PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO QUẬN THANH
XUÂN
-----------------------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KỸ NĂNG NGHI THỰC HÀNH THỨC ĐỘI
THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

TRONG LIÊN ĐÔI TRƯỜNG TIỂU HỌC

Lĩnh vực : Công tác đội

1


MỘT SỐ KỸ NĂNG THỰC HÀNH NGHI THỨC ĐỘI THIẾU NIÊN
TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH
TRONG LIÊN ĐỘI TRƯỜNG TIỂU HỌC

I/ PHẦN THỨ NHẤT - MỞ ĐẦU
Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh là: “ Tổ chức của Thiếu nhi Việt Nam
do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh phụ trách” Nội dung này khẳng định Thiếu niên Việt Nam có một tổ
chức đại diện cho mình và của mình, có tính quần chúng và tính cách mạng, đi
theo con đường của Bác Hồ kính yêu và sự nghiệp đấu tranh, xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc của dân tộc.
Đội được khẳng định là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, nó
thể hiện sự lớn mạnh của Đội trong quá trình hoạt động, tạo cho Đội viên được
giáo dục và tự giáo dục thông qua các hoạt động tập thể mà Đội tổ chức.
Hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho các em thiếu nhi
thông qua các hoạt động Đội nhằm giúp các em nâng cao nhận thức về lí tưởng

trường, đặc biệt là kĩ năng thực hiện 7 yêu cầu Đội viên của các em học sinh .
II/ Mục đích định nghiên cứu .
Công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, Đoàn thanh niên
Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách. Đội là tổ chức nòng cốt trong các phong trào
thiếu nhi, là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, là lực lượng dự bị của
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Do vậy việc thực hiện tốt các yêu cầu về nghi thức đội là một trong những
nội dung cơ bản trong chương trình rèn luyện đội viên, nội dung thực hiện tốt các
kỹ năng về nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh giúp cho mỗi đội viên thực hiện

3


tốt 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, là mục tiêu phấn đấu cho đội viên, giúp đỡ đội
viên phát triển mọi khả năng trong học tập, rèn luyện phấn đấu trở thành con
ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ... Có thể nói việc rèn luyện kỹ năng nghi
thức đội trong nhà trường tiểu học rất quan trọng, đó chính là một trong những
con đường giáo dục không thể thiếu trong quá trình giáo dục nhân cách cho trẻ,
giúp các em phát triển toàn diện. Vì vậy việc rèn luyện kỹ năng và thực hiện
được tốt các yêu cầu về nghi thức đội đối với mỗi đội viên là vô cùng quan trọng
và cần thiết.
III/ Giả thiết khoa học
Đề tài " Một số kĩ năng thực hành nghi thức đội trong Liên đội
trường Tiểu học” giúp:
- Tìm ra nội dung, phương pháp bồi dưỡng cán bộ BCH chi Đội, liên đội
đạt hiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm học sinh tiểu học.
- Vận dụng những nội dung thực hành để xây dựng được đội ngũ cán bộ
BCH Đội có đủ phẩm chất của người Đội viên, có hiểu biết về Đội, có khả năng
điều hành hoạt động Đội, nhanh nhẹn, chủ động, sáng tạo, có trách nhiệm trong

Nghi thức Đội ngày càng hoàn thiện cùng với sự phát triển của tổ chức
Đội phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước và đáp ứng những nhu
cầu của Đội viên.
2. Ý nghĩa, vai trò của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Nghi thức Đội là một hoạt động giáo dục đặc trưng cho Đội TNTP Hồ Chí
Minh. Thông qua hoạt động này, tổ chức Đội được củng cố, phát triển và khẳng
định vị trí, vai trò của mình với xã hội.
Nghi thức Đội nhằm giáo dục toàn diện cho các em Đội viên mà trước hết
là giáo dục ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần trách nhiệm trước tập thể, tạo nên
tình cảm gắn bó, đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ.Hoạt
động nghi thức Đội giúp các em có thể lực cường tráng, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn,

7


tháo vát. Góp phần tạo nên vẻ đẹp cho người Đội viên, đẹp trong lời nói và đẹp
trong hành động.
Hoạt động nghi thức Đội tốt sẽ tạo thành thói quen, nề nếp tốt trong sinh
hoạt hàng ngày cho tập thể và cá nhân đội viên như: Nghiêm túc khi thực hiện
các nghi lễ, trang phục đẹp, gọn gàng, sạch sẽ, tự giác ra vào lớp đúng giờ, trật
tự, vệ sinh ngăn nắp…
Để có được những Đội viên khoẻ mạnh, tháo vát nhanh nhẹn, gọn gàng, có
ý thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần trách nhiệm và biết đoàn kết yêu thương giúp
đỡ lẫn nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là đội viên cần phải có kĩ năng. Kĩ năng là yếu
tố quyết định đến sự thành công của việc thực hiện đúng, thành thạo Nghi thức
Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.
I/ Thực trạng của việc rèn luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội trong
Liên đội trường Tiểu học hiện nay
1. Thực trạng
Là một giáo viên tổng phụ trách đội đã có nhiều năm công tác trong các

kỹ năng Nghi thức Đội trong trường tiểu học đạt kết quả cao. Đồng thời mỗi
Đội viên sẽ nắm được các kĩ năng thực hành Nghi thức Đội một cách thành thạo
và chính xác nhất, góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động Đội trong trường
học nói chung, và trường tiểu học Đặng Trần Côn B nói riêng.
2. Những hạn chế khó khăn về việc thực hành nghi thức Đội của học
sinh:
Trong những năm gần đây phong trao hoạt đông Đội và thực hành Nghi
thức Đội TNTP Hồ Chí Minh đã và đang được các nhà trường quan tâm và đưa
vào các hoạt động ngoại khoá, tuy nhiên chỉ mới dung lại ở các trường Trung
học cơ sở và một số ít trường Tiểu học tổ chức được thường xuyên các cuộc thi
về Nghi thức đội. Song qua thực tế ở tại nhà trường tôi nhận thấy rằng: Thông
qua việc rèn luyện và tổ chức được các cuộc thi Nghi thức phần lớn các Đội
viên đã nắm được những yêu cầu Đội viên , tuy nhiên việc duy trì rèn luyện kỹ
năng Nghi thức Đội thì đạt kết quả chưa cao. Giáo viên TPT phần lớn là tự tìm
9


tòi, nghiên cứu tài liệu, tự nghĩ, tự làm; Ban chỉ huy Liên đội thiếu ổn định, thay
đổi theo từng năm nên gặp rất nhiều khó khăn trong công tác bồi dưỡng cán bộ
chỉ huy mang tính chất lâu dài. Học sinh phần lớn là các em học sinh còn e dè
nhút nhát, chưa phát huy được tính tự quản, chưa chủ động tham gia các hoạt
động của Đội đặc biệt là rất nhiều em chưa thực hiện được các kĩ năng thực hành
nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Cụ thể dựa vào kết quả kiểm tra của toàn
Liên đội như sau:
KẾT QUẢ

Tổng số
Đội viên
227


Chính vì vậy mà trong các đợt kiểm tra về chuyên hiệu “Nghi thức Đội” của
các năm học trước chất lượng chưa được như mong muốn. Sau những năm làm
GV -TPT Đội tôi đã tìm tòi nghiên cứu và đã tìm ra được giải pháp để khắc phục
tình trạng trên.
Việc thực hành đúng Nghi thức Đội có một vị trí rất quan trọng trong các
hoạt động ngoài giờ lên lớp. Song việc tập luyện Nghi thức Đội cho đội viên
không phải là dễ. Qua thực tế cho thấy việc dạy Nghi thức Đội hiện nay ở trường
Tiểu học vẫn còn tồn tại những thuận lợi và khó khăn sau:
a. Thuận lợi:
Về phía GV-TPT: Bản thân tôi nhận thức đầy đủ về vai trò của người GVTPT và về chương trình rèn luyện Nghi thức Đội, thấy được việc dạy thực hành
Nghi thức Đội là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, mà bản thân mỗi GV- TPT cần
phải cố gắng nhiều mới làm được.
Về phía học sinh: Hầu hết các em đều ngoan, có ý thức chấp hành kỉ luật. Có
cố gắng trong luyện tập thực hành các động tác về Nghi thức Đội để đạt kết quả
cao.
10


Về các thuận lợi khác: Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác Đội của nhà
trường hiện nay tương đối đầy đủ. Nhà trường đã có phòng truyền thống Đội, có
trống, loa máy, nhà thể chất … đặc biệt sự quan tâm của Ban giám hiệu, các
đồng chí giáo viên chủ nhiệm ( là phụ trách các Chi đội) của trường đều tham
gia nhiệt tình quan tâm đến các phong trào hoạt động Đội.
b. Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi như đã nêu trên, thì việc rèn kĩ năng thực hành
Nghi thức Đội cho đội viên vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn:
* Về học sinh:
+ Học sinh ở tiểu học còn nhỏ, sức chú ý tập trung chưa cao, mặt khác thời
lượng để luyện tập Nghi thức Đội thì có hạn chế, vì thế trong các buổi tập luyện ,
GV-TPT cũng không có đủ thời gian để quan tâm đến từng đội viên, rèn kỹ năng

Để có thể hướng dẫn cho Đội viên về nghi thức Đội, người phụ trách Đội nhất
thiết phải là người thành thục và giỏi nghi thức Đội. Bản thân cần được đào tạo,
có trình độ sư phạm và khả năng tiếp cận với đối tượng Thiếu nhi, yêu quý Thiếu
nhi và thích làm việc với Thiếu nhi. Đồng thời khi hướng dẫn nghi thức Đội cho
các em Thiếu nhi ở các độ tuổi khác nhau phụ trách Đội không được nóng vội,
phải có thái độ ôn tồn, hoà nhã, vui vẻ nhưng dứt khoát. Nghi thức Đội phải
được thực hiện theo quy trình từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp… Phải
hướng dẫn cho các em nhận thức được ý nghĩa , tầm quan trọng và biểu trưng
của nghi thức Đội, các kĩ năng cơ bản của người Đội viên rồi mới chuyển sang
các động tác phối hợp phức tạp của cá nhân và tập thể.
Để học và thực hiện nghi thức Đội có hiệu quả tốt nhất, GV- TPT Đội nhắc
Đội viên phải thực hiện các yêu cầu sau:
+ Phải có thái độ đúng đắn, nghiêm túc và kiên trì.
+ Phải có trang phục cá nhân gọn gàng chuẩn mực.
+ Phải tập trung chú ý ghi chép và nghe lệnh của người chỉ huy.
+ Khi thực hiện động tác phải nhanh nhẹn, dứt khoát, rõ ràng theo khẩu lệnh
và sự hướng dẫn của người chỉ huy.
12


Trước hết yêu cầu học sinh nắm được nội dung 7 yêu cầu của người Đội viên.
Đó là:
1. Thuộc và hát đúng Quốc ca, Đội ca và một số bài hát truyền thống;
2. Thắt khăn, tháo khăn quàng đỏ;
3. Chào kiểu Đội viên Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh;
4. Cầm cờ, giương cờ, vác cờ, kéo cờ;
5. Hô - Đáp khẩu hiệu Đội;
6. Thực hiện các động tác cá nhân tại chỗ, di động, các động tác trong đội
hình đội ngũ và Nghi lễ của Đội;
7. Biết 3 bài trống qui định.( đối với mục này không yêu cầu 100% đội

dẫn kĩ và cho học sinh tập luyện nhiều lần thì các em sẽ ghi nhớ tốt hơn và thực
hiện tốt hơn động tác đó.
Với các động tác tiếp theo như: Thắt, tháo khăn. Cầm cờ, giương cờ, vác
cờ, kéo cờ. Các động tác tại chỗ và di động… GV cũng dùng phương pháp
hướng dẫn tương tự như động tác Chào kiểu Đội viên ( thuyết trình kết hợp trực
quan)
2.2. Tập luyện kết hợp phát huy tính tự quản của BCH Liên Đội.
Trước hết phải chọn ra được đội ngũ BCH Liên đội khoảng 9 đến 11 em, là
những đội viên tiêu biểu, có tác phong nhanh nhẹn, chững chạc, có năng lực tổ
chức và khả năng nói trước đám đông, biết hô khẩu lệnh to rõ ràng có động lệnh,
dự lệnh, biết chọn địa hình, vị trí tập hợp… Đội ngũ chỉ huy Liên đội phải được
tập huấn cơ bản trước, phải thực hiện thành thạo 7 yêu cầu Đội viên để có thể
giúp Tổng phụ trách Đội tập luyện cho các Chi đội và kèm các Đội viên yếu.
+ GV chia Liên đội thành 11 Chi đội và mỗi Chi đội cử một thành viên trong
BCH Liên đội đến kèm và hướng dẫn Chi đội tập luyện.
c. Tổ chức kiểm tra đánh giá việc thực hiện 7 yêu cầu Đội viên thông qua
hội thi nghi thức Đội.
Đây là một buổi sinh hoạt Đội kết hợp hoạt động ngoại khoá vừa mang
tính kiểm tra đánh giá các bài học nghi thức Đội vừa mang tính giáo dục cao. Kết
14


quả của cuộc thi chính là kết quả đánh giá xếp loại đội viên trong chương trình
rèn luyện đội viên. Bởi lẽ học nghi thức Đội mà không được thực hành thì Đội
viên sẽ không hiểu hết được ý nghĩa, vai trò của nghi thức đối với công tác Đội
đồng thời các em được thực hiện cả 7 yêu cầu Đội viên theo một hệ thống. Từ đó
mỗi đội viên có thể áp dụng được những nội dung đã biết vào các nội dung khác
như sinh hoạt sao nhi đồng, xếp hàng khi tổ chức các hoạt động, thực hành nghi
lễ chào cờ đầu tuần …..
II/ HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM


Giỏi

Khá

Trung bình

SL

%

SL

%

SL

%

112

49,3%

66

29,2%

49

21,5%

có của học sinh và từ thực tiễn làm công tác Tổng phụ trách Đội, tôi đã đề
xuất một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành Nghi thức Đội cho học sinh Tiểu
học. Các kĩ năng cơ bản bao gồm: Kĩ năng tìm hiểu nội dung về Nghi thức
Đội; Kĩ năng quan sát, mô tả và thực hiện các động tác theo mẫu; Kĩ năng
thực hành các động tác Nghi thức Đội; Kĩ năng thực hành Nghi thức Đội cho
cán bộ chỉ huy Đội.
Các kĩ năng này được xây dựng trên cơ sở đảm bảo mục tiêu, yêu cầu về
thực hiện Nghi thức Đội.
3 . Một số đề xuất, khuyến nghị.
Trong nhiều năm liền làm GV TPT Đội tại nhà trường bản thân tôi đã
hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của nghi thức Đội Thiếu niên tiền phong
Hồ Chí Minh đồng thời biết rằng tổ chức Đội là tổ chức Giáo dục không thể
thiếu được trong các nhà trường. Vì vậy tôi xin được đưa ra một số kiến nghị
như sau:
+ Tạo điều kiện nhiều hơn về thời gian để đội viên được tham gia các hoạt
động của đội, bố trí các buổi sinh hoạt riêng để tìm hiểu về truyền thống Đội và
được học nghi thức Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.
+ Trong quá trình thực hiện sáng kiến này, mặc dù đã cố gắng song không
tránh khỏi thiếu sót. Mong quý cấp lãnh đạo, các giáo viên chủ nhiệm và các bạn
đồng nghiệp cùng góp ý để tôi hoàn thiện sáng kiến này.Tôi hy vọng rằng, sáng
kiến này sẽ góp phần không nhỏ vào việc tổ chức các hoạt động Đội nói chung
và việc rèn luyện kĩ năng thực hành Nghi thức Đội nói riêng. Đồng thời nó có thể

17


là tài liệu tham khảo bổ ích cho các GV- TPT Đội trong quá trình tổ chức hoạt
động Đội.

Xin chân thành cảm ơn!

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..

20