MỞ ĐẦU
Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, cũng như
trong công cuộc đổi mới xây dựng tổ quốc, thi đua, khen thưởng luôn là một chủ trương,
chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta. Trong hơn 60 năm qua, toàn Đảng, toàn dân,
toàn quân ta đã phát động và tổ chức nhiều phong trào thi đua sôi nổi, rộng khắp, góp
phần tạo động lực to lớn, cổ vũ, động viên nhân dân ta vượt lên mọi khó khăn, thử thách,
chung sức, đồng lòng làm nên thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ
lịch sửa của đất nước. Để không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác thi
đua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về thi đua. Hệ thống các văn bản quy
phạm pháp luật về thi đua đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức tốt công tác thi đua,
khen thưởng trong cả nước, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế
- xã hội của đất nước. Tuy nhiên, sau hơn 3 năm thực hiện, Luật Thi đua, khen thưởng và
các văn bản hướng dẫn thi hành cũng bộc lộ những hạn chế, bất cập nhất định. Để phát
huy được vai trò, tác dụng của phong trào thi đua ái quốc trong giai đoạn đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện để tổ chức
tốt hơn công tác thi đua, việc nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về thi đua là một đòi hỏi
khách quan. Do đó em chọn đề tài "Hoàn thiện pháp luật về thi đua ở Việt Nam" làm đề
tài nghiên cứu tiểu luận của mình.

Page | 1


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1: THI ĐUA VÀ PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA

01

1.1 Những vấn đề chung về thi đua

01


06

2.2.1 Hạn chế trong các quy định của pháp luật về thi đua

06

2.2.2 Hạn chế trong tổ chức thực hiện pháp luật về thi đua

07

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
VỀ THI ĐUA

09

3.1 Mục tiêu và những quan điểm cơ bản

09

3.1.1 Mục tiêu

09

3.1.2 Những quan điểm cơ bản

09

3.2 Một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về thi đua


1.1. Những vấn đề chung về thi đua.
1.1.1. Khái niệm, bản chất và mối quan hệ thi đua.
- Khái niệm thi đua C.Mác là người đầu tiên nghiên cứu một cách khoa học về bản
chất và nội dung thi đua, ông đánh giá cao vai trò của hiợp tác trong lao động, sự hiệp
cộng lao động tạo ra sức mạnh tập thể lớn hơn sức mạnh của từng lao động cá nhân cộng
lại, Mác viết: Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và
kế hoạch của con người với sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua và sự nâng cao theo lối đặc
biệt, nghị lực sinh động làm tăng thêm nghị lực riêng của từng người. Trên cơ sở những
quan điểm nền tảng của Mác và Ăng ghen về thi đua, Lê nin đã nghiên cứu và đưa ra
những quan điểm, tư tưởng cơ bản về thi đua xã hội chủ nghĩa, đó là phong trào tự
nguyện, góp sức giải quyết khó khăn, xây dựng xã hội mới của quần chúng lao động
được giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng quan niệm về thi đua lên tầm tư tưởng, coi thi đua là
biểu hiện của lòng yêu nước, là những hành động cụ thể của mỗi cá nhân vì lợi ích chung
của cộng đồng và xã hội, Người nói: "…Tưởng lầm rằng thi đua là một việc làm khác với
những công việc hàng ngày. Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua. Thí
dụ từ trước đến nay ta vẫn ăn, vẫn mặc, vẫn ở, nay ta thi đua ăn, mặc, ở cho sạch, cho
hợp vệ sinh, cho khỏi đau ốm. Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho ruộng tốt
hơn, sản xuất nhiều hơn, mọi việc đều thi đua từ như vậy".
Như vậy, thi đua là một hiện tượng khách quan, là quy luật phát triển tất yếu trong
quá trình hợp tác lao động của con người. Ở đâu có hợp tác lao động thì ở đó nảy sinh thi
đua. Luật Thi đua, khen thưởng năm 2013 quy định: "Thi đua là hoạt động có tổ chức với
sự tham gia tự nguyện của các cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt
nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".
- Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng
Thi đua và khen thưởng có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau. Thi đua là
cơ sở của khen thưởng; tổ chức tốt phong trào thi đua thì kết quả khen thưởng cao. Khen
Page | 3





cơ sở. Noài các văn bản trên, Nhà nước còn ban hành một số văn bản quy định các hình
thức khen thưởng, góp phần động viên nhân dân cả nước thi đua lao động sản xuất và
chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược.
- Giai đoạn từ 1954 đến 1975: Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản về thi đua, khen
thưởng. Ngoài một số văn bản quy định về danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng,
các văn bản pháp luật thời kỳ này chủ yếu để hướng dẫn khen thưởng thành tích kháng
chiến; ở miền Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam đã
quyết định ban hành nhiều loại Huân chương, Huy chương, danh hiệu vinh dự nhà
nước… tặng cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân miền Nam có thành tích xuất sắc trong chiến
đấu, phục vụ chiến đấu chống đế quốc Mỹ và tay sai.
- Giai đoạn từ 1975 đến 2003: Thời gian đầu khi đất nước mới thống nhất và thời kỳ
trước đổi mới (năm 1986), các văn bản chủ yếu quy định và hướng dẫn việc khen thưởng
thành tích kháng chiến. Sau năm 1986, pháp luật về thi đua, khen thưởng cũng có nhiều
tiến bộ. Ngoài một số văn bản tiếp tục hướng dẫn khen thưởng kháng chiến, ngày
29/8/1994 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh quy định danh hiệu "Bà mẹ
Việt Nam Anh hùng". Chính phủ ban hành Nghị định số 56/1998/NĐ-CP ngày 30/7/1998
quy định các hình thức, đối tượng và tiêu chuẩn khen thưởng của Chính phủ, các Bộ, cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp và nhiều văn bản
pháp luật khác… Các văn bản ngày càng được hoàn thiện về nội dung, hình thức, thể
thức và kỹ thuật thuật trình bày văn bản.
- Từ năm 2003 đến 2013: Quốc hội thông qua Luật Thi đua, Khen thưởng ngày
26/11/2003 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng ngày
14/6/2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày 30/9/2005 quy định
chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng (nay là Nghị
định định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ), Nghị định số
122/2005/NĐ-CP ngày 04/10/2005 quy định tổ chức làm công tác thi đua, khen thưởng;
Nghị định số 50/2006/NĐ-CP ngày 19/5/2006 quy định mẫu Huân chương, Huy chương,
Huy hiệu, Bằng Huân chương, Bằng Huy chương, Cờ Thi đua, Bằng khen, Giấy khen.

- Về tiêu chuẩn các danh hiệu thi đua:
+ Quy định về tiêu chuẩn một số danh hiệu thi đua còn khái quát, chủ yếu mang tính
định tính, dẫn đến việc bình xét các danh hiệu thi đua hoặc quá chặt chẽ hoặc quá dễ dãi.
+ Đối với hình thức "Cờ Thi đua Chính phủ": Khoản 3, Điều 11, Nghị định số
91/2017/NĐ-CP quy định chỉ tặng Cờ Thi đua của Chính phủ cho các đơn vị đã được
tặng Cờ thi đua cấp Bộ, ngành, tỉnh, đoàn thể trung ương, dẫn đến sự bất hợp lý trong
việc phong tặng danh hiệu thi đua và trong việc đề nghị các hình thức khen thưởng.
- Về thẩm quyền quyết định công nhận danh hiệu thi đua: Điều 80 Luật Thi đua,
Khen thưởng quy định thẩm quyền xét tặng danh hiệu thi đua của các cơ quan, tổ chức
thuộc Bộ, ban, ngành, đoàn thể trung ương không thực hiện được nếu các cơ quan này
không có tư cách pháp nhân. Thẩm quyền quyết định phong tặng danh hiệu "Lao động
tiên tiến ", "Tập thể lao động tiên tiến" của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện chưa
phù hợp. Chưa quy định thẩm quyền xét tặng danh hiệu thi đua đối với Chủ tịch Hội
đồng quản tri ̣, Tổng giám đốc , Giám đốc các doanh thuộc các thành phần kinh tế.
2.2.2. Hạn chế trong tổ chức thực hiện pháp luật về thi đua.
- Các bộ, ngành, địa phương ban hành văn bản (cả văn bản quy phạm pháp luật và
văn bản hành chính), để chỉ đạo và hướng dẫn công tác thi đua chưa bám sát những quy
định của Luật và Nghị định.
- Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thi đua chưa được các cấp, các ngành
và các địa phương thực sự quan tâm, còn thiếu các hình thức tuyên truyền thiết thực, hiệu
quả.
- Các phong trào thi đua phát triển chưa đồng đều. Tổ chức các phong trào thi đua
còn hình thức, thiếu thường xuyên, liên tục, chưa coi trọng công tác kiểm tra, đôn đốc,
Page | 9


hướng dẫn, chưa tạo được sự phối hợp, liên kết của các bộ, ngành, địa phương và các cơ
quan liên quan.
- Thủ tục hành chính trong công tác thi đua còn phức tạp, nhiều điểm chưa rõ ràng,
còn rườm rà.

3.1.2. Những quan điểm cơ bản
- Pháp luật về thi đua phải thể hiện được tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi
đua ái quốc; quán triệt và thể chế hóa các đường lối chính sách thi đua của Đảng trong
giai đoạn mới.
- Pháp luật về thi đua thể hiện được truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt
Nam là "Uống nước nhớ nguồn"; phát huy những ưu điểm, kinh nghiệm về công tác thi
đua qua các giai đoạn cách mạng.
Page | 11


- Pháp luật về thi đua phải xác định được hệ thống tiêu chí thi đua góp phần xây
dựng các chuẩn mực đạo đức và pháp lý của xã hội Việt Nam trong giai đoạn phát triển
mới. Tạo lập khuôn khổ pháp lý, làm cơ sở cho việc tổ chức và hoạt động của công tác thi
đua.
- Pháp luật về thi đua khi được ban hành phải đảm bảo tính thống nhất giữa tính
chất, hình thức và đối tượng.
3.2. Một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về thi đua.
Vấn đề đặt ra là trong cơ chế điều chỉnh bằng pháp luật đối với công tác thi đua,
khen thưởng cần phải ghi nhận những vấn đề nào , hình thức hoạt động nào, quan điểm
nào, phương pháp xử lý?... thì bên cạnh những đòi hỏi mang tính nguyên tắc chung, trong
mỗi thời kỳ, tùy theo đặc thù trong sự phát triển của đất nước để có những giải pháp hoàn
thiện pháp luật. Dưới đây là một số ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật về thi đua
trong giai đoạn hiện nay của cá nhân em.
3.2.1. Sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về thi đua.
- Về hình thức thi đua: Bổ sung quy định về hình thức thi đua theo chuyên đề vào
khoản 1, Điều 15 Luật Thi đua, khen thưởng và quy định rõ khái niệm về hình thức thi
đua này.
- Về đối tượng được xét tặng danh hiệu "Lao động tiên tiến": Bổ sung vào Điều 10,
Nghị định số 91/2017/NĐ-CP, về đối tượng được xét tặng danh hiệu "Lao động tiến tiến",
theo đó thêm quy định khái quát để bao hàm hết được những đối tượng là người lao động

cảnh cụ thể . Ngoài các hình thức truyền thống cần mở rộng các hình thức đặc thù như :
Tuyên truyền, nhân rộng điển hình tiên tiến; tuyên truyền thông qua nội dung các phong
trào thi đua. Công tác tuyên truyền phải hướng tới mọi đối tượng trong xã hội . Đặc biệt
phải chú ý hướng công tác tuyên truyền , giáo dục về cấp cơ sở , vùng sâu, vùng xa,
những vùng còn khó khăn về phát triển kinh tế, xã hội.
3.2.3. Thực hiện pháp luật về thi đua theo hướng đổi mới công tác thi đua.
- Đổi mới trong tổ chức các phong trào thi đua: Mục tiêu, nội dung thi đua phải sát
thực , có tính toàn diện, đột phá vào những trọng tâm , trọng điểm, những việc khó hoặc
những mặt còn yếu kém của cơ quan, điạ phương, đơn vi. ̣
Các chỉ tiêu thi đua phải cụ thể , sát thực tiễn, được sự đồng tình, hưởng ứng của
các cá nhân, tập thể tham gia phong trào thi đua. Mở rộng đối tượng thi đua trong tất cả
Page | 13


các thành phần kinh tế và trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, coi trọng việc
phát triển phong trào thi đua trong các tổ chức kinh tế ngoài nhà nước. Phong trào thi đua
phải đươc ̣ phát động sâu rộng trong quần chúng nhân dân, quy tu đ ̣ ược mọi nguồn lực xã
hội thực hiện mục tiêu chung của đất nước.
Xây dựng kế hoạch tổ chức thi đua phải phù hợp với thực tế, gắn với việc thực hiện
nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, đơn vị và nguyện vọng của quần chúng. Xây
dựng cơ chế kiểm tra, giám sát và chế độ trách nhiệm trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Đổi mới công tác tuyên truyền, nhân rộng các điển hình tiên tiến.
- Cải cách hành chính trong thi đua
Thực hiện phân công , phân cấp trong xét duyệt , đề nghị và quyết định thi đua đối
với từng cấp, từ đó nâng cao trách nhiệm trong thi đua.
Cải tiến quy trình xét thi đua, rà soát các quy định về hồ sơ, thủ tục thi đua, để loại
bỏ các các thủ tục còn chồng chéo, trùng lặp, đơn giải hóa thủ tục hành chính trong thi
đua.
Nâng cao trách nhiệm và đổi mới hoạt động của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng
các cấp.

Page | 15