1.1.3. Khái niệm công tác giáo dục lý luận chính trị
Tại Đại hội IX, Đảng ta khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm
xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng
chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [31, tr 83]. Lý luận Mác Lênin cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục là “kim chỉ nam”, là động lực
tinh thần thúc đẩy công cuộc đổi mới vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh, đưa đất nước ta tiến vững chắc lên CNXH.
Như vậy, công tác giáo dục LLCT là hoạt động có chủ đích của Đảng
lượng hoạt động của người học. Chất lượng phải đáp ứng được yêu cầu về
mục tiêu cá nhân và xã hội đặt ra trong giáo dục.
Theo Nguyễn Văn Đản, “chất lượng giáo dục là những lợi ích, giá trị
mà kết quả học tập đem lại cho cá nhân và xã hội, trước mắt và lâu dài”. Như
vậy, dưới góc độ quản lý chất lượng thì chất lượng giáo dục là người học cần
phải nắm các kiến thức, kỹ năng, phương pháp chuẩn mực sau một quá trình
học tập, rèn luyện đáp ứng yêu cầu cho cả quá trình học tập và hoạt động thực
tiễn. [26, tr 1].
Tác giả Tô Bá Tượng cho rằng, chất lượng giáo dục là chất lượng con
người được đào tạo từ các hoạt động giáo dục và nó được hiểu theo hai mặt
của một vấn đề; phẩm chất của con người gắm liền với người đó, còn giá trị
của con người thì phải gắn liền với đòi hỏi của xã hội [26, tr 2]. Theo quan
16
niệm hiện đại, chất lượng giáo dục phải đảm bảo hai thuộc tính: toàn diện và
phát triển.
Từ những quan niệm trên, có thể hiểu khái niệm chất lượng và chất
lượng giáo dục như sau: Chất lượng là sự phù hợp một cách tốt nhất với các
yêu cầu, mục đích của người sử dụng. Chất lượng giáo dục là một quá trình
có thể bảo đảm cho đối tượng giáo dục đạt được mục tiêu của chương trình,
đáp ứng được yêu cầu và góp phần vào sự phát triển của xã hội.
Chất lượng công tác giáo dục LLCT là một tổng thể các tiêu chí nói lên
mức độ truyền đạt trang bị của chủ thể giáo dục, mức độ khả năng lĩnh hội
vận dụng của khách thể, được thể hiện thông qua các kết quả giảng dạy, học
tập ở trong nhà trường, qua nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp
giáo dục. Nội dung, chương trình giáo dục phải trang bị đầy đủ những tri thức
cần thiết, đáp ứng được những yêu cầu của hoạt động thực tiễn để học viên có
thể vận dụng một cách hiệu quả vào công tác thực tiễn. Hình thức, phương
pháp giáo dục phải phù hợp để học viên có thể nắm vững những lý luận cơ
thì người huấn luyện phải thạo nghề rèn, nghề nguội. Người huấn luyện của
đoàn thể phải làm kiểu mẫu về mọi mặt; tư tưởng, đạo đức, lối làm việc” [34,
tr56], “Người giáo viên phải có kinh nghiệm” [34, tr 56]. Như vậy, theo Hồ
Chí Minh, đối với cán bộ giảng dạy cái cần trước hết là phải giỏi về chuyên
môn. Vì không giỏi chuyên môn sẽ đem lại cho người học những điều vô ích,
có hại, sau đó là đạo đức của người làm thầy. Đối với cán bộ giảng dạy LLCT
“người huấn luyện của đoàn thể” Người yêu cầu họ phải là người kiểu mẫu
về đạo đức, tư tưởng, tác phong. Bởi vì theo Người, người giáo viên dạy cho
người học không chỉ là truyền thụ cho họ những kiến thức về chuyên môn, mà
phải giúp họ trau dồi, rèn luyện cả về đạo đức, tư tưởng. Vì vậy, để người học
tin, nghe theo mình thì người thầy phải là tấm gương sáng về nhiều mặt có
như vậy mới đáp ứng được với yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục LLCT hiện nay.
18
Đổi mới tổ chức xây dựng đội ngũ quản lý giáo dục, đội ngũ cán bộ
giảng viên nhất là đội ngũ cán bộ giảng dạy LLCT là nguyên nhân trực tiếp
góp phần nâng cao LLCT cho sinh viên.Vì vậy, cần đảm bảo tính liên tục
trong đội ngũ cán bộ giảng dạy. Chỉ có như vậy mới giữ vững tính kế tục, ổn
định về chuyên môn. Bên cạnh đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm, những nhà
khoa học đầu đàn, phải có cả những lớp giảng viên trẻ. Đây chính là hàng ngũ
kế cận, đảm bảo tính liên tục trong đội ngũ giáo viên.
Sau mỗi năm học, Bộ Giáo dục và Đào tạo kết hợp với Ban Tuyên giáo
Trung ương tổ chức bồi dưỡng cho toàn thể cán bộ giảng viên giảng dạy
LLCT ở các trường đại học và cao đẳng trong cả nước để đội ngũ này tiếp cận
những kiến thức mới, nắm vững các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà
nước trong sự phát triển kinh tế - xã hội và giáo dục đào tạo. Điều này chứng
tỏ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác giáo dục nói chung và
công tác giáo dục LLCT cho sinh viên ở các trường đại học, cao đẳng nói
riêng. Nó có tác dụng động viên, khích lệ những người làm công tác giáo dục
LLCT trước đây. Sự thay đổi này cũng vừa là thách thức với đội ngũ cán bộ
giảng viên LLCT, vì 3 môn Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học nay được gộp thành môn Những nguyên
lý cơ bản chủ nghĩa Mác - Lênin nên việc trình bày trọn vẹn cả chương trình
là điều vô cùng khó khăn. Việc triển khai lý thuyết trên lớp sẽ phải giảm bớt
trong khi nội dung vẫn không cắt xén nhiều so với giáo trình trước đây, việc
áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, tăng cường thảo luận của sinh viên
trên lớp ngày càng phải tăng lên. Tuy nhiên, nếu sinh viên thụ động không có
thói quen chuẩn bị bài trước, đọc tài liệu trước khi đến lớp thì quá trình lên
lớp của giảng viên gặp nhiều khó khăn vì thời gian ít mà nội dung nhiều giảng
viên không lý giải hết những vấn đề cơ bản đến sinh viên gây ra tình trạng
sinh viên sẽ nắm kiến thức một cách hời hợt thậm chí không hiểu vấn đề,
20
không có cái nhìn tổng quan những kiến thức để vận dụng vào thực tiễn.
Việc tích hợp 5 môn như trước thành 3 môn như hiện nay đòi hỏi người
giảng viên giảng dạy LLCT phải luôn học tập, nâng cao trình độ, người giảng
viên phải luôn luôn chủ động tìm tòi đầu tư thời gian nghiên cứu sâu rộng
nhiều lĩnh vực, nhiều nội dung qua đó làm cho đội ngũ cán bộ giảng dạy
LLCT nâng cao hơn trình độ chuyên môn làm cho hiệu quả chất lượng công
tác giáo dục LLCT trong sinh viên được nâng cao hơn. Theo đó, chương trình
giáo dục LLCT ở các trường đại học, cao đẳng được phân bổ như sau:
+ Môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin: Theo quy
định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngoài chương mở đầu nhằm giới thiệu khái
lược về chủ nghĩa Mác - Lênin và một số vấn đề chung của môn học, nội
dung chương trình môn học được cấu trúc thành 3 phần, 9 chương:
Phần thứ nhất có 3 chương bao quát những nội dung cơ bản về thế giới
quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Phần thứ hai có 3 chương trình bày ba nội dung trọng tâm thuộc học thuyết
kinh tế của chủ nghĩa Mác - Lênin về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.
dục đào tạo. Bởi vậy, có nội dung, chương trình giáo dục phù hợp nhưng
không có phương pháp giáo dục đúng cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến kết
quả học tập.
Theo nghĩa chung nhất, phương pháp là cách thức đạt tới mục tiêu, là
hoạt động được sắp xếp theo một trật tự nhất định. Hay dưới góc độ triết học
với tính cách là phương tiện nhận thức, “phương pháp là cách thức tái hiện lại
đối tượng nghiên cứu trong tư duy” [54, tr 458]. Theo nghĩa đó, phương pháp
trong giáo dục là cách thức truyền tải những nội dung, những thông tin đối
với người học theo một hệ thống, một trật tự đã xác định nhằm hình thành
nên những tri thức mới cho người học. Như vậy, phương pháp giáo dục về
thực chất chính là phương tiện giúp cho giáo viên truyền thụ những kiến thức
22
khoa học đến người học. Do đó, người dạy có phương pháp giảng dạy tốt, tức
là có phương tiện tốt thực hiện một cách hiệu quả công việc của mình. Trên ý
nghĩa đó, phương pháp giáo dục là yếu tố hết sức quan trọng, quyết định chất
lượng, hiệu quả giáo dục. Có phương pháp đúng, phù hợp sẽ giúp cho người
học tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng, nhận thức đúng vấn đề, đạt kết quả
học tập tốt.
Phương pháp dạy học càng hiện đại, càng phù hợp với đối tượng và môn
học bao nhiêu thì kết quả, chất lượng của quá trình dạy học càng cao bấy
nhiêu. Khi xác định được mục tiêu, xây dựng nội dung chương trình thì
phương pháp dạy học sẽ quyết định chất lượng của quá trình đào tạo. Vì vậy,
việc thường xuyên cải tiến đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng hiện
đại, thiết thực phù hợp thì chất lượng của quá trình giáo dục ngày càng được
nâng lên.
Phương pháp phải phù hợp với trình độ, khả năng tiếp thu của người học,
giúp người học tiếp thu một cách dễ dàng, hiểu biết sâu sắc những nội dung
cơ bản của bài giảng. Đây là vấn đề cần được quan tâm, đặc biệt đối với công
bản cần đạt được trong công tác giáo dục nói chung, giáo dục LLCT nói riêng
như Hồ Chí Minh nói: Nắm vững lý luận Mác - Lênin không phải để trang
sức, “để nói mép”, để lòe thiên hạ, mà là nắm các tinh thần xử lý mọi việc, là
nắm chân lý phổ biến. Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, khi nhu cầu giáo
dục - đào tạo ngày càng được nâng cao, các phương thức giáo dục mở ra hết
sức phong phú đa dạng, yêu cầu trên đặt ra hết sức cấp thiết. Muốn đáp ứng
được yêu cầu này đòi hỏi phải có một đội ngũ giáo viên có khả năng chuyên
môn đa dạng.
- Thứ ba, cơ sở vật chất phục vụ học tập, giảng dạy các môn lý luận
chính trị (sách LLCT trong thư viện, phòng đọc; phương tiện giảng dạy, hội
trường…)
Cơ sở vật chất phục vụ cho học tập, giảng dạy bao gồm trường, lớp và
các phương tiện vật chất khác được trực tiếp sử dụng trong quá trình đào tạo.
Nó tác động, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục.
24
Cơ sở vật chất phục vụ cho học tập về thực chất, chính là những phương
tiện giúp cho giáo viên và sinh viên thực hiện tốt công việc của mình trong
quá trình giảng dạy và học tập. Do đó, có phương tiện tốt sẽ tạo điều kiện
thuận lợi cho giảng dạy và học tập đạt hiệu quả, chất lượng cao. Ngược lại,
nếu không quan tâm đúng mức đến vấn đề này chất lượng giáo dục sẽ hạn
chế, giảm đi rất nhiều cho dù có đội ngũ giáo viên giỏi, có sự cố gắng vượt
bậc của sinh viên.
Ngày nay, đứng trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, để
nâng cao chất lượng đào tạo, việc hiện đại hóa những điều kiện vật chất,
những phương tiện phục vụ cho giảng dạy, học tập trở thành hết sức quan
trọng, cần thiết. Chỉ có như vậy sinh viên mới có điều kiện nắm vững các kiến
thức mới, hiện đại. Mặt khác, đứng trước những yêu cầu mới trong giáo dục,
đòi hỏi người học phải hình thành tư duy độc lập trong học tập, nghiên cứu thì
tiếp đến việc chăm lo đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng viên LLCT về
chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất chính trị đạo đức tư tưởng.
Đoàn thanh niên, Hội sinh viên, Phòng công tác sinh viên có vai trò to
lớn trong công tác giáo dục LLCT. Những hoạt động của Đoàn thanh niên có
tác động to lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục LLCT. Các hoạt động
của Đoàn thanh niên, Hội Sinh viên như: chiến dịch Mùa hè xanh, thi tìm hiểu
Olympic các môn khoa học Mác-Lênin, hiến máu nhân đạo... Những hoạt
động này vừa phù hợp với nhu cầu tuổi trẻ vừa có tính giáo dục về chính trị tư
tưởng đạo đức lối sống đến sinh viên. Tác động quan trọng của nó góp phần
làm cho những tri thức trẻ gắn bó với cuộc sống, tự tin với sự nghiệp đi lên
của đất nước qua đó hình thành tính tích cực xã hội, rèn luyện kỹ năng tổ
chức và hoạt động thực tiễn cho sinh viên. Nó còn có ý nghĩa thiết thực trong
việc giáo dục thế giới quan, nhân sinh quan xã hội chủ nghĩa cho sinh viên tự
Copyright: Tài liệu đại học ©