VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HOÀNG HỮU

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TỪ THỰC TIỄN
HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyện ngành : Chính sách công
Mã số

: 60 34 04 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, 2017


Công trình đƣợc hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội.
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. BÙI NHẬT QUANG

Phản biện 1: PGS.TS.BÙI QUANG TUẤN
Phản biện 2: PGS.TS.NGUYỄN DANH SƠN

Luận văn sẽ đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp
tại: Học viện Khoa học Xã hội vào lúc: 10 giờ, ngày 19 tháng 10 năm
2017.

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thƣ viện Học viện Khoa học xã hội



- Nguyễn Đình Hòe - Vũ Văn Hiếu (2001): Du lịch bền
vững, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
- PGS.TS Phạm Trung Lƣơng (Hà Nội, 2002): Cơ sở khoa
học và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam, Đề tài khoa
học cấp nhà nƣớc.
- Richard Sharpley là Giáo sƣ về Du lịch và Phát triển tại Đại
học Central Lancashire, Vƣơng quốc Anh (2009): "Tourism
Development and the Environment: Beyond Sustainability? - Phát
triển du lịch và môi trường: vượt xa sự bền vững?"
- Megan Epler Wood (2017): "Sustainable Tourism On A
Finite Planet - Du lịch bền vững trên hành tinh hữu hạn".
Trên địa bàn huyện Ba Vì, vấn đề phát triển du lịch đã đƣợc chính
quyền đặc biệt quan tâm. Trong các nghị quyết của Huyện ủy Ba Vì, du lịch
đã đƣợc nâng lên thành ngành kinh tế mũi nhọn của huyện. Tuy nhiên, các
quan điểm phát triển của huyện vẫn tập trung nhiều vào các giá trị về kinh
tế, phát triển hạ tầng và giải quyết việc làm. Yếu tố phát triển du lịch bền
vững mới chỉ đƣợc nhắc tới và chƣa có những cơ chế, chƣơng trình cụ thể
riêng cho vấn đề này. Đáng kể tới, hiện nay huyện đang triển khai thực hiện
đề án phát triển du lịch cộng đồng tại ba xã là Ba Trại, Ba Vì và Vân Hòa.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận của thực hiện chính sách
phát triển du lịch bền vững, đánh giá thực trạng và những yêu cầu đặt
ra đối với quản lý nhà nƣớc, chính sách phát triển du lịch tại huyện
Ba Vì, thành phố Hà Nội. Đồng thời, nghiên cứu nhằm làm rõ những
điểm mạnh, điểm yếu cũng nhƣ những cơ hội, thách thức đối với
ngành du lịch huyện Ba Vì. Xác lập cơ sở khoa học và các giải pháp
cho phát triển du lịch bền vững ở Ba Vì, góp phần tôn tạo, khai thác

3


sách công. Đó là cách tiếp cận quy luật phạm vi chính sách công về
chu trình chính sách từ hoạch định đến xây dựng, thực hiện và đánh
giá chính sách công có sự tham gia chủ đề của các chính sách. Lý
thuyết chính sách công đƣợc soi sáng qua thực tiễn của chính sách
công giúp hình thành lý luận về chính sách chuyên ngành.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phƣơng pháp thu thập thông tin: Phân tích và tổng hợp, đƣợc
sử dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có
sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Trên cơ sở lý luận về chính sách phát triển du lịch bền vững,
xuất phát từ thực tiễn tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, góp phần làm
rõ thêm nhận thức chung về nội dung, hình thức thực hiện chính sách
nhà nƣớc về du lịch. Bƣớc đầu làm sáng tỏ một số vấn đề cấp bách đang
đặt ra trong thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại huyện
Ba Vì, thành phố Hà Nội. Đề xuất một số giải pháp cơ bản góp phần
nâng cao hiệu quả phát triển du lịch của huyện Ba Vì hiện nay.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể dùng làm cơ sở thực tiễn trong công tác
hoạch định chính sách phát triển du lịch trên địa bàn huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội. Đồng thời, dùng làm tài liệu tham khảo trong
quản lý nhà nƣớc về du lịch, dịch vụ, văn hóa...trên địa bàn huyện.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn có kết cấu bao gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển du lịch

Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con
ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên trong thời gian không quá 01
năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dƣỡng, giải trí,
tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch
1.2.2. Du lịch bền vững
Theo Luật Du lịch năm 2017, đƣợc quốc hội khóa XIV thông
qua ngày 19/6/2017 tại kỳ họp thứ 3:
"Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng
đồng thời các yêu cầu về kinh tế - xã hội và môi trƣờng, bảo đảm hài
6


hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn
hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch trong tƣơng lai".
1.2.3. Một số khác biệt giữa du lịch bền vững và du lịch đại chúng
* Du lịch đại chúng không đƣợc lập kế hoạch cẩn thận cho việc nâng
cao công tác bảo tồn hoặc giáo dục, không mang lại những lợi ích
cho cộng đồng địa phƣơng và có thể phá hủy nhanh chóng các môi
trƣờng nhạy cảm. Và kết quả là có thể phá hủy hoặc thay đổi một
cách không nhận ra đƣợc các nguồn lợi và văn hóa mà chúng phụ
thuộc vào.
* Du lịch bền vững đƣợc lập kế hoạch cẩn thận từ lúc bắt đầu để đem
lại lợi ích cho cộng đồng địa phƣơng, tôn trọng văn hóa, bảo tồn
nguồn lợi tự nhiên, giáo dục du khách và cả cộng đồng địa phƣơng.
Du lịch bền vững có thể tạo ra một lợi tức tƣơng tự nhƣ du lịch đại
chúng, nhƣng có nhiều lợi ích đƣợc để lại cho cộng đồng địa phƣơng
và các nguồn lợi tự nhiên, các giá trị văn hóa của vùng đƣợc bảo vệ.
. . Các ư c t chức thực hiện chính ách phát t iển u lịch ền
vững
1.3.1.

7


.5. Chủ thể và các ên liên uan t ng thực hiện chính ách phát
t iển u lịch ền vững
1.5.1 h thể thực hiện chính ách
1.5.2. ác ên liên uan hác
1.6. Một số mô hình phát triển du lịch bền vững t ng nư c và
quốc tế
1.6.1. Một số mô hình trên th giới
1.6.2. Một số

h nh t ng nước

1.6.3. Bài học kinh nghiệm rút ra

Kết luận Chương 1
Trong chƣơng 1, Luận văn đã tổng hợp các vấn đề về chính
sách công, chính sách phát triển du lịch bền vững, các vấn đề liên
quan đến du lịch và du lịch bền vững. Các khái niệm, hệ thống lý
luận nói chung đều khẳng định phát triển du lịch bền vững phải đƣợc
đảm bảo thống nhất và đồng bộ trên cả ba mặt: kinh tế - xã hội - môi
trƣờng.
Chƣơng 1 cũng đã bàn đến các nguyên tắc, tiêu chuẩn phát
triển du lịch bền vững cùng một số mô hình du lịch bền vững trong
nƣớc và quốc tế. Từ đó tạo cơ sở lý luận cho các chƣơng tiếp theo.

8




Đảng bộ huyện lần thứ XX (2005-2010). Các mục tiêu cơ bản đạt và
vƣợt Nghị quyết đề ra. Tổng giá trị sản xuất đạt 9.116 tỷ đồng, giá trị
tăng thêm đạt 4.311 tỷ đồng tăng trƣởng kinh tế đạt 16%.
- Sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản theo giá trị tăng thêm đạt 1.662
tỷ đồng, tăng 24,2% so với cùng kỳ. Nông nghiệp với hai sản phẩm
đặc trƣng Ba Vì đó là Chè sản lƣợng đạt 12.800 tấn/năm và sản
lƣợng sữa tƣơi đạt 9.750 tấn/năm.
- Sản xuất công nghiệp, TTCN: Giá trị tăng thêm đạt 340 tỷ đồng,
tăng 34% so với cùng kỳ. Huyện có hai cụm công nghiệp (Cam
Thƣợng và Đồng Giai xã Vật Lại) và 12 làng nghề đang hoạt động
hiệu quả.
- Dịch vụ du lịch: Giá trị tăng thêm đạt 1.803 tỷ đồng, tăng 48,4% so
với cùng kỳ. Doanh thu du lịch đạt 70 tỷ đồng, thu hút 1,5 triệu lƣợt
khách đến với Ba Vì. Huyện có 15 đơn vị hoạt động kinh doanh du
lịch.
2.2. Tài nguyên du lịch
2.2.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên
2.2.2. Tài nguyên du lịch nh n văn
2. . Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối v i phát triển
du lịch bền vững huyện Ba Vì
2.3.1. Điểm mạnh
a. Tài nguyên du lịch
Ba Vì là vùng đất đƣợc thiên nhiên ƣu đãi nên rất giàu tiềm
năng để phát triển du lịch...
b. Về nguồn nhân lực phục vụ du lịch
Ba vì có lợi thế nguồn nhân lực tại chỗ rất dồi dào và đa dạng
về thành phần.
10



Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở lƣu trú và dịch vụ du
lịch phát triển nhanh nhƣng nhìn chung tầm cỡ quy mô, tính
tiện nghi và phong cách sản phẩm du lịch còn nhỏ lẻ, chƣa
đồng bộ và vận hành chƣa chuyên nghiệp.

c. Nguồn nhân lực du lịch


Nhân lực chƣa đáp ứng yêu cầu.

d. Về phát triển sản phẩm và thị trường du lịch


Sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, đơn điệu



Chƣa bắt kịp thị trƣờng

e. Vốn và công nghệ
11




Nhu cầu đầu tƣ vào du lịch là rất lớn trong khi đó nguồn lực
về vốn và công nghệ còn rất hạn chế.




Sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt



Nguy cơ không theo kịp xu thế phát triển chung

2.4. T chức thực thi chính sách phát triển du lịch bền vững ở
Ba Vì
2.4.1. ác văn ản ch đạo c a t ung ương và thành y Hà Nội
Bộ chính trị, Bộ VHTT&DL, Thành ủy Hà Nội, các sở ban
ngành, Huyện ủy, UBND huyện Ba Vì đã ban hành các văn bản
hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách phát triển du lịch bền
vững trên địa bàn huyện.
2.4.2. Công tác triển khai thực hiện chính sách phát triển du lịch
t ên địa bàn huyện Ba Vì
12


Ban chấp hành Đảng bộ huyện Ba Vì đã có Nghị quyết số 11
NQ/ HU, ngày 28/4/2006 tiếp tục kêu gọi, huy động mọi nguồn lực
để đầu tƣ khai thác tiềm năng du lịch, đƣa ngành du lịch trở thành
ngành kinh tế mũi nhọn của huyện.
Ngày 31/3/2011, Ban chấp hành đảng bộ huyện Ba Vì đã ban
hành Nghị quyết 09-NQ/ HU về phát triển du lịch trên địa bàn huyện
Ba Vì giai đoạn 2011 - 2015 và những năm tiếp theo.
2.4.3. Thực trạng thực hiện chính sách phát triển du lịch tại huyện
Ba Vì
2.4.3.1. Phát triển du lịch tại các khu vực trong huyện
a. Khu vực chân Núi Ba Vì

2.4.3.4. Hoạt động đầu tư phát triển hạ tầng
a. Về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại các đơn vị Du lịch
Trên cơ sở quy hoạch chi tiết đƣợc duyệt, các đơn vị hoạt
động Du lịch đã không ngừng đầu tƣ cơ sở hạ tầng nhƣ: làm đƣờng
giao thông nội bộ, cải tạo nâng cấp nhà ăn, phòng nghỉ, khách sạn,
hội trƣờng, bể bơi, bãi để xe, khu vui chơi giải trí.
b. Đầu tư phát triển hạ tầng xung quanh các điểm du lịch
Hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, hệ thống cấp điện,
cấp nƣớc thƣờng xuyên đƣợc nâng cấp; các cụm di tích thƣờng
xuyên đƣợc tu bổ.
2.4.3.5. Công tác quản lý nhà nước về du lịch
Công tác quản lý nhà nƣớc về du lịch đƣợc quan tâm, UBND
huyện đã triển khai kịp thời những văn bản chỉ đạo của Nhà nƣớc về
du lịch. Xây dựng các phóng sự về du lịch và in đĩa VCD, thực hiện
tuyên truyền quảng bá du lịch. Thƣờng xuyên tiến hành kiểm tra, đôn
đốc và hƣớng dẫn các đơn vị du lịch hoạt động kinh doanh đúng theo
quy định của pháp luật, động viên, khen thƣởng kịp thời những đơn
vị, cá nhân có nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển du lịch Ba Vì,
14


kiên quyết xử lý nghiêm đối với những đơn vị, cá nhân vi phạm các
quy định của pháp luật, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội...
Thường xuyên quan tâm tới công tác phát triển nguồn nhân lực.
2.4.3.6. Công tác tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến du lịch
Hàng năm tổ chức thành công Lễ khai trƣơng Du lịch huyện
Ba Vì và Lễ khai hội Tản Viên Sơn; Đặc biệt là năm 2014 và 2016
phối hợp với Đài phát thanh và truyền hình Hà Nội tổ chức thành
công chƣơng trình truyền hình trực tiếp, thu hút đƣợc sự quan tâm
hƣởng ứng của du khách và ngƣời xem truyền hình. Từ đó góp phần

- Trình độ, năng lực và chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp ứng
xử văn hoá du lịch của một số cán bộ, nhân viên chƣa đáp ứng so với
nhu cầu phát triển ngày càng cao của hoạt động du lịch
- Các đơn vị kinh doanh du lịch chƣa tạo ra sản phẩm đặc trƣng hấp
dẫn để thu hút du khách đến thăm quan du lịch ở Ba Vì.
- Sự biến động của nền kinh tế đã làm ảnh hƣởng đến số lƣợng,
doanh thu và điều kiện kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch.
2.5. Những vấn đề đặt ra cho sự phát triển du lịch bền vững tại
huyện Ba Vì
2.5.1. Về kinh t
Theo các thống kê và điều tra thì lƣợng khách quay trở lại
chiếm tỉ lệ rất thấp. Bên cạnh đó, du lịch Ba Vì chƣa có thị trƣờng
khách ổn định; khách đến đây có mức chi trả chƣa cao và chƣa lƣu
trú dài ngày...
2.5.2. Về văn hóa - xã hội
Chƣa giải quyết thỏa đáng vấn đề việc làm nhƣ kỳ vọng;
nguy cơ sói mòn, mai một các giá trị văn hóa truyền thống.
2.5.3. Về tài ngu ên và

i t ường

2.5.3.1. Về tài nguyên
Do quản lý chƣa nghiêm nên một số vi phạm trong khai thác
và sử dụng tài nguyên du lịch vẫn diễn ra, đặc biệt là trong việc sử
dụng đất trái mục đích cho phép.
2.5.3.2. Về môi trường
16


Nhận thức của ngƣời dân chƣa cao, cộng với các đơn vị kinh

triển du lịch bền vững
3.2.1. Khắc phục những điểm y u và phát huy th mạnh
...Trong khai thác du lịch, các đơn vị kinh doanh du lịch chủ yếu tập
trung khai thác các lợi thế sẵn có nên hạn chế việc đầu tƣ, tôn tạo làm
giàu thêm tài nguyên du lịch. Từ đó, ngành du chính quyền huyện Ba
Vì cần quản lý chặt chẽ hơn nữa việc khai thác và sử dụng tài nguyên
du lịch; có những giải pháp hỗ trợ các đơn vị kinh doanh du lịch đầu
tƣ làm giàu thêm nguồn lợi quý giá sẵn có này...
...từng bƣớc hình thành đội ngũ lao động chuyên nghiệp trong quá
trình sử dụng và đào tạo lao động phục vụ hoạt động du lịch.
...Từng bƣớc phát triển hạ tầng du lịch theo hƣớng hiện đại mà vẫn
đảm bảo hài hòa với cảnh quan môi trƣờng tự nhiên cùng với đó là
đẩy mạnh công tác quảng bá hình ảnh thân thiện, chuyên nghiệp thì
du lịch Ba Vì chắc chắn khởi sắc hơn nữa.
...Phát triển các sản phẩm du lịch mới mẻ, hiện đại, cao cấp hơn trên
cơ sở những lợi thế sẵn có là yêu cầu cần thiết để có thể thu hút mạnh
mẽ sự quan tâm của du khách ở mọi cấp độ.
3.2.2. Giảm thiểu những ngu cơ hạn ch những thách thức
18


...ngành du lịch huyện Ba Vì dựa nhiều vào hoạt động du lịch sinh
thái nên vấn đề bảo vệ và tôn tạo môi trƣờng luôn cần đƣợc quan tâm
hàng đầu.
...để phát triển du lịch mà đánh mất đi những giá trị truyền thống
đáng quý cần gìn giữ thì cá nhân tôi cho rằng đó là một lỗi lớn; du
lịch luôn đi với văn hóa mà khách đến không thấy có cái gì gọi là văn
hóa bản địa thì thật đáng xấu hổ.
...Để cạnh tranh với các điểm đến lân cận, các điểm trong nƣớc và
hƣớng tới xuất hiện trên bản đồ du lịch thế giới thì ngành du lịch Ba

lịch (giai đoạn 2016-2020) ở Trung ƣơng. Một kênh nữa để huy động
vốn dạng này là từ vốn ODA tài trợ không hoàn lại hoặc chính sách
ƣu tiên của chính phủ cho các chƣơng trình phát triển du lịch bền
vững, kết hợp với xóa đói giảm nghèo. Hiện nay, ngân hàng phát
triển Châu Á (ADB), Cơ quan hợp tác quốc tế của Nhật Bản (JICA)
và Cơ quan hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) đang có nhiều
chƣơng trình hỗ trợ cho du lịch Việt Nam...
3.3.4. Phát triển thị t ường, xúc ti n quảng bá và xây dựng thương
hiệu du lịch
... Đa dạng hóa các kênh thông tin trong và ngoài nƣớc, đặc biệt chú
trọng cộng đồng ngƣời Việt ở nƣớc ngoài. Khai thác tối ƣu công
nghệ thông tin, truyền thông cho hoạt động xúc tiến quảng bá du lịch.
Đổi mới cách thức, nội dung, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện
đại, bảo đảm thực hiện thống nhất, chuyên nghiệp và nâng cao hiệu
quả xúc tiến quảng bá du lịch trong nước và nước ngoài. Xây dựng
và định vị thương hiệu du lịch quốc gia gắn với hình ảnh chủ đạo,
độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc....
3.3.5. Giải quy t tốt các vấn đề

i t ường

...Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trƣờng du lịch thông qua
việc thành lập các hiệp hội về môi trƣờng, xây dựng hệ thống thông
tin và báo cáo môi trƣờng, đẩy mạnh công tác truyền thông môi
20


trƣờng, truyền thông về rủi ro, khủng hoảng trong hoạt động du
lịch...
...Xây dựng những nội quy, quy chế bảo vệ môi trƣờng đối với du

ngồi lại để tìm ra giải pháp. Thiết nghĩ, phát triển bền vững trong
hoạt động du lịch không dừng ở việc không làm tổn hại đến những
khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tƣơng lai mà còn có thể làm
giàu thêm cho các khả năng đáp ứng đó xét theo góc độ của ngành du
lịch. Những giải pháp và kiến nghị trong luận văn tập trung theo
hƣớng đó với mong muốn phát huy tối đa và làm giàu thêm các
nguồn lực phục vụ hoạt động du lịch, đem lại lợi ích thiết thực và bền
vững cho cộng đồng địa phƣơng, đƣa Ba Vì phát triển đi lên về mọi
mặt tiến tới đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển chung của
thành phố Hà Nội cũng nhƣ cả nƣớc.
Luận văn mới chỉ dừng lại ở việc tổng kết thực tiễn trên cơ
sở thực hiện các chính sách của chính quyền địa phƣơng và hoạt
động kinh doanh du lịch trên địa bàn huyện Ba Vì. Việc nghiên cứu
đề ra chính sách mới, các đề án phát triển du lịch bền vững mang tính
đột phá, mang lại hiệu quả cao là mong muốn sẽ đƣợc thực hiện
trong tƣơng lai.
22