BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………
BỘ NỘI VỤ
…………/…………
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
HUỲNH PHẠM KHÁNH NGỌC
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngày: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017
Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Thao
Phản biện 1: ..............................................................................................
Phản biện 2: ..............................................................................................
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học
viện Hành chính Quốc gia
- Vũ Thị Thu Hằng (2016) với Luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế
quốc tế QLNN đối với vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trong xây dựng kết
cấu hạ tầng kinh tế tại Việt Nam, được thực hiện tại Học viện khoa học xã hội.
i
- Nguyễn Hoàng Anh (2008), Hiệu quả quản lý đầu tư công tại
TP.HCM: Vấn đề và giải pháp, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành kinh tế thực
hiện tại trường Đại học kinh tế TP.HCM.
- Nguyễn Mạnh Hải (2015), Quản lý đầu tư công tại tỉnh Hòa Bình,
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý kinh tế thực hiện tại trường Đại học
kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.
Thứ hai, đối với các bài báo khoa học
- Nguyễn Đức Thành và Đinh Tuấn Minh (2011), Đổi mới thể chế, cơ
chế và những giải pháp chấn chỉnh, hoàn thiện, tái cấu trúc lĩnh vực đầu tư công.
- Vũ Thành Tự Anh (2013), Quản lý và phân cấp quản lý đầu tư
công thực trạng ở Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế, đây là tài liệu phục vụ
giảng dạy trong chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.
- Đỗ Thiên Anh Tuấn (2015), Đầu tư công và quản lý đầu tư công
ở Việt Nam, đây cũng tài liệu phục vụ giảng dạy trong chương trình giảng
dạy kinh tế Fulbright.
- Võ Đại Lược và Nguyễn Văn Cường (2012), Đối mới cơ chế phân
cấp quản lý đầu tư công hiện nay, bài báo của các tác giả được đăng trên
Tạp chính kinh tế và chính trị thế giới số 06 (194).
Thứ ba, các giáo trình về đầu tư và quản lý đầu tư công
- Giáo trình Quản lý dự án đầu tư của trường Đại học kinh tế quốc
dân xuất bản năm 2005.
- Giáo trình Kinh tế đầu tư cũng của trường Đại học kinh tế quốc
dân xuất bản năm 2007.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp
luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử của triết
học Mác-Lênin.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
iii
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau đây:
Phương pháp thu thập và hồi cố thông tin dữ liệu từ các nguồn khác
nhau (information retrieval), phương pháp khảo cứu và phân tích tại bàn
(desk - review); Phương pháp hệ thống; Phương pháp tổng hợp, phân tích;
Phương pháp thống kê.
6. Đóng góp mới của luận văn
Hệ thống hóa và khái quát hóa cơ sở lý luận và các quy định của
pháp luật hiện nay về QLNN của UBND cấp tỉnh đối với hoạt động đầu tư
công. Mặt khác, các giải pháp của luận văn có thể sử dụng hoặc có thể tham
khảo để tiếp tục phát triển nhằm cung cấp các luận cứ có giá trị khoa học cho
việc cải thiện hiệu quả lý nhà nước về đầu tư công của UBND TP.HCM, qua
đó góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận
văn được thiết kế thành 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1. Cơ sở khoa học của QLNN về đầu tư công.
Chương 2. Thực trạng QLNN về đầu tư công trên địa bàn TP.HCM.
Chương 3. Một số giải pháp hoàn thiện công tác QLNN về đầu tư
công trên địa bàn TP.HCM.
1
Thứ hai, đầu tư phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn
vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;
Thứ ba, đầu tư và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích;
Thứ tư, đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức
đối tác công tư;
1.1.5. Vai trò của đầu tƣ công đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
Thứ nhất, duy trì và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Thứ hai, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực.
Thứ ba, góp phần giảm thất nghiệp, nâng cao chất lượng lao động.
Thứ tư, góp phần cải thiện sự bình đẳng trong xã hội.
Thứ năm, góp phần khắc phục những thất bại của thị trường.
1.2. Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ công
1.2.1. Khái niệm quản lý nhà nước về đầu tư công
Quản lý nhà nước về đầu tư công là hoạt động của các cơ quan hành
chính nhà nước và người có thẩm quyền trong có quan hành chính nhà nước
nhằm chấp hành các quy định của Hiến pháp, luật, VBQPPL của cơ quan nhà
nước cấp trên trong lĩnh vực đầu tư công và điều hành hoạt động đầu tư của
Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã
hội, các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, qua đó góp
phần sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công, đảm bảo công bằng xã hội, thúc đẩy sự
phát triển bền vững của nền kinh tế, giữ vững an ninh, bảo đảm quốc phòng.
1.2.2. Nguyên tắc quản lý nhà nước về đầu tư công
Thứ nhất, tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng
vốn đầu tư công.
Thứ hai, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, kế
hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của đất nước, quy hoạch phát triển
kinh tế - xã hội và quy hoạch phát triển ngành.
tư công;
3
1.2.4.4. Đánh giá hiệu quả đầu tư công; kiểm tra, thanh tra việc
thực hiện các quy định của pháp luật về đầu tư công, việc tuân thủ quy
hoạch, kế hoạch đầu tư công;
1.2.4.5. Xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo của các tổ chức,
cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư công;
1.2.4.6. Khen thưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thành
tích trong hoạt động đầu tư công;
1.2.4.7. Hợp tác quốc tế về đầu tư công.
1.3. Kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ công của một số
địa phƣơng
1.3.1. Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội;
1.3.2. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng;
1.3.3. Kinh nghiệm của tỉnh đồng Nai;
1.3.4. Bài học kinh nghiệm rút ra.
4
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẦU TƢ CÔNG TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Khái quát chung về đầu tƣ công trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh
2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội
a) Tình hình kinh tế xã hội
19.282
19.374
Trả nợ
gốc và lãi
vay
Số vốn
Số dự
án
-
-
-
-
518,495
-
-
-
-
5
Đầu tƣ
theo hình
thức PPP
Số vốn
Số dự
án
606
-
-
-
529,597
02
-
-
-
06
công mới
trong
năm
Số vốn
1.775,68
1.996,24
1.105,81
1.812,45
2.279,23
Số dự
án
91
179
119
118
244
Số vốn
4.000
3.849,1
Số dự
án
69
66
64
61
16
Tiền bồi thƣờng
giải phóng mặt
bằng
1.407,86
1.542,5
668,398
686,194
Chuẩn bị
đầu tƣ
Vốn hỗ
trợ phát
triển
chính
thức
ODA
6
Trong số hàng trăm dự án được triển khai mỗi năm tại thành phố Hồ
Chí Minh, đáng chú ý là một số đại dự án sau đây: Dự án đường sắt đô thị tại
TP.HCM, dự án này dự tính sẽ xây dựng 220 km đường sắt với 08 tuyến xuyên
tâm và vành khuyên nối các trung tâm chính của thành phố; Dự án Đại lộ Đông
- Tây đã hoàn thành với 21,9 km đường (bao gồm hầm Thủ Thiêm); Dự án
đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài đã thông tuyến vào ngày
30/8/2016 với chiều dài toàn tuyến là 13,6 km; Dự án nâng cấp đô thị TP.HCM
triển khai từ năm 2004 đến năm 2014 với sáu hạng mục thành phần, trong đó
có hạng mục cải tạo kênh Tân Hóa - Lò Gốm với tổng mức đầu tư là 11.616 tỷ
đồng; Dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đang trong giai đoạn triển khai
giai đoạn 2 với tổng mức đầu tư ước tính 12.012 tỷ đồng; ngoài ra còn một số
dự án lớn khác như xây dựng đường Võ Văn Kiệt, đường hầm Sài Gòn, Mai
Chí Thọ, đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây...
Căn cứ vào các thông tin được thể hiện trong Bảng 2.1 và một số
tài liệu có liên quan, chúng tôi có một số nhận xét sau đây:
Thứ nhất, phần lớn các dự án đầu tư công trên địa bàn TP.HCM có
quy mô đầu tư nhỏ, phân tán và manh mún.
Thứ hai, tỷ trọng đầu tư công (tức là đầu tư phát triển) trên địa bàn
công mà các cơ quan nhà nước ở trung ban hành là tương đối nhiều; nội dung
của các văn bản tương đối rộng và phức tạp, quy định về nhiều vấn đề mới mà
trước đây chưa có. Một trong những quy định mới của Luật Đầu tư công chính
là việc lập kế hoạch đầu tư công trung hạn (5 năm) của các cấp chính quyền địa
phương. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay, kế hoạch đầu tư công trung
hạn 5 năm 2016 - 2020 của TP.HCM vẫn chưa được lập xong.
Hai là, tổ chức thực hiện các VBQPPL do Hội đồng nhân dân
TP.HCM và bản thân UBND TP.HCM ban hành
Trong giai đoạn 2012 – 2016, Hội đồng nhân dân TP.HCM đã ban
hành 02 Nghị quyết về đầu tư công, gồm: (i) Nghị quyết số 22/2012/NQHĐND ngày 05/12/2012 và Nghị quyết số 28/2013/NQ-HĐND ban hành
ngày 10/12/2013. Để thực hiện 02 VBQPPL nêu trên, UBND TP.HCM đã
8
ban hành 03 văn bản sau đây để triển khai thực hiện, gồm: (i) Quyết định số
630/QĐ-UBND ngày 02/02/2013; Quyết định số 459/QĐ-UBND ngày
24/01/2014 và Quyết định số 325/QĐ-UBND ngày 28/01/2015.
2.2.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, kế
hoạch, quy hoạch, giải pháp, chính sách đầu tư công
Thứ nhất, xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược đầu tư công
Nếu đã đề cập đến trong mục 2.2.1 của luận văn, cho đến thời điểm
hiện nay TP.HCM chưa ban hành được kế hoạch đầu tư công trung hạn giai
đoạn 2016 - 2020 cho các cấp chính quyền trên địa bàn mình.
Thứ hai, xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đầu tư công
Trong giai đoạn 2012 – 2016, UBND TP.HCM triển khai thực hiện 03
chương trình đầu tư công, gồm: (i) Chương trình giảm ùn tắc giao thông,
giảm tai nạn giao thông giai đoạn 2011 - 2015, tầm nhìn đến năm 2020; (ii)
Chương trình giảm ô nhiễm môi trường giai đoạn 2011 - 2015; (iii) Chương
trình giảm ngập nước giai đoạn 2011 - 2015. Hiện nay, UBND TP.HCM và
Ngoài những giải pháp đó có thể xem là liên quan đến chính sách về
đầu tư công, thì theo tìm hiểu của chúng tôi hiện UBND TP.HCM và các cơ
quan liên quan chưa ban hành một chính sách riêng rẽ nào liên quan đến
đầu tư công trên địa bàn. Đây là điều rất đáng tiếc, khi mà vấn đề đầu tư
công cần những giải pháp tổng thể và cái nhìn toàn diện hơn thay vì là
những vấn đề sự vụ, tản mạn, không hệ thống và do đó, không giải quyết
được những yếu kém cơ bản hiện nay về cơ sở hạ tầng của TP.HCM.
2.2.3. Theo dõi và cung cấp thông tin về quản lý và sử dụng vốn
đầu tư công
Việc cung cấp thông tin về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công một
cách chủ động thông qua hoạt động phát ngôn của người có thẩm quyền và
cung cấp thông tin cho báo chí trên địa bàn TP.HCM hiện được thực hiện
theo Quyết định số 32/2013/QĐ-UBND ngày 23/8/2013 của UBND
TP.HCM ban hành Quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí
trên địa bàn TP.HCM. Theo văn bản này thì người cung cấp thông tin về
10
quản lý và sử dụng vốn đầu tư công có thể là Chủ tịch UBND TP.HCM,
Giám đốc Sở KH&ĐT TP.HCM, hoặc người được hai chủ thể này ủy
quyền. Tuy nhiên, hoạt động này (nếu có) hiện cũng không có đầu mối nào
thống kê hoặc ghi chép, do đó, cũng hầu như không thể kiểm chứng được.
2.2.4. Đánh giá hiệu quả đầu tư công; kiểm tra, thanh tra việc thực
hiện các quy định của pháp luật về đầu tư công
Thứ nhất, đánh giá hiệu quả đầu tư công
Đối với việc đánh giá kế hoạch đầu tư công, theo tìm hiểu của chúng
tôi thì hầu như UBND TP.HCM chưa thực hiện việc này. Việc chưa đánh
giá đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn là điều dễ hiểu, vì cho đến thời
điểm hiện nay TP.HCM chưa có kế hoạch đầu tư công trung hạn (giai đoạn
khoản 17 Điều 4 Luật Đầu tư công) thì theo số liệu thống kê không xảy ra
trường hợp nào. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong lĩnh vực bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ cho các chương trình,
dự án đầu tư công trên địa bàn TP.HCM tình hình khiếu nại hết sức gay gắt
và có những diễn biến phức tạp.
2.2.6. Khen thƣởng cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thành
tích trong hoạt động đầu tƣ công
Trong quá trình hoạt động của mình Ban Quản lý đầu tư xây dựng
công trình nâng cấp đô thị TP.HCM (thuộc Chương trình chỉnh trang và
phát triển đô thị của TP.HCM) đã được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân
chương Lao động hạng Ba năm 2011; Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng
khen năm 2008; Chính phủ tặng cờ Đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua năm
2012; UBND TP.HCM tặng cờ Đơn vị thi đua xuất sắc năm 2011 và 2012.
2.2.7. Hợp tác quốc tế về đầu tư công
Hợp tác quốc tế về đầu tư công của TP.HCM chủ yếu thể hiện qua
các hoạt động có liên quan đến việc vận động nguồn vốn viện trợ ODA.
2.3. Đánh giá công tác quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ công trên địa
bàn TP.HCM
12
2.3.1. Kết quả đạt được
Thứ nhất, công tác QLNN về đầu tư công của UBND TP.HCM đã
mang lại một số kết quả tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của
TP.HCM.
Thứ hai, trong giai đoạn trước năm 2015, khi mà các văn bản quy
phạm pháp luật về đầu tư công nói chung, QLNN về đầu tư công nói riêng
chưa được ban hành, hoặc được ban hành một cách rất hạn chế thì UBND
dụng vốn đầu tư công hầu như không được UBND TP.HCM thực hiện,
hoặc nếu đã được thực hiện thì việc này hầu như rất khó kiểm chứng.
Thứ năm, công tác thanh tra, kiểm tra các việc thực hiện các quy định
của pháp luật về đầu tư công của UBND TP.HCM chưa đạt hiệu quả.
Thứ sáu, UBND TP.HCM cũng chưa thực hiện tốt trách nhiệm của
mình trong việc xử lý các hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền xảy ra trong lĩnh
vực đầu tư công trên địa bàn thành phố.
Thứ bảy, nguồn vốn đầu tư từ nguồn ngân sách thành phố đang bị dàn
trải một cách không cần thiết, làm giảm hiệu quả của hoạt động đầu tư công.
Thứ tám, mô hình đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) hiện
nay trên địa bàn TP.HCM cũng đang tồn tại nhiều bất cập và tiềm ẩn nhiều
rủi ro cho cả phía cơ quan nhà nước và đối tác tư nhân.
2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế, bất cập
Thứ nhất, nguyên nhân lớn nhất, xuất phát từ tinh thần trách nhiệm
thấp của đội ngũ cán bộ lãnh đạo và công chức tham mưu trong lĩnh vực
đầu tư công của UBND TP.HCM. Xem xét 07 nội dung QLNN về đầu tư
công cho thấy, tuy hành lang pháp lý cho một số nội dung còn thiếu và chưa
đầy đủ, nhưng điều đó không đủ để biện hộ cho những gì đang diễn ra trong
công tác QLNN về đầu tư công của UBND TP.HCM.
Thứ hai, nhiều hạn chế, bất cập tồn tại trong lĩnh vực QLNN về đầu
tư công và hiệu quả đầu tư công trên địa bàn TP.HCM thấp còn vì hai vấn
đề sau đây: (i) Các số liệu thống kê về TP.HCM quá sơ sài và độ tin cậy
thấp; (ii) Các quy hoạch về TP.HCM không thể hiện được vai trò của mình.
14
Thứ ba, hạn chế, bất cập trong công tác QLNN về đầu tư công trên địa
bàn TP.HCM cũng bắt nguồn từ chính hệ thống pháp luật về đầu tư công.
Thứ tư, tỷ lệ thu ngân sách được giữ lại của TP.HCM đã thấp lại ngày
theo hướng hiện đại vào năm 2020
3.1.3. Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ công trên địa bàn
TP.HCM phù hợp phƣơng hƣớng phát triển ngành, lĩnh vực của thành phố
- Định hướng phát triển các ngành dịch vụ;
- Định hướng phát triển công nghiệp - xây dựng;
16
- Định hướng phát triển nông nghiệp - nông thôn;
- Định hướng phát triển các lĩnh vực văn hóa - xã hội;
- Định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật.
3.1.4. Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ công trên địa bàn
TP.HCM phù hợp phƣơng hƣớng tổ chức không gian phát triển của thành phố
- Mô hình phát triển thành phố: theo mô hình tập trung - đa cực, khu
vực trung tâm là khu vực nội thành với bán kính 15 km và 4 cực phát triển.
- Tổ chức lãnh thổ hệ thống đô thị. Khu đô thị trung tâm của thành
phố là khu vực trung tâm hiện hữu bao gồm Quận 1, Quận 3, một phần
quận 4, quận Bình Thạnh và khu đô thị mới Thủ Thiêm; Thành phố sẽ mở
rộng và phát triển theo các hướng như sau: (i) Hướng chính phía Đông; (ii)
Hướng chính phía Nam; (iii) Hướng phụ phía Tây - Bắc; (iv) Hướng phụ
phía Tây, Tây - Nam.
- Phân vùng phát triển;
- Phân khu chức năng;
- Hệ thống các trung tâm;
- Hệ thống các trung tâm chuyên ngành;
- Hệ thống các khu công viên, cây xanh, không gian mở, mặt nước;
- Các khu vực bảo tồn và cấm xây dựng;
về đầu tư công.
Thứ ba, UBND TP.HCM cần xây dựng chiến lược đầu tư công
trên địa bàn TP.HCM cho từng giai đoạn phát triển của thành phố.
Thứ tư, UBND TP.HCM cần triển khai xây dựng các chương trình
đầu tư công mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của thành phố.
Thứ năm, UBND TP.HCM cần chỉ đạo các cơ quan có liên quan
công bố công khai các thông tin về đầu tư công trên địa bàn TP.HCM.
Thứ sáu, UBND TP.HCM cần chỉ đạo Thanh tra TP.HCM, chỉ đạo
Thanh tra Sở KH&ĐT thông qua Giám đốc Sở KH&ĐT khi xây dựng kế
18
hoạch thanh tra cho những năm tới ưu tiên cho việc thanh tra các cơ quan,
tổ chức, đơn vị có liên quan trong việc chấp hành pháp luật về đầu tư công.
Thứ bảy, UBND TP.HCM cần thành lập một số hội đồng chuyên
trách, chuyên thực hiện việc đánh giá độc lập, hoặc thuê các tổ chức tư nhân
tiến hành đánh giá độc lập đối với các chương trình, dự án đầu tư công trên
địa bàn.
Thứ tám, UBND TP.HCM tập trung giải quyết và chỉ đạo các cơ
quan có liên quan cùng tham gia giải quyết các vụ khiếu nại đông người
hiện nay trên địa bàn TP.HCM.
Thứ chín, UBND TP.HCM cần thay đổi cách thức làm quy hoạch
hiện nay trên địa bàn thành phố.
3.3.4. Tăng cường hiệu lực và hiệu quả quy trình quản lý nhà nước
về đầu tư công
Theo chúng tôi, trong thời gian tới, Bộ KH&ĐT cần tham mưu cho
Chính phủ ban hành một Nghị định riêng về quy trình quản lý đầu tư công.
Theo đó, các quy định của Nghị định này có thể tập trung vào các vấn đề sau:
Thứ nhất, thẩm định dự án và kiểm tra việc thẩm định dự án một cách
Copyright: Tài liệu đại học ©