TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA SINH - KTNN

======

ĐỖ THỊ CÚC

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
TRONG DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ “SINH TRƢỞNG
VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT”,
SINH HỌC 11

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phƣơng pháp dạy học Sinh học

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học

TS. AN BIÊN THÙY

HÀ NỘI - 2017


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình hoàn thành khóa luận này, tôi đã nhận đƣợc
những sự giúp đỡ vô cùng quý báu của các tập thể và cá nhân.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo hƣớng dẫn khoa
học: TS. An Biên Thùy, cô đã tận tâm dìu dắt, hƣớng dẫn tôi trong
quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Ban chủ nhiệm
khoa Sinh - KTNN và các thầy cô trong tổ bộ môn Phƣơng pháp
giảng dạy môn Sinh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình

Đỗ Thị Cúc

ii


BẢNG GHI CHÚ NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT
Thứ tự

Đọc là

Chữ viết tắt

1

PPDHTC

Phƣơng pháp dạy học tích cực

2

THPT

Trung học phổ thông

3

BTTH

Bài tập tình huống


9

TN

Thực nghiệm

10

ĐC

Đối chứng

11

KLTN

Khóa luận tốt nghiệp

12

SV

Sinh viên

13

PP

Phƣơng pháp


19

MT

Mục tiêu

20

ND

Nội dung

21

PP

Phƣơng pháp

iii


DANH MỤC CÁC BẢNG SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Theo trình tự: Bảng – sơ đồ - hình
Thứ
tự

Số hiệu

1



Bảng 3.2

Số lƣợng HS lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

7

Bảng 3.3

Quy đổi thang điểm 10 sang mức độ học lực của học sinh

8

Bảng 3.4

Phân phối tần suất điểm của nhóm lớp TN và ĐC tổng hợp 2 bài
kiểm tra

9

Bảng 3.5

Phân phối điểm tần suất lũy tích của nhóm lớp TN và ĐC tổng hợp
2 bài kiểm tra

10

Bảng 3.6

Phân loại theo học lực của nhóm lớp TN và ĐC tổng hợp 2 bài

Quy trình xây dựng bài tập tình huống

16

Sơ đ 2.3

17

Hình 2.1

Tam giác sƣ phạm

18

Hình 3.1

Đ thị đƣờng lũy tích của nhóm lớp TN và ĐC tổng hợp 2 bài
kiểm tra

Nội dụng

Các tham số đặc trƣng của nhóm lớp TN và ĐC tổng hợp 2 bài
kiểm tra

Quy trình sử dụng bài tập tình huống dạy học phần “Sinh trƣởng
và phát triển ở thực vật”, Sinh học 11

iv



M ch nội dung phần “sinh trưởng và phát triển ở thực vật” ............................... 23
2.2. Xây dựng chuyên đề: “sinh trƣởng và phát triển ở thực vật” ........................................ 23
T n chuy n đề ......................................................................................................... 23
M ch nội dung chuy n đề ....................................................................................... 23
2.2.3. M c ti u chuy n đề ................................................................................................. 24
2.3. Quy trình xây dựng bài tập tình huống .......................................................................... 26


Nguy n tắc xây dựng BTTH.................................................................................... 26
Quy trình xây dựng BTTH ...................................................................................... 27
Ví d minh họa quy trình xây dựng bài tập tình huống .......................................... 30
2.3.4. Kết quả xây dựng bài tập tình huống ..................................................................... 32
2.4. Quy trình sử dụng bài tập tình huống ............................................................................ 36
4

Nguy n tắc sử d ng bài tập tình huống ................................................................... 36

4 Quy trình sử d ng BTTH vào d y học chuy n đề “sinh trưởng và phát triển ở thực
vật”, Sinh học 11 .............................................................................................................. 37
Chƣơng 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ................................................................................. 42
3.1. Mục đích thực nghiệm ................................................................................................... 42
3.2. Nội dung thực nghiệm ................................................................................................... 42
3.3. Phƣơng pháp thực nghiệm ............................................................................................. 42
3.3.1. Chọn lớp đối chứng, lớp thực nghiệm .................................................................... 42
3.3.2. Bố trí thực nghiệm .................................................................................................. 42
3.4. Kết quả thực nghiệm và biện luận ................................................................................. 43
3.4.1. Kết quả phần kiểm tra trình độ lĩnh hội kiến thức của HS ..................................... 43
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGH ...................................................................................................... 49
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................................... 1
PHỤ LỤC ................................................................................................................................. P1

sinh; đảm bảo cho tất cả học sinh tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm v ”.
Ngày 09/08/2016 công văn số 3844/BGDĐT-GDTrH về việc tổ chức Cuộc
thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn và Cuộc
thi Dạy học theo chủ đề tích hợp năm học 2016-2017 có nói “Khuyến khích giáo
1


vi n sáng t o, thực hiện d y học theo chủ đề, chủ điểm có nội dung li n quan
đến nhiều môn học/ho t động giáo d c và gắn liền với thực tiễn”.
1.2. Xuất phát từ thực trạng dạy học ở trƣờng phổ thông
Trong những năm gần đây giáo viên đã có ý thức vận dụng các phƣơng pháp
dạy học tích cực vào giảng dạy các bài cụ thể tuy vậy hiệu quả dạy và học còn
thấp. Nguyên nhân là do: bài học chƣa đƣợc thiết kế tạo thành khối nội dung
thống nhất, chƣa nắm vững quy trình thiết kế cũng nhƣ vận hành PPDHTC,
chƣa thực sự tổ chức đƣợc hoạt động nhận thức tích cực, sáng tạo và b i dƣỡng
phƣơng pháp tự học cho học sinh; việc tăng cƣờng hoạt động học tập cá thể và
học tập hợp tác còn hạn chế; chƣa kết hợp đƣợc sự đánh giá của giáo viên và sự
tự đánh giá của học sinh trong quá trình dạy học.
Nhằm khắc phục những hạn chế nói trên, cần phải chủ động, sáng tạo xây
dựng nội dung dạy học phù hợp với các phƣơng pháp và kĩ thuật dạy học tích
cực. Thay cho việc dạy học đang đƣợc thực hiện theo từng bài/tiết trong sách
giáo khoa nhƣ hiện nay,cần lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề dạy
học cùng với các bài tập tình huống thực tế, phù hợp với việc sử dụng phƣơng
pháp dạy học tích cực trong điều kiện thực tế của nhà trƣờng.
1.3. Xuất phát từ đặc điểm Sinh học
Sinh học tập trung đi sâu vào một lĩnh vực tƣơng đối khó nhƣng lí thú, với
Sinh học 11 đó là sinh học cơ thể thực vật và động vật. Để giảng dạy theo định
hƣớng thể hiện quan điểm hệ thống, các phần nội dung từng bài nên đƣợc tái cấu
trúc tạo thành các chuyên đề dạy học. Mặt khác, nội dung bài học có liên quan
rất nhiều đến kiến thức thực tế đời sống và sản xuất, thích hợp cho việc sử dụng

6.2. Điều tra thực trạng dạy và học Sinh học ở Trƣờng THPT, thực trạng
biên soạn và sử dụng bài tập tình huống trong dạy học môn Sinh học.
6.3. Đề xuất quy trình xây dựng bài tập tình huống trong dạy học chuyên đề
“Sinh trƣởng và phát triển ở thực vật”, Sinh học 11.
6.4. Đề xuất quy trình sử dụng các bài tập tình huống vào dạy học.
6.5. Thực nghiệm sƣ phạm kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu các văn bản pháp luật; Văn kiện của Đảng, Nhà nƣớc có liên
quan về đổi mới PPDH; Nghiên cứu các tài liệu về chủ trƣơng, đƣờng lối
của Đảng và Nhà nƣớc, Bộ GD & ĐT trong đổi mới phƣơng pháp dạy học,
dạy học theo chuyên đề, thiết kế bài tập tình thuống thực tế.
3


- Nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu liên quan làm cơ sở cho
việc xác định các khái niệm then chốt của đề tài.
- Nghiên cứu các tài liệu chuyên môn làm cơ sở lí thuyết cho đề tài: xây
dựng và sử dụng BTTH trong dạy học chuyên đề “sinh trƣởng và phát triển
ở thực vật”.
- Nghiên cứu chƣơng trình Sinh học THPT, sách giáo khoa (SGK) Sinh học
làm cơ sở biên soạn bài tập từ ngu n nguyên liệu thực tiễn.
7.2. Phƣơng pháp điều tra cơ bản
7.2.1. Đối với GV: Sử d ng phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin về:
- PPDH của giáo viên trong giảng dạy.
- Nhu cầu và đánh giá tính khả thi của việc sử dụng bài tập tình huống đƣợc
xây dựng từ các tƣ liệu thực tiễn vào dạy học trong trƣờng THPT.
7.2.2. Đối với HS: Sử d ng phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin về:
- PPDH mà GV thƣờng sử dụng khi dạy bài lên lớp nghiên cứu tài liệu mới.
- Quá trình chuẩn bị cho một bài học mới.

triển ở thực vật”, Sinh học 11.
8.2. Về thực tiễn
- Thiết kế chuyên đề: “Sinh trƣởng và phát triển ở thực vật”, Sinh học 11
- Xây dựng đƣợc hệ thống bài tập tình huống thực tiễn để tổ chức dạy học
chuyên đề.
- Là tài liệu tham khảo cho giáo viên, giáo sinh thực tập sƣ phạm, sinh viên
khoa Sinh – KTNN ở các trƣờng Đại học Sƣ phạm.
9. Cấu trúc KLTN
Mở đầu
Nội dung
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
- Chƣơng 2: Xây dựng và sử dụng bài tập tình huống trong dạy học
chuyên đề “Sinh trƣởng và phát triển ở thực vật”, Sinh học 11.
- Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
Phụ lục 1: Phiếu điều tra
Phụ lục 2: Giáo án thực nghiệ sƣ phạ
Phụ lục 3: Bài iể tra thực nghiệ

5


KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan các vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu
1.1.1. Xây dựng và sử dụng BTTH trong dạy học trên thế giới
Vào những năm 1970, việc dạy học bằng câu hỏi - bài tập đã đƣợc nhiều tác
giả quan tâm, chú ý. Ở một số nƣớc phƣơng Tây nhƣ: Pháp, Mĩ,… đã xuất hiện

đƣợc gọi thành PP “d y học dựa tr n vấn đề” “D y học dựa tr n vấn đề” giúp SV
tập trung cao độ hơn rất nhiều 24]. Điểm mạnh của PPDH “dựa tr n vấn đề” tại
giƣờng bệnh, đã giúp nó trở thành PPDH rất phổ biến trong đào tạo Y học ở khắp
nơi trên thế giới.
Ở các nƣớc có nền giáo dục hiện đại nhƣ M , Anh, c, Canada, Đức,
Singapore,...có nhiều nghiên cứu sử dụng các trƣờng hợp có thật trong cuộc
sống để dạy học các chuyên ngành Toán học, Vật lý, K thuật, Sinh học,... Tại
Cộng hòa Liên bang Đức, có nghiên cứu ứng dụng các vấn đề, trƣờng hợp vào
giảng dạy kĩ thuật nhƣ các nghiên cứu của Bernd Meier và Nguyễn Văn
Cƣờng[1].
Nhƣ vậy, trong đào tạo các nghề, tình huống thực tế đƣợc dùng vào giảng
dạy đƣợc sử dụng dƣới nhiều tên gọi khác nhau: Trong Y học gọi là vấn đề,
trong Quản trị kinh doanh đƣợc gọi là thƣơng vụ – trƣờng hợp, trong Luật học
đƣợc gọi là án lệ – trƣờng hợp, trong dạy học Sinh học đƣợc gọi là trƣờng hợp,...
trong đó, “trƣờng hợp” là thuật ngữ đƣợc dùng phổ biến nhất. Dù có nhiều tên
gọi khác nhau, nhƣng về bản chất các các tình huống của các trƣờng hợp luôn
xuất phát từ chính thực tế, từ chính nơi vận hành của một nghề nghiệp nhất định.
Lecne I. Ia. (1977)[2] coi tình huống có vấn đề là khái niệm chủ yếu và mở
đầu cho dạy học nêu vấn đề và một hệ thống các THCVĐ. Các vấn đề và các bài
toán có vấn đề là cái mà dạy học nêu vấn đề đòi hỏi. Sử dụng THCVĐ trong quá
trình dạy học có thể đƣợc tiến hành theo 3 dạng: trình bày vấn đề, tìm tòi bộ
phận và phƣơng pháp nghiên cứu. M i dạng đƣợc đặc trƣng bởi những hệ thống
hành động của GV và HS riêng. Ông đƣa ra những yêu cầu dạy học nêu vấn đề
đòi hỏi GV phải có cả về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sƣ phạm lẫn phẩm
chất đạo đức để có thể sử dụng đƣợc PPDH này.
Tóm lại, đã có nhiều nghiên cứu về bài tập tình huống trên các khía cạnh:
vai trò, đặc điểm, quy trình thiết kế. Ngoài ra, có hai dạng dạy học sử dụng tình
huống đƣợc đề cập là: dạy học nêu - giải quyết vấn và dạy học định hƣớng tới
vấn đề. Nghiên cứu của các tác giả trên thế giới về bài tập tình huống, cũng là cơ
sở định hƣớng cho những nghiên cứu về bài tập tình huống ở Việt Nam.

lại bài học nhất định, dạy học theo tình huống là dạy học nguyên trạng của sự
việc, muốn áp dụng có hiệu quả cần tổ chức dạy học theo chuyên đề. Nhƣ vậy,
trong nghiên cứu của Nguyễn Duy Gia và Mai Hữu Khuê đã đề cập đến vai trò,
hƣớng sử dụng của tình huống thực tế trong dạy học, sơ đ hai giai đoạn để phân
tích tình huống, tuy vậy các tác giả chƣa đi sâu vào cách tạo ra nhiệm vụ từ các
tình huống thực.
Trong lĩnh vực đào tạo GV và cán bộ quản lí giáo dục, phải kể đến những
đóng góp về nghiên cứu đƣợc thể hiện trong tài liệu “Tình huống và cách xử lí
tình huống trong quản lí giáo dục và đào tạo” của Phan Thế Sủng và Lƣu Xuân
8


Mới (2000) [10]. Trong tài liệu này, các tác giả đã đề cập đến những khái niệm
tình huống, nêu đƣợc năm đặc điểm của tình huống quản lí giáo dục: tính cụ thể,
thực tế của tình huống, tính ngẫu nhiên và tính quy luật trong sự xuất hiện tình
huống, tính đa dạng, tính phức tạp của tình huống; tính phá trộn và tính lan tỏa
của các tình huống. Đặc biệt, tác giả đã nêu đƣợc các bƣớc tiến hành ứng xử tình
huống đƣợc đề cập đến ở đây là: tiếp cận tình huống; phân tích, tổng hợp tìm ra
nguyên nhân cốt lõi; tìm biện pháp ứng xử; đánh giá kết quả và tổng kết một số
bí quyết thành công trong ứng xử tình huống. Các bƣớc này là tài liệu tốt để
chúng tôi đƣa ra các bƣớc giải quyết BTTH trong dạy học phần “sinh trƣởng và
phát triển ở thực vật”, Sinh học 11 THPT.
Qua tìm hiểu và phân tích những công trình nghiên cứu trên, chúng tôi
nhận thấy:
- Hầu hết các công trình nghiên cứu đã khẳng định sự cần thiết của việc
sử dụng BTTH trong quá trình dạy học: giúp HS nhanh chóng nắm bắt
đƣợc các kiến thức mới, củng cố; khắc sâu đƣợc kiến thức đã học; phát
triển tƣ duy sáng tạo, BTTH là cầu nối giữa lí luận với thực tiễn.
- Đã có đƣợc hệ thống lí luận, quy trình xây dựng và cách sử dụng
BTTH nói chung.

tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn.
1.2.1.2 Đặc điểm của chuy n đề d y học
- Kiến thức cần truyền đạt cho HS có thể liên quan đến một hay nhiều lĩnh
vực, nhiều chuyên ngành khác nhau.
- Dựa trên chƣơng trình hiện hành, đảm bảo chuẩn kiến thức – kĩ năng.
- Tận dụng tối đa những kinh nghiệm của HS có liên quan đến kiến thức
của chuyên đề học tập.
- Tận dụng đƣợc các phƣơng tiện, công cụ học tập xung quanh HS.
- Thích ứng với từng đối tƣợng HS.
- Rèn luyện đƣợc khả năng làm việc theo nhóm, tính hợp tác của HS[11]
1.2.1.3. Mẫu thiết kế chuy n đề d y học
- Mô tả chuyên đề/vấn đề cần dạy và tên của chuyên đề.
- Mạch nội dung của chuyên đề.
- Chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ và những phẩm chất, năng lực của học
sinh có thể hình thành và phát triển trong dạy học chuyên đề.
- Bảng mô tả 4 mức yêu cầu (nhận biết, thông hiểu, vận d ng, vận d ng
cao) của các loại câu hỏi/bài tập kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học
chuyên đề.
- Các câu hỏi/bài tập tƣơng ứng với m i loại/mức độ yêu cầu đƣợc mô tả.
- Tiến trình dạy học chuyên đề đƣợc thiết kế thành các hoạt động thể hiện
tiến trình sƣ phạm của phƣơng pháp dạy học tích cực đƣợc lựa chọn.
10


- Phân tích, rút kinh nghiệm bài học minh họa về chuyên đề đã đƣợc thực
hiện trong lớp tập huấn (đối với chuy n đề d y thử nghiệm) [12].
Chuyên đề là đơn vị chỉnh thể về kiến thức, thể hiện tính logic về nội
dung học tập. Căn cứ vào mục tiêu chuyên đề, để phát huy tính tích cực của
học sinh, giáo viên cần gia công nhiều loại bài tập tình huống với các mức độ
khó khác nhau.

Khái niệm BTTH đƣợc các tác giả đƣa ra nhiều ý kiến khác nhau:
Tác giả Nguyễn Nhƣ An (1992)[16] cho rằng: “BTTH sư ph m là một d ng
bài tập n u tình huống giả định hay thực tiễn trong quá trình d y học - giáo d c,
một tình huống khó khăn căng thẳng về trí tuệ, đòi hỏi sinh vi n phải nhận thức
được và cảm thấy có nhu cầu giải đáp bằng cách huy động vốn tri thức và kinh
nghiệm sáng t o của họ để giải quyết theo quy trình hợp lí, phù hợp với nguy n
tắc, phương pháp và lí luận d y học - giáo d c đúng đắn”
Tác giả Phan Đức Duy (1999)[17] cho rằng: “BTTH d y học là những tình
huống khác nhau đã, đang và có thể xảy ra trong quá trình d y học, được cấu
trúc l i dưới d ng bài tập, khi sinh vi n giải bài tập ấy vừa có tác d ng củng cố
kiến thức, vừa rèn luyện được những kĩ năng d y học cần thiết”
Phân tích khái niệm BTTH, chúng tôi nhận thấy BTTH có đặc trƣng sau:
- BTTH là một dạng bài tập, có cấu trúc bao g m phần điều kiện “cái đã
biết” và phần yêu cầu của bài tập “cái cần tìm”.
- Yếu tố quan trọng nhất của BTTH là phải có mâu thuẫn. Mâu thuẫn có thể
là: sự đối lập giữa lí thuyết và thực tiễn, sự mâu thuẫn giữa tri thức cũ và tri thức
mới, mâu thuẫn về cách thức sử dụng trong thực tế với quy trình lý thuyết,…
- BTTH phải lí thú. Để đảm bảo tính lí thú, BTTH phải thỏa mãn nhu cầu của
HS, thỏa mãn những gì mà HS cho là có giá trị đối với họ, từ đó HS mới tích
cực, chủ động, sáng tạo trong việc tìm kiếm lời giải. Do vậy, tình huống nêu ra
trong bài tập tình huống nên gắn liền với vốn hiểu biết, kinh nghiệm của học
sinh ở địa phƣơng.
1.2.3. Vai trò của BTTH trong việc dạy và học
1.2.3.1 Vai trò đối với GV
Bài tập tình huống là công cụ tổ chức quá trình dạy học. Bài tập tình huống
vừa mang giá trị nội dung lại vừa mang giá trị hoạt động. Bài tập tình huống là
công cụ định hƣớng nội dung cốt lõi bài học, đ ng thời mở rộng nội dung bài
học đến những vấn đề thực tiễn trong đời sống và sản xuất. Bài tập tình huống
mang giá trị hoạt động vì giáo viên có thể cho học sinh hoạt động cá nhân/
nhóm, từ đó phát triển năng lực hợp tác cho học sinh.

Bài tập nói chung, bài tập tình huống nói riêng đều đƣợc cấu trúc g m hai
phần là “cái đã biết” và “điều cần tìm”. Trong cấu trúc của bài tập tình huống,
“cái đã biết” chính là các thông tin, có mâu thuẫn, có vấn đề, còn “điều cần tìm”
chính là các nội dung bài học, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và phát huy tính tích
cực, độc lập, chủ động, sáng tạo. Từ khái niệm bài tập tình huống có thể thấy
“cái đã biết” và “điều cần tìm” đều đƣợc tắm mình trong thực tiễn dạy học. Cấu
trúc của bài tập tình huống đƣợc chúng tôi minh họa bằng sơ đ 1.1. dƣới đây.
13


Thông tin

Vấn đề

Thực tiễn

“Cái đ biết”

Bài tập tình huống

“Điều cần tì ”
Nhiệm vụ

Sơ đồ

Thực tiễn

Cấu trúc của bài tập tình huống

Trong cấu trúc của bài tập tình huống, “cái đã biết” chứa đựng thông tin

phân loại đó. Các bài tập vừa đảm bảo đƣợc cấu trúc trong từng bài của chuyên
đề, vừa chỉ rõ mục tiêu hình thành kĩ năng, kĩ xảo năng lực giải quyết vấn đề, tƣ
duy sáng tạo cho HS.
1.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
1.3.1. Điều tra học sinh
- Mục đích: tìm hiểu chất lƣợng lĩnh hội kiến thức của HS và tìm hiểu
nguyên nhân hạn chế chất lƣợng học Sinh học 11 ở trƣờng THPT.
- Địa điểm, thời điểm điều tra: trƣờng THPT Hoa Lƣ A thị trấn Thiên Tôn
huyện Hoa Lƣ tỉnh Ninh Bình, học 2016 – 2017.
- Phƣơng pháp điều tra: phiếu hỏi.
Bảng 1.1. Kết quả điều tra về ý thức học tập môn Sinh học 11 của HS
STT

Nội dung điều tra
Để chuẩn bị trƣớc cho một bài học môn Sinh học, em thƣờng

Tỉ lệ %

làm những việc gì dƣới đây?
1

2

- Học bài cũ, trả lời các câu hỏi và làm bài tập trong SGK
giáo viên yêu cầu.

58,36

- Học bài cũ và đọc bài mới ghi lại những thắc mắc để hỏi
GV trong giờ học

GV, các yêu cầu của GV chƣa thật cụ thể, chƣa mang tính cấp bách đối với HS
trƣớc khi đến lớp.
- Ý thức học tập ở trên lớp: HS đã chú ý tập trung suy nghĩ nội dung câu
hỏi chiếm tới 77,05% số HS đƣợc điều tra. Đã suy nghĩ câu trả lời của bạn
15,57%, xem xét câu kết luận của GV đối với trả lời của bạn 7,38%. Từ kết quả
điều tra cho thấy đa số học sinh khi đến lớp đã có ý thức học tập. Do đó GV cần
có phƣơng pháp tổ chức dạy học phù hợp để học sinh khắc sâu đƣợc kiến thức
và rèn luyện đƣợc các kĩ năng cần thiết
Bảng 1.2. Kết quả điều tra HS về mong muốn học tập môn Sinh học 11
Nội dung điều tra

STT
1

2

Tỉ lệ %

Trong giờ học em muốn GV sử dụng các phƣơng pháp
dậy học nào?
GV thuyết trình từ đầu đến cuối

3,27%

GV sử dụng tranh vẽ, hình ảnh, máy chiếu,…minh họa

36,34%

GV sử dụng nhiều bài tập tình huống gắn với thực tiễn
gây hứng thú, nhiều bạn tham gia xây dựng bài vào bảo

- Phƣơng pháp điều tra: bảng hỏi từ phiếu điều tra.
Bảng 1.3. Kết quả điều tra vận d ng các PPDH của GV ở trường THPT
Mức độ
(số lƣợng)

STT

Nội dung điều tra

1

Thầy (cô) thƣờng sử dụng nhƣng phƣơng pháp/k thuật
dạy học nào sau đây?

2

Thuyết trình

2/10

3

Thảo luận nhóm

9/10

4

Sơ đ tƣ duy


Rất quan trọng
Quan trọng
Không quân trọng
Theo thầy (cô) loại bài tập nào dƣới đây giúp phát triển
năng lực và gây hứng thú cho học sinh?
Bài tập mang tính chất cung cấp thông tin
Bài tập tình huống gắn với thực tế.
Bản chất của dạy học bằng BTTH là gì?
Tạo nên một chu i những tình huống có vấn đề, chuyển
HS vào tình huống có vấn đề.
Tổ chức hoạt động cho HS, kích thích HS tích cực, tự
lực giải quyết vấn đề.
Nêu vấn đề.
Giải quyết vấn đề.
Theo thầy cô để xây dựng bài tập tình huống trong quá

Mức độ
(số lƣợng)

6/10
4/10
0/10

2/10
8/10
5/10
3/10
0/10
2/10
17

hành
nhƣ thế nào?
Theo 3 bƣớc (đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, kết luận)
Không theo bƣớc nào, mà tiến hành theo các bƣớc lên
lớp của giáo án truyền thống.
Không vận dụng vì không hiểu thế nào là dạy học bằng
BTTH
Vận dụng nhƣng rất lúng túng vì không biết xây dựng
tình huống nhƣ thế nào cho đúng và phù hợp.
Khó khăn của thầy cô khi xây dựng bài tập tình huống
thực tiễn là:
Xác định nội dung
Xác định các mức độ của động từ để hỏi và nội dung
câu hỏi.
Tìm kiếm thông tin cho bài tập.
Viết bài tập tình huống phù hợp, gây hứng thú cho học
sinh và làm bật đƣợc vấn đề mà muốn học sinh giải
quyết.
Cân đối lƣợng thông tin trong bài tập

3/10
0/10
4/10
3/10
5/10
1/10
0/10
4/10
7/10
4/10