MỤC LỤC:
Nội dung

Trang

1. MỞ ĐẦU

2

1.1.Lý do chọn đề tài.

2

1.2. Mục đích của đề tài

3

1.3.Đối tượng nghiên cứu

3

1.4.Phương pháp nghiên cứu

3

2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

4
4


hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung kiến thức cho nhau, học tốt phân môn này sẽ góp
phần học tốt các phân môn khác.
Dạy học Chính tả ở tiểu học là một trong những vấn đề đang được quan tâm
nhằm nâng cao chất lượng của môn học Tiếng Việt trong nhà trường. Kĩ năng chính
tả thực sự cần thiết đối với mọi người, không chỉ đối với HS tiểu học.Đọc một văn
bản được viết đúng chính tả, người đọc có cơ sở để hiểu đúng nội dung văn bản đó.
Trái lại, đọc một văn bản mắc nhiều sai sót về chính tả, người đọc khó nắm bắt nội
dung và có thể hiểu sai hoặc không hiểu được đầy đủ văn bản.
Qua nhiều năm giảng dạy ở trường tiểu học nói chung, ở lớp Năm nói riêng.
Tôi nhận thấy phân môn Chính tả có vị trí hết sức quan trọng bởi vì qua môn Chính
tả học sinh nắm được quy tắc chính tả từ đó hình thành những thói quen, những kĩ
xảo khi sử dụng viết, hình thành năng lực viết đúng chính tả, đúng chuẩn mực để
viết đúng chữ viết của ngôn ngữ văn hoá. Ngoài ra nó còn có thể chỉ ra các lỗi của
học sinh để học sinh tránh được những lỗi chính tả thường gặp, khắc phục tình
trạng viết sai. Từ đó giáo dục đức tính cẩn thận, óc thẩm mỹ, khát vọng vươn tới
cái đẹp và bồi dưỡng tình cảm yêu mến, quý trọng tiếng mẹ đẻ, để góp phần hình
thành nhân cách cho học sinh.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng có nói: “ Nét chữ - Nết người”, quả thật như thế.
Chữ đẹp cũng là biểu hiện của nết người, mà chữ đẹp bao gồm cả viết đúng, vì vậy
việc viết đúng chính tả của các cấp học nói chung và tiểu học nói riêng đang là vấn
đề được mọi người quan tâm. Là một giáo viên đang trực tiếp dạy lớp Năm, cấp
tiểu học tôi thấy rất lo lắng trước tình trạng học sinh còn viết sai lỗi chính tả, còn
viết một cách tuỳ tiện. Nhiều em viết với hình thức đẹp tốc độ viết đảm bảo nhưng
chất lượng bài viết chưa cao, vẫn còn mắc một số lỗi chính tả . Có lẽ các em không
hiểu được mình viết đúng hay sai và viết như thế nào cho đúng chuẩn mực.Liệu có
một giải pháp hữu hiệu nào để giúp các em viết đúng chính tả? Điều đó thôi thúc
tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 viết
đúng chính tả”. Nhằm góp phần tháo gỡ những trăn trở vướng mắc của một số
giáo viên khi dạy học Chính tả.
1.2. Mục đích nghiên cứu.

Vận dụng các biện pháp đề xuất để dạy học chính tả cho học sinh lớp Năm. Kiểm
tra, xác định tính ưu việt của các biện pháp đề xuất.

3


2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

4


Cơ sở ngôn ngữ học của chính tả tiếng Việt cho rằng: “Chính tả tiếng Việt
về cơ bản là chính tả âm tiết”. Viết đúng chính tả tiếng việt chủ yếu là biết viết
đúng các tổ hợp chữ cái ghi âm âm tiết.
sơ đồ cấu trúc âm tiết như sau:

Âm đầu

Thanh điệu
Vần
Âm đệm Âm chính

Âm cuối

Nguyên tắc dạy chính tả có cơ sở tâm lý học. Viết chữ và viết đúng không
chỉ là vận động cơ bắp mà còn là những thao tác trí óc của người viết. Việc hình
thành kỹ năng chính tả khẳng định vai trò của ý thức. “Sự thuần thục chính tả
không phải là sự suy tính cần phải đặt những chữ cái phù hợp ở những vị trí nào.
Đành rằng đó cũng là kết quả dạy học cuối cùng phải đạt được. Tuy nhiên điều đó


Sĩ số

5A
5B
Tổng

34
33
67

Hoàn thành
SL
TL
34
100
33
100
67
100

Chưa hoàn thành
SL
TL
0
0
0
0
0
0



..........

.........

* Lỗi nhầm lẫn các phụ âm đầu:
Trong khi nói cũng như khi viết, học sinh thường lẫn lộn giữa các chữ ghi âm
đầu, như: ch/tr, s/x, r/d/gi, l/n.
Ví dụ:

ch/tr

s/x

d/r/gi

l/n

Viết đúng
buổi trưa

Viết sai
buổi chưa

chẻ củi

trẻ củi

...


...

* Lỗi không nắm vững cấu trúc âm tiết tiếng Việt.
Ví dụ:

Viết đúng
ngoằn ngoèo

Viết sai
ngoằn ngèo

khúc khuỷu

khúc khỉu

loăng quăng

loăng qoăng

cuống quýt

cuống cuýt

...

...
7




nâng

nưng

...

...

2.2.3. Kết quả của thực trạng.
Từ những lỗi viết sai chính tả nêu trên dẫn đến kết quả học tập của các em
học sinh lớp 5A năm học 2015 – 2016 như sau:
Kết quả khảo sát số lỗi viết sai của học sinh lớp 5A đầu năm học 2015 –
2016 như sau:
Cụ thể là kết quả kiểm tra viết bài: Thư gửi các học sinh.
Thời
gian
Đầu

Tổng
số HS
34

Viết sai dấu:

Viết sai chữ

hỏi, ngã

ghi âm đầu

8


năm
Như vậy, qua khảo sát đầu năm thì số lượng học sinh mắc lỗi chính tả khi
viết còn nhiều và đa dạng.
Kết quả khảo sát số lỗi viết sai của học sinh lớp 5A giữa kỳ 1 năm học
2015 – 2016 như sau:
Cụ thể là kết quả kiểm tra viết bài: Nỗi niềm giữ nước giữ rừng.
Mức độ đạt được

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Bài viết không mắc lỗi chính tả, đúng mẫu cỡ chữ.
Bài viết ít mắc lỗi chính tả, tương đối đúng mẫu ,cỡ

(em)
4
13

11,8
38,2

12
3

35,3
8,8

biết vốn từ tiếng Việt.
- Qua các buổi sinh hoạt hoặc ngoài thời gian giảng dạy có thể trao đổi, học
hỏi kinh nghiệm về khắc phục lỗi chính tả cho học sinh ở các đồng nghiệp của
mình.
- Luyện phát âm chuẩn tiếng phổ thông.
2.3.2 Nâng cao tinh thần trách nhiệm trước học sinh.
- Mỗi giáo viên cần nêu cao tinh thần trách nhiệm trước học sinh. Lập kế
hoạch dạy học trước khi lên lớp, không nên nóng nảy khi học sinh mắc lỗi chính tả.
- Cần quan tâm tới học sinh, tìm ra nguyên nhân dẫn đến học sinh viết sai
chính tả và có hướng giải quyết phù hợp.
- Trong giờ dạy, giáo viên cần phát huy tính tích cực của học sinh, cho học
sinh tự tìm ra những từ khó viết trong bài, đoạn viết. Giáo viên có nhiệm vụ hướng
dẫn các em phân biệt nghĩa của từ. Sử dụng triệt để việc luyện viết từ, tiếng khó
trong giờ chính tả.
- Tập cho học sinh thói quen biết tự đổi vở, tự soát lỗi chính tả của mình, của
bạn.
- Tổ chức các phong trào thi đua để khuyến khích động viên, tạo môi trường
thân thiện trong lớp học để các em cùng giúp nhau tiến bộ.
2.3.3 Làm tốt công tác chủ nhiệm, phối kết hợp với gia đình, nhà trường và các
tổ chức xã hội ..
- Qua sổ liên lạc, GVCN thường xuyên phối kết hợp với phụ huynh học sinh,
thông báo tình hình luyện viết của học sinh, yêu cầu phụ huynh khích lệ tinh thần
cố gắng và động viên các em nỗ lực vươn lên. Những lỗi chính tả mà học sinh đó
thường mắc giáo viên cần nêu cụ thể với các giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh
để gia đình cùng giáo viên giúp các em viết đúng.
- Hơn nữa GVCN có thể gợi ý phương pháp, cách sửa lỗi chính tả của các
em cho các giáo viên bộ môn và phụ huynh nắm được để hỗ trợ các em tốt hơn.

10


* Để phân biệt viết núi và nuối:
- Núi: núi non, triền núi, đỉnh núi, chóp núi, ngọn núi, sườn núi, sông núi.
- Nuối (lưu luyến, không muốn xa rời): tiếc nuối.
2.3.6. Dùng mẹo luật chính tả.
11


Tôi đã chủ trương thiết lập một số mẹo luật chính tả giúp học sinh tự học và
tránh lỗi chính tả theo phương pháp này có một số thuận lợi sau:
- Khi nắm được các quy tắc chính tả, học sinh nắm được cách viết đúng các
từ mà không cần phải ghi nhớ máy móc từng từ, từng trường hợp chính tả riêng
biệt, để học sinh có thể tiết kiệm được công sức ghi nhớ cũng như dành được thời
gian cho các môn học khác.
- Rút ngắn được thời gian để hình thành, phát triển kỹ năng, kỹ xảo chính tả
cho học sinh.
- Qua việc phân tích, so sánh, đối chiếu, khái quát hoá, trừu tượng hoá,...để
từ đó rút ra các quy tắc chính tả, học sinh được rèn luyện khả năng tư duy. Ngoài ra
học sinh còn biết được một số đặc điểm của tiếng Việt.
Tuy nhiên trong khi dạy chính tả, giáo viên không nên chỉ chú trọng việc đưa
mẹo chính tả vào tiết học mà phải tuân thủ các nguyên tắc trong dạy học phân môn
chính tả và đưa mẹo vặt vào cho học sinh đúng lúc, đúng chỗ để học sinh dễ nắm
bắt được kiến thức và đạt được hiệu quả cao trong tiết dạy. Mẹo chính tả như những
đơn thuốc được pha chế sẵn giúp cho việc viết chính tả và sửa lỗi chính tả hàng
ngày. Tuy nhiên không có mẹo nào có tính chất vạn năng vì các loại lỗi chính tả rất
đa dạng, phong phú. Có nhiều vấn đề chính tả, trong khi đó mỗi mẹo chỉ các một
tác dụng nhất định. Vì vậy trong khi dạy và học giáo viên và học sinh phải xác lập
và sử dụng nhiều mẹo khác nhau sao cho phù hợp.
Sau đây là một số mẹo tôi đã áp dụng để giúp học sinh lớp tôi viết đúng chính tả.
a. Mẹo để phân biệt thanh hỏi/ ngã.
Hệ thống thanh điệu tiếng việt phân chia thành hai nhóm

huyền

n nặng
(Trầm)

Ví dụ:
ngang – ngang
no nê, xanh xao...
hỏi – hỏi
lỏng lẻo, hổn hển...
sắc – sắc
láo nháo, rón rén...
bổng
ngang – hỏi
vui vẻ, ngẩn ngơ...
ngang – sắc
nôn nóng, heo hút...
hỏi – sắc
sắc sảo – rẻ rúng
huyền – huyền
lề mề, khò khè...
ngã - ngã
bỡ ngỡ, nghễnh ngãng...
nặng – nặng
lộn xộn, rạo rực...
trầm
huyền – ngã
trễ tràng, vồn vã...
huyền – nặng
lạnh lùng, ngào ngạt...


Vần
Âm chính

u

Âm cuối
(Có hoặc không
âm cuối)

a
ă
â
gi/r

e

Trường hợp ă bắt
buộc phải có

ê
u
ư
(ngoại lệ: ruy băng, cu roa)
- Cách viết âm tiết Hán Việt
+ Âm tiết Hán Việt có dấu ngã, nặng viết với d
Ví dụ: diễn, dẫn, dị, dịch, diệt, diệu, dũng, dụng,...
+ Âm tiết Hán Việt có dấu sắc, hỏi, huyền viết với gi:
Ví dụ: giải, gián, giảng, giảm, giám, giới, giác, giáo,...
+ Âm tiết Hán Việt có dấu thanh ngang và âm chính là nguyên âm viết với

thân, đồng nghiệp và nhà trường
Như chúng ta đã biết, ở tiểu học, mỗi giáo viên là “một ông thầy tổng thể”
giảng dạy ở tất cả các môn học và còn kiêm nhiệm luôn công tác chủ nhiệm lớp.
Chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường trước hết phụ thuộc vào chất lượng
giáo dục của từng giáo viên chủ nhiệm. Bởi vậy mỗi giáo viên cần xác định được
tầm quan trọng của từng môn học, từng phân môn để từ đó định hướng cho học
sinh cùng phụ huynh nhận thức được điều này.

15


Việc khắc phục lỗi chính tả cho học sinh không chỉ ngày một ngày hai mà
đòi hỏi phải trải qua một thời gian ít nhất là nửa học kỳ - đó là cả một quá trình
quan tâm, kiên trì và mất nhiều công sức.
Bằng những việc làm và biện pháp trình bày trên, tôi đã giúp học sinh từng
bước khắc phục lỗi chính tả của mình, hình thành năng lực viết đúng chính tả cho
học sinh – Từ đó học sinh có khát vọng vươn tới cái đẹp, tình cảm mến, quý trọng
tiếng mẹ đẻ, góp phần hình thành nhân cách cho học sinh.
Trong thực tế tôi đã giúp học sinh viết đúng chính tả ở mọi môn học. Kết quả
cho thấy chất lượng về chữ viết của học sinh qua lần KSĐK giữa học kỳ II năm học
2015– 2016 tăng lên rõ rệt, cụ thể:
Mức độ đạt được

Số lượng

Tỉ lệ

Bài viết không mắc lỗi chính tả, đúng mẫu cỡ chữ.
Bài viết ít mắc lỗi chính tả, tương đối đúng mẫu, cỡ chữ.
Bài viết còn mắc lỗi chính tả, chưa đúng mẫu chữ.


ghi âm đầu
SL
TL

HS
Giữa học
kỳ II

34

1

2,9

2

5,8

Viết sai vần
SL

TL

0

0

Viết hoa chưa
đúng quy định

- Nắm vững quy tắc chính tả.
- Lời nói, giọng nói, chữ viết phải chuẩn mực tiếng Việt phổ thông.
- Phải thường xuyên nghiên cứu phương pháp dạy đạt hiệu quả nhất, tránh tình
trạng nhàm chán ở học sinh, áp dụng các biện pháp đúng lúc đúng chỗ.
- Nhận xét, đánh giá bài viết của học sinh đúng quy định, chu đáo và có trách
nhiệm cao.
- Không nôn nóng trong việc hướng dẫn học sinh viết đúng, trái lại cần bình tĩnh
để rèn từng bước.
Là một giáo viên đã có nhiều năm trong nghề, tôi mạnh dạn đưa ra một số
kinh nghiệm mà bản thân đã thực hiện để giúp học sinh lớp 5 viết đúng chính tả mà
tôi đã áp dụng ở lớp mình. Trong qúa trình thực hiện tôi cũng đã tranh thủ sự đóng
góp ý kiến của ban giám hiệu nhà trường, của các đồng nghiệp trong trường.Tôi tin
17


tưởng rằng nếu áp dụng những kinh nghiệm này thì chất lượng chữ viết của học
sinh lớp 5 ở trường chúng tôi nói riêng, học sinh lớp 5 trên toàn địa bàn nói chung
sẽ được nâng lên rõ nét.Tuy nhiên trong quá trình viết chắc chắn sẽ không tránh
khỏi những thiếu sót, tôi rất mong được sự giúp đỡ, góp ý của hội đồng xét duyệt
các cấp bổ sung góp ý để cho đề tài mà tôi đưa ra hoàn thiện hơn, có tính khả thi
cao, góp phần nâng cao chất lượng về chữ viết cho học sinh lớp 5 nói riêng và học
sinh tiểu học nói chung.
3.2.Kiến nghị.
Qua đây tôi cũng xin đề xuất một số vấn đề liên quan đến việc dạy học chính
tả trong nhà trường tiểu học:
* Đối với nhà trường:
Nhà trường cần nâng cấp , bổ sung và thay thế những trang thiết bị, đồ dùng dạy
học đã cũ xuống cấp, không phù hợp để giáo viên có thể áp dụng các phương pháp
dạy học mới.
Triển khai các kinh nghiệm dạy học mà cụ thể là kinh nghiệm dạy học phân môn

4. Mẹo luật Chính tả.
(Lê Trung Hoà - NXB trẻ)
5. Dạy học Chính tả ở Tiểu học.
19


(Hoàng Văn Trung - Đỗ Xuân Thảo – NXBGD)

20