I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN TH MAI

Khởi tố vụ án hình sự đối với các tội xâm phạm
trật tự an toàn giao thông đ-ờng bộ
(Trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Hà Tĩnh)

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2017


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN TH MAI

Khởi tố vụ án hình sự đối với các tội xâm phạm
trật tự an toàn giao thông đ-ờng bộ
(Trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Hà Tĩnh)
Chuyờn ngnh: Lut hỡnh s v t tng hỡnh s
Mó s: 60 38 01 04

LUN VN THC S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: TS. NGUYN VN TUN

H NI - 2017


Khái quát chung về khởi tố vụ án hình sự ....................................... 8

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và nhiệm vụ khởi tố vụ án hình sự..................... 8
1.1.2. Mục đích, ý nghĩa của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự ..................... 13
1.2.

Khái quát chung tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đường bộ ........................................................................................... 15

1.3.

Khái niệm và đặc điểm khởi tố vụ án hình sự đối với các tội
xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ ........................... 18

1.4.

Khái quát lịch sử hình thành và phát triển pháp luật tố tụng
hình sự Việt Nam về khởi tố vụ án hình sự.................................... 26

1.4.1. Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng tám năm 1945 đến trƣớc pháp
điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật tố tụng hình Việt Nam năm 1988 ..... 26
1.4.2. Giai đoạn từ năm 1988 đến nay ......................................................... 29
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................................................................ 32
Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN KHỞI TỐ
VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ
AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH HÀ TĨNH ............................................................................... 34
2.1.

Quy định của pháp luật về khởi tố vụ án hình sự ......................... 34

3.1.2. Tiếp tục hoàn thiện quy định của pháp luật về cơ sở và căn cứ
khởi tố vụ án hình sự .......................................................................... 77
3.1.3. Tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiếp nhận thông tin về tội
phạm, kiểm sát việc tiếp nhận và giải quyết thông tin về tội phạm ... 78
3.1.4. Tiếp tục hoàn thiện các quy định về trách nhiệm xác định dấu
hiệu tội phạm ...................................................................................... 84
3.1.5. Tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm khởi tố vụ án hình sự ....... 86
3.2.

Các giải pháp khác ........................................................................... 88


3.2.1. Nâng cao mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra, Viện
kiểm sát và các Cơ quan hữu quan khác ............................................ 88
3.2.2. Nâng cao trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc khởi
tố vụ án hình sự .................................................................................. 89
3.2.3. Nâng cao vai trò và hiệu quả công tác kiểm sát hoạt động khởi tố
vụ án hình sự ...................................................................................... 91
3.2.4. Về công tác cán bộ, cơ sở vật chất kỹ thuật và tài chính cho hoạt
động khởi tố vụ án hình sự ................................................................. 94
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3................................................................................ 97
KẾT LUẬN .................................................................................................... 99
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 102


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BLHS:

Bộ luật hình sự


Tiến hành tố tụng

TNGT:

Tai nạn giao thông

TTHS:

Tố tụng hình sự

VKS:

Viện kiểm sát

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

Tên bảng

Trang

Bảng 2.1:

Thông kê tình hình tai nạn giao thông đƣờng bộ xảy ra

đảm tính khoa học, đồng bộ, khách quan, tuân thủ pháp luật của từng cơ quan
và chức danh tƣ pháp phù hợp với nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội
chủ nghĩa là một trong những yêu cầu thiết thực trong thời gian tới. Bộ luật tố
tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi
hành án hình sự... nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm, phát hiện
chính xác, nhanh chóng và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội,
không để lọt tội phạm, không làm oan ngƣời vô tội.
Khởi tố vụ án hình sự là một trong những giai đoạn tố tụng có ý nghĩa
quan trọng trong quá trình TTHS. Có thể nói khởi tố vụ án hình sự không chỉ
có ý nghĩa về mặt pháp lý là giai đoạn khởi động và có tính định hƣớng cho
các giai đoạn tố tụng tiếp theo mà còn có ý nghĩa thiết thực trong công tác đấu
tranh phòng, chống tội phạm khiến cho mọi tội phạm đều bị phát hiện và
đƣợc xử lý nghiêm minh. Để đạt đƣợc điều đó khởi tố vụ án hình sự đòi hỏi
phải có căn cứ, đúng thẩm quyền và theo đúng trình tự thủ tục tố tụng mà
pháp luật quy định. Trong những năm gần đây, do tác động của nhiều nguyên
nhân, tình hình tội phạm nói chung, các tội phạm về tội xâm phạm trật tự an
toàn giao thông đƣờng bộ nói riêng diễn ra tƣơng đối phức tạp, gây ra nhiều
hậu quả nghiêm trọng.
Việc khởi tố vụ án đúng sẽ giúp xác định chính xác về hƣớng giải quyết
của vụ án, thể hiện trách nhiệm của các cơ quan tƣ pháp hình sự trong việc
1


kịp thời phát hiện và xử lý tội phạm, không bỏ lọt tội phạm, góp phần nâng
cao chất lƣợng trong hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm, qua đó giúp
chúng ta có thể đƣa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự
và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của bộ luật tố tụng hình sự Việt
Nam về khởi tố vụ án hình sự. Trên thực tế khởi tố vụ án hình sự nói chung
và khởi tố vụ án hình sự đối với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đƣờng bộ dựa trên quy định chung của luật tố tụng chứ không quy định cụ thể

trong một phần nội dung của các giáo trình, bình luận khoa học chuyên
ngành luật nhƣ: Trƣờng Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật tố
tụng hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội; Giáo trình luật tố
tụng hình sự Việt Nam - Khoa Luật, trƣờng Đại học Quốc gia Hà Nội,
Nguyễn Ngọc Chí (Chủ biên) (2001), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà
Nội; Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam - GS.TS Võ Khánh Vinh (chủ
biên); Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự - PGS.TS Võ Khánh Vinh,
Nxb Công an nhân dân, 2004; Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự,
Viện nghiên cứu khoa học Bộ tƣ pháp, 1992…
Ngoài ra, khởi tố vụ án hình sự cũng đƣợc nghiên cứu trong một số
luận văn, luận án, đề tài nghiên cứu khoa học khi bàn về các vấn đề có liên
quan nhƣ:
Vai trò của Viện kiểm sát trong việc khởi tố vụ án hình sự, Nguyễn
Khắc Quang, luận văn thạc sĩ 2014; Những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình
sự, Trần Văn Huân, luận văn thạc sĩ 2014; Khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn
khởi tố, điều tra vụ án hình sự - thực trạng và giải pháp, Trịnh Công Sơn,
Luận văn thạc sĩ 2008.
Từ tình hình nghiên cứu trên có thể nhận thấy việc nghiên cứu về chế
định khởi tố vụ án hình sự ở cấp độ một luận văn thạc sĩ là nhu cầu tất yếu,
cần thiết nhằm xây dựng tổng quan về mặt lý luận, nhận thức của vấn đề này,
từ đó nâng cao chất lƣợng trong việc áp dụng pháp luật, góp phần hiệu quả

3


vào hoạt động đấu tranh phòng và chống tội phạm cũng nhƣ thực hiện những
yêu cầu cải cách tƣ pháp trong thời đại mới.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu đề tài: xây dựng một nghiên cứu mang tính
tổng quan về vấn đề khởi tố vụ án hình sự, trong đó nghiên cứu cả về mặt lý

này trong thời gian qua.
+ Phân tích những đặc điểm đặc thù của khởi tố các tội xâm phạm trật
tự an toàn giao thông đƣờng bộ trên cơ sở gắn với đặc điểm của tỉnh Hà Tĩnh,
thực trạng khởi tố vụ án hình sự đối với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao
thông đƣờng bộ đồng thời chỉ ra những vƣớng mắc, hạn chế trong việc khởi
tố loại tội phạm này tại tỉnh Hà Tĩnh.
+ Đề xuất các giải pháp hoàn thiện các quy định của BLTTHS hiện
hành về khởi tố vụ án hình sự đối với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao
thông đƣờng bộ và các biện pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của
BLTTHS Việt Nam về khởi tố vụ án hình sự, qua đó góp phần đấu tranh có
hiệu quả hơn đối với các loại hành vi cẩu thả gây hậu quả nghiêm trọng trên
địa bàn tỉnh Hà Tĩnh nói riêng và cả nƣớc nói chung.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tƣợng nghiên cứu: Luận văn chủ yếu nghiên cứu xung quanh các
vấn đề lý luận và thực tiễn về vấn đề khởi tố vụ án hình sự trong pháp luật
hình sự Việt Nam, các dấu hiệu pháp lý của khởi tố vụ án hình sự đối với các
tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ. Phân tích nguyên nhân, tìm
ra những hạn chế về mặt lý luận, nhận thức cũng nhƣ việc triển khai các quy
định trong bộ luật TTHS, tìm hiểu nguyên nhân của những hạn chế dựa trên
các đặc điểm của địa phƣơng, từ đó đề ra những giải pháp khắc phục nhằm
nâng cao hiệu quả công tác trên địa bàn nghiên cứu nói riêng và trên phạm vi
cả nƣớc nói chung.

5


- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Những vấn đề liên quan đến khởi tố vụ án hình sự đối
với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ dƣới góc độ luật tố
tụng hình sự.

tụng hình sự Việt Nam về khởi tố vụ án hình sự nói chung và khởi tố vụ án
hình sự đối với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ nói
riêng. Tìm hiểu nguyên nhân của các hạn chế và đề xuất hƣớng khắc phục cả
về mặt xây dựng và áp dụng pháp luật. Không chỉ hỗ trợ cho hoạt động áp
dụng pháp luật của địa phƣơng mà ngoài ra, đề tài có thể đƣợc sử dụng làm
tài liệu tham khảo cho các lực lƣợng tham gia phòng, chống loại tội phạm này
không chỉ ở tỉnh Hà Tĩnh mà còn có thể áp dụng đối với các địa phƣơng khác
có điều kiện tƣơng tự.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục
nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Một số vấn đề chung về khởi tố vụ án hình sự các tội xâm
phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ.
Chương 2: Quy định của pháp luật và thực tiễn khởi tố vụ án hình sự
đối với các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ trên địa bàn tỉnh
Hà Tĩnh.
Chương 3: Các giải pháp nhằm áp dụng hiệu quả các quy định của
pháp luật về khởi tố vụ án hình sự các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đƣờng bộ.

7


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ CÁC
TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
1.1. Khái quát chung về khởi tố vụ án hình sự
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và nhiệm vụ khởi tố vụ án hình sự
- Khái niệm
Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn mở đầu của tố tụng hình sự, trong đó

Theo từ điển luật học thì khởi tố vụ án hình sự là hoạt động của cơ
quan tiến hành tố tụng xác định có sự việc phạm tội để tiến hành điều tra phát
hiện tội phạm. Khởi tố vụ án hình sự là một giai đoạn tố tụng độc lập, mở đầu
các hoạt động điều tra. Trong giai đoạn này, cơ quan có thẩm quyền khởi tố
tiến hành các hoạt động để xác định dấu hiệu của tội phạm [49, tr.249].
Theo tác giả Lê Cảm, giai đoạn khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn
TTHS đầu tiên mà trong đó cơ quan tƣ pháp hình sự có thẩm quyền căn cứ
vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự, tiến hành việc xác định có hay
không các dấu hiệu của tội phạm trong hành vi nguy hiểm cho xã hội đã đƣợc
thực hiện, đồng thời ban hành quyết định về việc khởi tố hoặc không khởi tố
vụ án hình sự liên quan đến hành vi đó [4, tr.26].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Chí, khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu của
quá trình giải quyết vụ án hình sự, các cơ quan có thẩm quyền có nhiệm vụ sử
dụng các biện pháp của TTHS để xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm,
trên cơ sở đó các cơ quan này sẽ ra một trong hai quyết định đó là: Quyết định
khởi tố vụ án hình sự hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự [7, tr.64].
Mặc dù có nhiều quan điểm thể hiện bằng nhiều khái niệm khác nhau
tuy nhiên đều coi khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên và là một giai
đoạn độc lập, mở đầu cho quá trình tố tụng hình sự và là căn cứ pháp lý
cho các giai đoạn kế tiếp.

9


Tổng hợp từ nhiều quan điểm khác nhau thì khởi tố vụ án hình sự đƣợc
hiểu nhƣ sau: Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn tố tụng hình sự đầu tiên
mà trong đó cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền căn cứ vào các quy
định của pháp luật tố tụng hình sự tiến hành việc xác định có (hay không)
các dấu hiệu của tội phạm trong hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được
thực hiện, đồng thời ban hành quyết định về việc khởi tố (hoặc không khởi

Xuất phát từ khái niệm khoa học đã đƣợc đƣa ra ta có thể nhận thấy với
tính chất là một giai đoạn độc lập và đầu tiên của hoạt động tố tụng hình sự
thì giai đoạn này có những nhiệm vụ cụ thể nhƣ sau:
+ Tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm; kiểm tra, xác minh
nguồn thông tin đó để xác định có hay không có tội phạm xảy ra làm cơ sở
cho việc ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự, làm rõ các
tình tiết loại trừ tố tụng của vụ việc, đồng thời giữ gìn, bảo quản những cơ sở
và căn cứ khởi tố vụ án hình sự theo quy định pháp luật.
+ Khi phát hiện và tiếp nhận về tin tức về tội phạm, cơ quan có thẩm
quyền khởi tố vụ án hình sự phải xác định sự tồn tại của sự việc đó có hay
không có dấu hiệu tội phạm để quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình
sự. Nếu xác định có dấu hiệu tội phạm, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định
khởi tố vụ án, hoặc thuộc một trong những trƣờng hợp quy định tại Điều 107
Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 “Những căn cứ không được khởi tố vụ án hình
sự”, thì cơ quan có thẩm quyền ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự.
+ Phát hiện chính xác, nhanh chóng mọi loại tội phạm xảy ra, có biện
pháp phù hợp cho việc điều tra làm rõ và xử lý công minh đối với những loại
tội phạm đó. Giúp cho cơ quan có chức năng kiểm sát, giám sát hoạt động
điều tra nắm đƣợc diễn biến tình hình tội phạm và công tác điều tra tội phạm
để có thể đặt ra các yêu cầu trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, truy tố,
buộc tội ngƣời phạm tội, góp phần quan trọng trong công tác giữ gìn an ninh
trật tự an toàn xã hội.

11


+ Bảo đảm tính khách quan, toàn diện, đầy đủ trong hoạt động điều tra,
các quyền lợi cơ bản của công dân phải đƣợc tôn trọng. Khởi tố vụ án hình sự
là sự phản ứng nhanh chóng từ phía Nhà nƣớc đối với mỗi hành vi phạm tội
nhằm góp phần phát hiện, điều tra và xử lý một cách có căn cứ và đúng pháp

Nếu đủ cơ sở chứng minh không có dấu hiệu tội phạm xảy ra, cơ quan
tiến hành tố tụng sẽ ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự và vụ án sẽ
đƣợc khép lại.
Việc đi kèm với một trong hai quyết định khởi tố hoặc không khởi tố
vụ án hình sự, nhất thiết phải có một số văn bản cần thiết nhƣ: Biên bản xảy
ra sự việc hoặc biên bản phạm tội quả tang, biên bản khám nghiệm hiện
trƣờng, biên bản ghi lời khai nhân chứng, biên bản ghi lời khai ngƣời bị hại…
đây là những văn bản làm cơ sở cho việc tiến hành các bƣớc tiếp theo.
1.1.2. Mục đích, ý nghĩa của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự
- Mục đích chung của tố tụng hình sự Việt Nam là bảo vệ chế độ xã hội
chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc, quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân, tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật XHCN, đồng thời giáo dục mọi ngƣời ý
thức tuân theo pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm. Để thực
hiện mục đích chung đó thì mục đích cụ thể của giai đoạn khởi tố vụ án hình
sự là phát hiện kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm không
làm oan ngƣời vô tội, xác định tội phạm, phát hiện ngƣời phạm tội trên cơ sở
xác định dấu hiệu của tội phạm, bảo đảm pháp chế của Nhà nƣớc trƣớc hành
vi phạm tội nhằm ngăn ngừa và xử lý kịp thời tội phạm, ngƣời phạm tội.
Tố tụng hình sự là một quá trình thống nhất của nhiều giai đoạn tố tụng
độc lập. Giai đoạn tố tụng trƣớc là tiền đề cho giai đoạn tố tụng sau, giai đoạn
sau kiểm tra lại giai đoạn trƣớc. Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự có ý nghĩa vô
cùng quan trọng, cụ thể nhƣ:
- Khởi tố vụ án bảo đảm cho việc phát hiện nhanh chóng mọi hành vi
phạm tội, là cơ sở để thực hiện nguyên tắc tránh bỏ lọt tội phạm trong thực

13


tiễn áp dung pháp luật tố tụng hình sự. Chỉ có thông qua những hoạt động
kiểm tra, xác minh kịp thời các nguồn tin về tội phạm mới có điều kiện làm rõ

hành vi phạm tội và ngƣời thực hiện tội phạm mà không còn phải kiểm tra,
xác minh để xác định dấu hiệu tội phạm nữa.
1.2. Khái quát chung tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ
Các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ là những hành
vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự do ngƣời có
năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách vô ý, xâm phạm trật tự an
toàn giao thông đƣờng bộ, gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe, tài sản của
ngƣời khác.
Khái niệm trên bao gồm dấu hiệu của các tội xâm phạm trật tự an toàn
giao thông đƣờng bộ, là cơ sở pháp lý để xem xét xác định hành vi nào là tội
xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ. Dấu hiệu cụ thể của các tội
xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ bao gồm:
Dấu hiệu thứ nhất của tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng
bộ trƣớc hết phải là “hành vi nguy hiểm cho xã hội”. Hành vi xâm phạm trật
tự an toàn giao thông đƣờng bộ nguy hiểm cho xã hội là hành vi vi phạm quy
định về an toàn giao thông đƣờng bộ gây thiệt hại cho xã hội hoặc hành vi tạo
khả năng gây ra các thiệt hại cho các quan hệ xã hội đƣợc luật hình sự bảo vệ.
Các thiệt hai do hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đƣờng bộ
gây ra cho các quan hệ xã hội bao gồm: tính mạng, sức khỏe, tài sản ngƣời
khác. Do vậy, trƣờng hợp vi phạm các quy định về an toàn giao thông đƣờng
bộ gây thiệt hại cho chính bản thân ngƣời vi phạm mà không gây thiệt hai cho
tính mạng, tài sản của ngƣời khác, thì không bị coi là tội phạm.
Dấu hiệu thứ hai của tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ là
“đƣợc quy định trong bộ luật hình sự” tại Điều 2 Bộ luật Hình sự quy định: “Chỉ
người nào phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách
nhiệm hình sự”. Do vậy, chỉ một ngƣời nào phạm một trong các tội sau đây đƣợc

15




say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách
nhiệm hình sự” [27, Điều 14]. Tại điểm b khoản 2 Điều 202 Bộ luật hình sự
năm 1999 còn quy định phạm tội thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây “b.
Trong khi say rượu hoặc do dùng chất kích thích mạnh khác”, nay tại điểm b
khoản 2 điều 202 Bộ luật hình sự đƣợc sửa đổi bổ sung năm 2009 cũng đƣợc
quy định phạm tội thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây “b, trong tình
trạng sử dụng bia rượu mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá
mức quy định hoặc có sử dụng các chất kích thích mạnh khác mà pháp luật
cấm sử dụng” [27] là tình tiết định khung tăng nặng hình phạt đối với tội vi
phạm quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ.
Dấu hiệu thứ tƣ của tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ
là “tính có lỗi của tội phạm”. Lỗi là thái độ tâm lý của ngƣời thực hiện tội
phạm đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội mà họ thực hiện và đối với hậu
quả cho xã hội đối với hành vi đó gây ra. Lỗi của các tội xâm phạm trật tự an
toàn giao thông đƣờng bộ đƣợc thực hiện dƣới hình thức vô ý.
Dấu hiệu thứ năm của tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng
bộ là “tính phải chịu hình phạt” của tội phạm.
Hình phạt là biện pháp cƣỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nƣớc
nhằm tƣớc bỏ hoặc hạn chế một số quyền, lợi ích của ngƣời phạm tội. Mục
đích của hình phạt là trừng trị ngƣời phạm tội; giáo dục họ trở thành ngƣời
công dân có ích cho xã hội; ngăn ngừa họ phạm tội mới và giáo dục ngƣời
khác tôn trọng pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.
Qua phân tích các dấu hiệu của tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đƣờng bộ, có thể đƣa ra khái niệm tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đƣờng bộ nhƣ sau: tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ là
những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do
người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách vô ý xâm phạm

17