BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
---------o0o---------

LUẬN VĂN THẠC SĨ

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH
CỦA MÔ HÌNH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ LAZADA
Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

NGUYỄN CAO CƢỜNG

Hà Nội - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
---------o0o---------

LUẬN VĂN THẠC SĨ

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH
CỦA MÔ HÌNH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ LAZADA
Ở VIỆT NAM

Ngành: Kinh doanh
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60340102


tác giả trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Luận văn được hoàn thiện cũng nhờ sự
giúp đỡ, động viên hỗ trợ về tinh thần, vật chất của người thân, gia đình, bạn bè,
đồng nghiệp. Mặc dù tác giả đã có nhiều cố gắng, song thời gian nghiên cứu có hạn,
luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý
của quý thầy cô và đồng nghiệp."
Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2017

Nguyễn Cao Cƣờng


iii
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................... v
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ............................................................................vi
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN .......................................... vii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH THƢƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ .................................................................................................................... 4
1.1.

Tổng quan về Thƣơng mại điện tử............................................................. 4

1.1.1.

Khái niệm Thương mại điện tử ............................................................ 4

1.1.2.

Các đặc điểm của Thương mại điện tử ................................................ 5



Loại hình TMĐT B2C e marketplace ................................................. 18

1.4.

Tiêu chí đánh giá hiệu quả mô hình Kinh doanh Thƣơng mại điện tử. ..... 20

1.4.1.

Tính năng sử dụng .............................................................................. 21

1.4.2.

Hiệu quả tài chính ............................................................................... 23

1.4.3.

Sự hài lòng của người sử hữu ............................................................ 24

1.5.

Một số điển hình thành công của mô hình B2C trên Thế giới .............. 25

1.5.1.

Mô hình cửa hàng trực tuyến Amazon.com ...................................... 25

1.5.2.

Mô hình kinh doanh Rakuten............................................................. 29

Việt Nam ............................................................................................................... 44
2.3.1.

Mô hình Kinh doanh TMĐT của Lazada Việt Nam .......................... 44

2.3.2.

Chiến lược Kinh doanh của Lazada Việt Nam (4P’s) ....................... 51

2.3.3.

Đánh giá hiệu quả của mô hình TMĐT Lazada Việt Nam ............... 55

2.3.4.

Những thuận lợi và khó khăn khi triển khai mô hình TMĐT Lazada

tại Việt Nam ....................................................................................................... 60
CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH
CỦA MÔ HÌNH TMĐT LAZADA TẠI VIỆT NAM .......................................... 62
3.1.

Xu hƣớng phát triển của TMĐT Việt Nam và định hƣớng chiến lƣợc

của Lazada ............................................................................................................ 62
3.1.1.

Xu hướng phát triển của TMĐT Việt Nam thời gian tới .................. 62

3.1.2.


Tên tiếng Anh

Tên tiếng Việt

TMĐT

Thương mại điện tử

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

B2B

Business to Business

Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp
với doanh nghiệp

B2C

Business to Consumer

Thương mại điện tử giữa doanh
nghiệp với người tiêu dùng

C2C

Consumer to Consumer


vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Luận văn tập trung làm rõ cơ sở lý luận về mô hình TMĐT của Lazada Việt nam,
đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh
nghiệp này.
Trong nội dung luận văn:
- Tổng hợp, phân tích và đưa ra quan điểm tiếp cận và khái niệm thống nhất về
các mô hình TMDT nói chung và mô hình TMĐT B2C, emarketplace nói riêng.
- Phân tích các quan điểm tiếp cận để tiến hành phân tích mô hình kinh doanh
của Lazada tại Việt Nam theo hướng mô hình B2C và mô hình TMDT
emarketplace.
- Phân tích kinh nghiệm triển khai thương mại điện tử B2C và các mô hình
thành công điển hình của một số doanh nghiệp trên thế giới như Amazon.com và
Rakuten.com
- Trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của Việt Nam, luận văn đã đưa ra
những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của Lazada Việt Nam cũng như các
website sàn giao dịch TMDT.
Trên cơ sở phân tích và đánh giá kết quả triển khai mô hình kinh doanh của Lazada
Việt Nam, luận văn rút ra một bức tranh tương đối tổng thể về tình hình ứng dụng
và các mô hình TMĐT B2C, chỉ ra các vấn đề còn tồn tại và hạn chế, những vấn đề
cần tiếp tục hoàn thiện trong việc ứng dụng các mô hình này cho doanh nghiệp.
Với việc nghiên cứu các xu hướng và định hướng phát triển TMĐT B2C tại Việt
Nam, luận văn đã đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của mô hình
TMĐT Lazada tại Việt Nam.


1
MỞ ĐẦU
1.

biến động trong tình hình mới khi bị mua lại bởi tập đoàn Alibaba của Trung Quốc.


2
Việc phân tích quá trình hình thành, phát triển cũng như chiến lược kinh doanh của
Lazada sẽ giúp đưa ra những bài học cho quý báu và giải pháp phát triển cho chính
Lazada cũng như các doanh nghiệp nội địa đang trong thời kỳ mới.
Xuất phát từ tình hình thực tiễn và những đòi hỏi khách quan, tác giả đã chọn
đề tài: “Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của mô hình Lazada ở Việt
Nam” làm nội dung nghiên cứu của luận văn thạc sĩ.
2.

Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu nội dung và các giải pháp nâng cao hiệu quả của mô hình TMDT

Lazada tại Việt Nam
Nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở tổng hợp, phân tích các nghiên cứu trên thế giới, tiến hành hệ thống
hóa các vấn đề lý luận về TMĐT B2C, mô hình TMĐT và các yếu tố ảnh hưởng tới
ứng dụng mô hình TMĐT B2C trong doanh nghiệp.
Thông qua việc thu thập số liệu thực tiễn cần đánh giá được hiệu quả của mô
hình kinh doanh TMĐT của Lazada Việt Nam
3.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tƣợng nghiên cứu;
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là mô hình TMĐT Lazada tại Việt Nam và
giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của mô hình này.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài

ĐIỆN TỬ
1.1. Tổng quan về Thƣơng mại điện tử
1.1.1. Khái niệm Thƣơng mại điện tử
Thương mại điện tử là khái niệm chỉ một lĩnh vực hoạt động thương mại có
những đặc điểm khác so với thương mại truyền thống, xuất hiện cùng với sự phát
triển của CNTT, cũng như mức độ phủ cập internet tới người dân. Hiện nay, có
nhiều định nghĩa khác nhau về Thương mại điện tử (TMĐT) như:
Theo báo cáo về đồi thoại của các doanh nghiệp vùng Đại Tây Dương về
TMĐT năm 1997 định nghĩa: "Thương mại điện tử, định nghĩa một cách đơn giản,
là việc thực hiện các giao dịch dịch vụ thương mại dưới hình thức điện tử".
Mặt khác, tại Đại hội đồng Liên hiệp quốc tháng 12/1996 Ủy ban Liên Hiệp
Quốc về Luật thương mại quồc tế (UNCITRAL) đã thông qua Luật mẫu về Thương
mại điện tử với định nghĩa về TMĐT:" Thương mại điện tử là việc trao đổi thông
tin thương mại thông qua các phương tiện công nghệ điện tử, mà nói chung là
không cần phải in ra giấy trong bất cứ công đoạn nào cùa toàn bộ quá trình giao
dịch”.
Thông qua các định nghĩa này có thể nhận thấy, TMĐT được nghĩa khác nhau
dựa trên phạm vi rộng hẹp khác nhau:
1.1.1.1. Theo nghĩa hẹp
Theo nghĩa hẹp, TMĐT chỉ bó hẹp trong việc mua bán hàng hóa dịch vụ thông
qua các phương tiện điện tử.
Cụ thể như theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) định nghĩa trong tài liệu
"Thương mại điện tử và vai trò của WTO" năm 1998 đã định nghĩa "Thương mại
điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được
mua bán và thanh toán trên Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình cà
các sản phẩm được giao nhận cũng như những thông tin số hóa thông qua mạng
Internet".
Với định nghĩa này, TMĐT chỉ bao gồm các hoạt động thương mại thực hiện
thông qua mạng internet mà không tính đến các phương tiện điện tử khác như điện


Như đã trình bày, TMĐT là việc kinh doanh bằng các phương tiện điện tử và
chịu nhiều ảnh hưởng của sự thay đổi công nghệ. Chính vì vậy, hạ tầng về công
nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc ứng dụng TMĐT trong doanh
nghiệp như hệ thống máy chủ lưu trữ, hệ thống máy tính, khả năng kết nối mạng…


7
Ngoài ra, TMĐT cũng cần đội ngũ nhân sự không chỉ thành thạo, hiểu về công
nghệ mà cần có kiến thức vững vàng về quản trị kinh doanh nói chung, TMĐT nói
riêng.
 TMĐT phụ thuộc vào mức độ số hóa (Thƣơng mại số hóa)
TMĐT có thể đạt được từ cấp độ thấp như sử dụng thư điện tử đến sử dụng
Intemet để tìm kiếm thông tin, đặt hàng trực tuyến, xây dựng các vvebsite cho hoạt
động kinh doanh hay áp dụng các giải pháp toàn diện về thương mại điện tử tùy
thuộc vào mức độ số hóa của nền kinh tế.
 TMĐT có tốc độ nhanh
TMĐT là phương thức giao dịch có tốc độ nhanh nhất trong các phương thức
giao dịch thương mại hiện nay. Việc các bước của quá trình giao dịch đều được tiến
hành thông qua mạng máy tính, các phần mềm ứng dụng ngày một hoàn thiện cũng
như tốc độ đường truyền internet ngày càng cải thiện cho phép rút ngăn thời gian
soạn thảo, giao tiếp và ký kết các văn bản giao dịch điện tử.
1.1.3. Lợi ích và các vấn đề rủi ro trong Thƣơng mại điện tử
1.1.3.1. Lợi ích của Thương mại điện tử
Với những đặc điểm ở trên, TMĐT có nhiều điểm ưu việt hơn so với Thương
mại truyền thống và mang lại nhiều lợi ích cho các chủ thể tham gia vào hoạt động
TMĐT.
Đối với doanh nghiệp:
TMĐT (đặc biệt là Internet) cho phép các tổ chức nắm bắt tốt hơn thông tin về
thị trường để lựa chọn chiến lược sản xuất kinh doanh phù hợp với xu thế phát triển
chung của thị trường trong nước cũng như quốc tế. Nói cách khác, TMĐT giúp

TMĐT cho phép khách hàng mua sắm và thực hiện các giao dịch 24/24 giờ
trong ngày, tất cả các ngày trong năm và không bị giới hạn bởi phạm vi địa lý. Với
TMĐT, các giao dịch mua bán hàng hóa cũng diễn ra nhanh chóng và tiện lợi hơn
đối với người tiêu dùng, đặc biệt với các sản phẩm đã được số hóa như phim ảnh, ca
nhạc, tài liệu…
Đối với xã hội
TMĐT cho phép người dân tiếp cận với nhiều nguồn thông tin khác nhau giúp
tăng đáng kể trình độ dân trí của người dân tại các nước này. Đồng thời, với việc
được tiếp cận với các sản phẩm dịch vụ mang tính toàn cầu,


9
TMĐT cũng tạo nền tảng cho việc phát triển kinh tế của quốc gia, mở ra cho
các doanh nghiệp cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn, không giới hạn thời gian,
không gian với chi phí thấp hơn.
1.1.3.2. Những vấn đề hạn chế trong Thương mại điện tử
Như đã trình bày tại phần trước, TMĐT mang lại nhiều lợi ích to lớn đối với
cá nhân, doanh nghiệp và toàn xã hội. Tuy nhiên, đối với các chủ thể tham gia vào
các giao dịch, TMĐT vẫn đang tồn tại những hạn chế nhất định.
Hạn chế về mặt kỹ thuật
TMĐT hiện nay vẫn được coi là thiếu sự an toàn hệ thống, độ tin cậy cũng
như nền tảng kỹ thuật cho những giao dịch cần thiết.
Tốc độ đường truyền Internet tại nhiều quốc gia vẫn chưa đáp ứng được yêu
cầu của người sử dụng, nhất là trong TMĐT khi các giao dịch đôi khi cần trao đổi
những dữ liệu có dung lượng lớn, hoặc cần độ chính xác cao về thời gian thực hiện
giao dịch.
Các công cụ phần mềm vẫn đang trong giai đoạn phát triển
Thiết bị ngoạig vi cẩn những máy chủ trang web đặc biệt và cơ sở hạ tầng kỹ
thuật khác bổ sung cho máy chủ của mạng giao dịch.
Một số phần mềm TMĐT không khớp với phần cứng hoặc không tương thích

làm rõ khái niệm mô hình kinh doanh. Hiện ngay có nhiều định nghĩa về mô hình
kinh doanh. Theo đó:
Mô hình kinh doanh là phương pháp tiến hành kinh doanh qua đó doanh
nghiệp có được doanh thu, điều kiện cơ bản để tồn tại và phát triển trên thị trường
(theo Efrain Turban 2006).
Mô hình kinh doanh là cách bố trí, sắp xếp các sản phẩm, dịch vụ và các dòng
thông tin bao gồm việc mô tả các yếu tố của quá trình kinh doanh và vai trò của nó
đối với kinh doanh: đồng thời mô tả các nguồn doanh thu, khả năng thu lợi nhuận từ
mỗi mô hình kinh doanh đó (theo Paul Timmers 1998).
Mọi doanh nghiệp, không chỉ trong lĩnh vực TMĐT, khi xây dựng mô hình
kinh doanh đều tập trung giải quyết 7 vấn đề: mục tiêu giá trị, mô hình doanh thu,
môi trường cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, chiến lược thị trường, sự phát triển của tổ
chức và đội ngũ quản lý. Đây cũng chính là những yếu tố quan trọng để phân tích
nguyên nhân thành công hay thất bại của một doanh nghiệp.


11
Với định nghĩa mô hình kinh doanh như vậy thì “Mô hình kinh doanh TMĐT
(hay gọi tắt là mô hình TMĐT) sẽ được hiểu là mô hình kinh doanh có sử dụng và
tận dụng tối đa hóa lợi ích của internet và website (theo Paul Timmers, 1998)”.
1.2.2. Các mô hình kinh doanh thƣơng mại điện tử
Có nhiều tiêu chí để phân loại các mô hình kinh doanh TMĐT như phân loại
theo đối tượng tham gia, theo mức độ số hóa, theo mô hình doanh thu hay phân loại
theo phương thức kết nối… Nếu xét trên góc chủ thể tham gia vào các giao dịch ta
có các loại hình TMĐT sau:
1.2.2.1. TMĐT giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp - B2B (Business to
Business)
Giao dịch thương mại điện tử B2B (Business to Business) là một loại hình
giao dịch phổ biến và mang lại giá trị cao nhất trong tất cả các loại giao dịch thương
mại, kết nối giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp. Doanh nghiệp tham gia loại hình

giới hoặc từ phí tính trên môi giao dịch. Đến năm 1999 chỉ có khoảng 30 sàn giao
dịch điện tử trên khắp toàn cầu nhưng đến nay con số này đã lên đến trên 3,000 sàn
giao dịch.
 Mô hình thương mại điện tử cộng tác là mô hình cho php các doanh
nghiệp không chỉ có thể tiến hành mua bán hàng hóa, dịch vụ với nhau mà còn có
thể giao tiếp, cộng tác và chia sẻ thông tin trong quá trình thiết kế, lập kế
hoạch, quản lý và nghiên cứu sản phâm, dịch vụ.
1.2.2.2. Loại hình thương mại giữa Doanh nghiệp với người tiêu dùng
(B2C)
Loại hình TMĐT B2C là loại hình TMĐT giữa doanh nghiệp và người tiêu
dùng. Nếu như loại hình TMĐT B2B là loại hình mang lại doanh thu cao nhất thì
B2C lại là loại hình TMĐT phổ biến nhất hiện nay. Trong loại hình này, doanh
nghiệp ứng dụng TMĐT tiến hành nhiều hoạt động khác nhau để tiếp cận khách
hàng, những người tiêu dùng cá nhân.
Loại hình TMĐT B2C được biết đến nhiều nhất là mô hình bán lẻ trực tuyến
(e-Retailer). Về bản chất, mô hình bán lẻ trực tuyến B2C cũng giống như mô hình
bán lẻ truyền thống, tuy nhiên khách hàng sẽ truy cập internet để xem hàng hóa và
mua hàng. Một số doanh nghiệp bán lẻ trực tuyến B2C hiện nay áp dụng mô hình
kết hợp giữa việc bán hàng trực tuyến thông qua website và đồng thời duy trì cả các
cửa hàng truyền thống. Một số doanh nghiệp khác lại thuần túy tiến hành hoạt động
kinh doanh, điển hình như thành công của Amazon.com.


13
Một số mô hình TMĐT B2C phát triển khác như mô hình đem lại “giá trị gia
tăng” như mô hình E-Marketplace. Khi doanh nghiệp tạo lập một “chợ” ảo nơi
người bán (là các doanh nghiệp) gặp được người mua (là người tiêu dùng). Những
thành công điển hình cho những website này có thể kể đến như Vatgia.com,
chotot.vn…
1.2.2.3. Loại hình TMĐT giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C)

phổ biến của chính phủ điện tử hiện nay như mô hình chính phủ và người dân
(G2C), mô hình chính phủ và doanh nghiệp (G2B) và mô hình chính phủ với chính
phủ (G2G).
1.2.3. Vai trò của việc xác định rõ mô hình thƣơng mại điện tử đối với hoạt
động của doanh nghiệp
Đối với một doanh nghiệp truyền thống hay doanh nghiệp ứng dụng TMĐT
thì việc xác định được rõ mô hình kinh doanh đóng vai trò sống còn đố với doanh
nghiệp.
1.2.3.1. Vai trò định vị thị trường
Một doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động kinh doanh TMĐT cần xác định
sản phẩm, dịch vụ doanh nghiệp mà mình cung cấp và mang lại giá trị gì cho khách
hàng. Chỉ khi trả lời được câu hỏi này, doanh nghiệp mới trả lời được câu hỏi tiếp
theo là tại sao khách hàng nên mua hàng lựa chọn sản phẩm tại doanh nghiệp mình
thay vì một doanh nghiệp khác. Qua đó, doanh nghiệp sẽ định vị được thị trường mà
mình hướng tới.
Ví dụ điển hình trong việc định vị thị trường như Amazon.com. Xuất phát
điểm là một website bán sách trực tuyến, hướng đến những người có thói quen đọc
sách và mua hàng truyến. Tuy nhiên, sau thời gian phát triển, Công ty nhận ra được
tiềm năng của việc mở rộng sang các ngành hàng khác, Amazon.com tái định vị
mình là webstie bán tất cả các mặt hàng mà không chỉ dừng lại ở sách điện tử và
hướng tới những khách hàng có thói quen mua hàng trực tuyến…
Mỗi mô hình TMĐT đều có một đối tượng khách hàng và cách thức hoạt động
khác nhau. Vì vậy, khi xác định được mô hình TMĐT cũng đồng nghĩa doanh
nghiệp đã xác định được khách hàng của mình là ai? Cách tiếp cận các khách hàng
đó như thế nào?...Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng sẽ xác định được vai trò của
mình trong mô hình đó, có thể đóng vai trò trực tiếp giao dịch với khách hàng trong
mô hình B2C hay chỉ là trung gian tạo dựng cộng đồng mua bán trực tuyến trong
mô hình C2C.
1.2.3.2. Vai trò giúp doanh nghiệp đánh giá đúng đối thủ cạnh tranh
Lợi ích mà TMĐT mang lại vô cùng to lớn. Vì vậy, ngày càng nhiều các

cáo. Những website này thường có lượng khách truy cập lớn và có đối tượng người
xem trùng với đối tượng khách hàng nhắm đến của doanh nghiệp.
 Mô hình doanh thu từ phí liên kết: doanh nghiệp nhận phí hoa hồng cho
việc giới thiệu khách hàng tới các website của doanh nghiệp khác hoặc hoa hồng từ


16
doanh thu bán hàng của các website tham gia liên kết với doanh nghiệp này (ví dụ
như các website affiliate).
 Các nguồn thu khác: như phí chơi game, phí xem các trận đấu bóng đá trên
các kênh bản quyền hay phí cấp bằng sáng chế (lisence)…
Như vậy, việc xác định rõ mô hình TMĐT giúp doanh nghiệp không chỉ định vị
được thị trường, xác định được nguồn doanh thu cũng như đưa ra được chiến lược
cạnh tranh phù hợp với mô hình kinh doanh của mình.
1.3. Loại hình TMĐT Doanh nghiệp tới Ngƣời tiêu dùng (B2C)
1.3.1. Loại hình TMĐT B2C
1.3.1.1. Sự khác nhau giữa TMĐT B2C và TMĐT B2B
Sự khác nhau giữa 2 TMĐT B2C và B2B chủ yếu đến từ chủ thể tham gia vào
các giao dịch. Đối với giao dịch B2B, chủ thể tham gia giao dịch là giữa doanh
nghiệp với doanh nghiệp, còn với giao dịch B2C là giao dịch giữa doanh nghiệp với
người tiêu dùng. Chính từ bản chất về chủ thể tham gia giao dịch nên giữa TMĐT
B2B và B2C có sự khác nhau như sau:
Tiêu chí

TMĐT B2B

TMĐT B2C

Đối tƣợng TMĐT B2B hướng tới các TMĐT B2C hướng tới các giao
hƣớng tới