SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC TIN HỌC 12
BẰNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM

Người thực hiện: Lê Chí Cường
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Tin học

THANH HÓA NĂM 2016


MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU...................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài.......................................................................................4
2. Mục đích nghiên cứu:................................................................................4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:............................................................5
4. Phương pháp nghiên cứu:..........................................................................5
B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.......................................6
1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm..................................................6
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.............6
3. Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề..................................................7
a. Một số cách chia nhóm thảo luận:.............................................................7
Cách 1: Chia nhóm theo chỗ ngồi.................................................................7
Cách 2: Chia nhóm theo tổ............................................................................7
Cách 3: Chia nhóm theo sở thích..................................................................9
Cách 4: Chia nhóm đánh giá.........................................................................9
b. Nội dung và thời gian thảo luận:.............................................................10


Bộ giáo dục đào tạo

THPT:

Trung học phổ thông

SGK:

Sách giáo khoa

VD:

Ví dụ

TH:

Thực hành

HSG:

Học sinh giỏi

3


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, kiến thức không
còn là tài sản riêng. Học sinh có thể tiếp nhận thông tin từ nhiều kênh, nguồn



3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Chương trình Tin học 12;
- Học sinh khối 12 năm học 2015-2016 tại trường THPT Yên Định 1
4. Phương pháp nghiên cứu:
- Qua thực tiễn giảng dạy ở trường THPT Yên Định 1
- Tham khảo các tài liệu, sách giáo khoa, sách giáo viên tin học, các bài viết
và các tư liệu trên mạng Internet, đặc biệt là bài viết và các tài liệu về đổi mới
phương pháp dạy học môn tin học;
- Tham khảo các ý kiến của đồng nghiệp;
- Lấy các ý kiến từ phía học sinh;
- Kết hợp vận dụng sáng kiến vào giảng dạy trên lớp;
- Đánh giá, rút kinh nghiệm sau mỗi giờ dạy có vận dụng sáng kiến để có
những điều chỉnh hợp lí.

5


B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Đảng và Nhà nước ta đã nhận thấy được tầm quan trọng của ngành Tin
học và đã đưa môn học này vào nhà trường phổ thông như những môn khoa học
khác bắt đầu từ năm học 2006-2007.
- Chỉ thị số 55/2008/CT-BGDĐT ngày 30/09/2008 của Bộ trưởng Bộ
GDĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong
ngành giáo dục giai đoạn 2008-2011.
- Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang nỗ lực đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh
trong hoạt động học tập. Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ : “Phương pháp

phải làm như vậy. Tuy nhiên cũng có một số ít học sinh có điều kiện thực hành
đầy đủ và yêu thích môn học tiếp thu và hiểu bài tốt.
3. Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề
Dưới đây là đề xuất dạy học bằng phương pháp thảo luận nhóm, áp dụng
cho chương trình Tin học 12 nhằm giúp học sinh chủ động, tích cực tiếp thu kiến
thức.
a. Một số cách chia nhóm thảo luận:
Cách 1: Chia nhóm theo chỗ ngồi
Theo cách này, giáo viên có thể chia nhóm theo chỗ ngồi gồm 2 bàn cạnh
nhau thành một nhóm (khoảng 8 học sinh) để thảo luận về một khía cạnh xoay
quanh một vấn đề nào đó. Sau thời gian thảo luận đại diện nhóm trình bày ý kiến
của cả nhóm.
Ví dụ: Trong chương 1, chương trình Tin học 12, giáo viên có thể chia
nhóm theo chỗ ngồi ở các nội dung sau:
- Bài 1, mục 3 “Hệ cơ sở dữ liệu” (trang 9, SGK): Giáo viên có thể cho các
nhóm thảo luận về nội dung “Các thành phần của hệ cơ sở dữ liệu”.
- Bài 1, mục 3 “Hệ cơ sở dữ liệu” (trang 15, SGK): Giáo viên có thể cho
các nhóm thảo luận về “Một số ứng dụng hệ cơ sở dữ liệu”.
- Bài 2, mục 3 “Vai trò của con người khi làm việc với hệ cơ sở dữ liệu”
(trang 18, SGK): Giáo viên có thể chia nhóm để thảo luận về “Vai trò của người
quản trị cơ sở dữ liệu”.
Khi hết thời gian thảo luận nhóm, giáo viên có thể chỉ định bất kì nhóm nào
trình bày kết quả thảo luận của nhóm và yêu cầu những nhóm trình bày sau
không trình bày lặp lại ý của các nhóm trước đã trình bày. Cuối cùng, giáo viên
nhận xét, kết luận.
Cách này rất dễ tổ chức trong giờ học và giáo viên cũng dễ quản lí, theo
dõi. Bên cạnh đó, tính hiệu quả của cách tổ chức nhóm này cũng rất cao.
Cách 2: Chia nhóm theo tổ
Các nhóm được xây dựng dựa trên các tổ đã được chia sẵn trên lớp để thảo
luận các vấn đề giáo viên giao cho nhóm (tùy theo đặc điểm của lớp mà có các

Giáo viên có thể chia lớp thành 4 nhóm rồi giao cho mỗi nhóm một nội dung để
thảo luận.
Nhóm 1: Thảo luận về “Chính sách và ý thức” để bảo mật thông tin
Nhóm 2: Thảo luận việc “Phân quyền truy cập và nhận dạng người dùng”
Nhóm 3: Thảo luận về “Mã hóa thông tin và nén dữ liệu”
Nhóm 4: Thảo luận về “Lưu biên bản”

8


Cách chia nhóm theo tổ thích hợp trong các bài yêu cầu học sinh tự tổ chức
tìm hiểu và viết báo cáo.
Cách 3: Chia nhóm theo sở thích
Cách này thực hiện dựa trên việc các học sinh tự do lựa chọn nhóm tham
gia sau khi giáo viên đã công bố nhiệm vụ cho các nhóm thực hiện trong một
thời gian nhất định, kết quả sẽ được đại diện của mỗi nhóm trình bày trong giờ
học sau.
Một số nội dung có thể áp dụng chia nhóm theo sở thích trong chương trình
Tin học 12 là:
- Khi dạy về bài 1, mục 2 (trang 5, SGK) “Các công việc thưởng gặp khi xử
lí thông tin của một tổ chức”, giáo viên có thể cho học sinh tự chọn nhóm để
tham gia, trong đó:
Nhóm 1: Tìm hiểu về công việc tạo lập, cập nhật hồ sơ
Nhóm 2: Tìm hiểu về công việc khai thác hồ sơ
- Trước khi học bài 3 (trang 26, SGK) “Giới thiệu Microsoft Access”, giáo
viên có thể cho học sinh tự chọn nhóm tham gia nghiên cứu, thảo luận các nội
dung trước, sau đó vào tiết học các nhóm cử đại diện trình bày ý kiến.
Nhóm 1: Tìm hiểu về đối tượng Bảng (Table).
Nhóm 2: Tìm hiểu về đối tượng Mẫu hỏi (Queries).
Nhóm 3: Tìm hiểu về đối tượng Biểu mẫu (Form).

kiểu dữ liệu Memo?
Nhóm 2: Giải thích những điểm giống và khác của kiểu dữ liệu Number
với kiểu dữ liệu AutoNumber?
Nhóm 3: Nhận xét, bổ sung cho nhóm 1 khi nhóm 1 trình bày ý của mình
xong. Sau đó giáo viên đánh giá và kết luận cho 2 nhóm.
Nhóm 4: Nhận xét, bổ sung cho nhóm 2 khi nhóm 2 trình bày ý của mình
xong. Sau đó giáo viên đánh giá và kết luận cho 2 nhóm.
- Trong bài 5, mục 2 (trang 43 SGK): “Sắp xếp và lọc”, giáo viên cũng có
thể chia lớp thành 4 nhóm, trong đó:
Nhóm 1: Tìm hiểu về thao tác “Sắp xếp”
Nhóm 2: Tìm hiểu về thao tác “Lọc”
Nhóm 3: Nhận xét, đánh giá, bổ sung cho nhóm 1 khi nhóm 1 trình bày xong
Nhóm 4: Nhận xét, đánh giá, bổ sung cho nhóm 2 khi nhóm 2 trình bày xong
Cách chia nhóm đánh giá có thể áp dụng với những nội dung vừa sức đối
với học sinh. Đây là cách thảo luận nhóm rất tốt, phát huy được năng lực, tính
tích cực, chủ động của học sinh.
b. Nội dung và thời gian thảo luận:
Nội dung thảo luận của các nhóm có thể giống hoặc khác nhau.
Thời gian thảo luận căn cứ vào nội dung thảo luận và năng lực học sinh.
10


Ví dụ 1: Trong bài 2 (trang 16 SGK): “Hệ quản trị cơ sở dữ liệu”; mục 3
“Vài trò của con người khi làm việc với hệ cơ sở dữ liệu”. Giáo viên cho các
nhóm cùng thảo luận nội dung “Vai trò của người quản trị cơ sở dữ liệu”: Các
nhóm thảo luận trong 5 phút và đại diện trình bày trong thời gian 2 phút.
Ví dụ 2: Trong bài 4 (trang 34 SGK): “Cấu trúc bảng”; ở mục 2 “Tạo và sửa
cấu trúc Bảng” phần các tính chất của trường. Để làm rõ các kiểu dữ liệu trong
một trường, giáo viên có thể chia thành 4 nhóm với câu hỏi là: Nêu ý nghĩa của
tính chất cơ bản của trường và cho ví dụ?

trong lớp.
Thứ tư: Giáo viên cần khen ngợi, khuyến khích và gợi ý cho học sinh
trong quá trình thảo luận nếu thật sự cần thiết.
Thứ năm: Giáo viên định rõ lượng thời gian hoạt động nhóm cụ thể, và
nhắc thời gian để các nhóm hoàn thành phần hoạt động của mình đúng thời gian
quy định.
Thứ sáu: Giáo viên cần đi vòng quanh các nhóm và lắng nghe ý kiến
học sinh trong suốt buổi thảo luận nhóm. Thỉnh thoảng cũng rất hữu ích nếu
giáo viên xen lời bình luận vào giữa cuộc thảo luận của một nhóm. Đối với
những vấn đề nhạy cảm thường có những tình huống mà học sinh sẽ cảm thấy
bối rối, ngại ngùng khi phải nói trước mặt giáo viên, trong trường hợp này giáo
viên có thể quyết định tránh không xen vào hoạt động của nhóm khi thảo luận.
- Vai trò của nhóm trưởng
Thứ nhất: Phải có khả năng tổ chức, phân công nhiệm vụ cho các thành
viên, bố trí chỗ ngồi cho phù hợp, hướng dẫn các thành viên thảo luận đúng với
nội dung đã giao.
Thứ hai: Phải biết linh hoạt và nhạy bén, có khả năng điều động tất cả
các thành viên trong nhóm tham gia tích cực vào thảo luận; theo dõi, quan sát
từng người để có biện pháp điều chỉnh kịp thời; lắng nghe ý kiến đóng góp thảo
luận của các thành viên trong nhóm mình, động viên khuyến khích những bạn ít
nói, rụt rè; phát huy tính năng động, sáng tạo của các bạn trong nhóm.
Như vậy, vai trò của nhóm trưởng là rất quan trọng. Vì vậy, trong quá
giảng dạy giáo viên cần phải quan sát thái độ và cách làm việc của từng học sinh
để lựa chọn các nhóm trưởng cho thích hợp. Tuy nhiên, nhóm trưởng không phải
là người quyết định hết tất cả cho buổi thảo luận.
d. Trình bày kết quả thảo luận:
Kết quả thảo luận của nhóm có thể được trình bày dưới nhiều hình thức:
bằng lời, đóng vai, viết hoặc vẽ lên giấy khổ lớn,… và có thể do một người thay
mặt nhóm trình bày hay cả nhóm trình bày, mỗi người trình bày một phần nội
dung trong bài thảo luận theo yêu cầu của giáo viên. Các nhóm trình bày kết

Sĩ số

Tự nhiên

12A3

46

12A1

49

Cơ bản

12A8

46

12A9

49

Trong quá trình giảng dạy, tôi theo dõi đánh giá tính tích cực, chủ động
tiếp thu kiến thức của học sinh. Kết thúc thực nghiệm tôi tiến hành phân tích, xử
lý kết quả từ các mẫu báo cáo bằng phương pháp toán học.
a. Kết quả điểm bài kiểm tra
Kết quả điểm bài kiểm tra
Ban

Tự nhiên

56.
6
36.
7
56.
5

12

26.2

3

6.1

10

21.7

2

4.1

22

24

Thực nghiệm

46


29

59.2

18

Thực nghiệm

92

18

19.5

52

13


Đối chứng

98

58

59.2

35



12

Đối chứng

49

0

Cơ
bản

Thực nghiệm

46

10

Đối chứng

49

Thực nghiệm
Đối chứng

Tổng

26.
1
0


56.
5
40.
8
56.
6
36.
8
56.
5
38.
7

Bình
thường
SL
%
8
20
10
22
18
42

17.
4
40.
8
21.


16

16.4

14


Biểu đồ kết quả kiểm tra mức độ hứng thú của học sinh
Từ bảng và biểu đồ trên cho ta thấy: Hứng thú học tập của học sinh giữa
hai nhóm khối lớp thực nghiệm và đối chứng không giống nhau. Tỷ lệ học sinh
biểu hiện trong các mức độ hứng thú học tập ở hai khối lớp có sự chênh lệch
đáng kể.
Qua quá trình phân tích kết quả thực nghiệm cho thấy:
- Kết quả học tập của học sinh ở lớp thực nghiệm cao hơn so với lớp đối
chứng. Trong đó tỷ lệ học sinh đạt kết quả loại khá, giỏi ở lớp thực nghiệm là
cao hơn hẳn.
- Mức độ nắm vững kiến thức, kĩ năng của học sinh lớp thực nghiệm cũng
cao hơn lớp đối chứng. Điều này chứng tỏ học sinh ở lớp thực nghiệm hiểu bài
hơn, khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề tốt hơn lớp đối chứng.
- Trong giờ dạy thực nghiệm học sinh có hứng thú học tập hơn, nguyên
nhân chủ yếu là do học sinh được tham gia nhiều hoạt động tích cực trong giờ
học, không khí lớp học sôi nổi và bài học thực sự mang lại cho các em những
kiến thức bổ ích, kích thích tính sáng tạo, tự lực, chủ động tìm tòi của học sinh.
- Kết quả thực nghiệm chứng tỏ việc áp dụng dạy học bằng phương pháp
thảo luận nhóm ở những nội dung phù hợp sẽ giúp học sinh tăng cường mức độ
hoạt động trong giờ học, học sinh tích cực tham gia vào tiến trình bài học một
cách tự giác. Nâng cao tính chủ động của học sinh, góp phần tạo sự cộng tác
chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh trong giờ học.
Tăng cường khả năng chú ý của học sinh với tiến trình bài học, tăng cường thời

kiện thực hiện các phương pháp dạy học mới.
XÁC NHẬN CỦA

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2016

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.

Lê Chí Cường
16


TÀI LIỆU THAM KHẢO

TT

Tên Sách

Nhà xuất bản

1

Sách giáo khoa Tin học 12

Bộ giáo dục và đào tạo

2


17


Nhận xét của Hội đồng khoa học cấp trường
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………

Nhận xét của Hội đồng khoa học cấp ngành
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………