ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
------------o0o-----------

TRƢƠNG THỊ THANH HUYỀN

VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN
NGHI LỘC, TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
------------o0o-----------

TRƢƠNG THỊ THANH HUYỀN

VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN
NGHI LỘC, TỈNH NGHỆ AN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN TRONG XÂY DỰNG NÔNG
THÔN MỚI .................................................................................................................6
1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ......................................................6
1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN TRONG XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI ..................................................................................................10
1.2.1 Lý luận về nông thôn........................................................................................10
1.2.2 Xây dựng nông thôn mới ................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.3 Vai trò của chính quyền trong xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not
defined.
1.3 KINH NGHIỆM THỰC TIỄN............................ Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Kinh nghiệm vài trò của chính quyền trong xây dựng nông thôn mới trên thế
giới............................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.3.2 Kinh nghiệm vai trò của chính quyền xây dựng nông thôn mới trong nƣớc
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.3 Bài học kinh nghiệm rút ra ............................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2.PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............ Error! Bookmark not defined.
2.1 CÁCH TIẾP CẬN ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Tiếp cận hệ thống ............................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Tiếp cận dựa vào cộng đồng ............................ Error! Bookmark not defined.
2.1.3 Tiếp cận trực quan ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.2 PHƢƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU ............ Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Tài liệu thứ cấp ................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Tài liệu sơ cấp .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3 PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU ................... Error! Bookmark not defined.


2.3.1 Phân tổ thống kê ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Bảng thống kê .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Phƣơng pháp phân chia và tổng hợp ................ Error! Bookmark not defined.
2.4. PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ......................... Error! Bookmark not defined.

PHƢƠNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MớI Ở HUYỆN NGHI LỘC,
TỈNH NGHỆ AN ...................................................... Error! Bookmark not defined.
4.1 QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MớI CỦA
HUYỆN NGHI LỘC ................................................. Error! Bookmark not defined.
4.1.1 Quan điểm ........................................................ Error! Bookmark not defined.
4.1.2 Mục tiêu ........................................................... Error! Bookmark not defined.
4.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI ............. Error! Bookmark not defined.
4.2.1 Nâng cao công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục để nâng cao nhận thức
của cán bộ và ngƣời dân ........................................... Error! Bookmark not defined.
4.2.2 Tạo lập đồng bộ cơ chế, chính sách ................. Error! Bookmark not defined.
4.2.3. Đẩy mạnh đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ Error! Bookmark not defined.
4.2.4. Tăng cƣờng và linh hoạt huy động nguồn lực, phân bổ nguồn lực phù hợp
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
4.2.5 Tăng cƣờng công tác chỉ đạo, hƣớng dẫn.................................... ...
83
4.2.6. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát ......... Error! Bookmark not
defined.
4.2.7 Giải quyết dứt điểm khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân liên
quan đến quá trình xây dựng nông thôn mới ............ Error! Bookmark not defined.
4.3 KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT ..................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ............................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................12


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1. Cơ cấu dân số và lao động Nghi Lộc tính đến 31/12/2013 ............ 50
Bảng 3.2. Kết quả thực hiện một số chỉ tiêu về phát triển kinh tế trên địa bàn
Nghi Lộc (Tính theo giá so sánh năm 2010) ...................................................52
Bảng 3.3 Kết quả công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới ………57

phát triển kinh tế yếu kém nên tình trạng kinh tế, văn hoá xã hội kém phát
triển ở nông thôn vẫn là phổ biến.
Để rút ngắn khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị, Hội
nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa X ra Nghị quyết 26 về
“Nông nghiệp, nông dân và nông thôn”. Trên tinh thần đó, Thủ tƣớng Chính
phủ ban hành “Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới” (Quyết định số
491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009) và “Chƣơng trình mục tiêu Quốc gia xây dựng
nông thôn mới” (Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 06/4/2010).


Trên tinh thần Nghị quyết 26 và các quyết định có liên quan, các địa
phƣơng căn cứ vào đặc điểm, nguồn lực của địa phƣơng mình mà tiến hành
các hoạt động xây dựng nông thôn mới theo các tiêu chí đã đặt ra.
Hiện nay cũng nhƣ cả nƣớc, tỉnh Nghệ An đang phấn đấu khẩn trƣơng
hoàn thành quá trình xây dựng nông thôn mới để làm thay đổi cơ bản diện
mạo nông thôn, cải thiện chất lƣợng cuộc sống cho ngƣời nông dân. Chính vì
thế, đẩy nhanh tiến độ thực hiện xây dựng nông thôn mới, đƣa ra những giải
pháp có tính khả thi cao, phù hợp với yêu cầu, sát với thực tiễn, là những yêu
cầu cấp bách.
Nghi Lộc là huyện đồng bằng lớn thứ 3 của tỉnh Nghệ An, là một trong
những địa phƣơng có vị trí quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế

- xã

hội của tỉnh Nghệ An . So với nhiều huyện thị khác trong tỉnh , huyện Nghi
Lộc có dân số khá đông với số dân hơn 194.858 ngƣời, nhƣng dân cƣ chủ yếu
tập trung ở khu vực nông thôn (chiếm 96,5%). Huyện đƣợc xem là một địa
phƣơng có nhiều thuận lợi trong phát triển kinh tế - xã hội và thƣờng đƣợc lựa
chọn là nơi để triển khai các mô hình thí điểm. Nhƣng hiện nay việc triển khai
thực hiện xây dựng nông thôn mới tại địa bàn huyện còn nhiều lúng túng và

dựng nông thôn mới ở huyện Nghi Lộc, Nghệ An.
- Đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của chính quyền địa phƣơng
trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Nghi Lộc, Nghệ An.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu là vai trò của chính quyền huyện Nghi Lộc trong
xây dựng nông thôn mới.
3.2 Phạm vi nghiên cứu


3.2.1 Phạm vi không gian: Huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
3.2.2. Phạm vi về thời gian: Từ năm 2010-6/2014
3.2.3 Phạm vi nội dung: Chính quyền địa phƣơng trong xây dựng nông
thôn mới trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, tiếp cận theo chƣơng
trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới.
4. Cấu trúc Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 4
chƣơng:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn
về vai trò của chính quyền trong xây dựng nông thôn mới
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng của chính quyền địa phương trong xây dựng
nông thôn mới ở huyện Nghi Lộc tỉnh Nghệ An
Chương 4: Giải pháp đẩy mạnh vai trò của chính quyền địa phương
trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Nghi Lộc


Chƣơng 1.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN TRONG XÂY DỰNG

nghiệp.Những công trình liên quan đến chính sách nông nghiệp, nông thôn và
nông dân ở nƣớc ta có khối lƣợng rất đồ sộ, cách thức tiếp cận cũng rất đa
dạng.
Công trình: Phạm Xuân Nam, 1997. Phát triển nông thôn. Hà Nội: Nhà
xuất bản Khoa học xã hội là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về phát
triển nông thôn. Trong công trình này, tác giả đã phân tích khá sâu sắc một số
nội dung về phát triển kinh tế - xã hội nông thôn nƣớc ta nhƣ dân số, lao
động, việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; vấn đề sử dụng và quản lý nguồn
lực tài nguyên thiên nhiên; vấn đề phân tầng xã hội và xoá đói giảm nghèo
Trong lúc phân tích những thành tựu, yếu kém và thách thức đặt ra trong phát
triển nông nghiệp, nông thôn nƣớc ta, các tác giả đã chỉ ra yêu cầu hoàn thiện
hệ thống chính sách và cách thức chỉ đạo của Nhà nƣớc trong quá trình vận
động của nông thôn.
Về mô hình nông nghiệp, nông thôn trong lịch sử dân tộc là vấn đề rất
đƣợc nhiều nhà khoa học quan tâm. Đây cũng là vấn đề không thể thiếu vắng
khi xác định mô hình nông thôn mới hiện nay.
Công trình nghiên cứu Nguyễn Văn Bích và Chu Tiến Quang, 1996.
Chính sách kinh tế và vai trò của nó đối với phát triển nông nghiệp, nông
thôn Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia đã luận giải nhiều
nội dung liên quan đến chủ đề nghiên cứu nhƣ khái niệm về chính sách, các
nội dung của chính sách kinh tế và quá trình thay đổi chính sách nông nghiệp
Việt Nam trong 10 năm đổi mới và những tác động của chúng.


Điểm chung nhất của các nghiên cứu này là sau khi phân tích thực tiễn
giải quyết vấn đề quản lý Nhà nƣớc nói chung và việc xây dựng chỉ đạo chính
sách phát triển nông nghiệp, nông thôn ở nƣớc ngoài, các tác giả đều cố gắng
gợi mở, nêu lên những kinh nghiệm để có thể vận dụng cho giải quyết những
vấn đề thực tiễn của Việt Nam.
Những công trình trên đã cung cấp những luận cứ, luận chứng, những

phát triển đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế, nhất là trong điều kiện kinh tế thị
trƣờng cũng đã có nhiều công trình nhƣ tác giả Phạm Khắc Dũng, 2012. Giải
pháp xây dựng và phát triển nông thôn mới của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc
Kạn. Luận văn thạc sỹ, Trƣờng Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh; Vũ
Thị Hoàng Anh, 2011. Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa
bàn huyện Nông Cống. Luận văn tiến sỹ, Đại học Thái Nguyên. Các công
trình nói chung đã tổng quan đƣợc những vấn đề lý luận về nông thôn mới; hệ
thống hóa đƣợc những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ
Chí Minh và của Đảng, Nhà nƣớc ta về xây dựng nông thôn mới; đúc kết
đƣợc khái niệm và những tiêu chí đánh giá, những yếu tố ảnh hƣởng đến việc
thực hiện xây dựng nông thôn mới ở các địa phƣơng; phân tích đánh giá sâu
đặc điểm tình hình của các xã miền núi, điều kiện kinh tế khó khăn. Đặc biệt
là công trình đã đi sâu nghiên cứu khá kỹ vai trò của nông dân trong xây dựng
nông thôn mới và đề xuất đƣợc một số giải pháp khá cụ thể để nâng cao giải
pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới. Công trình đề cập khá sâu đến vai
trò của nông dân nhƣng cũng chƣa đề cập đến vai trò của chính quyền địa
phƣơng trong thực hiện xây dựng nông thôn mới.
Chung quy lại, nghiên cứu về xây dựng nông thôn mới đã có nhiều nhà
nghiên cứu quan tâm, đề cập và có nhiều công trình, đề tài công bố có giá trị
cả về lý luận và ứng dụng trong thực tiễn. Tuy nhiên, trong các tác phẩm, đề


tài, mỗi tác giả thƣờng chỉ đề cập đến một khía cạnh nào đó trong việc xây
dựng xây dựng nông thôn mới và thƣờng đề cập ở dạng chung nhất hoặc
trong một địa phƣơng cụ thể; chƣa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu về vai trò
của chính quyền địa phƣơng trong xây dựng nông thôn mới. Đây là một
khiếm khuyết mà bản thân nhận thấy cần phải có sự nghiên cứu cụ thể hơn để
góp phần khắc phục đƣợc những khó khăn tồn tại trong quản lý nhà nƣớc đối
với chính quyền địa phƣơng trong xây dựng nông thôn mới.
Trong đề tài, một số nội dung có liên quan đến nghiên cứu đã đƣợc

1.2.1.2 Đặc trưng cơ bản của nông thôn
Hệ thống xã hội nông thôn đƣợc xác định theo ba đặc trƣng cơ bản sau:
- Về các nhóm giai cấp, tầng lớp xã hội: Ở nông thôn, đặc trƣng chủ
yếu ở đây là nông dân, ngoài ra ở từng xã hội còn có các giai cấp, tầng lớp
nhƣ địa chủ, phú nông, nhóm thợ thủ công nghiệp, buôn bán nhỏ, v.v..
- Về lĩnh vực sản xuất: Đặc trƣng rõ nét nhất của nông thôn là sản xuất
nông nghiệp; ngoài ra, còn có thể kể đến cấu trúc phi nông nghiệp bao gồm:
dịch vụ, buôn bán, tiểu thủ công nghiệp có vai trò rất lớn đối với lĩnh vực sản
xuất nông nghiệp.
- Về lối sống, văn hóa của từng loại cộng đồng: Nông thôn thƣờng rất
đặc trƣng với lối sống văn hóa của cộng đồng làng xã. Đặc trƣng này bao gồm
rất nhiều khía cạnh nhƣ từ hệ thống dịch vụ, sự giao tiếp, đời sống tinh thần,
phong tục, tập quán, hệ giá trị, chuẩn mực cho hành vi,... đến khía cạnh dân
số, lối sống gia đình, sinh hoạt kinh tế,... (Bùi Quang Dũng, 2007)
Đó là những đặc trƣng cơ bản nhất về mặt xã hội học để nhận diện
nông thôn. Chính đặc trƣng thứ ba đã tạo ra bản sắc riêng, diện mạo riêng cho
hệ thống xã hội nông thôn.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vũ Thị Hoàng Anh, 2011. Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn
mới trên địa bàn huyện Nông Cống. Luận văn tiến sỹ. Đại học Thái Nguyên.
2. Nguyễn Văn Bích và Chu Tiến Quang, 1996. Chính sách kinh tế và
vai trò của nó đối với phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam. Hà Nội:
Nxb Chính trị Quốc gia
3. Benedict J.tria kerrkvliet, Jamesscott Nguyễn Ngọc, Đỗ Đức Định,
2000. Một số vấn đề về nông nghiệp, nông dân nông thôn ở các nước và Việt
Nam. Hà Nội: Nxb Nông nghiệp.
4. Nguyễn Chí Dũng, 2010. Sự phát triển xã hội và quản lý phát triển xã
hội ở các vùng nông thôn nước ta hiện nay thực trạng và giải

16. Phạm Xuân Nam, 1997. Phát triển nông thôn. Hà Nội: Nxb Khoa
học xã hội.
17. Xuân Quang, 2011. Phong trào Saemaul Undong thực hiện thắng
lợi tại Hàn Quốc: Sáu bài học kinh nghiệm quý.
http://www.baomoi.com/Home/ KinhTe/kinhtenongthon.com.vn
18. Bùi Hải Thắng, Một số khó khăn khi xây dựng nông thôn mới và
giải pháp khắc phục.
19. Tƣởng Kiến Trung, 2009. Nguồn gốc, những kinh nghiệm quý báu
và ý nghĩa của phong trào xây dựng nông thôn mới ở Hàn Quốc; Agriculture
policy development in Korea and current issues.
20. Ủy ban nhân dân huyện Nghi Lộc, 2000. Quy hoạch phát triển kinh
tế xã hội huyện Nghi Lộc giai đoạn 2000 đến 2010 và 2020. Nghi Lộc


21. Quản Hải Yến và cộng sự, 2010. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn
mới hiện đại tại thôn Hoa Tây tỉnh Giang Tô. Tạp chí Nông nghiệp & Nông
thôn, số tháng 7/2011.