A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Công tác chủ nhiệm lớp là một trong những lĩnh vực kĩ năng sư phạm của
chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học. Tiêu chí để xây dựng và thực hiện kế hoạch
công tác chủ nhiệm gắn với kế hoạch dạy học. Các biện pháp giáo dục, quản lí học
sinh một cách cụ thể, phù hợp với đặc điểm của lớp là một trong những yêu cầu cơ
bản của giáo viên Tiểu học.
Ở Tiểu học, ngoài những giáo viên dạy chuyên biệt (Hát nhạc, Mĩ thuật, Thể
dục...), mỗi giáo viên đều được phân công phụ trách một lớp. Các giáo viên đó
không chỉ đảm nhận việc giảng dạy các môn học mà còn đảm nhận công tác chủ
nhiệm lớp. Khác với các bậc học trên, học sinh Tiểu học là lứa tuổi còn nhỏ, ý thức
của các em chưa cao, trình độ hiểu biết và kỹ năng sống còn nhiều hạn chế nên các
em rất cần có một người thường xuyên theo sát để hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo, dìu
dắt. Có thể nói, người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học là người trực tiếp vừa "dạy"
vừa "dỗ", là người quản lí toàn diện một tập thể học sinh của một lớp và có nhiều
thời gian gắn bó, gần gũi với các em. Do đó không thể phủ nhận vai trò của người
giáo viên chủ nhiệm.
Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt việc
giảng dạy, giáo dục cho học sinh, hình thành được kỹ năng sống cho các em và là
một việc làm thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, góp phần
làm giàu tri thức, trang bị các hành trang cần thiết để các em bước vào đời
Trong giai đoạn hiện nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin hằng ngày,
hàng giờ tác động lên nhân cách học sinh, đặc biệt là lứa tuổi học sinh Tiểu học lứa tuổi hay bắt chước. Bên cạnh đó, vì sự mưu sinh của nhiều gia đình nên không
ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường. Vì thế, việc hình
thành và phát triển nhân cách cho học sinh đặt nặng lên vai các nhà giáo dục. Là
một giáo viên đảm nhận công tác chủ nhiệm lớp, bản thân tôi luôn trăn trở làm thế
1


nào để làm tốt công tác này? Do vậy, tôi tìm hiểu " Một số biện pháp của giáo
viên chủ nhiệm lớp giúp phát triển năng lực và phẩm chất học sinh" với mong

tục.. Bên cạnh đó, một bộ phận giáo viên còn lúng túng trong việc đánh giá học
sinh theo thông tư 30.
2. Về phía phụ huynh:
Địa phương là một vùng thuần nông nên có thu nhập thấp. Làm xong mùa
màng, một bộ phận phụ huynh phải đi làm ăn xa hoặc đi làm thuê tối ngày. Việc
chăm sóc con cái giao lại cho ông bà hoặc anh chị em tự chăm sóc lẫn nhau. Bởi
vậy, việc dạy dỗ con em có nhiều gia đình lãng quên hoặc giao phó cho giáo viên.
Một số phụ huynh coi việc giáo dục trẻ là bổn phận và trách nhiệm của nhà trường
mà đặc biệt là của giáo viên chủ nhiệm. Cá biệt, vẫn có phụ huynh không tham gia
các cuộc họp phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm mời đến để trao đổi việc học của con
em phụ huynh cũng không đến.
3. Về phía học sinh:
Học sinh lớp 4 là lứa tuổi đang bước vào tuổi dậy thì. Ở lứa tuổi này, các em
dễ thay đổi về tâm lí, tình cảm, dễ bị tác động xấu bởi những vấn nạn của xã hội
nếu các em không được giáo dục tốt.
Với năm học này, bản thân tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp
4A, đây là lớp "lỏi" của trường. Sĩ số lớp là 20 em, trong đó số học sinh nữ là 10
em. Theo sự phản ánh của giáo viên chủ nhiệm cũ thì vẫn còn một số học sinh
chưa thật ngoan (tiếp thu chậm, chưa chăm học, nghịch ngợm,....), có hoàn cảnh
khác, đó là:
+ Có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thiếu sự quan tâm sâu sát của gia đình dẫn
đến học yếu, cá biệt ( em Đỗ Văn Trà, Trần Đức Hưng, Hồ Xuân Đức). Số học sinh
yếu đó thường có tâm lí chán học.
+ Một số em có tính hiếu động thường trêu ghẹo, nói chuyện, đùa giỡn trong
giờ học (Trần Mạnh Hùng, Hồ Xuân Đức, ...) nên làm ảnh hưởng đến hiệu quả học
tập của lớp.
+ Trình độ tiếp thu của học sinh không đồng đều
3



GIỚI THIỆU BẢN THÂN
1. Họ và tên:.................................................................................................................
2. Là con thứ................ trong gia đình.
3. Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, hộ nghèo, cận nghèo):.....................................
4. Kết quả học tập năm lớp 3: (Giỏi, tiên tiến, trung bình)..........................................
5. Môn học yêu thích:...................................................................................................
6. Môn học cảm thấy khó:............................................................................................
7. Góc học tập ở nhà: (có, không)................................................................................
8. Những người bạn thân nhất trong lớp:.....................................................................
......................................................................................................................................
9. Sở thích:....................................................................................................................
10. Địa chỉ gia đình:......................................................................................................
Số điện thoại của gia đình:............................................................................................

Qua phiếu điều tra, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học
sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm. Và quan trong hơn cả là tôi đã nắm bắt một số thông
tin để hiểu thêm một phần về học sinh của mình. Điều đó rất có lợi cho tôi trong
công tác giảng dạy và giáo dục học sinh để từ đó có biện pháp phù hợp giúp đỡ học
sinh. Cụ thể như:
+ Có bao nhiêu học sinh có điều kiện thuận lợi?
+ Có bao nhiêu học sinh có điều kiện khó khăn (khó khăn gì?)
...
b. Tổ chức bầu Hội đồng tự quản (Ban Cán sự lớp):
Xây dựng Hội đồng tự quản (HĐTQ) học sinh là một biện pháp giáo dục
nhằm thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và ý thức xã hội của học sinh
thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và
mối quan hệ của các em với những người xung quanh; Đảm bảo cho các em tham
5




Sau khi đã bầu chọn được Hội đồng tự quản của lớp, tiến hành bầu các ban
tự quản.
c. Bầu các ban tự quản:
- Lãnh đạo HĐTQ họp bàn về xây dựng thể lệ, thống nhất số lượng
ban ( Dưới sự hướng dẫn của giáo viên).
- Giới thiệu về các ban: MĐ, quyền lợi và nghĩa vụ…
- HS đăng kí vào các ban.
- Bầu trưởng ban.
- Các trưởng ban ra mắt
Các em học sinh đã tự tin tham gia bầu cử và đã bầu được cho lớp mình Hội
đồng tự quản. Sau khi bầu được các ban, tôi phân công nhiệm vụ:
+ Ban Học tập:
- Đôn đốc việc học tập của các bạn trong lớp.
- Hỗ trợ các bạn học tập tích cực; giúp các bạn chưa hiểu bài.
- Xây dựng nền nếp học tập.
- Xây dựng nội dung học tập.
- Nhắc nhở các bạn ôn bài 15’ đầu giờ
Chia sẻ các tài liệu liên quan đến nội dung học tập
+ Ban vệ sinh:
- Đôn đốc nhắc nhở các bạn quyét dọn, vệ sinh lớp học, vệ sinh cá nhân, vệ
sinh chung…
+ Ban văn nghệ:
Tổ chức, thành lập đội văn nghệ của lớp, cho các bạn hát đầu giờ, chuyển
tiết.
+ Ban thư viện: Nhắc nhỡ các bạn giữ gìn, bảo quản tốt sách giáo khoa, tài liệu,
truyện đọc,...
+ Ban quyền lợi: Quan tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bạn trong học tập
cũng như vui chơi.
7

LỢI

Đức Long
Y Bình
Phương Thùy

Hồng Huế
Quốc Tuấn
Lê Loan

Như Quỳnh
Xuân Đức
Phước Sang

Quỳnh Thi
Mạnh Hùng

Ngọc Hà
Văn Tú
Thảo Vy

Hồng Thắm
Văn Trà
Đức Hưng

Nhiệm vụ của mỗi em, tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ, sau đó phát cho các
em. Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách khoa học, cụ thể, rõ
ràng. Mỗi em sẽ làm đúng nhiệm vụ của mình.
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, các thành viên trong hội
đồng tự quản báo cáo các mặt hoạt động của lớp. Căn cứ vào báo cáo, tôi nắm được

liên quan đến các môn học và chọn 5 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày. Yêu cầu các em
sưu tầm những tranh ảnh, lịch cũ, các vỏ bánh kẹo, hộp sữa để làm những tranh
ảnh, con vật gần gũi, yêu thích. Tranh , ảnh các em sưu tầm được dán vào giấy khổ
lớn theo từng môn học (Lịch sử, Địa lí, Khoa học, Mĩ thuật...) và được bao bên
ngoài bằng giấy bóng trong suốt. Sau đó đặt vào góc thân thiện của lớp học. Việc
9


làm này được thực hiện theo chủ đề hàng tháng. Với công việc này, các em thi đua
nhau làm những sản phẩm đẹp để trưng bày. Đúng là “người người thi đua”. Qua
đây hình thành cho học sinh các kỹ năng bằng những việc làm thiết thực.
Ngoài ra, tôi cùng với Hội đồng tự quản thống nhất đề ra 10 yêu cầu cơ bản
đối với học sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực.
* 10 YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA MỘT "LỚP HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH
TÍCH CỰC"
1. Không có học sinh chán học, bỏ học và nghi học không có lí do.
2. Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính
giáo dục cao.
3. Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy
học; sử dụng tiết kiệm điện, nước.
4. Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn,
không có học sinh xả rác bừa bãi.
5. Có tập thể bạn học thân thiện: không nói tục, chửi thề; phải luôn hòa
nhã với bạn bè và giúp đỡ nhau trong học tập.
6. Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra.
7. Lớp học phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩ
năng sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giao
thông.
8. Học sinh học đủ các môn theo quy định, chất lượng học tập ngày
càng được nâng cao và vượt trội so với năm học trước.

bồn hoa thêm một tuần nữa.
b. Xây dựng mối quan hệ thầy - trò và bạn bè trong lớp:
* Xây dựng mối quan hệ thầy - trò:
Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: thầy giao
việc - trò làm; Thầy hướng dẫn - trò thực hiện. Khi làm việc, giao tiếp với học sinh,
tôi tuân thủ các nguyên tắc:
11


- Giao việc, tôi chỉ nói một lần và chỉ nói khi lớp trật tự. Với cách làm này, tự
nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều. Hành vi của giáo viên sẽ ảnh
hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ. Vì vậy, khi đến
lớp tôi luôn chú ý đến cách đi đứng, nói năng, ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết và
thái độ,... để học sinh noi theo.
- Những học sinh làm bài chưa đúng hoặc chưa hiểu bài, tôi tiếp sức kịp thời
để giúp các em hiểu và cũng cố gắng tìm ra những điểm sáng để khen, động viên
sự tiến bộ. Bởi tôi quan niệm rằng: với học sinh Tiểu học lời động viên khích lệ sẽ
giúp các em tự tin hơn.
- Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tìm
hiểu cặn kẽ, thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp xử lý phù hợp. Tuyệt đối không
bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm đến nhân cách học sinh vì ở tuổi này,
lòng tự trọng của các em rất cao, chỉ một lời nói xúc phạm sẽ làm các em nhụt chí.
Thậm chí có em sẽ lẫn tránh, căm ghét thầy cô và bỏ học .
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi thấu hiểu rằng học sinh cùng
trang lứa nhưng có nhiều hoàn cảnh khác nhau. Gia đình của các em đâu phải lúc
nào cũng đầm ấm, hạnh phúc; đâu phải em nào cũng may mắn được bố mẹ, ông bà
động viên trong mỗi bước học tập. Và có biết bao nhiêu bố mẹ lo làm thuê, làm
mướn kiếm sống hoặc vì ăn chơi, cờ bạc hay ốm đau bệnh hoạn... nên không chăm
lo đến việc học của con cái, thậm chí các em còn bị mắng chửi, bị đánh đập...
Những sống gió đó tác động rất lớn đến tâm lí trẻ thơ, cản trở việc học tập của các

trái, xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó. Từ môi trường học tập
thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao. Để làm được
điều đó thì trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên theo sở thích
của từng học sinh để kích thích hứng thú học tập của các em. Tiết học này các em
chung nhóm với bạn này, nhưng tiết sau, các em lại chung nhóm với bạn khác. Lúc
đầu các em thấy khó chịu, có những biểu hiện tiêu cực (ngồi im không tham gia
hoạt động, không chú ý, không chịu làm nhóm trưởng hoặc đùn đẩy nhau không
chịu ghi kết quả thảo luận vào phiếu, dẫn đến không hoàn thành nhiệm vụ). Trước
13


tình trạng đó, bằng nghệ thủ pháp xử lý tình huống sư phạm khéo léo ( như tổ chức
trò chơi để thi đua giữa các nhóm, nêu gương nhóm thực hiện tốt, nêu gương nhân
tố tích cực trong các nhóm,..) . Về sau, việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được
bình thường hóa.
Song song với việc làm trên, tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những điều
mà các em chưa đồng ý về việc làm, cách cư xử của Hội đồng tự quản hoặc của
một bạn nào đó trong lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn. Căn cứ vào những
điều các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi đọc cho cả lớp nghe rồi tuyên
dương ngay trước lớp. Còn những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra nắm rõ
đúng hay sai. Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, yêu cầu
các em phải xin lỗi bạn và phải sửa chữa.
Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp
không để mâu thuẩn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn. Tôi gặp gỡ trao đổi
riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi. Sau đó phân tích rõ
ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó giảng hòa và bắt tay
nhau vui vẻ trở lại.
c. Tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi vui tươi lành mạnh:
Thích sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở thích
của hầu hết các em học sinh Tiểu học. Vì vậy, khi hoạt động tập thể tôi thường tổ

tài liệu này, tôi tìm kiếm trên mạng rồi kết nối với máy chiếu, chiếu lên cho học
sinh xem.
- Hướng dẫn các em làm bình hoa, cắt gấp hoa để trang trí góc học tập và
làm một số đồ chơi đơn giản để trưng bày hoặc để tặng người thân, bạn bè. Dựa
trên hướng dẫn ở báo Chăm học, tôi tập trung cả lớp và hướng dẫn các em làm việc
theo nhóm.
Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi cho cả lớp
nên rất tự tin, rất năng động, sáng tạo. Điều quan trọng là tôi đã xây dựng được môi
trường học tập thân thiện, học sinh tích cực. Sĩ số của lớp tôi đảm bảo, chất lượng
học tập của học sinh ngày càng nâng cao.
15


4. Biện pháp 4 Phối kết hợp với phụ huynh.
Để góp phần thành công trong công tác chủ nhiệm, điều kiện cần thiết không
thể thiếu đó là việc phối hợp với phụ huynh học sinh. Vấn đề này có trong yêu cầu
của thông tư Số 30/2014/TT- BGDĐT về Quy định đánh giá học sinh Tiểu học.
Ngay từ đầu năm học, qua cuộc họp phụ huynh đầu năm, GVCN cần cởi mở
trao đổi, bày tỏ những định hướng, kế hoạch của mình trong năm học, cùng nhau
bàn bạc làm như thế nào để phụ huynh cùng hỗ trợ GVCN các hoạt động và cùng
tham gia đánh giá học sinh. Tất cả đều được thảo luận, bàn bạc kỹ lưỡng và đi đến
thống nhất: Giáo viên chủ nhiệm trực tiếp gặp và trao đổi với phụ huynh qua 4 đợt
chính trong năm học, đó là giữa kỳ I, cuối kỳ I, giữa kỳ II và cuối kỳ II.
Mặt khác, qua phiếu điều tra đầu năm, giáo viên nắm số diện thoại, địa chỉ
của từng phụ huynh học sinh để thường xuyên liên hệ, trao đổi với phụ huynh, cùng
phối hợp giáo dục, động viên giúp đỡ kịp thời từng học sinh, nhất là đối với những
học sinh cá biệt để nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện phát triển trí tuệ, năng
lực.
Việc trao đổi với phụ huynh bằng nhiều hình thức như: có thể gặp trực tiếp
hoặc trao đổi qua điện thoại mỗi khi có sự việc cần trao đổi, đôi khi chỉ là những

nhất được tặng một cây bút. Cứ một đợt thi đua (Tương ứng với đợt thi đua Liên
Đội phát động), học sinh có tổng số bông hoa nhiều nhất ngoài việc được cắm cờ,
ghi tên trong bảng thi đua của lớp còn được nhận thưởng vở hay những tập truyện
tranh.
Những học sinh tích cực tham gia các phong trào hoạt động của lớp, có ý
thức trách nhiệm, thật thà, tích cực trong lao động và học tập..... đều được tuyên
dương trước lớp và được nhận thưởng.
Cuối đợt hoặc cuối kỳ, tôi đều tổ chức cho các em bình bầu khen thưởng.
Việc làm này được tổ chức nghiêm túc, công bằng, khách quan để có tính giáo dục
cho các em.

17


IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Với những biện pháp nêu trên, kết thúc năm học 2014 -2015, tôi thật sự vui
mừng vì sự đầu tư của mình đã đạt được kết quả tốt. Đa số học sinh của lớp tôi chủ
nhiệm có ý thức kỉ luật cao, thi đua học tập rất sôi nổi ngay trong từng giờ học. Các
em mạnh dạn trình bày ý kiến và mong muốn của mình trước tập thể. Các thành
viên trong Hội đồng tự quản thực sự năng động hơn.Luôn sẵn sàng tham gia các
phong trào của lớp của trường; Có tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong học
tập; Ý thức chấp hành nội quy trường lớp tốt.
Kết quả cụ thể:
1. Số lượng:
Duy trì sĩ số : 20/ 20 - tỷ lệ 100%
2. Các môn học và hoạt động giáo dục:
Đánh giá định kì

Tiếng Việt
Toán

Tiếng Anh

Điểm 8 - 7
T. số TL %
6
30.0
5
25.0
8
40.0
4
20.0
3
15.0
7
35.0

Hoàn thành
T. số
TL %
20
100
20
100
20
100
20
100
20
100

0
0
0
0

Chưa hoàn thành
T. số
TL %
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
18


Tin học
3. Các năng lực:

20

100

0


20 100
/
/
20 100
/
/

- Lên lớp thẳng: 20 em, tỉ lệ: 100%
- Học sinh đạt các thành tích được khen thưởng: 15 em, tỉ lệ 75%.
6. Thành tích các hội thi:
- Thi văn nghệ vào ngày Khai giảng: Đạt giải nhất.
- Thi văn nghệ chào mừng ‘Tết Trung thu”: giải nhì
- Giải A thi mâm cỗ Trung thu
- Xếp loại A "Góc thân thiện", "Công trình măng non" chào mừng 20/11.
- Hội thi “Chúng em kể chuyện Bác Hồ”: 1 HS tham gia và đạt giải nhất
(Nguyễn Võ Minh Hùng)
- Hoàn thành sớm và tham gia 100% các hoạt động như: vẽ tranh, viết thư
UPU, ủng hộ học sinh vùng khó khăn.
- Tổng kết các đợt thi đua theo chủ điểm của Liên Đội: Lớp đều đạt giải nhất.
- Các cuộc thi cấp huyện: + Giải ba môn Bơi lội: Lê Thị Như Quỳnh
C. KẾT LUẬN
I. Ý NGHĨA
GVCN ngoài việc giảng dạy còn là cầu nối giữa nhà trường- học sinh - phụ
huynh học sinh- giáo viên bộ môn và còn là người cha, người mẹ thứ hai của các
19


em. Người chủ nhiệm lớp đòi hỏi phải có Tâm và Tài. “Tâm” là xem các em như
con như cháu, không ngại tốn thời gian, công sức cho lớp mình phụ trách. “Tài” là
tùy đặc điểm tình hình lớp mà có biện pháp phù hợp để quản lí, giáo dục.