Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
I. Phần mở đầu
I.1. Lý do chọn đề tài
Trong dạy học Địa lí hiện nay, phương pháp dạy học hợp tác nhóm nhỏ
ngày càng được sử dụng rộng rãi và tỏ ra có hiệu quả. Hình thức tổ chức dạy
học này có đặc điểm là yêu cầu học sinh nghĩ nhiều hơn làm nhiều hơn. Bên
cạnh đó phương pháp dạy học hợp tác nhóm nhỏ còn có thêm một đặc trưng:
học sinh cùng nhau thảo luận theo định hướng của giáo viên. Đây là mối quan
hệ trò - trò được các thầy cô nhắc nhiều hơn, tác động nhiều hơn trong những
năm gần đây và được các thầy cô đánh giá là rất cần thiết trong dạy học.
Trong yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, việc phát huy tính tích
cực học tập của học sinh hết sức quan trọng và được thực hiện ở nhiều môn
học khác nhau, trong đó có phân môn Địa lí. Mặt khác, trong dạy học Địa lí
việc rèn luyện kĩ năng cho các em luôn được chú trọng, đặc biệt là kĩ năng
hợp tác thảo luận nhóm nhỏ.
Nhiều nhà nghiên cứu, nhiều giáo viên đã cố gắng tìm những phương
pháp tối ưu để rèn luyện kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học Địa lí và
đã có nhiều để tài, sáng kiến kinh nghiệm thiết thực. Việc dạy học theo
phương pháp hợp tác nhóm nhỏ cho học sinh là việc rất cần thiết không thể
thiếu được cho mỗi bài học, tiết học và xuyên suốt toàn bộ chương trình dạy
và học địa lý ở các cấp học đặc biệt là cấp Tiểu học.
Trong phân môn Địa lý ở trường Tiểu học nói chung và Địa lý lớp 5
nói riêng, việc hợp tác nhóm nhỏ trong các tiết dạy thường xuyên và thiết
thực. Hợp tác nhóm nhỏ không những là phương pháp dạy học tích cực cho
mỗi bài học mà còn chứa đựng kiến thức cho học sinh khai thác, giúp các em
hiểu sâu hơn, cụ thể hơn thế giới xung quanh chúng ta và những vấn đề Địa lý
liên quan. Mặt khác, trong dạy học Địa lý, việc hướng dẫn cho học sinh hợp
tác nhóm nhỏ là khâu hết sức quan trọng nhưng cả giáo viên và học sinh
thường gặp không ít khó khăn để thực hiện. Chính vì tầm quan trọng của hợp
tác nhóm nhỏ và thực tế ở trường nên tôi đã chọn đề tài: “ Một số biện pháp
nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí lớp 5” làm đề tài

Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Phương pháp quan sát.
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động ( nghiên cứu kết quả học
tập của học sinh ).
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
Phương pháp phân tích, tổng hợp.
II. Phần nội dung
II.1. Cơ sở lí luận
Đổi mới phương pháp dạy học trước hết được thể hiện ở sự đổi mới
phong cách dạy của thầy và phong cách học của trò: người thầy thiết kế các
tình huống để học sinh tự khai thác, tự chiếm lĩnh và kiến tạo kiến thức,
người thầy tạo ra các cơ hội để học sinh có thể suy nghĩ nhiều hơn, hoạt động
nhiều hơn và có trách nhiệm hơn đối với việc học tập của mình.
Đổi mới phương pháp dạy học Địa lí chỉ thành công khi phương pháp
dạy học Địa lí tác động mạnh đến người học và phát huy tính tích cực tự giác,
chủ động tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực
GV: Lê Thị Thảo

2

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
tự học, tự quản lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.
Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay có nhiều thuận lợi mà nội dung
kiến thức sách giáo khoa được biên soạn theo tinh thần đổi mới phương pháp
dạy học, khi mà hầu hết các trường đã trang bị đầy đủ về phương tiện, thiết bị
dạy học. Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin đang đóng vai trò quan
trọng trong đời sống xã hội. Người thầy và học sinh đang ở trong một thời kì

3

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
Phần nội dung bài học được in đậm, khác màu mực giúp học sinh dễ
học.
Sách giáo viên cung cấp thêm một số thông tin, hiện tượng Địa lí giúp
giáo viên mở rộng kiến thức cho học sinh.
Về chương trình: Cấu trúc nội dung chương trình gồm 2 nội dung lớn:
Trình bày về một số hiện tượng tự nhiên, các lĩnh vực kinh tế - xã hội của
Việt Nam; một số hiện tượng địa lí của các châu lục, của khu vực Đông Nam
Á và một số nước đại diện cho các châu lục trên thế giới.
Mục tiêu nội dung chương trình phù hợp với lứa tuổi học sinh Tiểu
học.
+ Khó khăn:
Về giáo viên: Không thích dạy phân môn Địa lí. Không nắm chắc các
hiện tượng tự nhiên của một số nước trên thế giới.
Về học sinh: Chưa chú trọng phân môn Địa lí, xem đây là môn phụ,
chưa hiểu hết ý nghĩa của môn học.
b. Thành công, hạn chế
+ Thành công
Sau khi thực hiện đề tài giáo viên yêu thích phân môn này hơn, có
nhiều hiểu biết sâu hơn về nội dung chương trình, phương pháp dạy học theo
nhóm và một số kinh nghiệm trong dạy Địa lí cho học sinh.
Học sinh yêu thích môn học không xem môn học này là môn phụ, có
hứng thú học Địa lí, có thêm kiến thức về Địa lí Việt Nam và Địa lí thế giới
đặc biệt các em có lòng yêu con người, quê hương, đất nước Việt Nam.
+ Hạn chế

được tư liệu, số liệu, các hiện tượng địa lí của Việt Nam và thế giới.
Trang thiết bị phục vụ cho môn học này chưa đầy đủ. Giáo viên chưa đi
sâu nghiên cứu tài liệu, chưa nhiệt tình trong các giờ dạy. Hình thức tổ chức
thảo luận nhóm còn mang tính hình thức, rập khuôn. Bản thân giáo viên còn
xem nhẹ môn học này hơn Toán, Tiếng Việt.
e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
Trường Tiểu học Lý Tự Trọng là một trong 7 trường của huyện được
tiếp cận mô hình trường học mới Việt Nam ( VNEN ). Mô hình trường học
này là một mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Dạy học theo nhóm
triệt để. Dạy học theo tinh thần học sinh:Tự giác, tự quản, tự học, tự đánh giá,
tự tin, tự trọng. Giáo viên: Tự chủ, tự bồi dưỡng. Nhà trường: Tự nguyện.
Chính vì điều đó mà tất cả học sinh tham gia đều làm tốt vai trò của
một nhóm trưởng một thành viên trong nhóm. Nhiều em có tinh thần tự giác,
hợp tác cao, ham tìm hiểu về Địa lí trong nước cũng như địa lí thế giới. Mặt
khác nhiều học sinh có năng lực quản lí nhóm tốt nên các em muốn được thể
hiện mình với các bạn. Đặc biệt các em rất thích nghe, hiểu những hiện tượng
địa lí trong nước và thế giới nên rất thuận lợi cho giáo viên dạy học phân môn
này.
Giáo viên yêu nghề, có tâm huyết với nghề. Nhiều giáo viên đã say sưa
tìm tòi kiến thức qua sách, báo, mạng để phục vụ cho tiết dạy. Nghiên cứu,
thiết kế bài dạy phù hợp với đối tượng học sinh nên chất lượng dạy học ngày
một nâng cao.
GV: Lê Thị Thảo

5

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5

+ Phân công trong nhóm, Từng cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi.
+ Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm.
c. Thảo luận tổng kết trước toàn lớp.
+ Các nhóm lần lượt báo cáo.
GV: Lê Thị Thảo

6

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
+ Thảo luận chung.
+ Giáo viên có thể kiểm tra bất kì học sinh nào của các nhóm để đánh
giá kết quả làm việc học tập hợp tác của nhóm.
+ Giáo viên tổng kết đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc vấn đề tiếp theo.
Ta có thể chia ra làm 2 dạng hoạt động nhóm sau:
Dạng 1: Hoạt động nhóm giúp học sinh phát hiện kiến thức mới
Dạng 2: Hoạt động nhóm rèn luyện kĩ năng trong tiết thực hành.
* Các biện pháp dạy học hợp tác nhóm nhỏ.
Biện pháp 1: Chuẩn bị hoạt động nhóm
Trước khi áp dụng hoạt động nhóm vào một bài dạy tôi xác định:
Mục tiêu của hoạt động nhóm trong bài này là gì?
Hoạt động nào cần thảo luận nhóm?
Hoạt động này cần bao nhiêu thời gian?
Thời gian còn lại đủ để hoàn thành bài dạy không?
Hoạt động này yêu cầu giáo viên và học sinh chuẩn bị những phương
tiện, thiết bị gì?
Học sinh cần phải tham khảo trước những tài liệu gì?
Đây là hình thức dạy học đòi hỏi giáo viên phải đưa ra câu hỏi phù hợp,

khiển nhóm học tập, ở các tiết khác nhau giáo viên cần thay đổi các thành
viên trong nhóm tránh sự đơn điệu rập khuôn nhàm chán. Mỗi nhóm thảo
luận phải được sắp xếp vị trí nhất định trong nhóm.
Biện pháp 3: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm
Mỗi nhóm có một nhiệm vụ riêng hoặc hai nhóm cùng chung một
nhiệm vụ.
Biện pháp 4: Tiến hành thảo luận nhóm
Học sinh lần lượt thảo luận, mỗi em tự đề ra ý kiến của mình, thư ký
ghi chép các ý kiến cẩn thận, nhóm trưởng tổng hợp những ý kiến thống nhất,
những ý kiến còn trái ngược nhau thì tranh luận thống nhất ý kiến, nếu chưa
thống nhất thì ghi lại những ý kiến còn khác nhau.
Giáo viên theo dõi thảo luận của từng nhóm, uốn nắn, điều chỉnh
hướng thảo luận. Những nhóm thảo luận chưa thống nhất giáo viên không
giải đáp ngay mà có thể gợi ý cho các em để có thống nhất chung, phát hiện
những ý kiến học sinh đã thống nhất và nội dung chưa thống nhất.
Biện pháp 5: Tổng kết thảo luận
Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của mình: Những kiến
thức đã thống nhất, những kiến thức còn khác nhau.
Các nhóm khác cùng chung một nhiệm vụ đối chiếu nhận xét kết quả
thảo luận của nhóm mình về những nội dung mà nhóm bạn đã trình bày. Kiến
thức nào thống nhất và không thống nhất. Giáo viên tiếp tục cho các nhóm
khác nêu lên ý kiến của mình về những nội dung trên.
Giáo viên tổng kết đi sâu vào nội dung kiến thức đúng kèm theo uốn
nắn những sai sót, giải đáp thắc mắc đưa ra kết luận chuẩn kiến thức cho từng
nội dung thảo luận.
Chú ý: Khi chuẩn bị nội dung thảo luận nhóm giáo viên cần:
+ Chuẩn bị tình huống có thể xảy ra khi thảo luận nhóm.
+ Tổ chức học sinh thảo luận nhóm sôi nổi, tiết kiệm thời gian, đúng
GV: Lê Thị Thảo


Nêu yêu cầu, giao nhiệm vụ
Phát phiếu học tập, bút, quy định thời gian hoàn thành hoạt động
Tôi yêu cầu các nhóm tự cử nhóm trưởng, thư kí.( luân phiên nhau)
Dự kiến thời gian thích hợp cho hoạt động nhóm: 5 phút
Giáo viên đi quan sát hoạt động của từng nhóm để uốn nắn kịp thời.
Giáo viên yêu cầu học sinh quay về vị trí ban đầu.
Gọi đại diện một số nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình.
Yêu cầu học sinh nhóm này nhận xét kết quả thảo luận của nhóm bạn
cho cả lớp nghe.
Nhóm khác có ý kiến bổ sung, nhận xét (hoặc ngược lại).
GV: Lê Thị Thảo

9

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
Giáo viên yêu cầu cả lớp bổ sung nếu thấy chưa đủ. Các ý kiến bổ sung
giáo viên ghi tóm tắt nhanh lên bảng.
Sau khi các nhóm trình bày xong và học sinh không còn ý kiến, giáo
viên treo kết quả hoàn chỉnh và đối chiếu lại với kết quả thảo luận của từng
nhóm để nhận xét, khen ngợi những ý kiến bổ sung đúng.
Bài 17: Châu Á
Chuẩn bị: Quả Địa cầu ( hoặc Bản đồ thế giới )
Bản đồ tự nhiên Châu Á
Các hình minh họa SGK
Phiếu học tập.
Bài này tôi tiến hành thảo luận ở Hoạt động 4: Các khu vực của Châu
Á và nét đặc trưng về tự nhiên của mỗi khu vực.

lớn
Bắc Á
Trung Á
Tây Nam Á
GV: Lê Thị Thảo
10
Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5

Đông Á
Nam Á
Đông Nam Á
Dự kiến thời gian thích hợp cho hoạt động nhóm: 5 phút
Tôi hướng dẫn và yêu cầu học sinh thảo luận theo từng bước tương tự
như ví dụ trên.
Cuối cùng giáo viên treo kết quả hoàn chỉnh và đối chiếu lại với kết
quả thảo luận của từng nhóm để nhận xét, khen gợi những ý kiến bổ sung
đúng.
Dạng 2: Hoạt động nhóm rèn luyện kĩ năng trong tiết thực hành.
Bài 16: Ôn tập
( Chuẩn bị: Phiếu học tập, Bản đồ hành chính Việt Nam không có tên các
tỉnh, thành phố, các thẻ từ ghi tên các thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Thành
phố Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng).
Đối với bài này tôi cho học sinh thảo luận theo hình thức chơi trò chơi.
Ở hoạt động này học sinh cần đạt được hai mục tiêu
- Xác định trên bản đồ một số thành phố, trung tâm công nghiệp của
nước ta.
- Nêu được một vài đặc điểm nổi bật của các thành phố lớn.


Diện tích
Khí hậu
Địa hình
Chủng tộc
Hoạt động kinh tế
Dự kiến thời gian thích hợp cho hoạt động nhóm: 6 phút
Giáo viên hướng dẫn và yêu cầu học sinh thảo luận theo từng bước
tương tự như ví dụ trên.
Cuối cùng giáo viên treo kết quả hoàn chỉnh và đối chiếu lại với kết
quả thảo luận của từng nhóm để nhận xét, khen gợi những ý kiến bổ sung
đúng.
c. Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp.
Về giáo viên: Giáo viên phải yêu thích môn học và phải có tâm huyết
với nghề, yêu học sinh như con. Nắm được các hiện tượng Địa lí Việt Nam
và thế giới tiêu biểu trong các dạng bài Địa lí được học. Vì nếu giáo viên
không có những yếu tố trên sẽ không thể tìm tòi, khám phá được những hoạt
động những kiến thức cần thảo luận nhóm dẫn đến khi dạy cho học sinh sẽ
không có hiệu quả.
Về học sinh: Học sinh phải có đầy đủ đồ dùng học tập, yêu thích môn
học, có tinh thần tự giác, tự quản, biết hợp tác trong nhóm.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các giải pháp, biện pháp trong đề tài có mối quan hệ mật thiết với
nhau, bổ trợ cho nhau để thực hiện thành công đề tài đưa ra. Biện pháp 1 là
tiền đề để thực hiện các biện pháp 2,3,4,5. Các biện pháp sau bổ trợ để thực
GV: Lê Thị Thảo

12

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng

trưởng. Thích
tinh thần
nhóm trưởng,
nhóm trưởng,
học nhóm và làm hợp tác. Sợ Thích học nhóm phát thanh
nhóm trưởng, thư làm nhóm
và làm nhóm
viên.
kí
trưởng
trưởng, thư kí
Kết quả
55
70
115
10
III. Phần kết luận, kiến nghị
III.1. Kết luận
Muốn nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm, giáo viên phải dốc hết nhiệt
tình, tâm huyết cho nghề nghiệp, tìm ra những giải pháp tốt nhất, phù hợp với
điều kiện thực tế giảng dạy ở cơ sở, tạo ra cho học sinh có nề nếp, có thói
quen làm việc theo nhóm.
Thầy tổ chức hoạt động tốt, trò học tốt, chắc chắn là hiệu quả của một
hoạt động thảo luận theo nhóm sẽ đạt được hiệu quả cao.
Hoạt động thảo luận nhóm được xem như là một phương pháp mới mà
thời gian thực hiện cũng chưa nhiều, do đó những gì mà tôi tích lũy được và
GV: Lê Thị Thảo

13


GV: Lê Thị Thảo

14

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

MỤC LỤC
TT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

Tên mục

Trang
1
1


12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22

e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
c. Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
4. Kết quả
III. Phần kết luận, kiến nghị
1. Kết luận
2. Kiến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO
TT
Tài liệu
1 Sách giáo khoa lịch sử và Địa lý 5
2

6
6
12
12
12
12
13
13
13


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5

Hết

GV: Lê Thị Thảo

17

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5

GV: Lê Thị Thảo

18

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


thường gặp không ít khó khăn để thực hiện. Chính vì tầm quan trọng của hợp
tác nhóm nhỏ và thực tế ở trường nên tôi đã chọn đề tài: “ Một số biện pháp
nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí lớp 5” làm đề tài
nghiên cứu.
I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
a. Mục tiêu:
Nghiên cứu nội dung chương trình, mục tiêu của phân môn Địa lí mối
quan hệ hiện tượng tự nhiên, các lĩnh vực kinh tế - xã hội của Việt Nam; một
GV: Lê Thị Thảo

19

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
số hiện tượng Địa lí của các châu lục, của khu vực Đông Nam Á và một số
nước đại diện cho các châu lục trên thế giới. Thu nhập, tìm kiếm tư liệu từ các
nguồn thông tin khác nhau giúp học sinh có hứng thú khi học Địa lí.
b. Nhiệm vụ của đề tài
Nghiên cứu phương pháp dạy học phân môn Địa lí từ đó tìm ra phương
pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh.
Nghiên cứu các hoạt động để giúp học sinh thảo luận nhóm có hiệu
quả.
Đề xuất các phương pháp dạy học phù hợp để nâng cao chất lượng học
tập của học sinh và làm nền tảng vững chắc cho những năm học tiếp theo.
I.3. Đối tượng nghiên cứu
Tất cả giáo viên và các em học sinh lớp 5 Trường Tiểu học Lý Tự
Trọng huyện Krông Ana – Tỉnh Đắk Lắk.
I.4. Phạm vi nghiên cứu

dạy học, khi mà hầu hết các trường đã trang bị đầy đủ về phương tiện, thiết bị
dạy học. Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin đang đóng vai trò quan
trọng trong đời sống xã hội. Người thầy và học sinh đang ở trong một thời kì
mới của những nhận thức mới về dạy và học trong nhà trường phổ thông.
Việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí chỉ thành công khi chúng ta
tổ chức dạy học Địa lí theo kiểu mới trên cơ sở tăng cường áp dụng các
phương pháp phương tiện hình thức tổ chức dạy học hiện đại kết hợp với việc
cải biến các phương pháp dạy học truyền thống theo những hướng đổi mới.
Nhưng hiện nay việc đổi mới phương pháp dạy học đặc biệt phương
pháp thảo luận nhóm còn gặp một số hạn chế như sau:
Phần lớn giáo viên dạy theo hình thức rập khuôn, máy móc để có bước
thảo luận nhóm trong tiết dạy dẫn đến chất lượng trong tiết dạy không cao.
Thực hiện không đầy đủ các bước quy trình thảo luận nhóm như chỉ
nêu câu hỏi cho học sinh thảo luận rồi cho các nhóm báo cáo. Sau đó giáo
viên nhận xét đúng, sai, đầy đủ hay chưa đầy đủ nội dung của các nhóm và
chốt ý. Làm như vậy sẽ thiếu một bước quan trọng là cho học sinh trong
nhóm hoặc các nhóm khác nhận xét, bổ sung làm rõ vấn đề. Vì thế mỗi nhóm
chỉ quan tâm đến câu hỏi của nhóm mình mà không cần biết đến câu hỏi của
nhóm khác dẫn đến kết quả là học sinh nhận thức không đầy đủ nội dung bài
học.
Tổ chức quy mô nhóm không hợp lí: một lớp học có khoảng 35 học
sinh mà chỉ tổ chức 4 nhóm thì rất khó thảo luận, nhiều học sinh không có
chỗ ngồi, phải đứng vây quanh gây mất trật tự và chỉ mang tính hình thức.
II.2. Thực trạng
a. Thuận lợi, khó khăn
+ Thuận lợi:
Về sách giáo khoa: đủ, màu sắc, hình ảnh, lược đồ, bản đồ, số liệu,
kênh hình, kênh chữ,…
Câu hỏi yêu cầu in nghiêng giúp giáo viên tổ chức cho học sinh khai
thác thông tin dễ dàng.

hứng thú học Địa lí, có thêm kiến thức về Địa lí Việt Nam và Địa lí thế giới
đặc biệt các em có lòng yêu con người, quê hương, đất nước Việt Nam.
+ Hạn chế
Một số giáo viên và học sinh vẫn chưa thích dạy, học theo nhóm phân
môn này.
c. Mặt mạnh, mặt yếu
+ Mặt mạnh
Đa số giáo viên khối 5 đều có thể chủ động tổ chức được phương pháp
dạy học theo nhóm một cách thành thạo, tự tin.
Học sinh mạnh dạn, tự tin có thể làm nhóm trưởng hay phát thanh viên
mà không hề e ngại. Phát huy được tinh thần hợp tác, đoàn kết giải quyết
được tình huống đưa ra. Giúp giáo viên tích lũy được vốn kiến thức về Địa lí
Việt Nam và thế giới.
+ Mặt yếu
Cách tổ chức dạy học theo nhóm của một số ít giáo viên vẫn còn mang
tính hình thức, rập khuôn.
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động…
Trước thực trạng về đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay, tôi thấy
một vấn đề cần đặt ra là: Mỗi giáo phải tự đổi mới để tìm ra hình thức tổ chức
dạy học phù hợp với đối tượng học sinh của mình cụ thể là:
GV: Lê Thị Thảo

22

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
Nâng cao ý thức, trách nhiệm trong công tác dạy học.
Có cách tổ chức hoạt động nhóm khoa học, đúng đối tượng. Khai thác

Một số giáo viên lười tổ chức thảo luận nhóm nhỏ vì sợ mất nhiều thời
gian, rườm rà, khó quản lý học sinh. Trong khi học sinh thảo luận nhóm còn
làm việc riêng chưa kích thích được tính tự quản của các em. Chưa nghiên
cứu hoạt động nào cần thảo luận nhóm, hoạt động nào không cần thảo luận
GV: Lê Thị Thảo

23

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5
nhóm dẫn đến chất lượng thảo luận nhóm nhiều lúc chưa cao.
II.3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Nhằm nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm nhỏ trong giảng dạy phân
môn Địa lí.
Trình bày được kết quả thảo luận của nhóm bằng lời nói, bài viết, hình
vẽ, sơ đồ.
Xác định đầy đủ mục tiêu của từng bài học, từng hoạt động.
Vận dụng được các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Sau khi nghiên cứu kĩ các phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ của
phân môn Địa lí. Tôi thấy những bài nội dung phức tạp dễ gây nhiều ý kiến
khác nhau hoặc cần phải có sự hợp tác trong việc giải quyết vấn đề thì nên tổ
chức cho học sinh hoạt động theo nhóm để giải quyết vấn đề.
* Xác định các quy trình tổ chức một hoạt động nhóm:
a. Làm việc chung cả lớp
+ Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ học tập.
+ Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ.

tiện, thiết bị gì?
Học sinh cần phải tham khảo trước những tài liệu gì?
Đây là hình thức dạy học đòi hỏi giáo viên phải đưa ra câu hỏi phù hợp,
vừa sức hướng dẫn học sinh hoạt động để đi đến nhận thức.
Học sinh mạnh dạn trao đổi xoay quanh một vấn đề được đặt ra dưới
dạng câu hỏi, bài tập hay nhiệm vụ nhận thức. Trong trường hợp này học sinh
giữ vai trò tích cực chủ động tham gia thảo luận, giáo viên nêu vấn đề và tổng
kết. Hoạt động này có hai hình thức:
+ Giáo viên nêu một số câu hỏi theo hình thức phân công các nhóm
thảo luận viết vào giấy.
+ Giáo viên chia học sinh thành các nhóm và thảo luận theo nội dung
của phiếu học tập đã chuẩn bị trước.
+ Các bước tiến hành thảo luận:
Biện pháp 2: Chia nhóm
Tôi chia lớp thành các nhóm nhỏ từ bốn đến sáu em. Tùy mục đích yêu
cầu của tiết học, các nhóm được phận chia ngẫu nhiên hoặc có chủ định trong
cả tiết học, các nhóm được giao cùng nhiệm vụ hay nhiệm vụ khác nhau.
Trong nhóm có thể phân công mỗi thành viên hoàn thành một phần việc.
Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc tích cực không ỷ lại vào
một vài người có hiểu biết và năng động hơn. Các thành viên trong nhóm
giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề trong không khí thi đua với các nhóm khác, kết
quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tập chung của cả
lớp. Đến khâu trình bày kết quả làm việc của nhóm, nhóm cử ra một đại diện
hoặc có thể phân công mỗi thành viên trình bày một nhiệm vụ. Học sinh được
chọn làm nhóm trưởng phải có ý thức cao trong học tập và phải biết điều
khiển nhóm học tập, ở các tiết khác nhau giáo viên cần thay đổi các thành
viên trong nhóm tránh sự đơn điệu rập khuôn nhàm chán. Mỗi nhóm thảo
luận phải được sắp xếp vị trí nhất định trong nhóm.
Biện pháp 3: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm
Mỗi nhóm có một nhiệm vụ riêng hoặc hai nhóm cùng chung một