1

PHẦN MỞ ĐẦU
Vi phạm hành chính là loại vi phạm xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã
hội. Nó gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, tổ chức,
cá nhân và lợi ích chung của cộng đồng. Vì vậy, nhà nước đã ban hành nhiều văn
bản pháp luật quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính nhằm duy trì trật tự,
kỷ cương trong quản lý hành chính của Nhà nước. Hình thức xử phạt vi phạm
hành chính có vai trò cần thiết và quan trọng. Nhà nước có đề ra các hình thức xử
phạt hợp lý mới có thể giải quyết được các trường hợp xảy ra trong thực tế đời
sống. Vậy ở Việt Nam có những hình thức xử phạt vi phạm hành chính nào, nó áp
dụng vào thực tế ra sao? Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề hình thức xử phạt vi phạm
hành chính, trong phạm vi bài tiểu luận này em xin chọn đề tài: “Phân tích các
quy định của pháp luật hiện hành về hình thức xử phạt vi phạm hành chính và chỉ
ra sự kế thừa, phát triển của các quy định này so với Pháp lệnh vi phạm hành
chính năm 2002 (sửa đổi, bổ sung năm 2007,2008)” để nghiên cứu trong bài tập
học kỳ.

PHẦN NỘI DUNG
I.CÁC KHÁI NIỆM
I.1. Khái niệm vi phạm hành chính
Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi
phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và
theo quy định của pháp luật phải bị xử lý vi phạm hành chính. Như vậy,vi phạm
hành chính là hành vi trái pháp luật Hành chính, có lỗi, do chủ thể có năng lực
trách nhiệm hành chính thực hiện vi phạm các quy định pháp luật về quản lý nhà
nước mà không phải là tội phạm.
Vi phạm hành chính được cấu thành bởi bốn yếu tố gồm mặt khách quan,
mặt chủ quan, chủ thể, khách thể.
I.2.Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính
Xử phạt vi phạm hành chính là người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình

tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành
chính; trục xuất. Hình thức xử phạt này là hình thức xử phạt chính khi được áp
dụng độc lập và là hình thức phạt bổ sung khi được áp dụng kèm hình thức phạt
chính.
Về cơ bản, các hình thức xử phạt được quy định và phát triển dựa trên kết
cấu các hình thức xử phạt chính và hình thức xử phạt bổ sung của Pháp lệnh
XLVPHC, trong đó, hình thức xử phạt cảnh cáo và phạt tiền vẫn giữ vai trò chủ
đạo trong hệ thống hình thức xử phạt chính để làm cơ sở cho việc giao Chính phủ


3

quy định hình thức xử phạt áp dụng đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính cụ
thể tại các nghị định. Điều này thể hiện qua việc quy định hai hình thức xử phạt
này chỉ được áp dụng là hình thức xử phạt chính.
Như vậy vẫn kế thừa các hình thức xử phạt cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền
sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề; tịch thu tang vật, phương tiện được sử
dụng để vi phạm hành chính và trục xuất của Pháp lệnh XLVPHC năm 2002,
trong Luật XLVPHC bổ sung hình phạt mới là đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời
hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; hình thức xử phạt tịch thu tang vật vi
phạm hành chính, phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính được quy định vừa
là hình thức xử phạt chính vừa là hình thức xử phạt bổ sung.
II.2. Điều 22. Cảnh cáo
Hình thức xử phạt cảnh cáo được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 21 và
cụ thể tại Điều 22 Luật XLVPHC
Hình thức này được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính
không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị áp dụng hình
thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người
chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện. Cảnh cáo được quy định

hành chính bị xử phạt vi phạm hành chính phải nộp một khoản tiền nhất định vào
ngân sách nhà nước. Kế thừa quy định về mức phạt tiền đối với các hành vi vi
phạm hành chính, Điều 23 Luật XLVPHC quy định mức phạt tiền trong xử phạt
vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng với cá nhân, từ
100.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng với tổ chức, trừ các lĩnh vực thuế; đo
lường; sở hữu trí tuệ; an toàn thực phẩm; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; chứng
khoán; hạn chế cạnh tranh mức phạt tiền tối đa theo quy định tại các luật tương
ứng. Như vậy, so với Pháp lệnh XLVPHC thì Luật XLVPHC đã nâng mức phạt
tiền tối thiểu từ 10.000 đồng lên 50.000 đồng; nâng mức phạt tiền tối đa từ
500.000.000 đồng lên 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân, đến 2.000.000.000
đồng đối với tổ chức. Đồng thời, quy định cơ chế đặc thù về xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, môi trường, an ninh, trật tự, an
toàn xã hội đối với khu vực nội thành của các thành phố trực thuộc trung ương
nhằm đảm bảo hiệu quả của việc xử phạt vi phạm hành chính, đáp ứng yêu cầu
phòng, chống vi phạm hành chính trong giai đoạn hiện nay.


5

Kế thừa quy định tại Điều 14 của Pháp lệnh XLVPHC năm 2002; khoản 1,
2 Điều 24 Luật XLVPHC đã quy định rất rõ ràng 10 mức phạt tiền tối đa cho các
hành vi vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước cụ thể và có sự
phân biệt về mức phạt tiền áp dụng đối với cá nhân, tổ chức: Phạt tiền đến
30.000.000 đồng: hôn nhân và gia đình; bình đẳng giới; bạo lực gia đình; lưu trữ;
tôn giáo; thi đua khen thưởng; hành chính tư pháp; dân số; vệ sinh môi trường;
thống kê….Phạt tiền đến 75.000.000 đồng: quốc phòng, an ninh quốc gia; lao
động; dạy nghề; giao thông đường sắt; giao thông đường thủy nội địa; bảo hiểm y
tế; bảo hiểm xã hội…. Phạt tiền đến 500.000.000 đồng: xây dựng; quản lý rừng,
lâm sản; đất đai….Phạt tiền đến 1.000.000.000 đồng: quản lý các vùng biển, đảo
và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; quản lý hạt nhân

Theo khoản 3 Điều 24 Luật XLVPHC, để bảo đảm tính thống nhất với quy
định của các luật đặc thù có quy định mức xử phạt tiền tính theo số lần giá trị
hàng hóa, tang vật vi phạm hành chính. Luật quy định mức phạt tiền tối đa trong
các lĩnh vực thuế; đo lường; sở hữu trí tuệ; an toàn thực phẩm; chất lượng sản
phẩm, hàng hóa; chứng khoán; hạn chế cạnh tranh theo quy định tại các luật
tương ứng. Ngoài ra, để bảo đảm sự linh hoạt và bao quát, không bỏ sót các hành
vi vi phạm hành chính mới xuất hiện, đối với các lĩnh vực mới chưa được quy
định trong Luật thì giao cho Chính phủ quy định sau khi được sự đồng ý của Ủy
ban thường vụ Quốc hội và mức phạt tiền tối đa đối với các lĩnh vực mới không
được vượt quá mức phạt tối đa đã được Luật quy định là 2.000.000.000 đồng. Đây
là những quy định mới so với Pháp lệnh XLVPHC. Những quy đinh này giúp cho
các chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính tiến hành xử phạt mà không
bị mâu thuẫn với các luật khác cũng như giải quyết được các vi phạm trong các
lĩnh vực mới chưa được quy định.
Việc lựa chọn, áp dụng mức phạt tiền đối với người vi phạm phải trong
khung phạt cụ thể được văn bản pháp luật quy định cho loại vi phạm được thực
hiện theo cách: khi phạt tiền mức phạt cụ thể đối với một hành vi vi phạm hành
chính là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó;
nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt có thể giảm xuống nhưng không được giảm
quá mức tối thiểu của khung tiền phạt; nếu có tình tiết tăng nặng thì mức phạt tiền
có thể tăng lên nhưng không được vượt quá mức tối đa của khung tiền phạt.
Việc lựa chọn, áp dụng mức phạt tiền đối với người chưa thành niên vi
phạm hành chính có những nét đặc thù riêng biệt đã được pháp luật quy định, cụ


7

thể: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính chỉ bị phạt cảnh
cáo, không bị phạt tiền; Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính
bị phạt tiền thì có thể áp dụng đối với họ không được quá một phần hai mức phạt

Đình chỉ hoạt động có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với
cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong các trường hợp sau: Thứ nhất, gây hậu
quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính
mạng, sức khỏe con người, môi trường của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ
mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép thì bị đình chỉ một phần hoạt
động đó trong thời hạn nhất định. Thứ hai, thực hiện động sản xuất, kinh doanh,
dịch vụ hoặc hoạt động khác mà theo quy định của pháp luật không cần phải có
giấy phép hoạt động đã gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây
hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật
tự, an toàn xã hội thì bị đình chỉ toàn bộ hoặc một phần hoạt động đó trong thời
hạn nhất định.
Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình
chỉ hoạt động có thời hạn là một hình thức xử phạt rất nghiêm khắc do ảnh hưởng
trực tiếp đến lợi ích vật chất, uy tín của người vi phạm hành chính. Do đó, hình
thức xử phạt này mang lại hiệu quả lớn và ngăn ngừa vi phạm hành chính.
Pháp lệnh XLVPHC chỉ quy định hình thức xử phạt tước quyền sử dụng
giấy phép, chứng chỉ hành nghề đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng. Quy định
này gây khó khăn cho việc xử lý nhiều tình huống thực tế bởi có nhiều tổ chức, cá
nhân hoạt động, kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không quy
định điều kiện hoạt động, kinh doanh là phải có giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
Do đó khi cá nhân, tổ chức đó vi phạm ở mức độ nghiêm trọng, gây hậu quả nặng
nề cho môi trường, con người,…thì không có chế tài xử phạt tương xứng. Vì lý do
này, Luật XLVPHC đã bổ sung hình thức xử phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn
bên cạnh hình thức tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề. Ngoài
ra, Luật cũng đưa ra hình thức xử phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn được áp
dụng trong trường hợp hành vi vi phạm phát sinh từ hoạt động, vận hành của một
quy trình, bộ phận nhất định chứ không phải toàn bộ doanh nghiệp, nhà máy đó,
không cần thiết phải tước giấy phép hoạt động để tránh việc gián đoạn hoạt động
sản xuất, kinh doanh của các bộ phận khác trong doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp
hạn chế ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, cũng như

Kế thừa quy định tại Điều 15 Pháp lệnh XLVPHC, Luật XLVPHC vẫn quy
định trục xuất là hình thức xử phạt áp dụng đối với người nước ngoài vi phạm
hành chính trong lãnh thổ Việt Nam.


10

Trục xuất là hình thức xử phạt buộc người nước ngoài có hành vi vi phạm
hành chính tại Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa
Việt Nam. Chính phủ quy định chi tiết việc áp dụng hình thức xử phạt trục xuất.
Theo Luật Quốc tịch 2014 “Người nước ngoài cư trú ở Việt Nam là công
dân nước ngoài và người không quốc tịch thường trú hoặc tạm trú ở Việt Nam”.
Hình thức xử phạt trục xuất chỉ áp dụng đối với người nước ngoài cư trú trên lãnh
thổ Việt Nam. Với mục đích là trừng phạt, răn đe người nước ngoài vi phạm pháp
luật và ngăn ngừa một cách triệt để khả năng vi phạm pháp luật mới của người
nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam. Trục xuất là một hình thức xử phạt vi phạm
hành chính được áp dụng linh hoạt trên thực tiễn bởi trong từng trường hợp cụ thể
nó có thể là hình thức phạt chính hoặc hình thức phạt bổ sung. Người nước ngoài
vi phạm pháp luật Việt Nam có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, đồng thời bị trục
xuất, trong trường hợp này trục xuất là hình phạt bổ sung. Cũng có thể họ bị trục
xuất mà không bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền, trong trường hợp này trục xuất
được áp dụng là hình phạt chính.

PHẦN KẾT LUẬN
Qua việc phân tích các quy định về hình thức xử phạt vi phạm hành chính
và chỉ ra sự kế thừa, phát triển của các quy định này so với Pháp lệnh XLVPHC
năm 2002, có thể thấy rằng các hình thức xử phạt vi phạm hành chính của nước ta
hiện nay đã được quy định cụ thể, rõ ràng, đầy đủ và toàn diện hơn. Luật
XLVPHC tiếp tục kế thừa những quy định về hình thức xử phạt vi phạm hành
chính đã được thực tiễn kiểm nghiệm và bổ sung thêm những hình thức mới,