MỤC LỤC
I.MỞ ĐẦU.........………………………………………………………...….…..1
1.Lý do chọn đề tài……………………………………………………….……..1
2. Mục đích nghiên cứu………………………………………….……..……..1,2
3. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………..….…2
4. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………..……2
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM……………………………...2
1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm………….…………....…………..2,3
2.Thực trạng của vấn đề.……………………………………….……..………...3
3.Các giải pháp sử dụng giải quyết vấn đề……..…………………..………..…3
3.1. Phương pháp tích hợp vào bộ môn Sinh học 10 thông qua các tiết
dạy..............................................................................................................4,5,6,7,8
3.2. Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng……………..…….......9,10,11,13
3.3. Phương pháp hoạt động thực tiễn……………….……………….......…13,14
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục...................14
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHI……………….....……………………….……15
1. Kết luận…………………………………………………………….….….…15
2.Kiến nghị……………………………........………………………..….…........15
- Tài liệu tham khảo……………………………………….………….….….….16


I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay nhân loại đang phải đối mặt với một trong những thách thức lớn là
sự biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn câù. BĐKH đã có những tác động sâu sắc, mạnh
mẽ đến môi trường tự nhiên, đời sống của sinh vật và con người, các hoạt động sản
xuất kinh tế - xã hội của cả mọi châu lục, của mọi quốc gia trên trái đất. Những biểu
hiện, đặc điểm, nguyên nhân và tác động của BĐKH đã được nghiên cứu, tìm hiểu.
Các giải pháp mang tính chiến lược toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới về
ứng phó có hiệu quả với BĐKH đã được đề ra và thực hiện.
Ở nước ta, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia

- Khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH của môn sinh học.
- Giới thiệu một số địa chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Sinh
học.
Do đó trong 2 năm qua , tôi đã tích hợp nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH
trong giảng dạy môn Sinh học ở các khối lớp được phân công , trong đó tôi chọn
chủ yếu là môn sinh học lớp 10.
2. Thực trạng của vấn đề
Giáo dục ứng phó với BĐKH là giáo dục về nhận thức và cả hành động để có
thể tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể do BĐKH gây ra. Do đó , mỗi học sinh
được giáo dục ứng phó BĐKH không chỉ có thêm nhận thức, hiểu biết cần thiết để
ứng phó BĐKH mà còn phải biết vận dụng các kiến thức, kỹ năng để giải quyết các
vấn đề thực tiễn cụ thể, phải biết làm một việc gì đó cho trường mình, địa phương
mình, cho cộng đồng, nghĩa là giáo dục ứng phó BĐKH phải được tiến hành thông
qua các hành động thực tiễn.
Từ những định hướng trong các tài liệu hướng dẫn của Bộ GD & ĐT, tôi xin
được tích hợp giáo dục ứng phó BĐKH vào môn sinh học 10 một cách hợp lý và cụ
thể hơn.
3. Các giải pháp sử dụng giải quyết vấn đề.
- Các phương pháp giáo dục ứng phó với BĐKH:
+ Phương pháp tích hợp vào bộ môn sinh học 10 thông qua các tiết dạy dưới dạng
lồng ghép và liên hệ ví dụ hoặc thông tin minh hoạ.
+ Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng.
+ Phương pháp hoạt động thực tiễn
- Đối tượng: Học sinh khối 10
- Mục đích:
+Liên hệ kiến thức có liên quan đến thực tiễn đời sống trong bài dạy. Khi học xong
vấn đề gì học sinh thấy có ứng dụng thực tiễn cho cuộc sống thì các em sẽ chú ý

4



5


- Có ý thức bảo vệ và thái độ đúng đắn trong việc bảo vệ rừng và khai thác hợp lý.
Duy trì hệ sinh thái đất, nước để giới khởi sinh, nguyên sinh và giới nấm phát triển
cân bằng góp phần vào viêch hình thành chu trình tuần hoàn vật chất.
- Trồng nhiều cây xanh giúp điều hoà khí hậu.
Bài 3: Các nguyên tố hoá học và nước
* Nội dung tích hợp
I. Các nguyên tố hoá học.
- Hàm lượng nguyên tố hoá học nào đó tăng cao quá mức cho phép gây ra ô nhiễm
môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến cơ thể sinh vật và môi trường.
Ví dụ: thảm hoạ Formasa Hà Tĩnh xã thải có chứa hàm lượng một số nguyên tố vượt
mức cho phép gây huỷ diệt môi trường: cá, tôm, ngao, sò...chết hàng loạt[3]

II. Vai trò của nước đối với tế bào.
- BĐKH làm tăng nhiệt độ trái đất, dẫn đến làm tăng mực nước biển, hậu quả là tăng
diện tích đất ngập lụt, tăng độ nhiễm mặn của nguồn nước, thay đổi hệ sinh thái tự
nhiên, hệ sinh thái nông nghiệp.
- Sự cần thiết phải hạn chế BĐKH, hình thành thói quan sử dụng tiết kiệm tài
nguyên nước, tái chế nước đã qua sử dụng, bảo vệ nguồn nước, giữ nguồn nước
trong sạch.
- GV giao bài tập cho học sinh về nhà:
+ Tìm hiểu nguyên nhân và tác hại của mưa axit?
+ Ở khu vực nam Tĩnh Gia, nơi có rất nhiều nhà máy đang hoạt động ( công ty dày
Anora, nhà máy xi măng Nghi Sơn, nhà máy nhiệt điện...), nếu chúng ta sử dụng
nước mưa trong sinh hoạt có an toàn không? Vì sao?
6


* Nội dung tích hợp

7


I. 3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính của Enzim
- Hậu quả của BĐKH: sự nóng lên của trái đất làm cho nhiệt độ của môi trường tăng
cao hơn có thể ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim trong tế bào, từ đó ảnh hưởng đến
đời sống của vi sinh vật. Nhiều vi sinh vật có khả năng phân giải xác động vật , thực
vật trong đất là do chúng tiết ra các enzim phân giải các chất hữu cơ thành các đơn
chất.
Bài 16: Hô hấp tế bào
*Nội dung tích hợp
I. Khái niệm
- Quá trình hô hấp tế bào có liên quan đến quá trình trao đổi khí của sinh vật và con
người. Khi nhiệt độ trái đất nóng lên có thể làm tăng quá trình trao đổi khí.
- Chặt phá rừng, đô thị hoá làm hẹp đất nông nghiệp dẫn tới hạn chế khả năng hấp
thu khí ở cây xanh, các khí thải độc hại tích tụ càng nhiều, gây nên các bệnh lý ở
sinh vật và con người.
- Cần có ý thức bảo vệ rừng, tích cực trồng cây xanh xung quanh nơi mình sinh
sống.
Bài 17: Quang hợp
* Nội dung tích hợp: tích hợp cả bài
- Quá trình quang hợp sử dụng khí CO2, giải phóng O2. Có tác dụng điều hoà không
khí và góp phần ngăn chặn hiệu ứng nhà kính.
- Chặt phá rừng, đô thị hoá thu hẹp đất nông nghiệp, dẫn tới hạn chế khả năng hấp
thụ khí ở cây xanh. Đồng thời làm cho các khí thải độc hại tích tụ càng nhiều, gây
nên các hiện tượng hiệu ứng nhà kính và mưa axit.
- Cần có ý thức bảo vệ rừng, tích cực trồng cây xanh xung quanh nơi mình sinh
sống, tuyên truyền cho mọi người về vai trò của việc trồng cây xanh để tạo ra bầu

sản phẩm khó phân huỷ, tồn tại lâu trong môi trường như sản phẩm làm từ nhựa
plastic, túi nilon...
- Căn cứ vào các chất hoá học có vai trò ức chế sinh trưởng của VSV đẻ có thể ức
chế sự sinh trưởng hoặc tiêu diệt các loài VSV có hại.
- Bảo vệ sự bền vững của môi trường bằng cách tạo điều kiện dinh dưỡng thuận lợi
cho VSV có lợi phát triển theo cấp số mũ để tăng năng suất, phục vụ nhu cầu ngày
càng cao của con người, từ đó giảm bớt sự lệ thuộc vào khai thác tài nguyên thiên
nhiên.
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường.
Bài 31: Virut gây bệnh và ứng dụng của virut
* Nội dung tích hợp:
II. Ứng dụng của virut trong thực tiễn
- đặc tính xâm nhập và lây lan của virut vào côn trùng là cơ sở để sản xuất thuốc trừ
sâu sinh học, thay thế thuốc trừ sâu hoá học, giảm ô nhiễm môi trường đất, nước và
không khí. Vì vậy phải tăng cường nghiên cứu và sử dụng thuốc trừ sâu vi sinh.
3.2. PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỘNG ĐỒNG
- Xây dựng nội dung cho buổi ngoại khoá với nhiều chủ đề.
- Đối tượng ngoại khoá: học sinh lớp 10
- Thời gian: 1 buổi ( tương ứng với 3 tiết học)
- Quy mô nhóm: 1 lớp học
* Chủ đề 1: Tai hoạ từ trên trời
-Mục đích: Học sinh hiểu được rằng: thiên tai không phải từ phía tự nhiên mà còn do
cả chính con người mang đến.
-Phương pháp: Thí nghiệm, thảo luận
-Bối cảnh: +Mưa axit là thuật ngữ chỉ sự lắng đọng ( dưới dạng khô hoặc ẩm) của
chất gây ô nhiễm Điôxit Sunfat(SO 2), Ôxit Nitrogen(NO2) và gốc Clorit dưới dạng
axit. Trong khói thải của các loại nhiên liệu, chất đốt có nguồn gốc hoá thạch, có
chứa SO2, NO2. . Các chất này khi gặp và kết hợp với hơi nước trong bầu khí quyển
trở thành axit sunfuric, nitric và các muối rồi rơi xuống đất theo nước mưa. Học sinh


Ở Việt Nam, đô thị hoá một cách không kỉêm soát và thiếu hợp lý là một trong
những nguyên nhân gây áp lực cho môi trường, cụ thể đó là: vấn đề ô nhiễm môi
trường đất, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, tiếng ồn. Và mới đây là các

11


vấn đề như là ô nhiễm ánh sáng và tạo ra các mối đe doạ đến con người và sinh vật.
Tất cả những tác động tiêu cực đó được thể hiện bởi các mặt sau đây:
+ Tài nguyên đất được khai thác triệt để để xây dựng đô thị, làm giảm diện tích cây
xanh và mặt nước, gây ra ngập úng.Quá trình bê tông hoá đã và đang làm giảm
lượng nước thấm vào đất gây suy giảm nguồn nước ngầm.
+ Mở rộng không gian đô thị dẫn đến chiếm dụng đất nông nghiệp, đất rừng làm ảnh
hưởng đến vấn đề an toàn lương thực quốc gia, suy giảm đa dạng sinh học cũng như
gia tăng các nguy cơ về thiên tai.
-Thời gian thực hiện chủ đề: 30 phút
- Khung cảnh: trong phòng học
- Chuẩn bị: kịch bản.
- Hoạt động:
+ Kịch bản: Trong quy hoạch phát triển của một khu đô thị, hầu hết quỹ đất được tận
dụng để xây các công trình nhà ở và dịch vụ, phục vụ nhu cầu nhà ở tăng cao của
nhân dân. Nhân dân thì lại mong muốn phải có nhiều khoảng trống để trồng cây
xanh và trồng các vườn hoa.
+ Chia lớp thành 2 nhóm:
* Nhóm 1: Đại diện cho cán bộ quy hoạch
* Nhóm 2: Đại diện cho nhân dân
+ Nhóm đại diện cho cán bộ quy hoạch và nhóm đại diện cho nhân dân cùng tranh
luận với nhau để cùng tìm ra giải pháp chung thoả mãn cả hai phía vì môi trường
sống trong lành.
+ Mỗi nhóm phải đưa ra những lý lẽ, lập luận để bảo vệ ý kiến ủng hộ hay phản đối

Ô nhiễm phóng
xạ
Chất hữu cơ lên
men
Phân bón hoá
học
Những kim loại
và á kim độc
Chất tẩy rửa
Thuốc trừ sâu,
diệt cỏ
Hiđrocacbua

Chất đồng vị phóng xạ
Protein, lipit, gluxit
Nitrat, photphat
Thuỷ ngân, canxi, chì,nhôm,
acxenic
Tác nhân điện hoạt
Thuốc trừ sâu, trừ nấm, diệt
cỏ
Dầu thô và những dẫn xuất

Nguồn gốc
Nhà máy nhiệt điện, nhà máy
điện nguyên tử.
Những thiết bị hạt nhân.
Nước thải sinh hoạt, nông nghiệp,
công nghiệp...
Sự rửa trôi phân bón.

82,35

25,01
26,48
14,71

- Sau khi áp dụng SKKN: Thời gian kiểm tra khảo sát 16/5/2017
Tổng
Lớp
10C1
10C2
10C6

Giỏi
SL Tỉlệ(%)

sốHS
32
14
34
16
34
13

43,75
47,05
38,23

Khá
Trung bình


15


Giáo dục ứng phó với BĐKH cho học sinh THPT thông qua môn sinh học 10,
từ đó hướng học sinh về những thái độ và hành động đúng đắn, đồng thời hình thành
kỹ năng ứng phó với BĐKH. Thông qua các em tuyên truyền đến gia đình các em về
thông điệp hãy vì một môi trường xanh sạch đẹp.
Sau khi áp dụng phương pháp giáo dục những kiến thức liên quan đến BĐKH cho
các em học sinh thì tỉ lệ học sinh có kiến thức hiểu biết về BĐKH tăng lên rõ rệt,
học sinh ý thức được tầm quan trọng về sự hiểu biết những kiến thức liên quan đến
BĐKH và vận dụng những kiến thức đó để bảo vệ môi trường sống, bảo vệ lá phổi
xanh của nhân loại.
2. Kiến nghi
Việc hạn chế ô nhiễm môi trường, ứng phó với BĐKH là vấn đề chung của cả
nhân loại, nằm trong khung cảnh của cả thế giới. Vì vậy hằng năm Đoàn thanh niên
của trường cần phải có các chiến dịch hành động vì môi trường. Mỗi cán bộ, giáo
viên, nhân viên đều có ý thức giữ gìn vệ sinh chung và cùng với nhà trường phối
hợp thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường. Tuyên truyền giáo dục các bậc cha mẹ
học sinh về nội dung và những hành động đẹp đến môi trường sống.
Trên đây là một vài ý kiến nhỏ của tôi về việc nâng cao sự hiệu biết cho các
em học sinh về nguyên nhân gây ra BĐKH và hành động giảm thiểu BĐKH. Rất
mong sự đóng góp ý kiến để cùng nhau tìm ra một phương pháp tối ưu hơn nữa để
việc giáo dục cho học sinh ứng phó với BĐKH trong trường học mang lại hiệu quả
cao hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Xác nhận của thủ trưởng đơn vi Tĩnh Gia, ngày 24 tháng 5 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của tôi
viết, không sao chép nội dung của
người khác

Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Sinh học

THANH HOÁ NĂM : 2017

18