VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN CHIẾN

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP
BỀN VỮNG TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

Hà Nội, năm 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN CHIẾN

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP
BỀN VỮNG TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NAM
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã số: 60.34.04.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. NGUYỄN TRỌNG XUÂN


Phạm Văn Chiến


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT
TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG .................................................................. 7
1.1. Một số khái niệm ................................................................................................ 7
1.2. Đặc điểm, vai trò và các yếu tố ảnh hưởng tới chính sách phát triển nông
nghiệp bền vững ...................................................................................................... 12
1.3. Nội dung chính sách phát triển bền vững nông nghiệp và các văn bản liên quan
đến phát triển nông nghiệp bền vững ở nước ta ...................................................... 16
1.4. Kinh nghiệm về chính sách phát triển bền vững nông nghiệp ......................... 23
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP
BỀN VỮNG Ở TỈNH QUẢNG NAM .................................................................. 26
2.1. Khái quát về tỉnh Quảng Nam .......................................................................... 26
2.2. Khái quát về sản xuất nông nghiệp Quảng Nam.............................................. 30
2.3. Một số chính sách và thực trạng thực hiện chính sách phát triển bền vững nông
nghiệp tỉnh Quảng Nam .......................................................................................... 34
2.4. Đánh giá chung về thực hiện chính sách phát triển bền vững nông nghiệp tỉnh
Quảng Nam ............................................................................................................. 56
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHẰM TIẾP TỤC
THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
TẠI TỈNH QUẢNG NAM .................................................................................... 64
3.1. Định hướng, mục tiêu phát triển và quan điểm chung về hoàn thiện chính sách phát
triển nông nghiệp theo hướng bền vững tại tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới ....... 64
3.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng
bền vững tại tỉnh Quảng Nam ................................................................................. 68
KẾT LUẬN ............................................................................................................ 78


2.4.

Cơ cấu nội bộ ngành lâm nghiệp 2007-2015

40

2.5.

Thực trạng sử dụng đất đai tỉnh Quảng Nam

41

2.6.

Xuất khẩu nông sản tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2015

48

3.1.

Ma trận SWOT về phát triển bền vững nông nghiệp tỉnh
Quảng Nam

64


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế quan trọng của nền kinh tế

tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh
hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn, nông dân được đào tạo có trình độ sản xuất
ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai
trò làm chủ nông thôn mới. Xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo
hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hoá lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu
quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia
cả trước mắt và lâu dài“ [9, tr.3].
Ngày 17/8/2004, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số
153/2004/QĐ-TTg về định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam.
Trong đó khẳng định phải phát triển nông nghiệp theo yêu cầu bền vững và đề ra
những vấn đề cần ưu tiên trong phát triển nông nghiệp bền vững ở nước ta.
Ngày 10/6/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 899/QĐ-TTg về
phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng
và phát triển bền vững, trong đó tiếp tục xác định “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp là
một hợp phần của tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế quốc dân, phù hợp với chiến lược
và kế hoạch phát triển KT- XH của cả nước, gắn với phát triển KT-XH và bảo vệ
môi trường để đảm bảo phát triển bền vững; phát triển bền vững vừa là một quá
trình, vừa là mục tiêu của ngành”.
Quảng Nam là một tỉnh ven biển thuộc vùng phát triển kinh tế trọng điểm
của miền Trung, phía Bắc giáp thành phố Đà Nẵng, phía Đông giáp biển Đông với
trên 125 km bờ biển, phía Tây giáp tỉnh Kon Tum và nước cộng hoà Dân chủ Nhân
dân Lào, phía Nam giáp tỉnh Quảng Ngãi. Quảng Nam có lực lượng lao động dồi
dào, với trên 887.000 người (chiếm 62% dân số toàn tỉnh), trong đó lao động ngành
nông nghiệp chiếm 61,57% [47]. Trong những năm qua, nông nghiệp của tỉnh đã
đạt được nhiều thành tựu nhất định, phát triển với tốc độ khá, giá trị sản xuất bình
quân tăng từ 4-5%/năm [6]; sản xuất nông nghiệp được đầu tư thâm canh, chú trọng
công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng và sử dụng các loại giống có năng năng suất,
chất lượng mang lại hiệu quả kinh tế, thu nhập cho người nông dân. Kết cấu hạ tầng
kinh tế - xã hội được tăng cường, bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi, khởi sắc.


Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Tập bài giảng về phát triển bền vững ở Việt Nam, gồm 5 tập thuộc dự án

3


VIE/01/05 do nhiều cơ quan như Trường đại học Kinh tế quốc dân, Học viện
Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh... biên soạn, Nxb Kinh tế quốc dân
năm 2006.
- Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển nông nghiệp ở tỉnh Quảng Nam
theo hướng bền vững, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp học viện, Chủ nhiệm đề tài:
ThS Trần Đình Chính, Học viện Chính trị - Hành chính khu vực III.
- Hoàng Thị Chính (2010), Để nông nghiệp phát triển bền vững, Tạp chí Phát
triển kinh tế số tháng 6 - 2010.
Các công trình, bài viết nghiên cứu trên đề cập đến nhiều vấn đề lý luận và
thực tiễn phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở nước ta. Các tác giả đã nêu
những lý luận cơ bản nhất về phát triển nông nghiệp, đánh giá thực trạng phát triển
nông nghiệp nước ta trong thời gian qua và đưa ra những giải pháp rất quan trọng
về quản lý nhà nước để phát triển nông nghiệp Việt Nam trong những năm tới.
Tuy vậy, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào được công bố về
chính sách phát triển nông nghiệp bền vững từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam. Vì vậy,
tôi chọn đề tài: “Chính sách phát triển nông nghiệp bền vững từ thực tiễn tỉnh
Quảng Nam” làm luận văn thạc sĩ của mình, luận văn thực hiện có sự kế thừa, phát
triển những thành quả của các đề tài liên quan trước đó để đánh giá, phân tích, từ đó
đề xuất các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp theo
hướng bền vững từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam, từ đó kiến nghị các giải pháp hoàn
thiện một số chính sách thúc đẩy phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh theo