Phần mở đầu
Sự nghiệp đổi mới ở nước ta đã đi qua chặng đường hơn 20 năm.
Thành tựu mà Đảng và nhân dân ta đạt được trong công cuộc đổi mới có ý
nghĩa lịch sử vô cùng to lớn mà trước hết là đổi mới tư duy, nhận thức lý luận
của Đảng về nguyên tắc hoạt động xây dựng đảng trong sạch,vững mạnh...
Trong đó có nhận thức về dân chủ luôn được đảng ta chú trọng.
Hồ chí minh vừa là người sáng lập vừa là người giáo dục và rèn luyện
đảng ta.Sinh thời,người đã dạy rằng: “Để làm cho Đảng mạnh, thì phải mở
rộng dân chủ”, trong Đảng “phải thật sự mở rộng dân chủ để tất cả đảng viên
bày tỏ hết ý kiến của mình”.
Phát huy tinh thần dân chủ trong đảng là phát huy sức mạnh của
đảng,không có dân chủ thì đảng không phát huy được hết trí tuệ của mỗi đảng
viên,đảng không mạnh được…tuy vậy người cũng dạy rằng:” đảng là 1 tổ
chức chiến đấu,nên dân chủ trong đảng phải có sự chỉ đạo tập trung thì mới có
ý chí và hành động,đảng mới có sức mạnh cao nhất”.Nghĩa là dân chủ phải đi
liền với tập trung.
Điều 4 hiến pháp 1959,điều 6 hiến pháp 1988 và điều 6 hiếp pháp
1992 nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam đã quy định “ quốc hội,hội
đồng nhân dân và các cơ quan khác của nhà nước đều tổ chức và hoạt động
theo nguyên tắc tập trung dân chủ” không chỉ có hiến pháp nước ta ,mà trong
hiến pháp các nước xã hội chủ nghĩa khác cũng thừa nhận nguyên tắc này.
Thực hiên dân chủ trong đảng,quán triệt sâu sắc nguyên tắc tập trung
dân chủ trong nội bộ đảng là nội dung quan trọng mà đảng ta đang thực hiện
và thực hiện 1 cách hiệu quả...dân chủ trong đảng gắn liền với dân chủ trong
mối quan hệ giữa đảng với quần chúng nhân dân.
Tuy vậy,bên cạnh những thành tựu đã đạt được.đảng ta cũng phải đối
mặt với những vấn đề hết sức khó khăn,đặc biệt những quan điểm,luận điệu

1



tưởng và nguyên tắc về tự do và cũng bao gồm một tập hợp các thông lệ và
các thủ tục đã được đúc kết lại từ quá trình lâu dài, thường không bằng phẳng,
của lịch sử. Một cách ngắn gọn, dân chủ là sự thể chế hóa tự do.
Các thể chế dân chủ được phân ra hai loại cơ bản: trực tiếp và đại diện.
Trong nền dân chủ trực tiếp, mọi công dân, không cần thông qua trung gian là
các đại diện được bầu hay chỉ định, có thể tham gia vào quá trình đưa ra các
quyết định cho các vấn đề xã hội.
Những người Aten cổ đại, những người lập ra thể chế dân chủ đầu tiên,
đã thực hiện kiểu dân chủ trực tiếp với một hội đồng bao gồm số lượng thành

3


viên từ 5.000 đến 6.000 người- có thể đây là số lượng tối đa để có thể tập hợp
được ở một địa điểm và thực hiện sự dân chủ trực tiếp.
Xã hội hiện đại, với quy mô và tính phức tạp của nó, ít có cơ hội cho
dân chủ trực tiếp. Ngay như ở vùng đông bắc Hoa Kỳ, nơi mà cuộc họp thị
trấn New England
đã thành một truyền thống thiêng liêng, thì hiện nay hầu hết các cộng
đồng đã phát triển lớn tới mức không thể tập hợp được tất cả cư dân ở một nơi
để tiến hành biểu quyết trực tiếp cho các vấn đề có tác động tới cuộc sống của
chính họ.
hình thức dân chủ phổ biến nhất là hình thức dân chủ đại diện trong đó
công dân bầu ra các công chức là những người đưa ra các quyết định chính trị,
xây dựng pháp luật và quản lý các chương trình vì lợi ích công cộng
1.2. Vấn đề dân chủ trong đảng
a)

quan điểm của mác-angghen về dân chủ trong đảng


hiệp quốc tế đi đến thắng lợi và cử ra tổng hội đồng của hội.”
( mác-angghen:tuyển tập,tập 2,)
b) quan điểm của lê-nin về dân chủ
“ Sự cần thiết phải xây dựng đảng cộng sản theo nguyên tắc dân chủ
bắt nguồn trước hết từ vai trò quyết định của giai cấp công nhân và quần
chúng lao động trong sự sáng tạo lịch sử”.
Lê-nin phát triển những quan điểm dân chủ của chủ nghĩa Mác vào
điều kiện cụ thể nước Nga để giác ngộ giai cấp vô sản Nga. Trong điều kiện
nước Nga, nơi mà những tàn tích nông nô, tình trạng sản xuất nhỏ là phổ biến,
ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội vô chính phủ khá nặng nề, trong điều kiện
đấu tranh trực tiếp giành chính quyền…,
V.I. Lê-nin, một mặt, chỉ rõ tầm quan trong của những giá trị dân chủ
tư sản; mặt khác, phát triển về lý luận và thực tiễn để khắc phục nạn vô chính
phủ,cụ thể hóa nó trong các xô viết. “kinh nghiệm không thể chối cái được
của lịch sử đã chứng minh rằng,trong lịch sử của phong trào cách mạng,rất
nhiều khi sự chuyên chính của một số cá nhân là sự biểu hiện,sự tiêu biểu,sự
thực hiện nền chuyên chính của các giai cấp cách mạng…về mặt lí luận mà
5


chúng ta đã dùng để chứng minh rằng các xô-viết thực ra là hình thức cao
nhất của nền dân chủ,thậm chí hơn thế nữa,nó còn là hình thức xã hội chủ
nghĩa đầu tiên của nền dân chủ”
( lê-nin toàn tập,tập 36,tr.243-244)
theo lê-nin: “ dân chủ là nhằm phát huy cao nhất trí tuệ của các cấp bộ
đảng và mỗi cán bộ,đảng viên.mọi quyết định của các cấp bộ đảng phải được
hình thành và tổ chức thực hiện thông qua dân chủ,để quyết định được đúng
đắn,phù hợp với quy luật và ý chí của người ”.
Trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản: “ Giai cấp vô sản không
thể giành được thắng lợi bằng cách nào tốt hơn là thông qua chế độ dân chủ,

Trong xây dựng đảng,thì tập trung là quan trọng để thống nhất trong
đảng.nhưng tập trung đó phải trên cơ sở thống nhất.nghĩa là :
1.các cơ quan lãnh đạo đều do quần chúng đảng viên bầu cử lên.
2. phương châm,chính sách,nghị quyết của đảng đều do quần chúng
đảng viên tập trung kinh nghiệm và ý kiến lại mà thành.rồi lại do các cuộc hộ
nghị của đảng thảo luận giải quyết,chứ không ai được tự ý độc đoán.
3.quyền lực của cơ quan lãnh đạo là do quần chúng đảng viên giao phó
cho ,chứ không phải là do ai tự trnah dành được.vì vậy,người lãnh đạo phải
gần gũi và học hỏi quần chúng đảng viên và lắng nghe ý kiến quần chúng.nếu
lên mặt với quần chúng,lạm dụng quyền lực-thế là sai lầm
4.trật tự của đảng là: “ cá nhân phải phục tùng tổ chức,số ít phục tùng
số nhiều;cấp dưới phục tùng cấp trên;các địa phương phải phục tùng trung
ương’’
1.2.tại sao phải thực hiện dân chủ trong đảng
a) .xuất phát từ bản chất ,nhiệm vụ của đảng
1. Như chúng ta đã biết, Đảng là một tổ chức chính trị,liên minh tự
nguyện của những nguời cùng chung tư tuởng,mục đích,cho nên sức sống của
đảng là phát huy được trí tuệ cuả đảng viên,nghĩa là phải phát huy cao nhất
tinh thần dân chủ trong đảng,không dân chủ coi như không có sức mạnh và là
nguy cơ dẫn đảng đến sai lầm khi đưa ra quyết định..Sự sụp đổ của mô hình
nhà nước XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã để lại một bài học
7


xương máu cho mọi cuộc cách mạng,xuất phát từ nguyên nhân không phát
huy được dân chủ trong đảng…Một mình Tổng Bí thư đã giải tán được cả
Ban Chấp hành Trung ương Đảng và dẫn đến Đảng Cộng sản Liên Xô bị tan
rã, còn tập thể Đảng không thể làm gì được khi Tổng Bí thư sai lầm. Cả bộ
máy Bộ Nội vụ và KGB đều đặt trực tiếp, toàn diện dưới sự lãnh đạo của
Đảng, mà cụ thể là của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng..

dựng đảng vững mạnh được.
1.3.thực hiện dân chủ trong đảng hiện nay.
a).các đảng dân chủ trên thế giới và thực hiện dân chủ ở các đảng này
trên thế giới hiện nay,đặc biệt ở các nước tư bản,có hàng trăm đảng
dân chủ khác nhau..tuy nhiên,mang tiếng là dân chủ,nhưng thực chất các đảng
này chủ yếu chỉ để bảo vệ và đem lại quyền lợi cho giai cấp mình...
b).đảng cộng sản việt nam và thực hiện dân chủ trong nội bộ đảng ta..
Ra đời, Đảng là tổ chức chính trị duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt
Nam thắng lợi, giành được chính quyền, Đảng trở thành Đảng duy nhất cầm
quyền, lãnh đạo xây dựng xã hội mới - xã hội do nhân dân làm chủ. Để thực
hiện tốt nhiệm vụ đó, trước hết Đảng phải là tấm gương thực hành dân
chủ.Lịch sử 80 năm Đảng lãnh đạo sự nghiệp giải phóng và xây dựng đất
nước đã minh chứng cho sức mạnh dân chủ trong Đảng.
Hồ chí minh-đồng thời vừa là người sáng lập vừa là người trực tiếp
giáo dục,rèn luyện đảng ta,ngay từ năm 1941,trong chương trình của Mặt trạn
việt nam đọc lập đòng minh ( việt minh).hồ chí minh đã thiết kế 1 chế độ dân
chủ cộng hòa nước ta sau khi cách mạng thực hiện thắng lợi.chương trình việt
minh đã khơi dậy sức mạnh vô biên của nhân dân giành chính quyền về tay
mình.với thắng lợi cuả cách mạng tháng tám năm 1945 giành thắng lợi đã
khai sinh ra nước việt nam dân chủ cộng hòa.
ở nước ta,dân chủ thể hiện qua mối quan hệ trong nội bộ đảng và mối
quan hệ giữa đảng với quần chúng nhân dân: “Để làm cho Đảng mạnh, thì
phải mở rộng dân chủ”, trong Đảng “phải thật sự mở rộng dân chủ để tất cả
đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình” ,mỗi đảng viên bất cứ ở địa vị nào cũng
phải làm gương dân chủ.mặt khác,phải phát huy quyền làm chủ của quần
9


chúng nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống cũng như trong hoạt động
xây đảng và chính quyền nhà nước.



c).giải pháp nhằm nâng cao tính dân chủ trong đảng
Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện dân chủ cuả
đảng.theo tôi đảng muốn thực hiên tốt dân chủ thì phải đảm bảo các nguyên
tắc và điều kiện sau đây:
Thứ nhất, Thực hiện tốt dân chủ trong sinh hoạt đảng là một giải pháp
hữu hiệu để nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng. Trong sinh hoạt, đảng viên
được trình bày quan điểm, ý kiến của mình trong tổ chức, được bảo lưu ý kiến
và kiến nghị với cơ quan có trách nhiệm của Đảng. Ý kiến xây dựng của đảng
viên được tôn trọng là điều kiện để đảng viên phát huy tính tích cực trong sinh
hoạt Đảng của mình, làm cho việc sinh hoạt đảng có ý nghĩa thiết thực với
mọi đảng viên.
Thứ hai, Trên cơ sở sinh hoạt đảng một cách dân chủ mới có thể giải
quyết tốt các vấn đề quan trọng của Đảng: nâng cao trí tuệ, nhận thức trong
Đảng; công tác cán bộ của Đảng; đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng chống quan
liêu, tham nhũng trong Đảng cũng như trong toàn xã hội
Thứ ba, Phát huy dân chủ trong sinh hoạt đảng ở tất cả các cấp của
Đảng là một nội dung quan trọng để phát huy dân chủ trong Đảng, làm gương
cho mọi sinh hoạt trong các tổ chức của hệ thống chính trị và trong mọi sinh
hoạt xã hội.
Để thực hiện tốt vấn đề dân chủ trong tổ chức sinh hoạt Đảng, theo tôi
nên làm tốt những vấn đề sau đây:
1. Tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Công tác xây dựng và chỉnh đốn đảng luôn là vấn đề then chốt, tăng
cường công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng làm cho mỗi đảng viên của đảng
luôn rèn luyện tích cực đạo đức phẩm chất, nâng cao năng lực công tác của
mình. Nhất là, hiện nay công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng được gắn với
cuộc vận động : “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
nhằm làm cho mỗi đảng viên thấm nhuần đạo đức cách mạng của Người để

trung dân chủ chứ không thể dân chủ một chiều. Phát huy dân
chủ đồng thời phải chống dân chủ cực đoan, dân chủ không tuân theo kỷ
cương phép nước.
13


2.thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong đảng ta.
1.hoàn cảnh tác động và các nhân tố tác động
hiện nay ,thế giới đang tiếp tục có những biến đổi sâu sắc ,nhanh
chóng,khó lường.những thành tựu của cuộc cách mạng khoa hcj và công
nghệ,sự bùng nổ thông tin .
toàn cầu hóa về khinh tế là 1 xu hướng khách quan,lôi cuốn ngày càng
nhiều nước tham gia,vừa có hợp tác vừa có đấu tranh,vừa tào ra cơ hội lớn
vừa đem tới những thách thức lớn,chứa đựng nhiều yế tố bất bình đẳng.các
nước phát triển chi phối mành mẽ đến quá trình này.các nước dàn phát triển
hứng chịu nhiều khó khăn,thách thức.
bên cạnh xu thế lớn đang diễn ra-hòa bình,hợp tác.pháp triển,thì nhân
lạo cũng đang đứng nhiều vấn đề toàn cầu bức xúc : nguye cơ chiến tranh hủy
diêt,xung đột dân tộc…
trên trận điịa tư tưởng,lí luận,các thế lực đế quốc,phản động và các trào
lưu xã hội dân chủ đang phản kích quyết liệt hòng phủ nhân lý luận máclênin.hệ tư tưởng của giai cấp công nhân.
ở trong nước,sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước,xây dựng và bảo vệ
tổ quốc tiếp tục được đẩy mạnh được đẩy mạnh và đạt được nhiều tành tựu
đáng tự hào,điều đó đã tạo những biến đổi mạnh mẽ của cơ cấu xã hội và sự
đa dạng về lợi his kinh tế
đảng ta là đảng duy nhất cầm quyền lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn
xã hội.đây vừa là thuận lợi nhưng đồ thời cũng đưa tới những khó
khăn,phwucs tạp;bởi đội ngũ cán bộ,đảng viên của đảng sinh ra và lớn lên
trong môi trường sản xấu nhỏ,chưa qua đại công nghiệp ,bước đầu làm quen
với kinh tế thị truongf,hôi nhập quốc tế..

yếu là về “hoạt động” hoặc “sinh hoạt” của Đảng.
Được chủ tịch hồ chí minh giáo dục và rèn luyện,đảng ta luôn giữ vững
truyền thống cách mạng,giữ vững bản chất cách mạng và khoa học,cho nên
lấy việc thực hiện nguyên tắc tập trung dâ nchur là điều kiện tiên quyết đê
không ngừng học tập,đổi mới đảng,lãnh đạo công cuộc cách mạng đi tới
15


thành công.cán bộ đảng viên nhnif chung gương mẫu và có ý thức trách
nhiệm cao trong việc thực hiện nguyên tắc.
1.Chế độ tập trung dân chủ trong đảng được giữ vững,thể hiện ở việc
giữ vững cương lĩnh,điều lệ,đường lối,kỉ luật kỉ cương trong đảng…đã là một
tổ chức thì phải có kỉ luật vì chỉ có kỉ luật thì tổ chức đó mới có nề nếp về
hoạt động có hiệu quả được,đảng cũng là một tổ chức chính trị trong hệ thống
chính trị có nhiềm vụ lãnh đạo các hệ thống chính trị khác
bởi vậy ngoài kỉ luật,đảng còn xây dựng cương lĩnh,điều lệ..đảng viên
khi tham gia vào tỏ chức đảng thì phải tuyệt đối trung thành với quy định cuả
đảng,đồng thời hoàn thành tốt nhiệm vụ đảng giao cho..thực tế cho thấy trong
những giai đoạn lịch sử khác nhau,do điều kiện hoàn cảnh khác nhau,nên
đảng đưa ra nhiều quyết sách về khác nhau,nhằm đạt được mục đích khác
nhau,có những chính sách đưa ra tưởng chừng như mâu thuẫn và vi phạm
nghiêm trọng nguyên tắc tập trung dân chủ trong đảng...nhưng thực chất lại
rất hợp lí..
2.những vấn đề lớn về đường lối,nghị quyết của đảng đều được thảo
luận dân chủ rộng rãi trong mọi cán bộ,đảng viên và trong xã hội.
Nghị quyết là những quyết sách mang tính chiến lược cuả đảng.nó
quyết định toàn bộ nội dung và chương trình hoat động cuả đảng..nhằm phát
huy trí tuệ của mỗi đảng viên,góp phần hoàn thiện nghị quyết..đảng ta luôn
trú trọng phát huy tính dân chủ trong đảng, thông qua dân chủ xây dựng, tổ
chức thực hiện nghị quyết của Đảng qua đó đánh giá được chất lượng, chỉ ra

kiến của ngươi dân..thông qua các hội nghị,các cuộc họp giao
ban,buổi thảo luận,trao đổỉ ý kiến…
4.dân chủ trong công tác tổ chức,cán bộ.mỗi cấp ủy
viên,nhất là người lãnh đạo chủ chốt,luôn thực sự tông trọng ý
ý của tập thể với thái độ xây dựng,đoàn kết,khiêm tốn.thực sự
cầu thị,lắng nghe ý kiến,nhất là những ý kiến trái với ý kiến
mình,không thành kiến,trù dập.
Điều lệ đảng quy định người cán bộ đảng viên.

17


Có quyền “ Ứng cử, đề cử và bầu cử cơ quan lãnh đạo các cấp của
Đảng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương.Đảng viên có quyền phê
bình, chất vấn về hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên ở mọi cấp trong
phạm vi tổ chức; báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có trách nhiệm và yêu
cầu được trả lời.”
Nghị quyết của các cơ quan lãnh đạo của Đảng chỉ có giá trị thi hành
khi có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tán thành. Trước khi biểu
quyết, mỗi thành viên được phát biểu ý kiến của mình. Đảng viên có ý kiến
thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu và báo cáo cấp uỷ cấp trên cho đến Đại
hội đại biểu toàn quốc, song phải chấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết, không
được truyền bá ý kiến trái với nghị quyết cảu Đảng. Cấp uỷ có thẩm quyền
nghiên cứu xem xét ý kiến đó; không phân biệt đối xử với đảng viên có ý kiến
thuộc về thiểu số.
Tuy nhiên bên cạnh những ưu điểm,quá trình thực hiên nguyên tắc tập
trung dân chủ trong đảng ta ở nhiều nơi còn nhiều thiếu sót:
ở một số cơ sở đảng hiện nay,vẫn còn hiện tượng mất tập trung hay
mất dân chủ..nhiều cán bộ đảng thâu tóm quyền lực trong tay,tự ra quyết
định,mà không thông qua bàn bạc,thảo luận hay có bàn bạc thảo luận cũng chỉ

với địa phương,cơ sở,giữa cấp trên và cấp dưới mà giữ vững
tập trung,mở rộng dân chủ.
b.giải pháp với địa phương,cơ sở
thứ nhất, trước hết cần đảy mạnh tuyên truyền giáo
dục,tuyên truyền nâng cao nhận thức về nguyen tắc tập trung
dân chủ cho các cán bộ,đảng viên,đi đôi với phát huy dâ
nchur rộng rãi trong nội bộ đảng và trong nhân dan,nhằm
khia thác và phát huy những tiềm năng sáng tạo của đảng
viên và quần chúng nhân dân.tạo điều kiện cuốn hút hết thảy
mọi đảng viên và đong đảo nhân dân tham gia xây dựng các
chủ trương,nghị quyết của đảng và chi bộ,những mục
tiêu,biện pháp để phát triển sane xuất,nâng cao đời sống vật
chất tinh thần của nhân dân địa phương.tiếp tục hoàn thiện

19


và duy trì thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ ở cơ sở,thực
hiện pháp huy quyền làm chủ của nhân dân trong hoạt đọng
sản xuất và mọi mạt của đời sống ã hội ở địa phương.
Cùng với phát huy dân chủ,phải tăng cường kỉ luật chặt
chẽ,nghiêm minh trong đảng,làm cơ sở để thiết lập kỉ
cương,duy trì trật tự an toàn địa phương.từng tổ chức đảng và
đảng viên chấp hành nghiêm túc các nguyên tắc,chế đọ sinh
hoạt đảng,các chỉ thị,nghị quyết của cấp trên và các nghị
quyết của minh.
Tăng cường kiểm tra,giám sát các tổ chức đảng và đảng
viên chấp hành điều lệ đảng,chấp hành đường lối,chủ trương
và thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương.Càng những
lúc khó khăn,trong những nhiệm vụ quan trọng,lại càng phải

dân chủ trong Đảng.
Thể chế hóa,quy chế hóa nguyên tắc tập trung dân
chủ.Các cấp ủy đảng phải xây dựng quy chế hoạt động ,trong
các đó đặc biệt coi trọng nâng cao tính khoa học,tính cụ
thể,tính pháp lí chảu từng bản qyu chế.Tất cả các điều khoản
trong quy chế phải nghiê nchuws kỹ lướng nhiều mặt,được
thảo luận dân chủ,đạt sự thống nhất cao trước khi ban hành.
Các đảng ủy,chi ủy lãnh đạo thực hiện tốt nguyên tắc
tập trung dân chủ trong hệ thống chính trị.Đảng là nhan tố
trong hệ thống chính trị và lãnh đạo hệ thống đó.Vì vậy,đảng
chủ trương không chỉ thực hiện nguyên tắc này trong đản mà
còn vận động,tuyên truyền thực hiện nguyên tắc trong cả hệ
thống chính trị.
Tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản về xây dựng tổ
chức sinh hoạt và hoạt động trong đảng cộng sản.Sức mạnh
của nó được biểu hiện trực tiếp trong hoạt động của các tổ
chức đảng – nhất là các tổ chức cơ sở dảng và mỗi đảng

21


viên.Bởi vậy,việc thực hiện nguyên tắc này là trách nhiệm của
toàn đảng.các tổ chức chỉ thực sự làm tròn và xứng đáng vai
trò hạt nhân lãnh đạo chính trị ở cơ sở,khi biết quán triệt và
vận dụng một cách sáng tạo những nôị dung cơ bản của
nguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng tổ chức sinh
hoạt hoạt động của mình

22