Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

Bảng qui ước viết tắt.
CNTB

Chủ nghĩa tư bản

CNTD

Chủ nghĩa thực dân

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

LLSX

Lực lượng sản xuất

QHSX


đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp. Trình bày lại quá trình và kết quả nghiên cứu,
tôi rất mong được quý đồng nghiệp trao đổi, góp ý nhằm tìm ra cách thức xây
dựng và sử dụng kĩ thuật dạy học hiện đại trước hết là kĩ thuật “ Khăn trải bàn”
trong dạy học một số bài Lịch sử lớp 11một cách có hiệu quả nhất.......................5
1.3. Đối tượng nghiên cứu.....................................................................................5
1.4. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................5
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu bản thân tôi phải thực hiện tốt các nhiệm vụ
sau:.........................................................................................................................5
1.5. Điểm mới của sáng kiến..................................................................................5
2. PHẦN NỘI DUNG...............................................................................................7
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến..............................................................................7
2.2. Thực trạng của việc vận dụng kĩ thuật dạy học “khăn trải bàn” vào giảng dạy
một số bài Lịch Sử lớp 11......................................................................................8
2.2.1. Thuận lợi:.....................................................................................................8
2.2.2. Khó khăn...................................................................................................8
2.3.2. Vận dụng kĩ thuật dạy học “ Khăn trải bàn” vào giảng dạy một số bài
Lịch sử ở lớp 11................................................................................................10
2.4. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục với bản thân, đồng nghiệp
và nhà trường.......................................................................................................18
2.4.1. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục................................18
2.4.2 . Hiệu quả đối với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường: khả năng nhân
rộng...................................................................................................................20
2


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

3. PHẦN KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ...............................................................20

mẻ đối với việc dạy và học Lịch sử ở tỉnh ta. Chúng ta chưa có quan niệm đầy đủ
về sự cần thiết của việc áp dụng những kĩ thuật dạy học hiện đại trong dạy học Lịch
sử, (thậm chí có người cho rằng áp dụng những kĩ thuật dạy học mới không phù
hợp, không hiệu quả trong điều kiện cơ sở vật chất và trình độ của học sinh hiện
nay).
Vậy áp dụng hay không áp dụng những kĩ thuật mới trong dạy học Lịch sử?
Chúng ta sẽ không trả lời có hoặc không mà là phải thông hiểu nó sử dụng nó như
thế nào cho phù hợp với từng phần, từng bài học; phù hợp với điều kiện cơ sở vật
chất và trình độ của học sing từng trường, từng khu vực. Đây chính là lý do thôi
thúc tôi quyết định lựa chọn đề tài “Vận dụng kĩ thuật dạy học khăn trải bàn vào
giảng dạy một số bài Lịch sử ở lớp 11”.
4


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

1.2. Mục đích của nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu qua nghiên cứu vấn đề này, bản thân mong muốn tìm
cách áp dụng những kĩ thuật dạy học hiện đại nói chung vào thực tiễn dạy học;
nghiên cứu hiệu quả, khả năng ứng dụng kĩ thuật dạy học “ Khăn trải bàn”
nói riêng vào dạy học Lịch sử, nhằm nâng cao chất lượng bộ môn trong nhà
trường.

Nghiên cứu vấn đề này giúp nâng cao nghiệp vụ công tác của

bản thân tôi, đồng thời để trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp. Trình bày lại
quá trình và kết quả nghiên cứu, tôi rất mong được quý đồng nghiệp trao đổi,
góp ý nhằm tìm ra cách thức xây dựng và sử dụng kĩ thuật dạy học hiện đại

Sơn năm học 2015-2016. Với giải pháp cụ thể, dễ áp dụng với bất cứ loại hình lớp
học nào sẽ là một công cụ đắc lực giúp giáo viên giảng dạy môn Lịch sử lớp 11
hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

6


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

2. PHẦN NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến
Xuất phát từ việc so sánh kiểu dạy học truyền thống và phương pháp dạy
học phát huy tính tích cực của học sinh chúng ta đã thấy rõ những điều khác biệt
cơ bản. Xin trích dẫn một vài ví dụ so sánh

Như vậy, qua hai so sánh kiểu dạy học trên thì phương pháp phát huy tính
tích cực của học sinh sẽ đem lại hiệu quả cao hơn . Tuy nhiên lại đòi hỏi giáo viên
và học sinh phải được “tích cực hóa” trong quá trình giảng dạy - học sinh phải chủ
động và sáng tạo . Cần phải tiếp thu những điểm cơ bản có tính nguyên tắc của cách
dạy truyền thống, song phải luôn luôn đổi mới , làm một cuộc cách mạng trong
người dạy và người học để khắc phục sự thụ động và bảo thủ như: giáo viên chuẩn
7


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn




Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

- Đặc trưng bộ môn lịch sử nhiều kiến thức, sự kiện, nhân vật… giáo viên cần
tường thuật, thuyết trình, miêu tả cho sinh động tốn khá nhiều thời gian trong giờ
dạy.
- Nhiều giáo viên chưa thực sự thông hiểu và nghiệp vụ triển khai kĩ thuật còn lúng
túng (các bước triển khai, câu hỏi, thời gian…) hoặc do dự sợ không hoàn thành giờ
dạy, cháy giáo án. Có giáo viên còn chậm đổi mới phương pháp, chưa tâm huyết với
nghề nghiệp.
- Cách nhận xét, đánh giá giờ dạy của các đồng nghiệp còn hay nặng về hình thức,
cầu tòan …
2.3. Giải pháp vận dụng kĩ thuật dạy học “khăn trải bàn” vào giảng dạy một số
bài lịch sử lớp 11
2.3.1. Giáo viên hướng dẫn học sinh thông hiểu kĩ thuật “ Khăn trải bàn”
- Kĩ thuật “Khăn trải bàn là gì” ? Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập mang
tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và nhóm nhằm: Kích thích, thúc đẩy sự
tham gia tích cực. Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS. Phát triển
mô hình có sự tương tác giữa HS với HS.
- Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn trải bàn”
+ Hoạt động theo nhóm (4 người /nhóm) Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ
minh họa. Tập trung vào câu hỏi (chủ đề…).

9


Lại Thị Hải

viên: lập bảng hệ thống những cuộc CMTS đã học ( nêu rõ: nguyên nhân bùng nổ,
động lực, lãnh đạo, hình thức, diễn biến chính, kết quả, ý nghĩa và hạn chế)…
Mục 1. Những kiến thức cơ bản G/V:
- Chia nhóm 4 H/S ( 2 bàn quay vào nhau), ổn định nhóm, cử nhóm trưởng
- Yêu cầu học sinh sử dụng SGK, bài tập đã chuẩn bị ở nhà
- Nêu chủ đề: Lựa chọn một cuộc CMTS tiêu biểu nhất, trình bầy sự phát triển đi
lên của cuộc cách mạng đó, ý nghĩa lịch sử.
H/S: nghiên cứu, viết ý kiến riêng (vào vị trí qui định) sau đó thảo luận thống
nhất viết ý kiến nhóm ( vào giữa tờ Ao hoặc A1).
G/V: mời đại diện các nhóm lên bảng trình bày sau đó sửa chữa, bổ sung,
chốt ý. CMTS Pháp 1789, phát triển qua 3 giai đoạn:
+ Quân chủ lập hiến…
+ Cộng hòa…
+ Chuyên chính Gia cô banh…
=>Hoàn thành nhiệm vụ của CMTS, mở ra thời đại mới…
- (Thời gian cho mục 1 là 15 phút: H/S hoạt động 10 phút, G/V hoạt động 5 phút).
Mục 2. Nhận thức đúng những vấn đề chủ yếu, G/V:
- Chia lớp thành 10 nhóm
- Giao việc cho H/S, 2 nhóm một vấn đề ( gồm 4 vấn đề)
- Nêu vấn đề:
+ Nhóm 1,2: tìm ra những điểm giống và khác nhau giữa các cuộc CMTS, từ đó rút
ra bản chất của CMTS.
+Nhóm 3,4: đặc điểm cơ bản sự phát triển của CNTB khi chuyển sang ĐQCN, xác
định bản chất của CNĐQ.
11


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn



Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

=>( Thời gian 22 phút: H/S hoạt động 14 phút, G/V hoạt động 8 phút).
Mục 3: G/V hướng dẫn H/S hoạt động ở nhà.
* Chọn phần của bài học hoặc sự kiện, đơn vị kiến thức
Chọn phần sơ kết bài học hoặc những kiến thức trọng tâm, những sự
kiện cần phát huy trí tuệ của nhiều học sinh như:
+ Bài 1. Nhật Bản: ĐVĐ. Em hãy tìm hiểu, khi chuyển sang giai đoạn ĐQCN vào
cuối thế kỉ XIX, ở Nhật Bản có những đặc điểm nào giống với đế quốc Anh, Pháp
(ở thời điểm này).
+ Bài 3. Trung Quốc: ĐVĐ. Em hãy tìm ra những điểm khác nhau cơ bản của
những phong trào đấu tranh ở Trung Quốc cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX.(khởi
nghĩa Thái bình Thiên quốc, phong trào Duy tân, khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn, Cách
mạng Tân Hợi).
+ Bài 6. chiếùn tranh thế giới thứ nhất (1914 -1918): ĐVĐ. Chiến tranh thế giới thứ
nhất được coi là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa, em hãy giải thích ngắn gọn vì
sao?
+ Bài 7. Những thành tựu văn hố thời cận đại: ĐVĐ. Về văn học, từ đầu thế kỉ XIX
đến đầu thế kỉ XX thế giới đã sản sinh ra nhiều nhà văn nổi tiếng với những tác
phẩm bất hủ. Em hãy nêu ra những nhà văn và những tác phẩm lớn ở Việt Nam
cùng thời đại.
+ Bài 9. Cách mạng tháng Mười Nga…: ĐVĐ. Từ năm 1917 đến 1920, nhân dân
Nga dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvich đã hoàn thành những nhiệm vụ cơ bản
nào?
+ Bài 10. Liên Xô xây dựng CNXH ( 1921 -1941 ): ĐVĐ. Những thành tựu nổi bật
mà Liên Xô đạt được trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, đối ngoại.

khi chúng tiến hành cuộc xâm lược lần một. ĐVĐ. Hành động của Pháp sau thất bại
ở Cầu Giấy lần một và lần hai, khác nhau như thế nào?. Thủ đoạn xâm lược Việt
Nam của thực dân Pháp từ 1858 đến 1884. ĐVĐ. Cuộc kháng chiến do nhà Nguyễn
tổ chức thất bại, nhà Nguyễn kí kết các hiệp ước đầu hàng thực dân Pháp, nước ta
rơi vào tay Pháp. Hãy giải thích nguyên nhân vì sao?.
+ Bài 21. Phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ
XIX: ĐVĐ. Vì sao nói cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
nhất trong phong trào Cần vương chống Pháp?. Em hãy nêu lên tính chất của phong
trào khởi nghĩa Cần Vương và rút ra những điểm hạn chế của phong trào.
14


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

+ Bài 22. Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân
Pháp: ĐVĐ. Em hãy xác định tầng lớp xã hội có khả năng nhất, lãnh đạo phong trào
yêu nước và cách mạng Việt Nam trong những năm đầu thế kỉ XX.
+ Bài 23. ĐVĐ. Phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến
1914: Em hãy tìm ra điểm khác nhau trong chủ trương, phương pháp hoạt động cứu
nước của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh. ĐVĐ. Điểm khác nhau căn bản nhất
giữa Phong trào yêu nước và cách mạng đầu thế kỉ XX với Phong trào yêu nước
Cần Vương cuối thế kỉ XIX.
+ Bài 24. ĐVĐ. Việt Nam trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất (19141918): Điểm mới trong phong trào đấu tranh trong những năm trong chiến tranh
(1914-1918) so với phong trào đấu tranh trong những năm trước chiến tranh (18971914)
Ví dụ 1 chọn phần sơ kết bài: sau khi dạy xong bài 1 Nhật Bản. Để củng cố
kiến thức bài học, để phát huy tính tích cực của HS, GV cho tiến hành thảo luận
nhóm bằng kĩ thuật “ Khăn trải bàn”
- Chia nhóm 4 H/S ( 2 bàn quay vào nhau), ổn định nhóm, cử nhóm trưởng

Khăn trải bàn”
- Chia nhóm 4 H/S làm thành 1 nhóm ( 2 bàn quay vào nhau), ổn định nhóm, cử
nhóm trưởng.
- Yêu cầu học sinh sử dụng SGK, huy động kiến thức đã học, đã biết.
- Nêu câu hỏi: Chúng ta đánh giá như thế nào về cuộc kháng chiến chống Pháp
năm 1858?. Đây là một vấn đề khó, GV có thể gợi mở cho HS thảo luận: thời điểm
nổ ra cuộc kháng chiến? Tinh thần ý chí kháng chiến của nhân dân và quân triều
đình? Ý thức trách nhiệm của nhà Nguyễn khi đất nước bị xâm lăng?
- Thời gian cho hoạt động là 10 phút: H/S hoạt động 7 phút, G/V hoạt động 3 phút).
H/S: nghiên cứu, viết ý kiến riêng (vào vị trí qui định) sau đó thảo luận thống
nhất viết ý kiến nhóm ( vào giữa tờ A1).
G/V: mời đại diện các nhóm lên bảng trình bày, nhận xét so sánh giữa kết quả
giữa các nhóm, sau đó sửa chữa, bổ sung, chốt ý.
+ Nổ ran gay khi Pháp xâm lược=> Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần dân tộc
+ Tinh thần ý chí kháng chiến anh dũng, quả cảm. Nhân dân chủ động đứng lên
phối hợp cùng quân triều đình….
16


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

+ Kết quả: làm thất bại bước đầu kế hoạch của Pháp. Do quân dân Đà Nẵng đoàn
kết, chiến đấu anh dũng, chiến thuật sáng tạo…
+ Ý thức trách nhiệm của nhà Nguyễn: đánh Pháp ngay từ đầu nhưng chưa làm tròn
trách nhiệm lãnh đạo lãnh đạo đất nước như những triều đại trước đó ( Lý, Trần…)
vì chưa kêu gọi, đoàn kết toàn dân đánh giặc.
Ví dụ 3 chọn đơn vị kiến thức: Sau khi dạy xong sự kiện Mĩ ném 2 quả
bom nguyên tử xuống 2 thành phố đông dân nhất của Nhật ngày 6&9 tháng 8 năm

+ Bài học: Kiên quyết chống chiến tranh hạt nhân vì đó sẽ là cuộc chiến tranh hủy
diệt không có người thắng kẻ bại
* Một số lưu ý khi sử dụng kĩ thuật “ Khăn trải bàn”
- Đối với từng lớp (trình độ khác nhau) thì đưa ra vấn đề khác nhau, không phải đưa
ra tất cả các yêu cầu đó với một lớp.
- Trong chương trình còn nhiều sự kiện, nội dung có thể sử dụng kĩ thuật “ Khăn
trải bàn”, cần phải biết lựa chọn cho phù hợp với mục tiêu bài học và thời gian của
bài giảng sao cho linh hoạt. Có như vậy việc sử dụng kĩ thuật dạy học “ Khăn trải
bàn” mới phát huy hết ưu điểm của nó và mang lại hiệu quả cao.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục với bản thân, đồng
nghiệp và nhà trường.
2.4.1. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục
Thực nghiệm sử dụng kĩ thuật dạy học “ Khăn trải bàn” vào giảng dạy một
số bài Lịch sử ở lớp 11. Để đánh giá khả năng, hiệu quả, ý nghĩa của việc sử dụng
kĩ thuật dạy học “ Khăn trải bàn” trong dạy học một số bài Lịch sử ở lớp 11, tôi đã
tiến hành thực nghiệm ở một số lớp 11 do nhà trường phân công giảng dạy trong
năm học 2015 – 2016. Các lớp thực nghiệm là 11b5, 11 b1; các lớp đối chứng là
11b3, 11b2. Đây là những lớp có trình độ nhận thức lịch sử tương đối ngang bằng.
Việc tiến hành thực nghiệm được tiến hành qua ba bước.
Bước 1: Cho học sinh các lớp nắm được kĩ thuật và yêu cầu của kĩ thuật
(trước khi thực sử dụng kĩ thuật).
Bước 2: triển khai việc sử dụng kĩ thuật trong các mục, các bài Lịch sử.
Bước 3: Kiểm tra ý thức, nhận thức của học sinh các lớp thực nghiệm và các
lớp đối chứng để so sánh và đánh giá khả năng, hiệu quả, ý nghĩa của việc sử dụng
kĩ thuật “ Khăn trải bàn”.

18


Lại Thị Hải

Loại
SL

Tỉ lệ

Tổng số học sinh : 86
Loại
SL

Tỉ lệ

Giỏi
Khá
Tb
Yếu
Kém

12,5 %
37,5 %
46,3 %
3,7 %
0%

Giỏi
Khá
Tb
Yếu
Kém

29,1%

này. Nếu giáo viên quan tâm đúng mức, việc xây dựng và sử dụng kĩ thuật này
trong dạy học Lịch sử lớp 11 nói riêng và cả cấp THPT nói chung là hoàn toàn khả
thi và sẽ mang lại kết quả tốt đẹp.
Để thực hiện được điều này, trước hết giáo viên phải chịu khó tìm và nghiên
cứu tài liệu…; Các kiến thức được vận dụng cần phải chính xác, rõ ràng; Luôn luôn
đảm bảo tính vừa sức của học sinh, không nên ôm đồm, quá tải .Học sinh cũng phải
có vai trò tích cực, chủ động trong việc học tập. Vì ở đây, các em phải chủ động
tìm hiểu kiến thức bài học để hiểu biết sâu sắc, toàn diện một sự kiện, một vấn đề.
Các em được củng cố, ôn tập, tổng hợp các kiến thức ở mức cao hơn và biết vận
dụng một cách thông minh vào học tập.
Nếu thực hiện tốt những điều lưu ý trên, tôi khẳng định rằng mọi giáo viên
dạy sử đều có thể áp dụng những kĩ thuật này vào quá trình giảng dạy và sẽ thu
được kết quả như mong muốn.
3. PHẦN KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ
- Kết luận
- Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu bắt buộc đối với giáo viên hiện
nay nhằm thực hiện Nghị quyết 29 của Đảng về “ Đổi mới căn bản và toàn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa, hội nhập quốc
tế hiện nay”. Để thực hiện nhiệm vụ đó, mỗi giáo viên phải không ngừng học tập
nghiên cứu và ứng dụng các kĩ thuật dạy học hiện đại vào giảng dạy.
- Sử dụng kĩ thuật dạy học hiện đại “ Khăn trải bàn” trong dạy học lịch sử là
một trong những biện pháp tích cực đối với việc phát triển năng lực nhận thức cho
20


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

học sinh, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng bộ môn. Với ý nghĩa

Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn

- Với Ban giám hiệu nhà trường: thường xuyên quan tâm giúp đỡ động viên
đi đôi với đôn đốc giáo viên tích cực sử dụng kĩ thuật dạy học hiện đại vào giảng
dạy hàng ngày.
- Với giáo viên: Cần chú trọng đổi mới phương pháp, tích cực tìm tòi nghiên
cứu tài liệu để tìm ra giải pháp tốt nhất, phù hợp nhất trong việc vận dụng kĩ thuật
dạy học hiện đại nói chung và kĩ thuật “ Khăn trải bàn” nói riêng. Thường xuyên
trao đổi rút kinh nghiệm với đồng nghiệp nhằm học hỏi lẫn nhau.
- Với học sinh: Cần tích cực học tập nghiên cứu tài liệu, phối hợp nhóm, hợp
tác với giáo viên trong quá trình thực hiện kĩ thuật “ Khăn trải bàn”
Với đề tài này, tôi mong muốn được chia sẻ đôi điều mà tôi cho là thiết thực
trong việc giảng dạy. Rất mong nhận được những đóng góp chân tình và sự chia sẻ
của quý đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!

Bỉm Sơn, ngày 25 tháng 4 năm 2017
Người viết sáng kiến

Lại Thị Hải

22


Lại Thị Hải

THPT Bỉm Sơn