Lời giới thiệu
Tuổi học đường là lứa tuổi đẹp nhất, đối với mỗi học sinh ở lứa tuổi này tâm
hồn các em còn trong sáng, chưa phải chịu những va đập của cuộc sống. Nhưng cũng
chính vì thế mà tâm hồn các em rất dễ nhạy cảm với cuộc sống xung quanh.
Dưới những mái trường THPT, bên cạnh sự dạy dỗ của thầy cô, bè bạn, mỗi em
đang từng bước hoàn thiện về nhân cách, phẩm chất đạo đức cũng như cố gắng về trí
thức để khẳng định mình là một chủ nhân tương lai của đất nước.
Một người tốt trong gia đình cũng là một người tốt ngoài xã hội. Vì vậy lứa tuổi
này các em thường được gia đình, nhà trường và xã hội quan tâm nhiều hơn, Bởi xã
hội ngày càng phát triển thì những tệ nạn cũng xảy ra không ít. Nó len lỏi vào trong
cuộc sống của mỗi con người mà nhất là trong những nhà trường THPT.
Vậy phải làm gì để giáo dục các em học sinh cá biệt ở lứa tuổi này trở thành
những học sinh ngoan, có ý thức sống lành mạnh có trách nhiệm với bản thân và có
ích cho xã hội, là trách nhiệm và nghĩa vụ của các cấp quản lý giáo dục mà cụ thể là
những thầy cô giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các nhà trường THPT.

1


PHẦN THỨ NHẤT
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Dưới những mái trường THPT, sự xuất hiện học sinh cá biệt là một vấn đề nhức
nhối và cấp thiết, mà các nhà quản lý giáo dục, các thầy cô giáo - những người ươm
mầm xanh cho đất nước luôn luôn phải trăn trở và khắc khoải làm thế nào để uốn nắn
học sinh của mình từ cá biệt trở thành những học trò ngoan, giỏi, có ý thức lành mạnh
trong học tập cũng như hình thành nhân cách của mình. Và đây cũng chính là vấn đề
mà nền giáo dục đang quan tâm
Là một giáo viên đã 10 năm công tác giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - An
ninh ở nhà trường, khi trực tiếp được giảng dạy và gần gũi các em học sinh, cụ thể là
các em học sinh của các lớp mà tôi đang trực tiếp giảng dạy ở trường Bán công THPT

- Nghiên cứu để tạo ra cơ sở thực tiễn trong việc giảng dạy và giáo dục học sinh
cá biệt trong các giờ học thực hành môn Giáo dục quốc phòng - an ninh
- Nghiên cứu để xây dựng những phương pháp sư phạm phù hợp, nâng cao hiệu
qủa trong các giờ học thực hành của môn học.
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:
1. Đối tượng: Tìm hiểu, giáo dục học sinh cá biệt trong các giờ học thực hành môn
Giáo dục quốc phòng - an ninh cụ thể là:
- Em Mai Trọng Tuấn lớp 10P nay là 11P
- Em Đào Thị Giang 10A nay là 11A
- Em Mai Văn Hiệp 10P nay là 11P
2. Khách thể nghiên cứu:
- Thông qua gia đình các em
- Thông qua thầy cô giáo chủ nhiệm
- Thông qua tập thể lớp
- Thông qua các giờ học thực hành môn GDQP - AN
IV. GIẢ THIẾT KHOA HỌC:

3


Hiện tượng học sinh cá biệt là những học sinh không lành mạnh về tư tưởng,
phẩm chất đạo đức, không có ý thức học tập thường quạy phá trong các giờ học, bỏ
học, bỏ tiết.... Đây là vấn đề luôn làm cho các nhà trường, thầy cô phải trăn trở. Cho
nên để giáo dục được những học sinh cá biệt cần phải tìm hiểu nguyên nhân đẫn đến
thực trạng cá biệt, không thích học các giờ học thực hành ngoài trời. Vì vậy nếu tìm
được nguyên nhân thì sẽ có cơ sở thực tiễn cho việc nâng cao hiệu quả giáo dục và
giảng dạy học sinh cá biệt thông qua các giờ học thực hành môn GDQP - AN
V. PHẠM VI ĐỀ TÀI:
Tìm hiểu, giáo dục “Học sinh cá biệt” là một quá trình tiếp cận tìm hiểu và
nghiên cứu đối tượng. Nhưng đề tài tập trung vào giải quyết 2 vấn đề chính:

PHẦN THỨ HAI
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
1.Lý luận về học sinh cá biệt nói chung và học sinh cá biệt trong các giờ học thực
hành nói riêng
a. Khái niệm hiện tượng học sinh cá biệt
Nói đến hiện tượng học sinh cá biệt là một hiện tượng đặc biệt ở học sinh. Hiện
tượng học sinh cá biệt là học sinh vi phạm các chuẩn mực đạo đức và chuẩn mực xã
hội, biểu hiện ở phẩm chất đạo đức và học lực của học sinh
Nói đến học sinh cá biệt là thường liên hệ đến chuẩn mực chung, mức độ vi
phạm các chuẩn mực đó và nó là cái đặc biệt, là cái khác của cộng đồng học sinh.
b. Khái niệm học sinh cá biệt ở các giờ dạy thực hành:
Hiện tượng học sinh cá biệt ở các tiết dạy thực hành môn GDQP- AN là hiện
tượng học sinh hư không phù hợp với chuẩn mực đạo đức và chẩn mực xã hội, có
5


biểu hiện như: Không chịu khó học, thường kiến tập hoặc gây gỗ trong quá trình học,
trêu ngẹo các bạn, giao tiếp không lịch sự hoặc hay bỏ tiết...
Hiện tượng học sinh cá biệt trong các giờ học thực hành môn GDQP - AN là
kết quả giáo dục rèn luyện 12 năm trên nghế nhà trường cũng như giáo dục ở nhà
trường, gia đình, cộng đồng, nơi ở và sự giáo dục, rèn luyện của bản thân học sinh đó.
Hiện tượng học sinh cá biệt ở các giờ thực hành có 3 đặc trương
+ Do sự quá nương chiều của gia đình
+ Mức độ hư hỏng chưa đến mức nghiêm trọng
+ Không thích học các giờ thực hành
c. Lý luận về các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh cá biệt
Hiện tượng học sinh cá biệt chính là hiện tượng phát triển sai lệch về bản chất,
nhân cách của học sinh đối với chuẩn mực chung.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến làm cho học sinh trở thành cá biệt. Do môi

+ Phương pháp tác động cá biệt
+ Phương pháp khen thưởng
+ Phương pháp tránh phạt
+ Phương pháp tác động song song ( Giáo dục tập thể)
+ Phương pháp “ Bùng nổ sư phạm”
Ngoài ra người giáo viên bộ môn cần phải tìm hiểu và sáng tạo, tạo ra những
phương pháp thích hợp và hiệu quả hơn trong việc giáo dục học sinh cá biệt, giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh thông qua các giờ dạy thực hành
Giải pháp
Trong giáo dục học sinh cá biệt người giáo viên bộ môn cần sử dụng các giải
pháp sau:
+ Điều chỉnh hành vi cụ thể
+ Nêu yêu cầu trực tiếp hoặc gián tiếp
+ Thuyết phục và hạn chế giải pháp trừng phạt
+ Động viên, khen thưởng kịp thời
+ Tiến hành thường xuyên
7


II. THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HIẸN TƯỢNG CÁ BIỆT
TRONG CÁC GIỜ HỌC THỰC HÀNH MÔN GDQP - AN
1. Thực trạng: Tôi rất vinh dự khi tốt nghiệp Đại học sư phạm Vinh khoa Giáo
dục thể chất - Quốc phòng, ra trường tôi được phận công giảng dạy tại trường THPT
Trần Phú - Nga Sơn. Đây là quê hương của tôi và cũng là trường vừa mới được thành
lập một trường Bán công đầu tiên trong huyện Nga Sơn đây cũng là mô hình mới,
buổi đầu thành lập trường chỉ có 10 phòng học cấp 4 , 1 khu hiệu bộ với 8 giáo viên
cơ hữu, 2 Đ/c lãnh đạo và 1 kế toán số còn lại chủ yếu là các thầy cô bên trường Ba
Đình sang thỉnh giảng, buổi đầu chỉ có hơn 4 trăm học sinh, chủ yếu là học sinh thi
không đậu vào các trường như Ba Đình và trường Mai Anh Tuấn, nên chất lượng
không được cao dẫn tới ý thức đạo đức của các em cũng kém. Song vài năm trở lại


Học

Hạnh

Hoàn cảnh

lực
Bỏ học thường TB

kiểm
Trung

gia đình
Bố làm điện

xuyên, hay gây Điểm

bình

lực mẹ làm

gỗ với bạn bè, TB là
2

Đào Thị Giang

10A

nông nghiệp,

Trung

Bố mẹ đều

học, hay gây gỗ Điểm

bình

công

với các bạn trong TB là

nhân

viên chức

lớp, trang phục 5,3
không phù hợp
Trong 3 em học sinh mà tôi đã thống kê trên, mỗi em có một hoàn cảnh và thực
trạng khác nhau đối với Tuấn và Hiệp thì gia đình đều khá giả, bố là công nhân viên
chức nhà nước có điều kiện cả về kinh tế lẫn tình cảm dành cho các em, nhưng các em
lại vẫn là học sinh cá biệt
Sở dĩ tôi thống kê như trên là để so sánh và làm nỗi bật học sinh cá biệt Giang
bởi hoàn cảnh gia đình và bản thân em hết sức cá biệt, gia đình Giang có 5 anh chị em
và Giang là đứa con gái duy nhất của gia đình, các anh Giang đều không có công ăn
việc làm, chỉ tập trung vào vài sào ruộng
Đặc điểm của em học sinh cá biệt Đào Thị Giang là gia đình em rất khó khăn so
với các bạn trong lớp cả về kinh tế lẫn tình cảm, bản thân em là người con út trong gia
đình
Giang là 1 đứa trẻ luôn được nuông chiều từ nhỏ, bà ngoại và bố mẹ của em chỉ

Ở lứa tuổi này các em rất cần sự an ủi, vỗ về, uốn nắn mềm dẻo chứ không ưa
dùng những biện pháp khắc khe.
10


Tóm lại đối với hiện tượng học sinh cá biệt mà cụ thể là em Đào Thị Giang
đáng trách rất nhiều nhưng chưa thể đi đến mức quá nghiêm trọng nếu như luôn được
các thầy cô và bạn bè quan tâm nhiều hơn.
2. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng học sinh cá biệt ở các giờ học thực hành:
Xét vè mặt chủ quan và khách quan thì có những nguyên nhân chính sau đây:
a. Về phí gia đình:
Một đứa trẻ muốn có nhân cách tốt thì phải có sự giáo dục chặt chẽ của gia
đình.
Từ nhỏ Giang là một đứa trẻ biết vưng lời bố mẹ, nhưng đến năm học cấp III,
khi em bắt đầu hiểu về cuộc sống xã hội, thì cũng là lúc mà gia đình em rơi vào hoàn
cảnh éo le. Bố nghiện riệu chè, bài bạc, còn mẹ thì đứng giữa biến động của gia đình.
Sống trong hoàn cảnh gia đình bị đảo lộn, em đã nhận thức được rằng gia đình không
còn là chỗ dựa cho em nữa, và từ đó em bắt đầu lao vào cuộc giao lưu với những bạn
bè xấu, xuất hiện những hành vi không lành mạnh. Có những buổi em trốn học đi tụ
tập cùng một số bạn bè khác ngồi ngoài quán cho đến tối mới về, có hôm em lên
trường thấy mặt sơng hỏi em trả lời là do đánh nhau với 1 số thanh niên nam ở xã nhà,
khi bạn bè nhìn thấy và muốn khuyên bảo thì em cố tình lẫn tránh và coi như không
có chuyện gì xảy ra. Mẹ của Giang cũng nhiều lần nhận thấy được ở con mình những
biểu hiện không tốt, nhưng chính bà cũng đang hoang mang trước hoàn cảnh của gia
đình chính điều đó đã làm em trở thành một đứa trẻ tự do hơn trong cuộc sống của
mình mà đến cách sống hư hỏng này.
b. Hoàn cảnh xã hội:
Trong điều kiện xã hội phát triển cộng với sự giao lưu văn hoá rộng rãi đã đem
lại cả hai mặt tốt và xấu cho con người. Những tệ nạn xã hội đã lan toả và len lỏi vào
học đường đặc biệt môi trường ở đây là trung gian của các tệ nạn xã hội. Hoàn cảnh

hiểu hành vi mình vừa làm không tốt.
- Nêu yêu cầu trực tiếp hoặc gián tiếp: thuyết phục một cách nhẹ nhàng, không
được dùng những hành vi phạt nặng.

12


- Có khen thưởng nhẹ nhàng: để các em cá biệt hiểu được mình đang được sự
quan tâm của gia đình, thầy cô và bạn bè
- Tiến hành thường xuyên: đây là một biện pháp sẽ tác động đến học sinh cá
biệt. Vì nếu giáo viên bộ môn không thường xuyên quan tâm theo dõi thì các em cá
biệt sẽ càng sa chân hơn. Cho nên phải liên tục kiểm tra sát sao từng hành vi của các
em để đưa ra biện pháp kịp thời.
2. Các biện pháp giáo dục:
- Để giáo dục học sinh cá biệt đạt kết quả cao, qua việc tìm hiểu và nghiên cứu
một số em học sinh cá biệt của các lớp tôi dạy thì tôi có một số phương pháp giáo dục
thông qua các giờ thực hành như sau:
+ Phương pháp tác động cá biệt: đây là phương pháp mà giáo viên phải có sự
tìm hiểu kỹ học sinh rồi sau đó theo dõi trong quá trình luyện tập, nếu học sinh có
biểu hiện khác thì giáo viên đến động viên hoặc trong lúc giải lao có thể đến nói
chuyện, hỏi về gia đình em như tâm sự xem học sinh đó đang có vấn đề gì, hỏi thăm
về gia đình, bè bạn, hay trong chuyện tình cảm giữa em và gia đình, hoặc chuyện tình
cảm bạn bè...để cho em đó biết được mình đang quan tâm tới em để em có suy nghĩ
khác về mình, từ đó có các biện pháp động viên, khuyên bảo em...
+ Phương pháp khen thưởng: Trong các giờ thực hành giáo viên phải thường
xuyên tổ chức các trò chơi nhằm giải toả sự căng thẳng trong quá trình tập luyện,
trong lúc tổ chức cần cho các em đó làm tổ trưởng, hay đội trưởng trong lúc chơi để
em đó có trách nhiệm với toàn đội, từ đó tham gia cùng đồng đội nếu thắng thì giáo
viên có thể khen thưởng động viên kịp thời như phê trong sổ đầu bài để em đó biết
được mình cũng được khen, hoặc thực hiện các động tác khó mặc dù em đó làm chưa

Lớp

Điểm TB Số
cả năm

1
2
3

nghỉ

ngày Học lực

Hạnh kiểm

học

trong năm
Mai Trọng Tuấn
11P
6,4
11
TB
Khá
Đào Thị Giang
11A
6,5
7
Khá
Tốt

- Để giáo dục tốt học sinh cá biệt ở trong các giờ học thực hành, trước hết
người giáo viên bộ môn phải là người tốt, yêu trò, yêu nghề, gương mẫu để học sinh
học tập và noi theo. Biết sử dụng những phương pháp cũng như biện pháp một cách
hợp lý đúng lúc, đúng đối tượng để có một cách tác động kịp thời.
- Cần phải kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn,
giữa nhà trường và gia đình, cộng đồng xã hội và luôn luôn có một đường dây liên lạc
tốt. Bởi vì vấn đề giáo dục học sinh cá biệt là một vấn đề bức xúc trong nền giáo dục
cho nên cần phải được coi trọng và quan tâm.
- Cần phải giáo dục học sinh cá biệt một cách từ từ, từng bước một bằng cách
thuyết phục là chính, hạn chế cách sử phạt hành chính, trừng phạt là cách giáo dục
cuối cùng.

15


Tôi mong rằng qua tìm hiểu đề tài này sẽ có một phần giúp đỡ những nhà làm
giáo dục trong việc giáo dục học sinh cá biệt trong nhà trường thông qua các giờ học
thực hành, các buổi sinh hoạt tập thể đạt hiệu quả cao hơn.
Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót rất mong dược sự
góp ý từ các thầy cô trong đồng nghiệp
Xin chân thành cảm ơn/
Nga sơn, ngày 17 tháng 4 năm 2011
Người viết

Trịnh Ngọc Phong

PHỤ LỤC
Tran
g
16

PHẦN THỨ HAI - NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

5
5

1. Lý luận về HS cá biệt nói chung và HS cá biệt trong giờ thực hành nói riêng 5
2. Lý luận về nội dung phương pháp và các con đừng giáo dục HS cá biệt

6

II. THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HIỆN TƯỢNG CÁ BIỆT

8

1. Thực trạng

8

2. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng HS cá biệt ở các giờ học ...

11

III. CÁC BIỆN PHÁP TÁC ĐỘNG, GIÁO DỤC

12

1. Các biện pháp tác động

12