Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

1. Phần mở đầu:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Kĩ năng giao tiếp là năng lực tiến hành các thao tác, hành động, kể cả năng lực
thể hiện xúc cảm, thái độ nhằm giúp chủ thể giao tiếp trao đổi thông tin, tư tưởng,
tình cảm với đối tượng giao tiếp. Nói một cách khác, kĩ năng giao tiếp là toàn bộ
những thao tác, cử chỉ, thái độ, ngôn ngữ được phối hợp hài hòa, hợp lý của cá nhân
với cá nhân hay cá nhân với một nhóm xã hội nhằm điều khiển, điều chỉnh đối tượng
giao tiếp để thực hiện mục tiêu của chủ thể giao tiếp.
Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh tiểu học là quá trình tổ chức các hoạt
động giáo dục nhằm giúp người học hình thành và rèn luyện các thao tác, hành động
để trao đổi, tiếp nhận, xử lý thông tin bằng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ trong các mối
quan hệ của học sinh ở gia đình, nhà trường, xã hội…
Giáo dục tiểu học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhân cách gốc
cho học sinh, đặt cơ sở nền tảng cho học sinh để phát triển bền vững. Mục tiêu giáo
dục tiểu học hướng vào việc trang bị kiến thức kỹ năng cơ bản ban đầu làm cơ sở để
học sinh tiếp tục học ơ các lớp cao hơn. Nội dung giáo dục tiểu học tập trung vào các
môn văn hóa, giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh, v.v…, trong những nội
dung đó thì giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh chiếm vị trí, vai trò quan trọng, nó
có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và hiệu quả của giáo dục tiểu học. Bởi mọi hoạt
động dạy học, giáo dục, sinh hoạt trong nhà trường đều phải thực hiện thông qua giao
tiếp. Giao tiếp ở trường tiểu học được tiến hành trong mối quan hệ thầy-trò, trò-trò và
mối quan hệ thầy, trò với những người xung quanh. Để giao tiếp thành công, hiệu quả
đòi hỏi thầy cô giáo và học sinh phải có kĩ năng giao tiếp.
Học sinh Bru- Vân Kiều ở miền núi do hạn chế về điều kiện địa lý, kinh tế vùng
miền, môi trường giao tiếp hẹp; do đặc điểm tâm lý của học sinh dân tộc có nhiều nét
khác biệt về nhận thức, xúc cảm, tình cảm, tính chủ động trong giao tiếp chưa cao nên
giao tiếp của học sinh ở trường tôi còn có một số hạn chế như: nhút nhát, tự ti, lúng
túng khi đứng trước đám đông, chưa có kĩ năng hợp tác, làm việc theo nhóm, chưa có
kĩ năng thích ứng, kĩ năng giải quyết vấn đề, đặc biệt kiến thức về cuộc sống của học

chuyện…).
- Nội dung của đề tài đánh giá được một số mặt trong hoàn cảnh sống tác động tới
kĩ năng giao tiếp và giáo dục kĩ năng giao tiếp của học sinh tiểu học người Bru-Vân
Kiều; đề xuất được cách tiếp cận mới trong giáo dục kĩ năng giao tiếp theo hướng khai
thác nội dung môn học để giáo dục kĩ năng giao tiếp riêng mang tính đặc thù của học
sinh dân tộc thiểu số và sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tích cực,
khai thác nội dụng giáo dục của bài học… để giáo dục kĩ năng giao tiếp chung như: kỹ
năng tự khẳng định về bản thân, kỹ năng nói lời yêu cầu đề nghị, nói lời cảm ơn, xin
lỗi, kỹ năng từ chối yêu cầu đề nghị của người khác, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ
năng lắng nghe, kỹ năng thương lượng, kỹ năng chia sẻ, kỹ năng thuyết trình trước
đám đông, kỹ năng thuyết phục, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc hợp tác,
kỹ năng biểu lộ thái độ tình cảm giúp học sinh vận dụng tốt trong học tập và cuộc
sống.
- Đề tài được chia ra và nêu rõ từng giải pháp cụ thể giúp giáo viên hướng dẫn cụ
thể cho học sinh dễ dàng tiếp cận với cách thức giao tiếp, hình thành dần nên phản xạ
giao tiếp tốt đẹp tự nhiên căn cứ trên những lỗi giao tiếp thông thường của các em khi
học tập và sinh hoạt tại nhà trường; tạo sự hứng thú cho học sinh, kích thích cho các
em sự ham học, ham hiểu biết và sự tự tin, mạnh dạn khi tiếp xúc với mọi người trong
cuộc sống hằng ngày của mình. Góp phần tạo một nền tảng vững chắc, một thói quen
tốt cho các em khi giao tiếp trong cuộc sống về sau này.
Trang 2


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

1.3. Phạm vi áp dụng của đề tài:
Nghiên cứu về nội dung và các giải pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học
sinh Bru-Vân Kiều lớp 5 ở trường tôi đang dạy nói riêng và trường miền núi khó khăn,
trường bán trú nói chung (có học sinh là con em Bru - Vân Kiều).
2.

TẠI TRƯỜNG ĐANG CÔNG TÁC VÀO ĐẦU HỌC KÌ I
(Khảo sát trên 32 học sinh khối 5 của trường)
Các kĩ năng giao tiếp
Kĩ năng chào hỏi
Kĩ năng tiếp nhận và truyền thông
tin
Kĩ năng chia sẻ
Kĩ năng thương lượng
Kĩ năng nói lời cảm ơn, xin lỗi
Kĩ năng nói lời yêu cầu, đề nghị
Kĩ năng xử lý tình huống
Kĩ năng thuyết trình trước đám
đông
Kĩ năng hợp tác làm việc
Kĩ năng thuyết phục

Có kĩ năng

Chưa có kĩ năng

Số lượng
25

%
78.1

Số lượng
7

%

31.2
43.7
34.4
43.7
68.7

18
13

56.3
40.6

14
19

43.7
59.4

25

75

Trang 4


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

Kĩ năng từ chối lời yêu cầu, đề nghị
của người khác
Kĩ năng giải quyết vấn đề

giao tiếp cho học sinh. Xác định đúng những kỹ năng giao tiếp quan trọng, cần thiết
cần giáo dục cho học sinh tiểu học như: lắng nghe; chào hỏi; nói lời cảm ơn, xin lỗi;
kỹ năng viết; kỹ năng thấu hiểu; tự chủ trong giao tiếp; tự nhận thức; cảm thông chia
sẻ . Những kỹ năng nêu trên có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình trao đổi
thông tin, chia sẻ cảm xúc, giúp học sinh biết bộc lộ bản thân và cảm nhận về mình,
người khác. Tuy nhiên từ nhận thức đến việc làm còn là một khoảng cách xa đòi hỏi
giáo viên phải vượt qua những rào cản để tiến hành các hoạt động giáo dục kỹ năng
giao tiếp cho học sinh tiểu học.
2.1.4. Thực trạng giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh
Nội dung giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh dân tộc đã được giáo viên tiến
hành thường xuyên đó là các kỹ năng: nghe, viết, nói lời cảm ơn xin lỗi, kỹ năng thấu
hiểu. Những kỹ năng này được giáo viên thường xuyên giáo dục vì những kỹ năng này
là những kỹ năng cơ bản, liên quan trực tiếp đến nội dung và chương trình học của các
môn Đạo đức, Tiếng việt, đồng thời cũng là những kỹ năng học sinh phải sử dụng
thường xuyên trong cuộc sống hàng ngày.
Bên cạnh đó một số kỹ năng quan trọng của kỹ năng giao tiếp như: kỹ năng giải
quyết vấn đề; kỹ năng xử lý tình huống; kỹ năng thuyết phục; kỹ năng nói lời yêu cầu
đề nghị; kỹ năng tự chủ trong giao tiếp; kỹ năng thuyết trình trước đám đông; kỹ năng
làm việc nhóm, đặc biệt là kỹ năng biểu lộ thái độ bằng các hành vi ngôn ngữ chưa
được giáo viên quan tâm giáo dục thường xuyên.
Quan sát một số học sinh giao tiếp trong quá trình học tập và hoạt động giáo
dục, tôi nhận thấy tính tự chủ của học sinh chưa cao, phần lớn học sinh thiếu tự tin,
nhút nhát, rụt rè trước những vấn đề mới hay phải đợi giáo viên gợi ý, chỉ định các em
mới dám trả lời. Nguyên nhân do bản tính học sinh dân tộc là nhút nhát, môi trường
sống chỉ bó hẹp trong phạm vi gia đình và làng bản, thiếu môi trường giao tiếp dẫn
đến thiếu kỹ năng đồng thời trong các giờ học giáo viên lại thiếu quan tâm đến việc
rèn luyện kỹ năng cho học sinh.
2.1.5. Thực trạng sử dụng phương pháp, biện pháp giáo dục kỹ năng giao
tiếp cho học sinh dân tộc
Trang 5

trong những con đường giáo dục có nhiều ưu thế trong phát triển kỹ năng giao tiếp và
tạo môi trường giao tiếp cho học sinh nhưng lại ít được giáo viên quan tâm vì nhiều
nguyên nhân: Do năng lực tổ chức hoạt động của giáo viên chưa cao, do tâm lý ngại
thay đổi sợ mất nhiều thời gian công sức cho thiết kế và chuẩn bị tổ chức hoạt động,
do điều kiện địa lý của vùng không thuận lợi cho hoạt động giáo dục,.... Chính hạn chế
trên dẫn tới những nét văn hóa giao tiếp của học sinh dân tộc chưa được quan tâm giáo
dục cho học sinh, kỹ năng tự chủ trong giao tiếp của học sinh chưa được rèn luyện,
trải nghiệm, những kỹ năng hành vi cơ bản ban đầu của học sinh chưa có môi trường
trải nghiệm.
2.2. Các giải pháp:

Trang 6


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

Giáo dục kỹ năng giao tiếp cho đối tượng học sinh dân tộc bị tác động của
những yếu tố vùng miền và con người trong môi trường giáo dục, đang đòi hỏi cần có
sự cố gắng, sự quan tâm hơn nữa để đạt được hiệu quả cao hơn trong giáo dục kĩ năng
giao tiếp cho các em. Ngoài những giải pháp có tính cụ thể, sự đầu tư, thay đổi nhận
thức... còn là những biện pháp ngay chính trong hoạt động giáo dục. Trên cơ sở thực
trạng đã trình bày ở trên, bản thân tôi mạnh dạn thực hiện một số biện pháp trong các
hoạt động giáo dục và có thể sử dụng nhằm giáo dục kỹ năng giao tiếp cho đối tượng
học sinh dân tộc như sau:
2.2.1. Thiết kế và tổ chức bài học có tích hợp nội dung giáo dục kỹ năng giao
tiếp cho học sinh thông qua dạy học các môn học có ưu thế:
Trong việc thực hiện giáo dục kỹ năng giao tiếp cho đối tượng học sinh dân tộc,
bên cạnh việc nâng cao nhận thức, tạo ra sự đồng thuận giữa Gia đình - Nhà trường Xã hội, xây dựng một môi trường giáo dục thuận lợi... chúng ta cần đặc biệt coi trọng
việc thiết kế và tổ chức bài học có tích hợp nội dung giáo dục kỹ năng giao tiếp vào
môn học trong chương trình, đặc biệt là thông qua các môn học chiếm ưu thế như Đạo

dục kĩ năng giao tiếp thông qua bài học như: đóng vai, tổ chức trò chơi, dạy học bằng
tình huống, nêu vấn đề, làm việc nhóm vv…tạo cơ hội cho học sinh có môi trường trải
nghiệm, rèn luyện kỹ năng giao tiếp thông qua hợp tác với bạn, hợp tác với thầy, cô.
Bước 4: Thiết kế hoạt động trong tổ chức bài học. Giáo viên phải nghiên cứu
thiết kế hoạt động trong tổ chức bài học nhằm tăng cường hoạt động giao tiếp, tự nhận
thức, xử lý tính huống, giải quyết vấn đề vv... để giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học
sinh.
Bước 5: Kiểm tra kết quả bài học có tích hợp nội dung giáo dục kỹ năng giao
tiếp cho học sinh. Giáo viên phải đánh giá được kết quả một cách khách quan, chính
xác: Nội dung bài học có tích hợp nội dung giáo dục kĩ năng giao tiếp được học sinh
lĩnh hội như thế nào? Những kiến thức, kỹ năng nào đã được học sinh tích lũy, trải
nghiệm, kiến thức, kỹ năng nào chưa được học sinh tích lũy trải nghiệm.
BÀI SOẠN MINH HỌA
Môn: Đạo đức lớp 5
Bài 6: KÍNH GIÀ, YÊU TRẺ
I. Mục tiêu:
- Biết vì sao cần phải kính trọng, lễ phép với người già, yêu thương nhường nhịn em nhỏ và
thể hiện điều đó trong cuộc sống hàng ngày.
- Nêu được những hành vi,việc làm phù hợp với lứa tuổi thể hiện sự kính trọng người già
yêu thương em nhỏ.
- Có thái độ và hành vi thể hiện sự kính trọng, lễ phép với người già, nhường nhịn em nhỏ.
II. Kĩ năng cơ bản được giáo dục trong bài:
- Kỹ năng giao tiếp: Nói lời cảm ơn, bày tỏ ý kiến, quan điểm, chia sẻ, lắng nghe ý kiến của
bạn bè.
- Kĩ năng thể hiện sự cảm thông, chia sẻ trước suy nghĩ, hành động, cảm xúc của bạn bè
trong nhóm.
- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, bổn phận kính trọng người già, chăm sóc, nhường nhịn em
nhỏ.
III.Các hoạt động dạy - học chủ yếu:
Các phương pháp dạy học:

GV gọi H đọc truyện “ Sau đêm mưa” ở SGK
Yêu cầu H thảo luận nhóm nội dung các câu hỏi ở
SGK
1. Các bạn học sinh trong truyện đã làm gì khi gặp
bà cụ và em bé?
2. Tại sao bà cụ cảm ơn các bạn?
3. Em có suy nghĩ gì về việc làm của các bạn?
- Gọi H trả lời - Nhận xét.
? Đối với người già em nhỏ cần có thái độ như thế
nào ?
* Kết luận: Khi gặp người già các em cần nói
năng lễ phép, chào hỏi lễ phép, khi gặp em nhỏ ta
phải nhường nhịn giúp đỡ.
Hoạt động
Thực hành: Thảo luận nhóm
2:
* Gọi H đọc yêu cầu bài tập 1 SGK:
Làm bài tập - Những việc làm nào thể hiện tình cảm kính già,
(10phút)
yêu trẻ?
- Em có suy nghĩ gì về những người già neo đơn,
không nơi nương tựa ?
- Em có suy nghĩ gì về những em nhỏ thiếu sự quan
tâm của ông bà, cha mẹ, anh chị em ?
- Gv cho H liên hệ bản thân
Kết luận:Mỗi chúng ta đều có ông bà, cha me,
anh, chị, em. Đó là điều hạnh phúc. Tuy nhiên vì
một lý do nào đó, có những người già không nơi
nương tựa, trẻ em thiêu tình tình thương.Chúng ta
phải biết cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ về vật chất

- Nghe
- Đọc
- Nghe

Hoạt động của trò
Trang 9


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều
1. HĐ1: Xử - Giáo viên chia học sinh thành từng nhóm yêu cầu
lý
tình thảo luận, đóng vai xử lý các tình huống sau:
huống.
1. Trên đường đi học thấy một em bé bị lạc, đang khóc
(15phút)
tìm mẹ em sẽ làm gì?
2. Em sẽ làm gì khi thấy hai em nhỏ đánh nhau để tranh
giành một quả bóng ?
3. Lan đang chơi nhảy dây cùng bạn thì có một cụ già
đến hỏi thăm đường. Nếu em là Lan em sẽ làm gì ?
- Gv gọi HS đóng vai xử lí tình huống của nhóm mình.
- GV yêu cầu H nhận xét, bổ sung, kết luận.
- GV nhận xét, kết luận:
1. Dỗ dành em, đưa đến đồn công an nơi gần nhất nhò
sự giúp đỡ.
2. Khuyên ngăn hai em, phân tích điều hay lẽ phải cho
các em nghe và khuyên không nên như vậy
3. Lan nên dừng cuộc chơi, chỉ rõ đường hoặc dẫn cụ
già đến nơi nếu mình biết.
Đánh giá hành vi: dựa vào cách xử lý, giáo viên nhận

(3-phút)
Gọi Hs đọc lại phần ghi nhớ.

2 Hs trả lời
Nhận xét

Lắng nghe
Thảo luận theo dãy
- Nhóm lên đóng vai
Nghe

Ghi nhớ

- Làm việc theo nhóm
4

Nghe

- Làm việc cả lớp

- Nghe
- Đọc
Trang 10


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều
-Học bài và làm bài tập đầy đủ.

- Nghe


- Thường xuyên tổ chức các hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh
như: hoạt động từ thiện giúp đỡ người già không nơi nương tựa, trẻ mồ côi...; chăm
sóc di tích lịch sử km 33 đường Hồ Chí Minh Tây; tham gia các hoạt động tuyên
truyền nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn 22/12, 20/11. 8/3, 3/3...

Trang 11


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

- Xây dựng tại lớp hộp thư, chia sẻ thông tin nhằm tạo cơ hội cho học sinh rèn
luyện kỹ năng chia sẻ, bày tỏ thái độ và tình cảm cá nhân trong quá trình giao tiếp của
mình.
- Khơi gợi cho các em tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc mình, phát
huy truyền thống tốt đẹp trong quan hệ ứng xử, giao tiếp: đoàn kết, hợp tác, chia sẻ,
nhường nhịn, hiếu khách và mến khách, nói lời hay làm việc tốt.....
2.2.3. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng cùng học sinh cùng tham
gia nhằm tăng cường kỹ năng giao tiếp cho học sinh dân tộc
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng cùng tham gia nhằm tạo môi trường
giao tiếp và phát triển kỹ năng giao tiếp cho học sinh trong mối quan hệ giáo viên với
học sinh; học sinh với học sinh; học sinh với tập thể lớp; học sinh với nhóm....Thông
qua đó phát triển ở học sinh kỹ năng hợp tác, hòa nhập, chia sẻ, xử lý tình huống, kỹ
năng kiềm chế xúc cảm cá nhân, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng đạt mục tiêu, kỹ
năng hiểu đối tượng giao tiếp, kỹ năng bày tỏ thái độ, quan điểm cá nhân....
- Thiết kế bài học theo hướng dạy học hợp tác, tạo môi trường học hỏi, chia sẻ
lẫn nhau giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh vv.. nhằm huy động
người học tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động, rèn kỹ năng tự chủ, kỹ
năng nhận thức, kỹ năng tư duy, tự tin trước người khác.
- Vận dụng tốt mô hình VNEN vào dạy học, phát huy tối đa tính độc lập, tự chủ
của hội đồng tự quản, nhóm trưởng; lựa chọn các phương pháp, biện pháp kỹ thuật

tiếp, biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh
đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục. Cụ thể:
- Tăng cường các hoạt động tự quản của HS trong nhà trường như:
+ Hoạt động chào cờ đầu tuần: toàn bộ hoạt động phải do học sinh chủ động
tiến hành, giáo viên là người cố vấn, hướng dẫn, tư vấn, trợ giúp cho học sinh, không
làm thay học sinh.
+ Hoạt động tự quản 15 phút đầu giờ: Học sinh tự kiểm tra lẫn nhau trong tổ
nhóm về mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập trước khi vào tiết học chính, tổ chức
đọc báo, văn nghệ, chia sẻ thông tin vv…
+ Hoạt động ca múa hát tập thể, thể dục giữa giờ......giúp các em rèn luyện kỹ
năng xử lý tình huống, kỹ năng giao tiếp với người khác.
+ Trong tiết học sinh hoạt lớp, giáo viên hướng dẫn, rèn luyện học sinh từng
bước tự chủ và chủ động trong giờ sinh hoạt để hướng tới trong tiết sinh hoạt lớp.
Giáo viên chủ nhiệm tuyệt đối không được làm thay học sinh, học sinh là người
tự tổng kết phong trào hoạt động của lớp trong tuần, nhận xét kết quả đã đạt được và
chưa đạt được, tuyên dương tổ nhóm, cá nhân làm tốt, nhắc nhở tổ nhóm, cá nhân
chưa tốt, triển khai kế hoạch tuần tiếp theo. Giáo viên là người quan sát, giúp đỡ các
em và chỉ can thiệp khi cần thiết và cuối cùng là người nhận xét, đánh giá hoạt động
của học sinh.
- Tổ chức các hoạt động giáo phù hợp đặc điểm lứa tuổi học sinh tiểu học ở
trường bán trú: gấp chăn màn, ăn ngủ theo giờ giấc, tham gia câu lạc bộ dân ca, nhảy
sạp, tập thể dục buổi sáng, tham gia thể dục thể thao buổi chiều...
2.2.5. Thường xuyên phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong
việc thực hiện giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh
- Giáo viên cần phải tranh thủ được sự hỗ trợ của các lực lượng trong nhà
trường và cộng đồng như Liên đội, Chi đoàn, Xã đoàn ...trong hoạt động giáo dục kỹ
năng giao tiếp cho học sinh nhằm hướng tới xây dựng môi trường giáo dục kỹ năng
giao tiếp rộng, thống nhất. Từ đó, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng

Trang 13

cuộc sống giáo dục kỹ năng giao tiếp cho các em.
2.2.6. Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh thông qua một số hoạt động
đặc thù của mô hình trường bán trú:
Để khắc phục cá tính nhút nhát, thiếu tự tin trong giao tiếp,... nhà trường đã tích
cực chỉ đạo các giáo viên giáo dục học sinh thông qua các buổi sinh hoạt nội trú để
giúp các em rèn kỹ năng ứng xử giao tiếp sao cho có văn hóa.
Để giúp các em hiểu thêm về xã hội, nhà trường đã chú trọng vấn đề rèn kỹ
năng giao tiếp bằng ngôn ngữ, lời nói và giao tiếp không lời bằng ánh mắt cử chỉ
thông qua các hoạt động xã hội như: tham gia các phong trào “Xanh – Sạch – Đẹp”,
chăm sóc bồn hoa cây cảnh, di tích lịch sử Km 33 đường Hồ Chí Minh Tây,…

Trang 14


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

Tổ chức trò chơi đối đáp nhanh trong các giờ sinh hoạt tập thể làm cho các em
phải suy nghĩ vận động và phải ra quyết định, phải đồng ý hay không đồng ý, từ chối
hay hợp tác một cách nhanh nhẹn và dứt khoát.
Thường xuyên tổ chức hoạt động học hát dân ca, tập văn nghệ vào tối thứ 5
hàng tuần, cho các phòng ở khu bán trú thi thể thao và thi văn nghệ với nhau, hay các
cuộc thi vẽ sáng tác tranh theo các chủ đề... đã giúp học sinh nhận thức đầy đủ về văn
hóa bản sắc dân tộc, có lòng nêu cao tinh thần truyền thống, có ý thức giữ được bản
sắc văn hóa dân tộc mình.
- Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên quan tâm, gần gũi với các em học sinh khu
bán trú như là người cha, người mẹ thứ hai của các em để hiểu được tâm tư nguyện
vọng của các em, phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, làm cho họ nhận thức được
tầm quan trọng và cùng với nhà trường giáo dục và rèn luyện cho con em về kĩ năng
sống và kĩ năng giao tiếp.
- Gắn việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp thông qua các việc đơn giản, cụ thể: trang

%
90.6

Số lượng
3

%
9.7

27

84.3

5

15.7

25
23
25
22
17

78.2
71.9
78.2
68.8
53.2

7


53.1

25
18

78.2
56.3

7
14

21.8
43.7

25

78.2

7

21.8

17
26
27

53.2
81.3
84.4

ghép chương trình giáo dục kỹ năng giao tiếp không chỉ có thực hiện trên lớp, qua bài
học mà cần tăng cường, tổ chức lồng ghép ngay cả trong các hoạt động ngoài giờ lên
lớp, trong các hoạt động sinh hoạt tập thể.
Tăng cường tổ chức các loại hình hoạt động nhằm mở rộng đối tượng, phạm
vi, nội dung giao tiếp cho học sinh dân tộc theo các chuẩn hành vi ứng xử:
- Tăng cường tổ chức các hoạt động trong giờ học và ngoài giờ học cho học sinh
thông qua đó mà phát trỉển kỹ năng và năng lực giao tiếp cho học sinh.
Trang 16


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

- Tạo môi trường giao tiếp thân thiện giữa con người với môi trường, giữa con
người với con người thông qua các loại hình hoạt động học tập, vui chơi, sinh hoạt tập
thể, tham quan dã ngoại, làm quen với cộng đồng, hoạt động từ thiện của học sinh…
- Xây dựng các quy tắc ứng xử trong trường học và trong từng giờ học theo
chuẩn mực đạo đức.
- Xây dựng và tổ chức thực hiện nội quy lớp học; xây dựng văn hóa nề nếp của
lớp.
- Tăng cường mở rộng phạm vi giao tiếp, đối tượng, nội dung giao tiếp như:
hoạt động từ thiện giúp đỡ người già không nơi nương tựa, áo lụa tặng bà...; chăm sóc
di tích lịch sử...
- Xây dựng hộp thư, chia sẻ thông tin nhằm tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện
kỹ năng chia sẻ, bày tỏ thái độ và tình cảm cá nhân trong quá trình giao tiếp của mình.
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng cùng tham gia nhằm tăng cường
kỹ năng giao tiếp cho học sinh dân tộc
- Thiết kế bài học theo hướng dạy học hợp tác, tạo môi trường học hỏi, chia sẻ
lẫn nhau giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh vv..
- Vận dụng tốt mô hình VNEN vào dạy học, phát huy tối đa tính độc lập, tự chủ
của hội đồng tự quản, nhóm trưởng; lựa chọn các phương pháp, biện pháp kỹ thuật

- Tôn trọng ý kiến của học sinh, biết lắng nghe ý kiến của các em. Đồng thời
nhận định và phân tích cho các em, dùng các biện pháp khéo léo, tâm lý để các em ý
thức được hành vi sai, chuyển đổi hành vi cho phù hợp.
- Định hướng và giáo dục những giá trị giao tiếp phù hợp chuẩn mực đạo đức
của các em. Khuyến khích những thái độ, hành vi tốt trong giao tiếp của các em.
- Cha, mẹ và các thành viên trong gia đình luôn làm gương cho con em trong
các hoạt động, trong cuộc sống.
- Thường xuyên có sự phản ánh, liên hệ với nhà trường để tham gia vào quá
trình giáo dục các em.
Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh thông qua một số hoạt động đặc thù
của mô hình trường bán trú:
- Giáo dục học sinh thông qua các buổi sinh hoạt nội trú để giúp các em rèn kỹ
năng ứng xử giao tiếp sao cho có văn hóa thông qua các hoạt động xã hội như: tham
gia các phong trào “Xanh – Sạch – Đẹp”, chăm sóc bồn hoa cây cảnh, di tích lịch sử…
- Tổ chức trò chơi đối đáp nhanh trong các giờ sinh hoạt tập thể làm cho các em
phải suy nghĩ vận động và phải ra quyết định, phải đồng ý hay không đồng ý, từ chối
hay hợp tác một cách nhanh nhẹn và dứt khoát.
- Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên quan tâm, gần gũi với các em, tìm hiểu
tâm tư nguyện vọng của các em, phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh giáo dục và
rèn luyện cho con em về kĩ năng sống và kĩ năng giao tiếp.
Gắn việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp thông qua các việc đơn giản, cụ thể: trang
trí phòng ở, trồng rau và chăm sóc cây xanh, vệ sinh khu bán trú, thời gian ăn, nghỉ,
giờ tự học của các em...
3.2. Kiến nghị, đề xuất
* Đối với nhà trường:
- Cần chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học kết hợp đạo tạo, bồi dưỡng
và phát triển kĩ năng sống, kỹ năng giao tiếp cho học sinh trong quá trình học tập tại
trường để khi ra trường, học sinh có thể mạnh dạn, tự tin tham gia hoạt động trong
cuộc sống.


Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC
1. Phần mở đầu
I.1. Lý do chọn đề tài
I.2. Điểm mới của đề tài

Trang
Trang
Trang
Trang 19


Một số biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 Bru-Vân Kiều

I.3. Phạm vi áp dụng của đề tài
2. Phần nội dung
2.1. Thực trạng về giáo dục kĩ năng giao tiếp của học sinh tại trường
2.1.1. Thực trạng hoàn cảnh kinh tế - xã hội
2.1.2. Thực trạng kĩ năng giao tiếp của học sinh tại địa bàn công tác
2.1.3. Thực trạng nhận thức của giáo viên về kĩ năng giao tiếp và giáo
dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh
2.1.4. Thực trạng giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh
2.1.5. Thực trạng sử dụng phương pháp, biện pháp giáo dục kĩ năng
giao tiếp cho học sinh
2.1.6. Thực trạng các hình thức giáo dục kĩ năng giao tiếp đã được
tiến hành
2.2. Các giải pháp
3. Phần kết luận
3.1. Ý nghĩa của đề tài