MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa
phương, do cử tri địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng
và quyền làm chủ của nhân dân. Hội đồng nhân dân có vai trò đặc
biệt quan trọng trong việc phát huy dân chủ, đảm bảo quyền lực nhà
nước thuộc về nhân dân, đảm bảo hoạt động đúng đắn của các cơ
quan nhà nước ở địa phương. Hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân đang
nỗ lực xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân thì vấn đề
đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân nói chung và
Hội đồng nhân dân cấp huyện nói riêng càng mang tính cấp thiết.
Trong hơn 30 năm đổi mới, chủ trương đổi mới tổ chức và
hoạt động của Hội đồng nhân dân được thể hiện rất rõ trong nhiều
văn kiện của Đảng như: Cương lĩnh năm 1991, Cương lĩnh năm
2011, Văn kiện các Đại hội Đảng lần thứ VI, VII, VIII, IX, X, XI,
XII và các văn kiện Hội nghị Trung ương Đảng các khóa. Những
quan điểm, chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng
nhân dân trong các Văn kiện của Đảng được Nhà nước cụ thể hóa
thành các văn bản pháp luật và những mô hình thực tiễn để thực hiện.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa X) về đẩy mạnh cải
cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà
nước đã đề ra chủ trương thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng
nhân dân cấp quận, huyện, phường. Để cụ thể hóa chủ trương nói
trên, ngày 15/11/2008, Quốc hội khóa XII đã ban hành Nghị quyết số
26/2008/QH12 về việc thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng
nhân dân huyện, quận, phường ở một số địa phương và Ủy ban
thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 724/2009/UBTVQH,
1




Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm đã đạt được, hoạt động
của HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên vẫn còn những hạn
chế, tồn tại nhất định như: nhiều nơi hoạt động của HĐND còn mang
tính hình thức; chất lượng kỳ họp HĐND chưa cao; công tác giám sát
của HĐND chưa mang lại nhiều kết quả thiết thực; trong chất vấn và
trả lời chất vấn còn tình trạng nể nang, né tránh; hoạt động tiếp xúc
cử tri, tiếp công dân, tiếp nhận kiến nghị của công dân chưa được
thường xuyên, liên tục; hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND còn
thấp, chưa tương xứng với vị trí, vai trò quan trọng mà Hiến pháp
quy định và nhân dân giao phó.
Từ thực trạng nêu trên cho thấy rằng, việc nghiên cứu lý luận
và thực tiễn về hoạt động của HĐND các cấp nói chung và của
HĐND cấp huyện nói riêng là đòi hỏi khách quan, là yêu cầu cấp
thiết. Đặc biệt việc đi sâu nghiên cứu thực trạng hoạt động của
HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên, trên cơ sở đó, đưa ra
những quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của
Hội đồng nhân dân cấp huyện càng có ý nghĩa thực tiễn quan trọng.
Vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp
huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên” để làm luận văn Thạc sĩ luật.
2. Tình hình nghiên cứu
Hiện nay, vấn đề hoạt động của Hội đồng nhân dân được nhiều
tác giả nghiên cứu với các góc độ khá nhau. Tuy nhiên, có thể nói
cho đến nay chưa có một đề tài độc lập đi sâu nghiên cứu hoạt động
của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh Phú Yên để tổng kết, đánh
giá những thành tựu đạt được và những hạn chế cần khắc phục, qua
đó đưa ra những giải pháp có giá trị thực tiễn nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động của HĐND cấp huyện ở tỉnh Phú Yên. Do vậy, nghiên

3



5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Trong quá trình nghiên cứu, dựa trên cơ sở lý luận của chủ
nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng,
Nhà nước về hoạt động của HĐND cấp huyện.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Có rất nhiều phương pháp nghiên cứu, ở đây tác giả chủ yếu
dùng các phương pháp phân tích những tài liệu sẵn có; phương pháp
thu thập và xử lý thông tin; phương pháp thống kê, phân tích, tổng
hợp và xử lý số liệu; phương pháp so sánh, đánh giá; phương pháp
quan sát;… để nghiên cứu
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ có một số đóng góp nhất định sau:
6.1. Ý nghĩa lý luận
Qua nghiên cứu đề tài sẽ khái quát những nét cơ bản về hoạt
động của Hội đồng nhân dân cấp huyện.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả quá trình nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa trong việc
nâng cao nhận thức pháp lý trong hoạt động của Hội đồng nhân dân
cấp huyện trong cả nước nói chung và của Hội đồng nhân dân cấp
huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên nói riêng; qua đó đưa ra được các
giải pháp để tăng cường hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện
trên địa bàn tỉnh Phú Yên.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội
dung luận văn gồm 3 chương:
5


để xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố
quốc phòng - an ninh.
1.1.2. Tính chất của Hội đồng nhân dân cấp huyện
1.1.2.1. Tính quyền lực nhà nước
Tính quyền lực nhà nước của HĐND cấp huyện thể hiện ở
quyền quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và thực
hiện quyền giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và các nghị
quyết của HĐND huyện đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên
địa bàn huyện.
7


1.1.2.2. Tính đại diện
Tính đại diện của HĐND thể hiện ở việc HĐND là cơ quan do
cử tri địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền
làm chủ của nhân dân, thay mặt nhân dân quyết định những vấn đề
quan trọng của địa phương. Hình thức hoạt động chủ yếu thông qua
kỳ họp toàn thể. Mọi quyết định của HĐND được biểu quyết thông
qua theo nguyên tắc đa số.
1.1.3. Chức năng của Hội đồng nhân dân cấp huyện
- Chức năng quyết định.
- Chức năng giám sát.
Nội dung và nguyên tắc hoạt động của Hội đồng nhân dân
cấp huyện
1.1.4. Nội dung hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp
huyện
Hoạt động của HĐND cấp huyện là việc HĐND các huyện,
quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực
thuộc trung ương (gọi chung là cấp huyện) thực hiện những chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND theo luật định.


.

9


CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
CẤP HUYỆN, TỈNH PHÚ YÊN
2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của Hội đồng
nhân dân cấp huyện, tỉnh Phú Yên
2.1.1. Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội
2.1.2.Cơ cấu, chất lượng, tổ chức đại biểu Hội đồng nhân
dân cấp huyện
Qua kết quả bầu cử ở hai nhiệm kỳ (2011 – 2016 và 20162021) cho thấy số lượng, chất lượng của đại biểu HĐND cấp huyện ở
tỉnh Phú Yên ngày càng nâng lên, điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi
cho các đại biểu hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, góp phần nâng
cao vị thế của HĐND cấp huyện trong chính quyền địa phương.
2.2.Thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp
huyện tỉnh Phú Yên
2.2.1. Hoạt động tại kỳ họp của Hội đồng nhân dân:
2.2.2. Hoạt động của Thường trực HĐND
2.2.3. Hoạt động các ban của Hội đồng nhân dân
2.2.4. Hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân
2.3. Đánh giá về hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân
dân cấp huyện trong thời gian qua tại tỉnh Phú Yên
2.3.1. Những ưu điểm và kết quả đạt được trong hoạt động
của Hội đồng nhân dân cấp huyện tại tỉnh Phú Yên
Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh
Phú Yên (nhiệm kỳ 2011-2016) ngày càng được nâng cao, từng bước

11


tác bố trí nhân sự, hiệp thương, lựa chọn bầu đại biểu HĐND chưa thật
sự chọn được người tài, có tâm huyết với hoạt động của HĐND.
Việc thực hiện mối quan hệ công tác giữa Thường trực HĐND
với UBND, các cơ quan chuyên môn của UBND cùng cấp chưa thật tốt.
Các điều kiện đảm bảo hoạt động của HĐND cấp huyện chưa
thực sự đáp ứng được yêu cầu hoạt động.

12


CHƯƠNG 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
TỪ THỰC TIỄN TỈNH PHÚ YÊN
3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội
đồng nhân dân cấp huyện
3.1.1. Xuất phát từ yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân
Xây dựng nhà nước pháp quyền đang trở thành một xu thế tất
yếu khách quan đối với các quốc gia dân chủ hiện đại, trong đó có
Việt Nam. Để xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền thì phải
phát huy dân chủ, muốn phát huy được dân chủ mà cụ thể ở đây là
dân chủ gián tiếp thì phải nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ
quan dân cử trong đó có thiết chế HĐND.
3.1.2. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của
chính quyền địa phương
Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương có

cho mọi hoạt động của HĐND được nâng cao và mang lại hiệu quả
thiết thực trong thực tế.
3.2.2. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân
cấp huyện phải theo hướng phân quyền cho chính quyền địa
phương
Tổ chức và hoạt động của HĐND cấp huyện cần được thiết lập
trên nguyên tắc phân quyền giữa trung ương và địa phương trên cơ sở
bảo đảm tính thống nhất của quốc gia. Theo đó, HĐND hoạt động
thực quyền hơn, thể hiện được vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước
ở địa phương và đại diện cho quyền làm chủ của nhân dân.
14


3.2.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân
cấp huyện phải trên cơ sở nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của
Hội đồng nhân dân cấp huyện
Muốn nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cấp huyện
phải nhận thức đúng vị trí, vai trò, chức năng của HĐND cấp huyện.
Nhận thức đúng vị trí, vai trò của HĐND không chỉ là yêu cầu đối
với bản thân HĐND và các bộ phận cấu thành HĐND mà còn là
trách nhiệm của cấp ủy đảng, các cơ quan nhà nước, các tổ chức
chính trị-xã hội và nhân dân.
3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội
đồng nhân dân cấp huyện
3.3.1.Tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật về hoạt
động của Hội đồng nhân dân cấp huyện
Xây dựng và hoàn thiện các quy định về hoạt động của HĐND
nhằm tạo một hành lang pháp lý đầy đủ và phù hợp làm cơ sở cho
HĐND và các bộ phận cấu thành HĐND tổ chức và hoạt động đúng
quy định của pháp luật và được pháp luật bảo đảm, đáp ứng yêu cầu

nội dung, điều kiện tổ chức kỳ họp HĐND. Nâng cao chất lượng hoạt
động của Thường trực HĐND chủ yếu cần nâng cao chất lượng hoạt
động chuẩn bị kỳ họp và hoạt động giám sát của Thường trực
HĐND.
3.3.5. Nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Hội đồng
nhân dân cấp huyện
Để nâng cao chất lượng của các Ban HĐND cần nâng cao chất
lượng công tác thẩm tra các báo cáo, đề án, tờ trình, dự thảo nghị
quyết đảm bảo chất lượng và mang tính phản biện cao. Đồng thời,
nâng cao chất lượng công tác giám sát của các Ban HĐND đảm bảo
đúng quy trình, có chất lượng, hiệu quả.
16


3.3.6. Nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểu Hội đồng
nhân dân cấp huyện
Để nâng cao chất lượng của đại biểu HĐND cần nâng cao chất
lượng hoạt động tiếp xúc cử tri và chất lượng tại kỳ họp.
Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực của đại biểu HĐND đảm
bảo đại biểu HĐND là người đủ tiêu chuẩn trình độ, năng lực, phẩm
chất đạo đức nhằm thực hiện tốt hơn vai trò là người đại diện cho ý
chí, nguyện vọng của nhân dân, thay mặt cử tri quyết định những vấn
đề quan trọng của địa phương.
3.3.7. Đảm bảo các điều kiện hoạt động của Hội đồng nhân
dân cấp huyện
Đảm bảo cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động của HĐND,
Thường trực HĐND, các Ban HĐND, đại biểu HĐND. Đặc biệt, cần
đảm bảo kinh phí hoạt động và các chế độ, chính sách, điều kiện hoạt
động cho đại biểu HĐND cấp huyện.
Cung cấp đầy đủ, kịp thời các Nghị quyết của Đảng, văn bản

18


trương của cấp ủy phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương và
giải quyết những vấn đề bức xúc của cử tri, qua đó góp phần giữ
vững quốc phòng - an ninh, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, từng
bước nâng cao đời sống nhân dân. Thông qua hoạt động giám sát,
HĐND cấp huyện đã giúp HĐND, các ngành hoàn thành tốt chỉ tiêu,
nhiệm vụ theo nghị quyết của HĐND, cũng như chỉ tiêu, nhiệm vụ
cấp trên giao. Mặt khác, thông qua hoạt động giám sát còn giúp đại
biểu HĐND nhận thức đầy đủ hơn về trách nhiệm của mình trước cử
tri, có thêm thông tin để tham gia thảo luận, quyết định các chủ
trương, chính sách thuộc thẩm quyền của HĐND cấp huyện.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hiệu quả hoạt
động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh Phú Yên thời gian qua
vẫn còn một số hạn chế, như hoạt động còn mang nặng tính hình
thức; hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với vị trí, vai trò mà pháp
luật đã quy định.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực trạng kết quả hoạt động của
HĐND cấp huyện, luận văn đề xuất một số giải pháp để nâng cao
hiệu quả hoạt động của HĐND cấp huyện, như: 1) Tiếp tục hoàn
thiện các quy định của pháp luật về hoạt động của HĐND cấp huyện;
2) Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy đảng; 3) Nâng
cao chất lượng kỳ họp của HĐND cấp huyện; 4) Nâng cao chất lượng
hoạt động của Thường trực HĐND cấp huyện; 5) Nâng cao chất
lượng các Ban HĐND cấp huyện; 6) Nâng cao chất lượng hoạt động
của đại biểu HĐND cấp huyện. 7) Đảm bảo các điều kiện hoạt động
của HĐND cấp huyện.

19